De vorige opiniebijdrage van Chris Serroyen op deze site (“België versmacht”) bevatte een wake up call aan de Belgische politici, over het misbruik van de nieuwe strategie Europa 2020, vervlochten met de economic governance, om ons sociaal model vanuit Europa te ondergraven. De inkt was nog niet droog, of bovenop dat verticale offensief kwam een horizontaal offensief vanuit Duitsland. Dat wilde, samen met Frankrijk, de Europese Top van vrijdag 4 februari overtuigen om de rest van Europa te modelleren naar Duits model. Tot en met verbod op indexering. Dat kwam hier bij ons eerst aan het licht via Die Zeit. Financial Times volgde. En nadien ook l’Echo.
Duits offensief
Die eerste dagen kwam dat nog door met enige onzekerheid. Berlijn zou zijn positie nog niet definitief hebben bepaald, dixit Financial Times. Maar op 2 februari kwam het echt aan de oppervlakte: een Duits voorstel voor een Pact voor de Competitiviteit, met een shortlist van oekazes. Niet enkel voor een afschaffing van de indexeringsmechanismen, maar bijvoorbeeld ook voor de optrekking van de pensioenleeftijd. In het verlengde van respectievelijk het Duitse grondwettelijke verbod op indexering en de recentere maartregel om voor de pensioenleeftijd van 65 naar 67 jaar te gaan. Met het ACV zijn we daar onmiddellijk op beginnen reageren. Met ook acties naar Duitsland (via DGB, de Duitse vakbondsconfederatie) en Frankrijk (via Le Monde).
En ook de Belgische regering zag het gevaar. Bij monde van premier Leterme nam België het voortouw in het verzet, met steun van een reeks landen. De hele heisa leidde er toe dat uiteindelijk geen tekst op tafel werd gelegd. Al is het een zekerheid dat al die ideeën de komende weken gaan terug komen. Omdat het koren op de molen is voor de diehards in de Europese instanties. Niet het minst ook omdat Merkel in eigen land al enige tijd wordt geplaagd met een nieuw soort anti-Europees populisme, dat vies blijkt van steun aan landen in nesten. Alleen al om die reden speelt zij het bijzonder hard.
Sociaal protectionisme
Het had zo mooi kunnen zijn: een volwaardige, duurzame sociaal-economische governance vanuit Europa. Met evenwicht tussen en verstrengeling van sociale, economische en ecologische doelstellingen. Gebaseerd op een duurzaam begrotingsbeleid. Met voorrang aan de herregulering van de financiële markten en het stoppen van de dubbele kolkbeweging van zowel fiscale als sociale dumping. Waarbij in het bijzonder een rem wordt gezet op het “sociale” protectionisme van Duitsland: het exporteren van zijn problemen door een lagerloonpolitiek, die de werknemers buiten Duitsland serieus onder druk zet.
Dat voelen we nog het meest in België, waar de loonvorming – op basis van de Wet op concurrentievermogen en werkgelegenheid van 1996 – net gebeurt op basis van permanente benchmarking met Nederland, Frankrijk en vooral Duitsland.
Binnenstebuiten
Dit mooie project dreigt nu binnenstebuiten te worden gekeerd. Waarbij de begroting niet meer als hefboom, maar met harde budgettaire disciplinering als alfa en omega voor de economisch governance. Waarbij alles wordt gezet op economische kostenconcurrentie en verwaarlozing van het sociale en het ecologische, zelfs van de weinige sociale doelstellingen in de strategie Europa 2020. Waarbij de aandacht wordt weggetrokken van de sanering van de financiële markten en in de plaats voorrang wordt gegeven aan een hervorming van de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid, met inbegrip van de stelsels van de loonvorming. Waarbij Duitsland niet meer met de vinger wordt gewezen voor het exporteren van zijn nationale problemen, maar – omgekeerd – de weg wordt geëffend voor de export van zijn onevenwichtig groeimodel.
Het is ver gekomen dat het land, Duitsland, dat het aantal mensen met risico op armoede tussen 2005 en 2009 zag stijgen met 2 630 000 - dat is met meer dan een kwart (+26,4%) - het rolmodel wordt voor de nieuwe Europese strategie 2020. Die Europese strategie wil de armoede met een kwart verminderen. Begrijpe wie kan.
Lijdzaamheid is onvergeeflijk
Al is het niet te laat. Bij de andere landen begint het een beetje te dagen. België voorop, precies omdat hier - door de Duitse torpedo richting index – bijzonder duidelijk wordt wat economisch governance naar Duits model dreigt te betekenen voor de nationale stelsels van loonvorming. Toen het ACV het ontwerp van interprofessioneel akkoord goedkeurde met een ruime meerderheid van 68 %, dan was dat onder meer omwille van de vrijwaring van de index voor de volgende twee jaar. Nu het ontwerp-IPA is weggestemd bij de andere vakbonden, valt ook een van de verdedigingslinies weg. En dus is het nu alle hens aan dek om de bressen in de dam te dichten. Om alles in het werk te stellen, naar de volgende Europese Top en nadien, om het tij te keren. Door druk op de federale regering, door druk op de as Merkel-Sarkozy en door druk op de Europese instanties. Lijdzaamheid is in deze onvergeeflijk.
Luc Cortebeeck
(De auteur is voorzitter van het ACV)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
10/02/2011 om 12:01
Karel De Gucht stelde dat “Europa” zeker zal reageren op landen die hun begrotingen niet op orde krijgen, en “austirity measures” zal opleggen.
(austerity = ascese, gestrengheid, matiging, onbuigzaamheid, soberheid, strengheid, striktheid)
Hij had het toen over onze sociale samenleving. Hij heeft nièt gezegd dat “vrije markten, banken, speculanten) daar ook onderdeel zullen van zijn.
Het wordt tijd dat vakbonden zich verenigen in plaats van elkaar vliegen af te vangen zoals in de politiek.
Vakbonden hebben de opdracht de steeds weer nieuwe aanvallen op het sociaal model af te weren, om belangen van werknemers te verdedigen, in plaats van zoete broodjes te bakken met bevriende regeringen.
En dat doe men door “negotiating power” op te bouwen. Door samenwerking met andere vakbonden, en zich niet uit verband te laten spelen.
Liefst in Europees verband.
Europa moet, via de vakbonden, beseffen dat werknemers zich niet meer naar de armoede laten leiden.
Werknemers moeten niet voor de derde keer de crisis betalen. Dat is dé opdracht van de vakbonden.
Als ex fervente Europa fan zie ik dat Europa onherroepelijk lijkt te kiezen voor Amerikaans kapitalisme van graaicultuur, voor de afbouw van een sociale samenleving waar alle mensen een eerlijk stuk van de taart gegund wordt. Europa lijkt aan zijn devies: “In verscheidenheid verenigd” voorbij te schieten.
10/02/2011 om 12:04
Iedereen spreekt voor zijn eigen winkel, niet? En wie niet verder kijkt dan de Europese grenzen ziet wel de logica van de stelling. Duitsland ondergraaft met zijn sociale afslanking de beleidskeuzes van zijn buurlanden. De vraag is: waarom doet Duitsland dit? Is dit een nationalistische, beschermende reflex om het economische laken naar zich toe te halen, of is dit het gevolg van een visie, gericht op een niet zo mooie toekomst. Een soort alle hens aan dek- operatie., om te redden wat er te redden valt, in een mondiale economie die verschuift naar het Oosten? Ik ken het antwoord niet, maar als Duitsland onpopulaire keuzes maakt, kunnen we maar beter snel ons licht opsteken over het hoe, en waarom. Pas als we precies weten wat ons te wachten staat kunnen we praten over de maatregelen die nodig zijn om de bittere pil te verzachten. En dat zoiets rechtvaardig en sociaal moet gebeuren, dat mogen we als verworven uitgangspunt beschouwen. Het vijandsbeeld dat Luc Cortebeeck nog altijd hanteert tegenover de andere kant (kapitaal) is uit de tijd. Alhoewel ik de eerste ben om waakzaamheid te predikken, want de hebzucht moet je geen kansen geven.
10/02/2011 om 12:33
@Romain: het is niet de bedoeling dat u bij iedere bijdrage dezelfde vraag post - mod
10/02/2011 om 13:04
Eerst en vooral respect voor Luc Cortebeeck dat hij de guts had het IPA te verdedigen naar zijn eigen achterban toe wat van collega DeLeeuw, die uit plat opportunisme en eigenbelang zijn huik naar de wind keerde, bezwaarlijk kan beweerd worden.
Voor Belgische bedrijven is het op dit ogenblik zeer moeilijk met Duitse bedrijven te concureren op de internationale markt, dit betekent niet dat wij zoveel dommer zijn maar wel dat er iets schort aan onze kostenstruktuur, de Belg verdient niet te veel, de belasting op arbeid is excessief en prijst ons uit de markt, indien we inderdaad het indexmechanisme willen behouden zullen we toch moeten gaan kijken naar een systeem waarbij de een netto aanpassing bespreekbaar wordt en de bedrijven dus competitief kunnen blijven. Geloof me vrij, de gemiddelde KMO heeft vandaag moeite om de touwtjes aan mekaar te knopen en de mega winsten waarover steeds sprake is worden alleszins daar niet gemaakt.
10/02/2011 om 14:09
Men kan toch niet ontkennen dat Duitsland op dit ogenblik de financiéle motor is van Europa. Men moet mij eens zeggen “hoe” wij in dit land éénzelfde vooruitgang kunnen realiseren? Wat mij meer afschrikt is dat meer en meer fabrieken in handen komen van China, Singapoor e.a.. in deze landen bestaat de sociale cultuur amper. Maw als het hen niet aanstaat wat hier gebeurd op sociaal gebied in de bedrijven, dan zijn ze weg. Zij liggen niet wakker van ons sociaal systeem. Wat mij in alle discuties ook stoort is dat men steeds bezig is met de werknemer en de werkgever in de grote bedrijven, maar men amper kijkt naar de werknemer en werkgever in de KMO.
10/02/2011 om 17:05
Voor de Belgische economie is Duitsland enorm belangrijk. Heel wat toeleveringsbedrijven zorgen voor onderdelen die in Duitsland geassembleerd worden. Willen we onze welvaart behouden en een (nog grotere) ontslag/faillissementsgolf vermijden, kunnen we niet anders dan toezeggen aan Duitsland. Anders zal Duitsland we contracten aangaan met pakweg Nederlandse bedrijven… Dat is de harde realiteit en het stoort mij enorm daar vakbondsmensen hun kop in het zand steken uit eigenbelang.
Het iemand ontslagen in België is, in tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd door vakbonden, een enorm dure aangelegenheid.
10/02/2011 om 20:26
Op de reakties hier wordt over Duitsland geschreven als ware het de boeman. Wel waar zitten dan de inwoners van Duitsland? Kan Mevr Merkel zomaar de wil opleggen aan de Duitse werknemers? Indien ja : spijtig voor ons, want Duitsland is de grootste geldschieter in Europa.
Mr Cortebeeck loopt minimum twee decenia achter met zijn betoog.
Steeds het bestaande Belgische model verdedigen, zogezegd om de zwaksten te beschermen, zal na verloop van tijd zich keren tegen diezelfde zwakken wanneer er geen bijsturingen plaatsvinden - ook door de vakbonden-.
10/02/2011 om 20:40
Het Duitse succes wordt door 3 zaken verklaard :
- massale loondumping en afbouw van de sociale zekerheid ;
- de momenteel hoge - conjuncturele - vraag van China naar industriegoederen ; en inderdaad,
- de kwaliteit van de Duitse producten -en productvernieuwing.
Wat betreft de Duitse loondumping zijn er talrijke schrijnende voorbeelden te noemen :
- honderduizenden Duitsers die niet kunnen leven van hun veel te karig loon bij voltijdse arbeid én bijkomend
steun moeten krijgen van het zgn. Sozialamt ( = OCMW ) ;
- afschaffing van de minimumlonen ;
- talloze interimkrachten die de helft verdienen van hun collega’s in vaste dienst voor dezelfde job : wettelijk mogelijk gemaakt door Angela Merkel ;
- bruto-uurlonen van 5,5 eur zijn de norm in vele Duitse dienstensectoren.
Is dit het economisch én sociaal model waar velen zoals Voka, VBO, Unizo, VLD én last but not least, N-VA
zo naar opkijken ? Duitsland heeft momenteel weinig om “stolz” op te zijn.
Misschien moeten enkele van onze vele Itinera - of KUL-professoren maar eens een studie doen naar de “donkere” kanten van dit zgz. Duitse succesmodel van Angela !?
10/02/2011 om 20:41
Is het in eerste instantie niet aan onze en Europese democratisch verkozen politici om op het Duits offensief te antwoorden?
10/02/2011 om 21:17
Ik werk voor een Amerikaans bedrijf dat heel veel aan zijn laars lapt en dat commentaren als deze leest… maar ik kan jullie allemaal verzekeren dat er in Duitsland NIKS gebeurt als de vakbond niet haar toestemming gegeven heeft. Het gaat volgens mij soms zelfs over dingen die totaal onterecht zijn. Genoeg om mij te laten besluiten dat mr. Cortebeek een andere agenda heeft.
Hij probeert noodzakelijke hervormingen uit te stellen; af te stellen. Misschien is dat goed voor sommige mensen, maar dat toont aan dat er een zekere lafheid schuilt in zijn houding; Beter de pil ineens door te slikken en onze kinderen een toekomst te bezorgen dan alles te offeren aan het verleden; aan mensen die al zoveel hadden ; En tot die generatie behoor ik zelf. Dus Cortebeek; doe gewoon wat moet gedaan worden.
10/02/2011 om 21:30
Het ontzag voor Duitsland dat uit de reacties op de blog van Luc Cortebeeck naar voor komt is onterecht. Niet alleen zijn een aantal Duitse indicatoren allesbehalve schitterend. Het armoedeverhaal kan je lezen, maar ook met de tewerkstelling zit het niet snor, België heeft de laatste jaren, zelfs in absolute getallen, meer werk gecreëerd in de privé-sector dan Duitsland.
Daarenboven kan “de grootste geldschieter” van de Europese unie van de mede-eurolanden wel verwachten dat ze hun economie op orde krijgen en hun staatsschuld onder controle houden, maar is zeggen hoe ze dat moeten doen toch net een brug te ver. En daarbij, op de indicator “totale staatsschuld” na, is België daar ook een van de beste leerlingen in de Europese klas. Kijk dan liever naar Ierland. Tot voor kort een liberaal sprookje, nu een sociale nachtmerrie. Wij hebben echt geen lessen te leren van mevrouw Merkel. En in die zin loopt Luc Cortebeeck geen twee decennia achterop, maar voorop. En hopelijk geen twee decennia, maar maar enkele dagen.
10/02/2011 om 22:03
mr Cortebeek. Ik kan uw vizie moeilijk volgen. Duitsland is ontegensprekelijk de motor en sterkhouder van onze europese ekonomie en vcan onze europese betalingsbalans!!
Angela Merkel heeft door de laatste financiele krisis samen met werkgevers en werknemers drastische maatregelen genomen om het tij te keren. Ook de vakbonden hebben serieuze toegiften gedaan teneinde werkzekerheid en inkomsten zekerheid voor hun leden veilig te stellen….. Ze zijn er in geslaagd om op zeer korte termijn de bakens te verzetten, inzoverre dat er nu reeds een tekort is aan werkkrachten !!! Hoed af voor dit resultaat van discipline !!
Mr Cortebeek… ook uw organisatie kan hieraan een voorbeeld nemen.
10/02/2011 om 22:26
vergeet niet dat Duitsland nog steeds de nabevingen van de val van de muur voelt. de lonen in Oost-Duitsland lagen stukken lager dan die in West-Duitsland en de hereniging kostte handenvol geld. Dit is (maar dan in veelvoud) wat ook Europa te wachten staat : opboksen tegen lage-loon landen die klauwen als tijgers en de vergrijzing financieren. Of het Duitse model ideaal is weet ik niet, maar welke methode we ook hanteren, pijn zal het doen. En we kunnen best niet te lang wachten : de dag nadat de nieuwe regering is aangetreden !
10/02/2011 om 22:29
Wie herinnert zich nog de glorieuze taferelen bij de val van de muur ?
Waar Kohl en consoorten te weinig aan dachten was hoe deze politieke beslissing ook een sociale oplossing te geven (wat te vergelijken met de grote overwinning van de Reagan en Tatcherideologie op het communistisch blok, de overwinning van de Koude Oorlog, maar de komst van een ongebreideld neo-liberalisme).
Wat nu zo vlug mogelijk moet gebeuren in Duitsland is dat Mv Merkel dezelfde weg opgaat als Moebarak : heraus.
11/02/2011 om 08:17
Het is erg om te zeggen maar Europa is niet het middelpunt van de wereld! Zeker België niet…. met ons verouderde staatssystemen!
Alle fabrieken trekken naar lage loonlanden, waarom? De wereldeconomie verschuift, je kan daar voor of tegen zijn, maar iedereen klaagt nu al dat alles te duur is. Wees eerlijk met jezelf, kijk om je heen, wat is er gemaakt in lage loonlanden? Je computer waar je nu voorzit, de schoenen die je draagt, de GSM op de tafel, de HD recorder, je kleren, al je kinderen hun speelgoed,… waarom wordt dit niet bij ons gemaakt? Onbetaalbaar dan, dus wees niet hypocriet, hoe lang kunnen we dit nog volhouden?
11/02/2011 om 10:59
Wat heb je aan een mooi sociaal stelsel, wanneer er geen werk en geld meer is! Het Belgisch systeem is mooi maar blijft de financiering ervan haalbaar? Men zou toch even verder moeten nadenken dan nu.
11/02/2011 om 12:36
Het verwondert mij dat dhr Cortebeeckx zo’n beperkt kader heeft. Met reuzenschreden is de economie gemondialiseerd en dat is hem blijkbaar ontgaan. Het is over duidelijk dat de 350 mio Amerikanen, de 500 mio Europeanen, samen met een pakket japanners de hoogste welstand op de 6.5 mia wereld bewoners kennen. De europeanen betekenen dus minder dan 10%. 3mia Chinezen en 1 mia Indiërs (zonder te spreken van de andere “groeilanden) zijn bereid om inspanningen te leveren ten einde hun welstand te verbeteren. De schuldenberg van de Westerse wereld bewijst dat we boven onze stand hebben geleefd (meer uitgegeven dan dat we voortbrachten). Denken dat men de situatie binnen deze economische oorlog zal kunnen houden is whisfull thinking. Het wordt “inleveren”. Hoeveel dat zal van onszelf (europeanen) afhangen, maar we zitten zeker in het defensief.
Binnen deze defensieve situatie wordt Duitsland geconfronteerd met een analoge situatie zoals de vlamingen met de franstaligen binnen de Belgische structuur. Het ziet er naar uit dat men mensen die niet verder wensen te kijken dan hun neus lang is, zij er als de trekpaarden van Europa minder lang geduld zullen hebben.
11/02/2011 om 17:47
Iedereen kijkt naar Duitsland als motor van de economie en sommigen verwijzen naar de toenemende invloed van China.
Laat ons mekaar goed verstaan … diegenen die hier aan Chinese lonen willen werken zullen zeker concurrentiëel zijn, maar creeëren we alvast geen welvaart of welzijn voor onze burgers. Wie dit graag probeert nodig ik uit om eens met een Chinees maandloon toe te komen en volgende maand zijn ervaringen op deze blog verder uit te wisselen.
Loondumping is dus niet het model waar we naar toe moeten … er zijn andere middelen om onze internationale positie te versterken.
Wel zijn er aanpassingen nodig … en dat in de richting dat we ons meer en meer Europees op mekaar gaan afstemmen. In die zin zet ik mij wat af tegen het ophemelen van de “motor”.
De loondumping zorgt ervoor dat de concurrentiekracht van Duitsland toegenomen is … in een normale kapitalistische markteconomie leidt dit tot een waardestijging van de munt (revaluatie, of devaluatie van de andere munten).
We hebben echter gekozen voor één munt: de euro en als Duitsland … wat ik begrijp … niet permanent wil tussenkomen voor de ondersteuning van andere munten dan moet er inderdaad iets gebeuren en moeten we geleidelijk aan harmoniseren. In die logica is een politiek van loondulping door één van de sterke landen iets wat totaal niet kan: sterke economiën moeten juist de koopkracht aantrekken en goede lonen betalen, anders gaan we opnieuw naar een nog zwaardere economische crisis.
RECEPT =
1 geleidelijk meer afstemmen van lonen op mekaar en op de productiviteitsstijging
2. een naar elkaar toe groeien van sociale zekerheid en sociale besscheming van alle Europese werknemers, als alternatief voor de voortdurende neerwaartse spiraal
3 europees (ipv Vlaamse of Begische) regels om vennootsschappen te belasten
Tot slot Michaël: het klopt niet dat de ontslagregelingen in België bij de duursten zijn: voor bedienden kan dit mogelijks kloppen, voor arbeiders zijn we bij de goedkoopste … bovendien staat België aan de top van de landen waar de tewerkstelling het minst geleden heeft onder de crisis, … PROFICIAT …. dit is dankzij het geheel van maatregelen om onslag te vermijden en andere mogelijkheden prioritair voor oip te stellen … Millquet verdient echt een pluimpje daarvoor