Nog tot en met 10 december vindt in Cancun de jaarlijkse VN-Klimaatconferentie plaats. 192 landen komen er samen om een antwoord te vinden op de vraag: wat als het Kyotoprotocol in 2012 afloopt? Dat eind deze week een gedetailleerd plan op tafel ligt, lijkt onwaarschijnlijk. Toch is Cancun cruciaal om het vertrouwen tussen de 192 landen te herstellen om zo de onderhandelingen weer op de rails te krijgen.
Volgens Wikileaks was Europees president Herman van Rompuy erg pessimistisch na afloop van Kopenhagen. Een Amerikaans diplomaat notuleerde: hij was niet boos, in de zin dat hij nooit boos lijkt, maar ik had hem nog nooit zo opgewonden en gefrustreerd gezien.
Twee adjectieven die van toepassing waren op het gros van de waarnemers en klimaatonderhandelaars. Het typeert ook Herman van Rompuy, zelf erg begaan met de materie. In 2008 verwelkomde hij het jongerenparlement in de federale kamer met de woorden dat zijn generatie het rapport van Rome niet ernstig genoeg genomen had. Als parlementsvoorzitter richtte hij een speciale klimaatcommissie op, die hij ook zelf voorzat. Als premier wilde hij een tweede economisch herstelplan: deze keer met groene maatregelen. Als Europees President kan hij een echt belangrijke rol spelen: om de 27 lidstaten dichter bij elkaar te brengen, maar ook om wereldwijd mee te boetseren aan een klimaatconsensus.
Klimaatverandering geen milieuniche
De inzet van de klimaatonderhandelingen is niet min. Klimaatmaatregelen nemen die de wereldwijde opwarming beperken tot 2° Celsius, wat 80 tot 90% minder broeikasgassen betekent tegen 2050. Het “mislukken” van Kopenhagen was meer dan alleen maar het missen van een momentum.
Klimaatverandering is al lang geen milieuthema meer. Het gaat over nationale soevereiniteit: wat wordt beslist en uitgevoerd op nationaal niveau, wat wordt overgedragen naar een hoger niveau. De discussie over de CO2-doelstellingen bijvoorbeeld. Sommige landen, China of de Verenigde Staten pakken uit met eigen (zwakke) doelstellingen om geen internationaal akkoord te moeten aanvaarden. Het debat gaat ook over economische groei en competitiviteit. Klimaatmaatregelen kunnen heel wat diensten en goederen in de markt zetten, maar andere -vervuilende- diensten en goederen uit de markt prijzen. Klimaatverandering is dan ook een hot topic op heel wat andere vergaderingen: G20, WTO, VN Veiligheidsraad.
Praatbarak als vals argument
Sommigen, en volgens Wikileaks ook Herman van Rompuy, wijzen het onderhandelingsmodel met de vinger. 192 landen samen: dat wordt 1 grote praatbarak, zonder dat er daadkrachtig beleid uit voortvloeit. Het is een vals argument. Elk land, en elke regio, komt naar de onderhandelingstafel met zijn eigen eisen. Die worden gevoed door de nationale context. 2009 was het jaar van de financieel-economische crisis. Angela Merkel haalde dit aan als reden om nu even niet aan het klimaat te denken. Europa verzeilde in een oeverloos debat of ze nu 20% of 30% CO2 zouden gaan reduceren tegen 2020. De onderhandelingspartijen zijn zelf terughoudend en daarom geen internationale consensus bereikt worden. De onderhandelingspartijen reduceren van 192 naar 15 gaat daar niets aan veranderen.
Cancun: rebooting van het onderhandelingsproces
Na de Kopenhagen Knock Out werd de klimaatpauzeknop ingedrukt. Ondanks alle goede voornemens is er geen vooruitgang geboekt om de resultaten in engagementen om te zetten. Als deze top eindigt met opnieuw gehakketak tussen verschillende landen en gemor bij alle onderhandelingspartijen, dan kunnen we de ambitie om ooit tot een klimaatakkoord te komen echt opbergen. Cancun gaat niet over het afsluiten van een klimaatakkoord an sich, maar over het creëren van de voorwaarden om volgend jaar tot zo’n akkoord te komen. De conferentie is cruciaal, het vertrouwen tussen de landen moet hersteld worden om de onderhandelingen terug te kunnen opstarten.
Klimaatverkenner van Rompuy?
Europa is gekend om haar voortrekkersrol op vlak van klimaat en kan een rol hebben om het vertrouwen te herstellen. Dit is ook in haar eigen belang. Zoals Rudi Thomaes van het VBO op deze opiniepagina’s schreef heeft Europa het potentieel om marktleider te worden in de sectoren van de toekomst en dreigt ze terrein te verliezen ten aanzien van China en Amerika.
De tijd dat Europa tijdens klimaatonderhandelingen geleid wordt door het land dat op dat moment toevallig voorzitter is, is voorbijgestreefd. Er zijn goede voorzitterschappen, zoals België 2001 en Portugal 2007. België is in Cancun verzwakt. Weet er eigenlijk iemand wat België in Cancun wil bereiken? Ondertussen vangen de Belgische ministers elkaar wat vliegen af over de leiding van de delegatie. Paul Magnette zou de delegatie leiden, maar waarnemers ter plaatse vertellen dat Schauvlieghe zonder medeweten van Paul Magnette zou gecommuniceerd hebben dat zij namens de EU spreekt, en dus de feitelijke leider is.
Binnen de WTO werkt Europa al lang niet meer zo. Daar worden de lidstaten vertegenwoordigd door de Europese Commissie. Dat zou ook voor klimaatonderhandelingen een betere zaak zijn: 1 spreekbuis, 1 standpunt, een Europees belang. Dan moeten eerst de 27 lidstaten dichter bij elkaar gebracht worden, want klimaat verdeelt de oude en nieuwe lidstaten als een nieuw ijzeren gordijn. Wie anders dan Herman van Rompuy kan dat voor elkaar brengen?
Tinne Van der Straeten is voormalig federaal parlementslid (Groen!) en advocaat bij Blixt.
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
06/12/2010 om 18:15
Waarom België daar met veel een te grote delegatie naartoe (snoep)reist, is mij een raadsel. Een onbelangrijke stip op de wereldbol kan daar niets gaan aanvangen tegen grootmachten als China, USA, Rusland en het volledige Oostblok. Belachelijk, maar ja, de belastingbetaler zal deze reis maar weer eens voor zijn rekening nemen, zeker?
Arme politiekers, ze hoopten zo op enig (milieu) begrip voor hun exuberante uitgaven…
06/12/2010 om 18:16
Kleine bemerking: er zijn 31 486 wetenschappers, waarvan 10000 met een doctoraat, die de verhalen van Al Gore afdoen als leugens. Dan stel ik mij de vraag: waar zijn die politici mee bezig? En een treffend antwoord is dan: nieuwe belastingen uitvinden. En dan maar zeggen dat het in ons eigen belang is. Hoe durven jullie.
06/12/2010 om 19:05
Zou je nu toch niet verwachten dat alle EU-landen min of meer hetzelfde beogen: overleven? Zou je niet denken dat dit thema stilaan boven het economisch en politiek gespeel groeit? Dat zelfs het migrantenvraagstuk het op termijn moet afleggen tegen het milieu-probleem, dat als enige noodzakelijk mondiaal is?
En dan gaan we Belgische politieke spelletjes spelen in Cancun. Als milieu niet zo dringend en belangrijk was zou je de top toch écht niet meer serieus nemen?
Steek je voorstellen toch maar dringend door naar onze huidige parlementariërs!
07/12/2010 om 00:08
Dit is een zeer technische discussie en het is zinloos die hier proberen te voeren.
Cancun (Kyoto en consoorten) is eigenlijk een politiek/economisch spelletje. Ik ben voor een proper milieu, maar zorg ervoor dat China en de VS meedoen.
07/12/2010 om 08:19
Re: Thomas Aelbrect
Excuseer? U benadrukt 31486 wetenschappers terwijl er honderduizenden zijn die de ernstige achteruitgang van het globale ecosysteem met harde cijfers beargumenteren. Ikzelf heb ook een doctoraat maar blijf wars van de typerende mediageilheid van in tegenstroom zwemmende collega’s. In een openlijk debat als dit blijkt het steeds de minderheid die gehoord wordt want de mensen zijn de “onheilsprofeten” beu en willen horen dat het allemaal wel goed zal komen. Het klimaatdebat is overigens niet langer meer een wetenschappelijk debat maar een politiek debat.
07/12/2010 om 12:52
@Thomas. Waar haal je die cijfers ? En hoeveel wetenschappers doen die verhalen niet af als leugens. En welke wetenschapper heeft geen doktoraat…?
07/12/2010 om 13:51
@Thomas Aelbrecht.
1. Wat versta jij (of de studie die jij quote) onder wetenschappers
2. Uw cijfers komen ongelofelijk ongeloofwaardig over. Exacte cijfers die handelen over mensen (op wereldniveau) kunnen bijna niet kloppen, gewoon al door het feit dat er elke dag mensen worden geboren en dood gaan.
3. Ik weet niet hoeveel wetenschappers er procentueel zijn tov de totale wereldbevolking, maar ik denk (en hoop) dat er veel meer wetenschappers zijn dan de 31486 wetenschappers waar jij het over hebt (wat (ongeveer) 0.0004% van de wereldbevolking).
Als je toch de uitspraken wilt doen, die u net gedaan hebt, dan is het misschien handig om de studie waar u uw gegevens van haalt erbij te posten.
07/12/2010 om 19:34
België stuurde 108 afgevaardigden, waarvan 5 ministers/staatssecretarissen naar de VN-klimaatconferentie in Cancun.
Frankrijk, met 6x méér inwoners wou 108 x 6 = 648 afgevaardigden sturen, waarvan 5 x 6 = 30 ministers/staatssecretarissen. Frankrijk zat met een probleem: Ze hebben slechts 21 ministers!…
07/12/2010 om 21:27
Je mag eigenlijk enkel luisteren naar de mensen die er verstand van hebben, de klimaatwetenschappers zelf. Mits wat zoekwerk kan men vinden dat enkele steekproeven duiden dat de “oregon petition”, waar deze commentaren over gaan, ondertekend werd door een 200-tal klimaatwetenschappers. Als je dan weet dat er wereldwijd minstens 20.000 klimaatwetenschappers zijn, dan spreken we over minder dan 1% die “ontkent”. 1% is enorm weinig ongeacht wat de theorie is. Je zou toch verwachten van een jonge wetenschappelijke theorie dat 1 op 10 kritisch is. Dat het maar 1 op 100 is, of zelfs minder, dat toont aan hoe overtuigend het bewijsmateriaal voor klimaatverandering is.
08/12/2010 om 00:27
Indonesië om maar wat te noemen heeft al een truuk gevonden om de REDD-subsidies die ontbossing moeten tegengaan te misbruiken om regenwoud te kappen en om te zetten in palmolieplantages !
Men wil nu ook het zogenaamde Clean Development Mechanism - waarmee de rijke landen proberen hun verplichtingen af te kopen én er nog profijt uit te halen - gaan baseren op de fictieve en zeer gevaarlijke koolstofopslagtechniek.
Het is de nog maar de vraag hoeveel delegaties aan de onderhandelingstafel zitten gedreven door enige sense of urgency in overeenstemming met de ernst van de aanstormende klimaatcatastrofe.
Het valt integendeel te vrezen dat heel wat staten en allerhande lobbygroepen vooral hun economische belangen komen bewaken alsook proberen zo diep mogelijk in de pot te graaien.
De overheersende benadering komt neer op wat zowel de meerderheid van de ondernemingen, vakbonden als staatsleiders aanhangen : ontwikkeling van bijkomende (energie)technologie, een koolstofmarkt en subsidiemechanismen voor investering in nieuwe markten.
Ook het cijfer dat China vooropstelt ligt gewoon binnen wat de nieuwe industriële reus wel moet realiseren om zijn economische doelstellingen te halen. Als China in 2050 nog altijd 60% uitstoot van wat het in 2005 deed, dan soupeert het zowat in zijn eentje het nog beschikbare koolstofbudget op. Hetzelfde geldt vanzelfsprekend voor Amerika .
In de heersende context is het toegelaten de klimaatverandering te beteugelen zolang eraan verdiend wordt en de economische groei niet wordt belemmerd of -liever nog- wordt bevorderd. Ook de mainstream groene politiek en beweging is in datzelfde bedje ziek.
De noodzakelijke dringende drastische ingrepen om het productiesysteem koolstofvrij te maken vallen niet te verwachten binnen afzienbare tijd, ondanks het voorbije klimaatrampjaar dat ontegensprekelijk een teken aan de wand was, want volledig in lijn met de klimaatmodellen.
De huidige bricolage, het gemarchandeer met emissierechten en de onmogelijke verificatie van reductieafspraken leiden tot de vraag of men niet beter het bord afveegt en opnieuw begint. Het Kyoto-protocol is praktisch sowieso betekenisloos. Japan is zo nuchter geweest om dat vast te stellen, wat het aangekondigde einde van het reeds lang totaal ontoereikende protocol versnelt. Indien als bij wonder de vrijwillige reductietoezeggingen van Kopenhagen zouden nagekomen worden dan warmt de wereld in de tweede helft van deze eeuw nog op met meer dan vier graden.
Het hele onderhandelingsproces schept zo een rookgordijn(sic) en wordt een zeker recept voor een globale catastrofe.
In de klimaatwetenschap is de vraag vandaag of het überhaupt nog mogelijk zal zijn op basis van de te verwachten broeikasgasuitstootscenario’s gevaarlijke en catastrofale klimaatverandering te vermijden en vooral waar de drempelwaarden liggen (tipping points) vanaf waar het klimaat totaal op hol slaat.
Wat op het spel staat is niet meer of minder dan het overleven van de menselijke soort evenals dat van vele andere soorten.
Er is voor de media een belangrijke educatieve taak weggelegd om de door de mens veroorzaakte klimaatverandering en de voor de meerderheid der burgers nog onvoorstelbare gevolgen ervan helder uiteen te zetten . Het gaat hierbij om een volgehouden en prioritaire inspanning waaraan het vandaag ten enen male ontbreekt.
08/12/2010 om 02:36
allemaal politiek. de mensen in Cancun geven niks om het klimaat, alleen maar om de macht en geld. er is geen enkel bewijs dat de aarde opwarmt door CO2 van onze uitstoot en onze industrie. honderden jaren geleden verbouwden ze zelfs wijn in Schotland. of komt dat ook toen we er met onze auto’s rondreden? het is vorig jaar zelfs allemaal al “debunked”. al gore heeft ons voor niks angst aangejaagd. het is allemaal minder erg dan voorgesteld.