De index is voor even gevrijwaard. De werkgevers waren al overstag gegaan bij de onderhandelingen voor een nieuw interprofessioneel akkoord (IPA) voor 2011-2012. En toen dat op de klippen liep, nam de regering het na wat intern getouwtrek over in haar bemiddelingsvoorstel aan de sociale partners. Sinds eind vorige week kan ze er ook naar handelen. De sociale partners – vorige vrijdag volgens het boekje bijeengeroepen – hebben immers allen braafjes hun handtekening zetten onder een verklaring dat er geen akkoord meer in zat. En op die wijze ook onder een halve volmacht aan de regering om door te gaan met het bemiddelingsvoorstel van de regering.
Dat is een hele geruststelling voor de werknemers, maar net zo goed voor ambtenaren en gerechtigden op sociale uitkeringen. De Centrale Raad voor het Bedrijfsleven heeft al voorberekend wat dit geeft in de privé-sector volgens de inflatieverwachtingen: gemiddeld 4.4 % aan indexverhogingen in 2011-2012. Dat is al 0.2 % meer dan toen het ontwerp-IPA tot stand kwam. En 0.5 % meer dan toen de onderhandelingen startten. Hoogstwaarschijnlijk nog een onderschatting, omwille van de nieuwe prijshausse op voedsel- en petroleummarkten.
Niks om mee te pronken
De critici van het ontwerp-IPA vinden dat niks om mee te staan pronken. Want het recht op indexering was een al verworven recht. Klopt. Maar met de dag wordt duidelijker hoe belangrijk het was die index te pantseren tegen het toenemende kruisgeschut, nu ook vanuit Europa en het buitenland. Het was al een tijd duidelijk hoe de Europese Ecofin-filière de nieuwe economic governance wilde inzetten tegen de stelsels van automatische indexering, onder luide aansporing van de Europese Centrale Bank. Maar het hek is nu helemaal van de dam met het Duits-Franse offensief voor een Europees pact voor de competitiviteit. Met als eerste punt op het verlanglijstje van Merkel de afschaffing van de stelsels van automatische indexering.
Nationale Bank bruskeert
Met het ontwerp-IPA en de omhelzing ervan door de federale overheid, kreeg Leterme een stevig mandaat om Europees in het verweer te gaan. Wat hij ook consequent deed. Al krijgt hij nu ook intern stevig weerwerk. De Nationale Bank van België kon het immers niet laten toch opnieuw wat stokebrand te spelen, voor de schone ogen van Trichet van de Europese Centrale Bank. In zijn jaarverslag voor 2010 wilde de Bank per se gezegd zien dat de kwestie van de indexering moest onderzocht worden en liefst van al ook tot een hervorming ervan moest leiden. Met verwijzing naar het ontwerp-IPA. Nu, over de indexhervorming stond nochtans niks in het ontwerp-IPA. Wel iets over een onderzoek, maar dat punt was niet hernomen in het bemiddelingsvoorstel van de regering.
Dat heeft Leterme vorige donderdag nog eens duidelijk verklaard in het Parlement: “De regering vraagt de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven niet om de index te bestuderen”. Al zijn er kennelijk een aantal journalisten die alleen maar horen wat ze willen horen en uit die verklaringen toch meenden te moeten afleiden dat de index ging onderzocht worden. Inmiddels al wel op de vingers getikt door Ivan Broeckmeyer van De Tijd. Toch iemand die bij de les blijft.
Indexbashen
De provocatie van de Nationale Bank vorige week was in elk geval weer goed voor een nieuw rondje indexbashen. Met de klassieke oerwoedkreten, met de oe van taboe en de oe van heilige koe. Over hoe schadelijk de automatische indexering is voor de competitiviteit, voor de werkgelegenheid, voor de overheidsfinanciën. Over hoe wereldvreemd de index is, in een geglobaliseerde wereld waarin “normale” vakbonden de indexering niet bekijken als verworven recht, maar als onderhandelingsmaterie. Over hoe onsociaal een indexering in centen en procenten toch wel is, omdat ze meer euro’s oplevert voor de beterverdieners. Over hoe onecologisch een index is die prijsverhogingen van de mazout en zo doorrekent. En over hoe schitterend Duitsland het doet zonder indexering. En hoe slecht risee Portugal - volgens Geert Noels het enige andere land met een automatische indexering - het doet.
Weerwerk
Af en toe geraakte toch wat weerwerk doorheen de mediamuur. Dat ons competitiviteitsprobleem niks van doen heeft met de index, dixit Paul De Grauwe. Dat je onze index niet kunt loskoppelen van een strenge matiging van loonsverhogingen, als een siamese tweeling, dixit zelfs Luc Coene. Dat de zogenaamde tweederonde-effecten (indexering van de lonen werkt zelf de inflatie in de hand) minstens sterk worden overdreven. Dat de indexering in volle crisis ook magnifiek dienst deed als “automatische stabilisator”. Dat elke sector zijn eigen stelsel van indexering kent, vrij onderhandeld tussen werkgevers en werknemers, en met al heel wat aanpassingen om schokken of onverwachte prijshausses op te vangen. Dat een pak werknemers, van de arbeiders van het aanvullend paritair comité nr. 100 tot de kaderleden in een reeks bediendesectoren, nog steeds geen cao-recht hebben op indexering. Dat de koppeling van de lonen aan de prijzen ook de bluts met de buil is: onmiddellijke doorrekening van prijsverlagingen in de lonen, goed voor de werkgevers.. Dat je economische groei best bouwt op twee pijlers: export én binnenlandse consumptie. Dat de Duitse exportgroei volgens de Europese Commissie zelf nauwelijks van doen heeft met kostencompetitviteit, maar alles met het kielzogeffect vanuit de groeilanden.
Dat gidsland Duitsland het ook schitterend blijkt te doen wat betreft het creëren van armoede: van 2005 tot 2009 2.630.000 mensen meer met risico op armoede (cijfer Eurostat). Dat Noels vergeet dat ook Luxemburg een stelsel van automatische indexering heeft. En, belangrijker, totaal over het hoofd ziet (of niet wil zien) dat de Nationale Bank er via het massieve, internationale onderzoeksproject Wage Dynamics Network inmiddels al is op uitgekomen dat er veel meer landen zijn waar de lonen via andere technieken worden gekoppeld aan de prijzen. Tot zelfs in de Verenigde Staten, in bepaalde deelstaten. Dat het toch wat kort door de bocht is om een index in centen in plaats van procenten sociaal te noemen, gezien je zo tekent voor een verarming van de middenklasse. En dat er geen enkele grond is voor de stelling dat je met een vergroening van de index aanzet tot meer ecologische consumptie. Alsof burgers in hun aankoopgedrag ook maar enigszins rekening houden met de samenstelling van de indexkorf.
Aan de bron
Nu, als heel die heisa voor iets goed was, dan was het vooral omdat nog nooit zoveel aandacht is gegaan naar de probleemoplossing aan de bron. Dat het eerste probleem misschien niet is de aanpassing van de lonen en uitkeringen aan de prijzen. Maar het feit dat onze inflatie uitstijgt boven die in andere landen. Met daarbinnen ook het bijzondere probleem van de hoge en bijzonder volatiele energieprijzen. Op last van Electrabel heeft het VBO dat lang onder de mat kunnen vegen. Maar energie-intensieve sectoren als Agoria en Essencia pikken dat niet langer. En samenleving en politiek evenmin. Zelfs de Nationale Bank niet meer, blijkt uit hun jaarverslag 2010. Het besef is doorgedrongen dat er ten gronde iets mangelt aan ons stelsel van prijsvorming op de energiemarkt, en dus meer overheidsbemoeienis nodig is, naar Nederlands en/of Frans model.
Speculeren op honger
Al is te hopen dat het daar niet bij blijft. Omdat er op tal van andere markten ook serieus wat mangelt. Hoe verklaren dat de prijzen in cafés en restaurants op een jaar met 2.3 % stegen, spijts de zware BTW-verlaging voor maaltijden? Of dat volgens het zwaar onderbelichte recente Europese rapport naar de marktwerking in de distributiesectoren (Retail Market Monitoring Report) de prijzen voor voeding en niet-alcoholische dranken in België 28.4 % hoger liggen dan in Nederland? Er is serieus wat werk aan al die winkels. Eén winkel vooral niet vergeten: het verschrikkelijk grillige verloop van de prijzen op de internationale voedingsmarkten.
We zagen in 2008 al welke gevolgen dit aanrichtte, wereldwijd. We beleven het anno 2011 opnieuw. Weliswaar met zijn positieve side effects: de ruk naar democratisering in Noord-Afrika en Midden-Oosten. Maar achter dat spektakel, verborgen, doffe ellende in grote delen van de kwetsbare wereld. En die alleen maar aantonen dat met al die ontroerend mooie voornemens van 2008, niks, maar dan ook niks, lijkt te zijn gebeurd. Stop eindelijk eens het speculeren op honger.
(De auteur is hoofd van de ACV-studiedienst.)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
24/02/2011 om 11:32
Indexverhoging mag blijven bestaan maar moet dringend aangepast worden ttz. een maximum bedrag moet worden ingevoerd. De hoogste direktielonen ontvangen een indexaanpassing van 5(vijf)cijfers en de minimunlonen van ocharme 3(drie) cijfers.Het argument dat die hoge aanpassingen worden wegbelast is maar gedeeltelijk waar: 50 % taks op 10.000 laat nog een netto van 5.000; 30 % op 900 laat een netto van 630!!
Dat de vakbonden niet nog steeds toelaten is een grote onrechtvaardigheid.
24/02/2011 om 11:54
@Bernard V,
Dus hogere belatingvoet voor hogere inkomsten en belastingvrijstelling voor minder dan 1500 € per maand.Dats pas ACV Algemeen Christelijke Verworvenheid…ACV
24/02/2011 om 11:57
Proficiat aan die sociale partners die onze index veilig gesteld hebben, want met de campagne die er vanuit verschillende hoeken tegen gevoerd werd was dit geen evidentie
Voor zij die willen sleutelen aan de (prijzen)index: maak misschien enkele nieuwe indexen: die van de winsten, die van de bonussen,… en kom dan eens opnieuw praten
Intussen wordt het alleen maar met de dag duidelijker dat we naar één Europees beleid moeten streven … maar dan wel eentje waar ook aandacht is voor de mensen … zelfs voor wie niet wakker ligt van de sociale boodschap, kan ik alleen maar zeggen dat als we nieuwe crisissen willen vermijden, het absoluut nodig is om de koopkracht van de bevolking te versterken … alleen al daarom moeten we ervoor zorgen dat onze koopkracht er op vooruitgaat (en zeker niet achteruit)
24/02/2011 om 12:38
Ik kan de visie van de auteur omtrent de index alleen maar bijtreden.
De aanhangers van het toch zo geroemde Duits model zouden ook de eerlijkheid en objectiviteit moeten opbrengen de cijfers te publiceren voor wat betreft de groei van de armoede (ja, niet alleen de economie groeit), uurlonen van 4,50€ ingevolge het niet bestaan van minimumlonen zijn van toepassing voor meer dan een miljoen werknemers (zo maakte het Duitse bureau van de statistiek zelf bekend dat de stijging van de lonen in Duitsland ver onder het Europese gemiddelde liggen), ondernemingen merken op dat hun Duitse concurrenten zich trachten te saneren op kap van hun buitenlandse collega’s…
Het is niet de schuld van de koppeling van de lonen aan de index dat de prijzen stijgen: de verantwoordelijke minister zou zich best in de eerste plaats even bezinnen over de mogelijkheden waarover hij beschikt prijsstijgingen minstens onder controle te houden. Wat in het buitenland op het stuk van prijzencontrole wel kan, wordt hier blijkbaar niet toegepast; onder het mom van het spel van de vrije markt wordt er zelfs niets aan gedaan.
Op het toezicht van de energieprijzen wordt er geschermd met de Creg, die de rol van waakhond zou moeten spelen. Men “vergeet” er wel bij te vertellen dat de macht van de Creg slechts zo groot is als de mogelijkheden die haar van overheidswege worden toebedeeld; de praktijk toont aan dat deze beschamend beperkt zijn. Is het dan zo verwonderlijk dat bij ons de energieprijzen de pan uitrijzen en steeds meer consumenten niet langer in de mogelijkheid de energiekost te betalen.
Het is bedroevend vast te stellen dat zelfs een loonsverhoging van 0,3% op twee jaar (IPA) bovenop de te verwachten prijsstijgingen als een maximum wordt beschouwd, terwijl superbonussen en degelijke bedrijfswinsten (gelukkig maar) weer aan de orde van de dag zijn. (KBC gaat zelfs opnieuw dividenden uitkeren aan aandeelhouders en voelt zich nu plots mecenas van de Belgische Staat voor de betaling van de vergoeding in ruil voor de redding van KBC door de belastingbetaler tijdens de bankencrisis.)
Zo zie je maar.
25/02/2011 om 14:36
Laat ons vooral niet vergeten dat een partij enkel het interprofessioneel akkoord (IPA) voor 2011-2012, het onverkorte oorspronkelijke voorstel wilde steunen. Gelukkig zijn er door de regering Leterme sociale verbeteringen aan gebracht aan dit akkoord. Nog niet genoeg voor sommige vakbonden, maar een heuse verbetering niettemin.
Deze demopnstraties tegen het huidige, verbeterde IPA akkoord, zijn ook een protest tegen de eerder vernoemde partij, en ik heb het dan over de NVA. Laat de politiek daar ook maar eens conclusies uit treken voor de regeringsonderhandelingen.
25/02/2011 om 14:44
Natuurlijk is de schrijver van hogergenoemde opinie een voorstander van de index. Daar is niets op tegen. Wat echter wel vervelend is, is dat men in de opinies en in de commentaren daarop, altijd weer of fervente voor- of even fervente tegenstanders vindt, waardoor deze opinies en commentaren ofwel naar de ene- dan wel naar de andere zijde gekleurd zijn.
Wannneer de schrijver de index een verworven recht noemt, gaat hij elegant voorbij aan het feit dat het gewoon een (misschien georganiseerde) loonsverhoging is, niets meer maar ook niets minder. Wanneer de schrijver dan (dus!) poneert dat de index derhalve geen invloed heeft op de prijsvorming (excusez le mot) kletst hij! Tenslotte, wanneer de schrijver aanhaalt dat de index toch zo’n geweldige crisis-bestrijders is, omdat het de koopkracht van de gebruiker min of meer in stand houdt, gaat hij even elegant voorbij aan het feit dat elke regering welke een inflatie toestaat (om die vervolgens door de indexering gedeeltelijk toe te dekken) een misdadige regering is, welke “de-facto” van alle burgers steelt. U betaalt zuur verdiende en dure Euro’s aan pensioenpremie en krijgt aan het einde van de rit monopoliegeld terug, wanneer U uberhaupt wat zal krijgen! Dat kan ik niet anders noemen dan diefstal van alle burgers.
Facit: Het zou zo verfrissend zijn, wanneer we eindelijk eens een opinie zouden kunnen krijgen van een niet voor-ingenomen econoom, welke niet gebonden is aan het een of ander vakbonds- regerings- of werkgeversstandpunt, maar die gewoon de dingen bij de naam noemt en de gevolgen opsomt. Dat moge niet politiek zijn, maar het is wel eerlijker als wat er nu gebeurt.
25/02/2011 om 15:40
Wat mij in deze stoort is dat vanuit vakbondszjde verkregen is dat men de vooropgestelde analyse van de effecten van de automatische indexaanpassing niet zal uitvoeren… We praten m.a.w. over een onderwerp waarvan afgesproken is geworden dat het begrip ervan en de inzichten in de gevolgen ervan op de middellange termijn NIET verduidelijkt zullen worden. Iedereen zal dus altijd gelijk blijven hebben, want zal zich blijven baseren op de eigen, vooringenomen voorstelling van zaken. Waar zijn wij mee bezig?
25/02/2011 om 21:13
Ik probeer bij deze een pragmatisch standpunt in te nemen:
Tot waar moet ons welzijn/welstand/welvaart rijken…
Moeten we kapitaalkrachtig genoeg zijn om als starter een eerste of een definitieve woning te kopen?
Om als vervolg onze starterswoning vervolgens in te wisselen voor een betere- zelf zonder er iets aan te hebben gewijzigd (grond & bouwspeculatie)…
Indexatie lijkt niet zozeer het probleem. Als je bekijkt waar de overheid zijn taxaties heft zien we vooral arbeid en consumptie. Wie wordt door lasten op arbeid geraakt? werkmensen. Wie wordt door consumptie geraakt? werkmensen.
Kapitalen gaan mee met de index (en beter) onder invloed van de bankensector… van die kant blijft het dus altijd stil.
Wat is het doel van de index? algemene of specifieke welvaart verbeteren? een ambtenaar (en ik besef heel goed de negativistische nasmaak van dit woord) die netto 1500 euro verdient, verdient pas na 4 indexaties ( of quasi 7 jaar) 1600 euro netto, zaken die in de private sector automatisch gebeuren door vraag/aanbod.
Als je met indexering een algemene stijging van de koopkracht wil bekomen, moet je behouden.
Wil je daarentegen een beleid voeren omtrent indexeringen, moet je diversifiëren.
Heb je net je eerste personeelslid in dienst genomen in een startende onderneming… ? pijnlijk, niet?
Maak het indexprincipe sociaal vaardiger! een bonus van 25.000 euro hoeft er geen te worden van 25.500… Die jacuzzi heeft al voldoende stuwers. Een loon van 1250 euro móet 1275 euro worden. Een beetje gehakt als je alleenstaande poetsvrouw bent met 2 kinderen is altijd welkom.
Trouwens, heeft iemand in bovenstaande oefening opgemerkt dat je met de indexering van de 25.000, een twintigtal mensen met een inkomen van 1250 euro kan indexeren?
25/02/2011 om 22:55
misschien kunnen de toplui bazen er eens voor zorgen dat er geen prijsstijgingen meer komen, dan moet er ook geen index opslag komen , nietwaar soms ;;
27/02/2011 om 09:13
het duitse model is gruwelijk : het aantal mensen dat persoonlij failliet werd verklaard is op één jaar “merkel-economics” met 20 % gestegen. De cdu doet er openlijk maar voral heimelijk alles aan om te beltten dat er een fatsoenlijk europees minimumllon zou komen. Duitse patroons richten fake-vakbonden op warmee ze dan “cao’s” sluiten. Op één zo’n “vakbondsbetoging liepen voor 1 dag opgevorderde werklozen met bordje : “5 euro is toch genoeg” . Een aantal an deze dwangbetogers werden op fotos herkend toen ze een paar weken later, in witte stofjassen, als “dokter” liepen te betogen tegen het gezondheisbeleid van de toenmalige socialistische minister van Volksgezondheid. Mevrouw Merkel is opgegroeid in de DDR-diktatuur, dat heeft haar getekend en ze verziekt nu niet allen Duitsland maar samen met die andere “demokraat” Sarkozy stilaan ook heel europa. Dat er bij ons mensen zijn die Duitsland en dan nog het Texas van Duitsland, de CSU in Beieren met haar “Leitkultur” proberen te slijten als “model” is weerzinwekkend. Onze minister van buitenlandse zaken zou de duitse en franse ambassadeurs moeten ontbieden en hen meedelen dat de belgen niet gediend zijn met deze inmenging in onze binnenlandse aangelegenheiden enhen als advies meegeven dat zij ons uitstekend, maar voor federale versterking vatbaar, sociaal systeem maar eens goed moeten bestuderen, de gewone mensen in duitsland en frankrijk zouden er wel bij varen !
28/02/2011 om 20:48
Van onze consumptie index moeten ze afblijven. Sterker nog;op welke producten is deze gebaseerd? Zit er nog mazout in voor de auto te laten rijden en ons huis te verwarmen? Ik geloof het niet. Men kan v.b. de taxen hierop laten zakken!
25/03/2011 om 16:27
Dat de index de inflatie (prijsstijgingen) in de hand werkt, is dit bewezen? Hoe kan het dan dat producten die gemaakt worden in landen zonder index-systeem in België duurder verkocht worden dan in de ons omringende landen? Daar zit het probleem juist!
=> De prijzen zwieren de pan uit en de lonen moeten mee (goedzijdank!). Indien de prijzen stijgen en de lonen een “onderhandelbare materie” worden, kan niet iedereen meer in de welvaart delen en krijgen we een sterkere polarisering tussen lage en hoge lonen.. Tussen arm en rijk..
Misschien is het nuttig om inderdaad de index alleen maar toe te passen op de sociale uitkeringen (pensioen dienen zeker welvaartsvast te blijven voor onze 40% 50+Vlamingen) én de lagere inkomens. Maar wat is een lager inkomen? Wat ik met een lager inkomen bedoel is in ieder geval: iedereen die minder verdient dan de gemiddelde Belg.
(Statistiek is een mooi ding:)
- De gemiddelde Belg verdient per maand 2700 € en heeft €300.000 vermogen (Belstat). Iedereen die hier niet aan voldoet heeft recht op een automatische indexering van het loon. Is dat geen mooi voorstel? (Want ik ken weinig mensen die deze gemiddeldes halen!)
Daarbij, als de indexering van het loon zo’n groot probleem is, zorg dan dat ie niet te hard stijgt door de prijzen van onze producten en vooral onze energie te controleren - zodat “welvaart” voor iedereen betaalbaar blijft!
Het is hetzelfde fabeltje als de prijs van de frieten.. Als de patatten duurder worden, stijgt de prijs van de friet. Maar als de patatten goedkoper worden, blijft de prijs van de friet hetzelfde en is er meer winst voor de uitbater. Als de prijzen stijgen, gaat het loon ook omhoog en als de prijzen dalen is er meer te kopen voor de loontrekkende (hoelang is het geleden dat de prijzen zijn gedaald en waar gaan die verschillen dan naartoe?).
De welvaartsvastheid van onze inkomens is iets waar we trots op moeten zijn, de ongecontroleerde prijsstijgingen die onterecht aan de index worden verweten zijn daarentegen een schandvlek..