Vandaag viert de wereld voor de honderdste keer internationale Vrouwendag. In België organiseert het Vrouwen Overleg Komitee (VOK) sinds 1972 ook een nationale Vrouwendag, op 11 november. Telkens opnieuw duikt dan de vraag op naar de noodzaak van een Vrouwendag. Toch in eigen land, want dat er in de derde wereld nog werk aan de winkel is, daar bestaat geen discussie over. Maar hier? Is het feminisme niet passé? Is een vrouwenbeweging nog nodig?
De waslijst strijdpunten in België is wel geslonken, maar nog niet kort. Eén op vijf vrouwen heeft af te rekenen met partnergeweld. Vrouwen verdienen gemiddeld 23 procent minder per jaar dan mannen. Eén vijfde van de vrouwen komt met moeite rond, van wie heel wat alleenstaande vrouwen.
Slechts 1 procent van de Belgische vrouwen durft zich mooi te noemen; 92 procent vindt dat de media onrealistische schoonheidsidealen propageren. Vrouwen besteden gemiddeld 10 uur per week méér aan huishouden en kinderzorg dan mannen en beschikken dagelijks over een uur minder vrije tijd. Allochtone meisjes mét hoofddoek vinden nauwelijks nog een school of een stageplek.
Vrouwendag nog nodig?
Hier twee keer per jaar aandacht voor vragen is niet overdreven. Het feminisme mag geen genoegen nemen met de kleine categorie vrouwen die het allemaal netjes voor elkaar hebben, hoe blij we daar ook mee zijn. Solidariteit met alle vrouwen en de strijd tegen nieuwe ongelijkheden moeten de inzet zijn.
Bovendien mag de emancipatie van de ene niet ten koste gaan van de andere. Als vrouwen vandaag minder tijd besteden aan het huishouden en de zorg voor de kinderen, is dat niet omdat mannen thuis meer zijn gaan doen, maar wel omdat huishoudelijke taken en zorg uitbesteed worden.
Denken we maar aan het succes van de dienstencheques. Dat is evenwel een overwegend vrouwelijke sector met precaire arbeidsvoorwaarden: veel deeltijds werk, lage lonen… Ook de kinderopvang is een bij uitstek vrouwelijke sector die vandaag gevangen zit in een negatieve spiraal: het uitblijven van een volwaardig statuut voor de onthaalouder, in de praktijk vooral onthaalmoeders, schijnzelfstandigheid, lage lonen, nauwelijks opleidingsvereisten…
Er is niks mis met uitbesteden van huishoudelijk werk of zorg. Maar als vrouwenbeweging moeten we wel waken over de arbeidsvoorwaarden van diegenen die het werk dan doen.
Vrije keuze?
Niet alleen de noodzaak van de vrouwenstrijd wordt in vraag gesteld. Steeds meer is de teneur dat vrouwen “kiezen” voor hun meer precaire situatie. Een mooi voorbeeld hiervan is de benadering van de deeltijdse arbeid bij vrouwen. Vier op de tien vrouwen werkt deeltijds.
Uiteraard heeft dit belangrijke gevolgen voor hun inkomen en voor hun latere pensioen, in het bijzonder als ze er alleen voor komen te staan. Wat vaak vergeten wordt, is dat een deel van hen eenvoudigweg geen voltijdse job vindt.
Dat is het geval voor caissières in de grootwarenhuizen, dat is meer regel dan uitzondering in de schoonmaaksector… Ook veel van de vrouwen die zeggen zelf te kiezen voor deeltijds werk, zouden graag een andere keuze kunnen maken. Deeltijds werk is vaak de enige oplossing voor de combinatie van arbeid en zorg. En in een gezin van tweeverdieners valt het oog dan op degene die minder verdient. Dat kunnen we bezwaarlijk een vrije keuze noemen.
Het is dan ook te simplistisch om te schermen met de zogenaamde keuzevrijheid van vrouwen en hen louter te sensibiliseren over de gevolgen van die keuze. Dat legt de verantwoordelijkheid helemaal op de schouders van de individuele vrouw, terwijl hier structurele mechanismen spelen. Goede collectieve voorzieningen voor de zorg voor kinderen, bejaarden en personen met een handicap, stimulansen voor mannen om meer zorg op te nemen, het wegwerken van de loonkloof… zijn een betere oplossing.
Het stereotiepe denken
Het volstaat echter niet om louter de voorwaarden voor gelijkheid tussen vrouwen en mannen te realiseren. De concrete situatie van vrouwen in België mag dan aanzienlijk verbeterd zijn, de opvattingen over mannen en vrouwen hinken achterop.
Meer nog, de gendernormering, het stereotiepe denken over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen, wordt opnieuw sterker. En het begint al van jongs af aan. Het roze speelgoed voor de “lieve mama’s en kleine prinsessen” spat van de pagina of het scherm. Het populaire Mars- en Venusdenken vergroot de verschillen tussen mannen en vrouwen uit en stopt hen in afzonderlijke hokjes, alsof alle vrouwen zus en alle mannen zo zijn.
Dat is niet zonder gevolgen. Gendernormering ligt aan de basis van de veelal stereotiepe studiekeuze van jongeren, wat zich laat voelen in hun latere arbeidsmarktpositie. Die ideeën verklaren de weerstand die zoveel papa’s ondervinden als ze ouderschapsverlof willen opnemen, leggen een zware last op mannen en vrouwen die niet binnen die stereotiepe kaders vallen…
Geen overbodige luxe
Dus neen, een vrouwendag is geen overbodige luxe. Het is hét moment om de specifieke problemen van vrouwen op de agenda te zetten en te ijveren voor maatschappelijke verandering, die ons leidt naar een samenleving waaraan alle vrouwen en mannen op gelijke voet deelnemen.
Het is een potentieel wervend project, maar toch is het feminisme niet populair. Het wordt geassocieerd met oudere, mannenhatende, altijd klagende, tuinbroekvrouwen. Die karikatuur maakt dat veel vrouwen (en mannen) vandaag vaak wel de strijdpunten van het feminisme delen, maar zich liefst geen feminist/e noemen.
Is het anti-man om te ijveren voor meer vaderschapsverlof en voor het loslaten van de stereotypen die ook heel wat mannen beklemmen? Zijn we anti-vrouw(elijkheid) als we net opkomen voor het recht van vrouwen om ten volle van hun lichaam te genieten en zich niet te hoeven schikken naar het keurslijf van om het even welk schoonheidsideaal?
Feminisme wil komaf maken met verstikkende rolverwachtingen en voor elke vrouw én man dezelfde mate van zelfontplooiing, levenskwaliteit en levensvreugde mogelijk maken. Bij vrouwendagen heeft dus iedereen baat!
Sofie De Graeve, woordvoerster van het Vrouwen Overleg Komitee (VOK)
(Het Vrouwen Overleg Komitee (VOK) is een feministische en pluralistische denktank die elk jaar op 11 november de Nationale Vrouwendag in Vlaanderen organiseert.)
@ Allen: uw beschaafde reacties zijn welkom, maar moeten vergezeld gaan van voornaam, naam en een behoorlijk e-mailadres; geeen schuilnamen dus; u kunt aan de moderator vragen om enkel uw initialen of uw voornaam te vermelden. lees de regels voor deelname aan onze discussieforums - Mod
08/03/2010 om 14:35
Heel juist!
Dat stereotiepe denken moeten we vooral zien te doorbreken, want dat is het begin van de rest van het verhaal.
Ik heb zelf jonge kinderen, en het valt me op hoe vroeg dat stereotiepe denken al begint.
Je kan gewoon geen andere kleur van kleren voor je dochtertje kopen dan roze!
Iedereen, de media vooral, blijft het hebben over ‘meisjes’, ook al zijn ze 25 of zelfs de 40 voorbij. Jongens zijn meteen ‘mannen’.
Ook de reclamewereld maakt zich herhaaldelijk schuldig aan dat soort dingen. Herhaaldelijk? Bijna altijd.
De was- en kookproducten worden ons nog altijd aangeprezen door slanke vrouwen; de babes spatten van het scherm en de glossy magazines… je bent ofwel een bitch, ofwel een hoer.
Een intelligente, professionele vrouw met leidinggevende kwaliteiten? Nee, het zal dan gaan om een bitch die ook nog een tiran is. Over mannen wordt zo veel minder gesproken omdat het ‘vanzelfsprekend’ is dat hij een baas en professioneel is.
Simone De Beauvoir heeft ooit eens gezegd: ‘je bent niet als vrouw geboren, je wordt er een’.
Er is ooit eens een onderzoek gebeurd waarbij een aantal mannen samen werden gezet voor een week. Ze kregen voortdurend reclame te zien waarin mannen een denigrerende rol spelen (naakt op handen en knieën, halfbloot flirtend voor een wagen etc.) kortom, zoals vrouwen altijd ‘gebruikt’ worden in de reclame. Op het einde van de week was van de zelfzekerheid van die mannen niet veel meer over. Ze waren allemaal onzeker, voelden zich minderwaardig etc.
De impact van zo’n dingen is veel groter dan mannen en vrouwen denken! Het kruipt in ons onderbewustzijn (zowel in dat van mannen als dat van vrouwen) en geleidelijk aan beginnen we ons te gedragen zoals de maatschappij ons percipieert.
Neem de proef maar eens op de som: een vrouw is doorgaans minder zelfzeker, voorzichtiger, voelt zich vaker minderwaardig en zal bv ook minder hard haar eigen wil doordrukken. Een man is vaak zelfzeker, voert graag het hoge woord (al vertelt ie soms de grootste onzin)… hij zal altijd met veel overtuiging zichzelf bevestigen… een vrouw zal zichzelf eerder in twijfel trekken.
Ik ben ook altijd verbaasd dat niet meer vrouwen zich verzetten tegen de ronduit sexistische beelden die we altijd op VT4 te zien krijgen: die vrouwen die je, halfnaakt zwemmend onder water, toelachen… je zou zo eens mannen moeten laten rondzwemmen zonder broek aan… hoe zouden zij zich voelen?
Ik voel me altijd beledigd als ik zoiets zie. Alsof vrouwen alleen maar dat zijn: borsten en billen.
Het stereotiepe denken is gewoon ingebakken. Op televisie ben je afgeschreven als je 40 bent. Je mag dan nog een mooie vrouw zijn, die veel talenten heeft: je bent te oud! Langs de andere kant mag je als man dan weer lelijk, dik en kaal zijn: je job op het scherm mag je houden…
Hetzelfde voor de vele werkloze, oudere actrices in ons land… Dan kijk ik met ledenogen naar de BBC en andere Britse zenders, waar ze drama maken met vrouwen van alle leeftijden, lelijke of mooie, iedereen mag daar nog meedoen. En zo is het leven toch ook? Waar zijn al die ‘gewone’ vrouwen? Het argument dat mooie presentatrices leuker zijn om naar te kijken dan lelijke, gaat niet op, want wat dan met die lelijke mannen? Overigens is er nog een ander, heel sterk argument om hier verandering in te brengen, en dat is herkenbaarheid. Is het niet veel belangrijker dat het gros van de bevolking zich kan herkennen in de schermmedewerkers? Nu is dat helemaal niet het geval.
Wat ik dan ook helemaal niet begrijp en gewoon dom vind, is dat veel vrouwen zich geen feministe willen noemen en doen alsof er geen problemen meer zijn. Die zijn er wel, en je wordt er elke dag op een of andere manier mee geconfronteerd. Je zou als vrouw per definitie een feministe moeten zijn! Als wij niet opkomen voor onze eigenwaarde, wie dan wel?
08/03/2010 om 23:24
Zolang de vluchthuizen voor mannelijke slachtoffers voor partnergeweld niet overvol zitten, is het zeker nog niet in de sacoche.(Jaarlijks komen in Vlaanderen zo’n 8.000 vrouwen bij een vluchthuis aankloppen, van wie voor 2.600 zonder resultaat, door overvol.)
Dat veel vrouwen zich geen feministe willen noemen en doen alsof er er geen problemen meer zijn? Komt door een tot op vandaag niet aflatende universele conditionering van de vrouw. Machisme, traditie en godsdienst, die wil dat vrouwen, de taak om binnen het gezin de opvoeding en verzorging van man en kinderen en het huishouden nog altijd zelfopofferend op zich nemen. Met als gevolg, dat van de 50 miljoen armen in Europa het merendeel vrouw is.
Woman is the Nigger of the World” zong John Lennon in 1972 en vandaag nog altijd brandend actueel.
09/03/2010 om 15:58
@ hanne,
Ik vind dit typisch feministische cliché’s. En cliché’s geven geen correcte info. Martine tanghe : hoe oud ? En dat “slim blondje” van VTM( haar naam ontsnapt me), en birgit van mol : allemaal gegarandeerd 40+
en actrice sien eggers, gilda de bal, en tel ze maar eens na, de Vlaamse 40 plussers op het scherm
En als vrouwen in lingerie willen poseren : dat beslissen ze zelf, en ze worden er goed voor betaald. Topmodellen verdienen fortuinen, veel meer dan mannelijke modellen overigens.
En als BV’s uit de kleren gaan : ze beslissen zelf, en kassa…
En wat het inkomen betreft : met gemiddelden kun je alles bewijzen. Godfried Bomans zei ooit : “een man waadde door een rivier van gemiddeld 1 m diep. Hij verdronk. Vrouwen in dezelfde functie in bedrijven verdienen NIET minder, in de ambtenarij al evenmin. als een vrouw een NV opricht en in zaken gaat, dan is die NV “genderneutraal” en brengt hij evenveel op als door een man geleid. Verdienen Freya VDB en Ingrid Lieten minder dan hun mannelijke collega’s ? Kom nou.
Wat wel zo is dat vrouwen anders geprogrammeerd zijn dan mannen, en vaker voor gezin en kinderen kiezen dan voor carrière. Ze werken dus meer deeltijds, en vaak nemen ze op cruciale fases in hun carrière de beslissing om loopbaanonderbreking te nemen. Want ik ken nogal wat jonge moeders die van de wereld weg zijn bij het eerste kindje. Dat gedrag heeft invloed op je inkomen. De advocatuur is een mooi voorbeeld : een intelligente bekwame vrouw die ervoor gaat, pakt net zoveel als haar mannelijke collega. De prijs is hard werken en geen uren. Veel vrouwen bekijken het anders, en werken deeltijds op een groot kantoor. Er is dus effectief een inkomensverschil.
Laat vrouwen toch zelf kiezen, net zoals de mannen. Maar als je kiest, moet je niet zeuren over de gevolgen achteraf. In de plaats van daarover hier te lamenteren, concentreer je op landen en culturen waar er effectief vrouwendiscriminatie heerst, niet in het minst aan onze achterdeur : in talloze allochtone gezinnen hier in Belgie.
En willen al die klaagfeministen ook eens toegeven dat het in heelwat gevallen verdomde handig is om vrouw te zijn ?
09/03/2010 om 22:31
Wel, het is waar … er zijn nog veel onderdrukte vrouwen in de wereld.
daar ga ik zeker niet blazee over doen.
Daarom beperkt ik me enkel tot ons Belgenlandje.
Ik vind een klein beetje dat wij mannen ons ook terug moeten herpakken.
Ben ik tegen vrouwen … absoluut niet.
Ik hou van vrouwen.
Maar let nu even goed op…
Ik ben een alleenstaande man en woon ook alleen in een apartementje.
Ik als man moet alles kunnen.
Van de was en de plas, tot klusjes, electronica, onderhoud van toestellen, en ga zo maar door.
Dat is best makkelijk want nu kunnen vriendinnen van me om hulp komen vragen…
En ja, er zijn zelfs nog vrouwen die zelfs geen spaarlamp kunnen vervangen …
Ik ken er zo zelfs twee.
Begrijp je waar ik heen wil.
En de woorden: ” Jamaar Freddy, ik ben maar een vrouw eh …” die hangen me toch zo stillaan de keel uit.
En ja, het is echt waar … dat krijg ik vaak te horen.
Stilletjes aan krijg ik soms zelfs het gevoel dat die ‘vrouwen’ met hun puppie oogjes en hun sex-apeal een klein beetje misbruik maken van de situatie dat ze ‘maar’ een vrouw zijn.
noghtans is het lezen van een handleiding van de nieuwe dvd speler even moeilijk en ingewikkeld voor mannen en vrouwen.
Tenminste dat zou toch moeten, zeker gezien het feit dat vrouwen van zichzelf vinden dat ze veel geredeneerder zijn dan mannen en ook beter kunnen plannen (wij zijn enkel brute krachtpatsers)
Weet je, ik ga niet zeggen dat vrouwen het altijd makkelijk hebben in deze maatschappij.
Maar vrouwen mogen toch eens stillaan gaan beseffen dat wij mannen het niet veel makkelijker hebben.
Ja, ook voor ons is de concurrentie bikkelhard wanneer we op zoek gaan naar een nieuwe baan.
Ook wij moeten hard werken om er te komen.
En ja, ook wij mannen hebben nog taken als we thuis komen.
en niet enkel de alleenstaanden.
Maar vrouwen verlangen soms toch wat veel van hun man.
En ze hebben dan ook de macht en geef toe … sommige vrouwen kunnen een man tot waanzin drijven…
En ik ga zeker niet veralgemenen.
Er zijn nog goede vrouwen, hardwerkende vrouwen die veel tijd en energie steken in de relatie, in de kinderen in hun werk.
Die ervoor zorgen dat hun ventje niets tekort komt omdat ook hij hard moet werken.
Maar er zijn zeker ook nog veel goede mannen die ook zorgen voor hun vrouw, die ook de afwas doen als ze thuis komen en het vrouwtje nog werken is.
Die de kinderen vant school halen en met de dweil door het huis zwabberen.
Wij zijn niet allemaal zuipende, stinkende, porno en voetbal kijkend leeggangers die de hele dag in de zetel hangen met onze voeten op de salontafel brullend waar dat eten blijft.
En dat is toch een beetje de boodschap die ik hoor van feministen…
Vrouwen zijn de onderdrukten en alle mannen zijn de onderdrukkers.
De waarheid is dat feministen vaak mannen stigmatiseren zoals de reclameblaadjes vrouwen stigmatiseren (ja, daar ga ik helemaal mee akoord, reclame blaadjes doen dat)
In de blaadjes staan altijd veel te mooie (ge-photoshopte) vrouwen.
Er word vaak met halfnaakte tot naakte vrouwen ge-reklaamt om producten aan te prijzen.
En ja er zijn zo nog een hele reeks van die dingen die eigenlijk al lang niet meer door de beugel kunnen.
Maar ook wij mannen hebben dat probleem…
Staat er een man in een boekje in zijn slip, dan mag je er vergif op innemen dat hij gespierd is, mooi gebruind, perfecte tanden en ga zo maar door …
tiens … herken je dit?
Ik zie in ieder geval gelijkenissen.
oke, misschien zie je vaak een vrouw met blote borsten op tv… maar mannen toch ook (jajaja, dat is niet hetzelfde)
Wat vrouwen moeten leren … (ja, wij mannen ook) dat is dat we eens moeten stoppen met elkander proberen te veranderen.
En wat we alletwee moeten leren, mannen en vrouwen, Dat is elkander te waarderen zoals we zijn.
Te genieten van wat we te bieden hebben… want zowel mannen als vrouwen hebben mooie dingen te bieden.
En dat moeten we eindelijk eens leren inzien…
En nu wens ik iedereen een goede nacht,
Slaapwel,
Freddy
10/03/2010 om 15:25
Dat er nog zeer veel werk is dat weet ik maar al te goed. Misschien geen goed voorbeeld maar toch… Ik zit op Erasmus in Spanje en had tot voor kort een Kroatische (mannelijke) flatgenoot. Hij ging er doodgewoon vanuit dat wij (twee belgische meisjes) zijn kleren zouden strijken “want dat doen de vrouwen toch voor hun man?) Ja voor hun man wel ja maar niet voor een onbekende die toevallig mee hier op kot zit! Afwassen was er ook al niet bij en het hele appartement lag vol met zijn spullen. Als we er iets van zeiden was het onmiddelijk “zwijg je zaagt nog harder als mijn moeder!” En maar vragen wat we graag hebben bij een man en in bed en als ik daar niet op wil antwoorden (niet tegen een onbekende machoman die zich zelden wast!) dan was ik een conservatieve katholieke trut. Hij wilde ons ook meenemen naar feestjes en ons voorstellen als “my two bitches”
Jammer genoeg had hij te maken met twee meisjes die eigenlijk niet feministisch zijn maar het hier toch geworden zijn en dus eens goed hun gedacht hebben gezegd.
Dus niet alleen in de derde wereld maar ook in ontwikkelde en beschaafde landen heerst er nog steeds van dit macho gedrag.
Dit heeft niets te maken met het feit dat deze man Kroatisch is het kon even goed een Belg, Nederlander of wat dan ook zijn. Ik wil hier geen reacties op die zeggen “ja maar hij is van ginder, hier bestaat dat niet” en wil me dus verontschuldigen als ik het mooie Kroatie en zijn lieve mensen heb beledigd!
Dus vrouwen voel je niet altijd het slachtoffer maar doe er iets aan! Bestrijd dit soort macho gedrag en laat je niet uitmaken voor bitch of trut omdat je niet het lieve schatje bent dat niet braaf luistert naar een man met een te groot ego.
Niet alle mannen zien je als bitch als je dit doet maar hier op erasmus hebben we nu niet de naam van bitch maar van twee onafhankelijke meisjes die voor zichzelf durven opkomen. (we studeren allebei biotechnologie wat toch een zeer mannelijke richting is…)