Het gaat de verkeerde kant uit met het klimaat en vooral India en China worden met de vinger gewezen. Maandag start de 16de internationale klimaatconferentie in Cancun. Het scepticisme overheerst want de kater van Kopenhagen werkt nog na. Europa had daar, terecht, leiderschapambitie maar kwam er niet aan te pas toen een paar “groten” een mini-deal sloten. Ons voluntarisme vond helaas geen navolging. Uiteindelijk engageerden zowel industrielanden als ontwikkelingslanden zich in het Kopenhagen Akkoord om de temperatuur met niet meer dan 2° C te laten stijgen, maar van wat daar voor nodig is, een bindend globaal akkoord, kwam niets in huis.

De standpunten van de betrokken partijen zijn in de aanloop van Cancun niet naar elkaar gegroeid. Integendeel. De doelstelling om een globaal bindend en afdwingbaar klimaatakkoord te sluiten blijft bestaan maar omzeggens iedereen is er van overtuigd dat het ook dit jaar niet zal lukken. Toch willen sommigen toch kost wat kost net nu een unilateraal EU engagement op tafel leggen waarbij Europa zichzelf een reductie van -30% oplegt. Betekent dit bij voorbaat dat deze conferentie een maat voor niets wordt? Niet noodzakelijk.

Over een aantal deelaspecten, zoals het thema van de ontbossing, kunnen doorbraken gerealiseerd worden. Over het centrale thema van de engagementen liggen de kaarten niet goed. Het Belgisch bedrijfsleven vindt, samen met zijn Europese collega’s, dat de EU er een positief, maar realistisch standpunt moet verdedigen.

Begrijp de strategie van de andere onderhandelaars

China is dé belangrijke speler in Cancun. De onderhandelingsstrategie van het land is m.i. gebaseerd op drie basisbehoeften: stabiliteit door economische groei, wereldmarktleiderschap in de cleantech-groeipool en een China dat voor zijn bevolking qua milieu leefbaar blijft. Vandaag vertaalt dit zich al in nooit geziene investeringen in groene R&D, draconische maatregelen om oude vervuilende sites op te doeken en de bouw van talloze gloednieuwe ’state of the art installaties’ op basis van strenge normen. Ze zullen trouwens als aspirant marktleider zwaarder willen gaan wegen op het internationaal normeringsproces. Met de US sloten ze al een akkoord voor de normen voor de elektrische wagens.

Ironisch genoeg brengt zulke dynamiek naar groene technologische positionering in China en in de VS sommigen op de gedachte dat Europa nu maar de -30% unilateraal op tafel moet leggen en krijgt het bedrijfsleven op de koop toe het label “conservatief” opgekleefd omdat we het aandurven deze tactische shortcut, we blijven hoffelijk, niet klakkeloos te volgen.

Ga voor een positieve maar realistisch insteek

De nagel waar het VBO op blijft slaan is energie-efficiëntie. Dank zij de technologische vooruitgang, internationale technische standaarden, green banking en grote pilootprojecten (bv met elektrische wagens) kan veel gebeuren. Het potentieel in ons woningpark is gigantisch. Onze industrie staat inzake energie-efficiëntie aan de spits en heeft de ambitie om daar te blijven op voorwaarde dat het voor hen nu eens eindelijk duidelijk wordt in welk spel ze spelen.

In Cancun moet meer aandacht gaan naar technologie en wereldwijde standaardisatie. Verplichte licentieverstrekking is geen taboe voor de Europese industrie. Daar hebben we mee leren omgaan in de context van de Europese standaardisatie. Ook voor internationale samenwerking inzake pilootprojecten moet ruimte zijn.

Maar nu unilateraal doorsteken naar -30% betekent in klare taal voor onze bedrijven zo’n quantumsprong vanuit een positie waar we nu in de regel al de best beschikbare technologieën toepassen dat wij bij ons fabrieken en jobs zullen moeten schrappen en verhuizen, wat met een eufemisme “carbon leakage” genoemd wordt. De reden is niet dat -30% een slecht objectief is. Op termijn zullen we zelfs méér moeten doen. De reden is dat leiderschap maar zin heeft als de leider ook gevolgd wordt. Anders krijg je onoverbrugbare concurrentiehandicaps. Bedrijfsleiders gaan mee in een voluntaristische aanpak als die een reële kans heeft om te kunnen landen. Je moet geen helderziende zijn om te weten dat dit nu in Cancun geopolitiek een illusie is.

Naïviteit laten varen

Men mag zich echter niet blindstaren op de reductiedoelstelling terwijl veelbelovende opportuniteiten zich aandienen. Met de technologische kennis die tal van Europese bedrijven in huis hebben – heeft ons continent het potentieel om marktleider te worden in de sectoren van de toekomst. Alle aandacht moet op dit moment gaan naar inspanningen om nieuwe producten, diensten én jobs te creëren in de groene economie. Europa moet groene investeringen aantrekken. China en de Verenigde Staten zijn deze weg al een tijd ingeslagen. Door in Cancun het debat te verengen tot een reductiedoelstelling en niet in te spelen op marktopportuniteiten, dreigen we de kaas van ons brood te laten eten.

Europa moet zijn naïviteit laten varen en mag niet toestaan dat Cancun slechts over financiering, een tweede Kyotoprotocol zonder de VS of de beperking van flexibiliteitsmechanismen draait. Het moet daarentegen wel de basis leggen om – in ruil voor eigen engagementen – te evolueren naar een mondiaal level playing field met één prijs voor koolstof. Alleen zo kunnen de VN-onderhandelingen leiden tot een win-win situatie waar iedereen beter van wordt.

Rudi Thomaes - Afgevaardigd bestuurder van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod