Donderdag keurde de Kamer de wet goed die - samen met een aantal Koninklijke besluiten – uitvoering moet geven aan het bemiddelingsvoorstel van de regering in het verlengde van het ontwerp van interprofessioneel akkoord (IPA). Nadat de Kamercommissie vorige week het licht op groen zette. Opvallend: geen enkele tegenstem; en zelfs goedkeuring door SP.A.

Kennelijk staat het ACV dus niet alleen met zijn eindoordeel dat in het ontwerp van IPA de pluspunten overwegen op de minpunten. Hoeveel moeite de tegenstanders van het IPA ook hebben gedaan om die pluspunten te minimaliseren. Alsof de vakbonden vandaag in Luilekkerland leven, waar de gebraden vogels je vanzelf in de mond vliegen en de gebraden varkens in het rond lopen, al met het mes in de rug.

Welvaartsvast als…

Neem de welvaartsvastheid. Met het ontwerp van IPA werd het pad geëffend voor 500 miljoen aan bijkomend geld voor de niet-actieve werknemers. Met ook evenredige verhogingen voor de bijstandsminima. Niks om trots op te zijn, heette het, want die 500 miljoen en de extra’s voor de bijstandsminima waren al gegarandeerd door de Generatiepactwet. Een gebraden vogel dus. Terwijl die wet helemaal niks garandeert. Die zit vol met “alsen” (als, als, als…) en maakt de besteding van de welvaartsenveloppe afhankelijk van een tweejaarlijks akkoord, eerst met de werkgevers, dan met de regering.

Aanvankelijk wilden de werkgevers maar zegge en schrijve 100 miljoen vrijmaken voor de werknemers. Uiteindelijk wordt het maal vijf.

Waarmee de minima in sociale zekerheid opnieuw met 2 % omhoog kunnen in september. Waarmee we volgende maand 200 euro vakantiegeld kunnen geven aan de invaliden, zodat we al aan 4/5 zitten van de eis van Ziekenzorg. Waarmee we de pensioenen eind volgend jaar opnieuw met 1.25% kunnen verhogen, zelfs 2.25% voor wie al 15 jaar op pensioen is. Waarmee we – tegen alle druk in om de degressiviteit van de werkloosheidsuitkeringen te versterken – de uitkering van de alleenstaande, langdurig werklozen met 2.23 % kunnen verhogen… Niks om trots op te zijn? Op een ogenblik dat in andere Europese landen bikkelharde saneringsprogramma’s worden doorgevoerd, vaak ten koste van de sociale bescherming.

Flutmarge?

Ander voorbeeld: de loonmarge van 0.3% in 2012, voor verder overleg in sectoren en bedrijven. Peanuts, werd gesteld. En het lijkt er inderdaad op, als je die 0.3% op zich bekijkt. En vergelijkt met de fraaie jaarresultaten van vele bedrijven. En de business as usual inzake dividenden en managementbonussen.

Maar die 0.3% komt wel bovenop de indexering van de lonen en - zij het geconcentreerd bij de bedienden – de anciënniteitsverhogingen. Toen de onderhandelingen startten, was de indexering alleen al gemiddeld goed voor 3.9%. Toen we met het ACV het ontwerp van IPA goedkeurden werd die al geraamd op 4.2%. En vandaag spreken we, door de hausse van de petroleumprijs, al van gemiddeld 4.8%. Met de 0.3% erbij, kom je zo al aan 5.1%. In sommige sectoren, afhankelijk van het indexmechanisme, zelfs meer. Vakbonden in andere landen tekenen onmiddellijk voor zo’n cao-verbetering.

Ik heb er alle begrip voor dat in bedrijven die verschrikkelijk goed boeren en/of waar aandeelhouders, bestuurders en management verschrikkelijk gulzig graaien in de kas, werknemers meer willen halen uit het cao-overleg. Dat was vorige keer niet anders. Zolang de loonnorm in het IPA zit, is daartoe overigens behoorlijk wat ruimte. Maar nu we niet tot een IPA zijn gekomen, zitten we opgezadeld met een gesanctioneerde loonnorm. Dat zal de betrokken werkgevers heel wat minder inschikkelijk maken. Dat is de prijs die de werknemers betalen voor de afkeuring van het IPA.

Beter dan het niks van een non-IPA

En dan er is nog het dossier arbeiders-bedienden. Uiteraard had het meer moeten zijn. Het had ook meer kunnen zijn als de andere sociale partners zo ver als het ACV waren willen gaan. Maar dat mandaat bleken ze niet te hebben. En dan heb ik het niet enkel over de andere vakbonden, maar ook over de werkgevers, die – naarmate de onderhandelingen vorderden – almaar meer moeilijkheden kregen met afzonderlijke sectoren en binnen die sectoren met afzonderlijke bedrijven. Want niemand wilde verliezen en iedereen wilde winnen. Dan geraak je nooit verder, natuurlijk.

Gelukkig heeft de regering , na de goedkeuring door het ACV, toch de eerste stappen willen zetten. Zodat de bodembescherming tegen ontslag voor nieuw aangeworven arbeiders met 15% wordt opgehoogd. Zodat alle arbeiders bij individueel ontslag uitzicht krijgen op een extra-toelage van 1.250 à 3.750 euro. En zodat voor de meeste bedienden de loterij bij ontslag voor de arbeidsrechtbanken (dixit prof. Claeys, de ontwerper van de schaal-Claeys) plaats maakt voor een behoorlijke, rechtzekere regeling. Globaal genomen, mogen we dit toch wel een vooruitgang noemen, niet? Behalve dan voor de advocaten, want die zien heel wat gemakkelijke rechtszaken de mist in gaan.

Het is in elk geval beter dan het niks dat dreigde als het ACV het ontwerp-IPA niet had goedgekeurd. Ik herhaal, die vooruitgang had meer moeten zijn. Nog het meest voor het ACV. Omdat we ook het hoogst hadden ingezet. Af te leiden uit zijn advies bij het wetsontwerp heeft de Raad van State trouwens dezelfde vragen bij de snelheid en de diepgang van de toenadering tussen arbeiders en bedienden.

Uit handen

Maar daarom ook zat er ook in het ontwerp van IPA een resultaatverbintenis om tegen eind 2012 een definitieve, diepgaandere regeling uit te werken. Zodat vanaf 2014 ook de carensdag bij ziekte (in beginsel geen loon voor de eerste dag ziekte) zou kunnen wegvallen voor de arbeiders. Zodat ook een eind zou kunnen komen aan de achterstelling van de bedienden inzake vakantiegeld (anders dan bij de arbeiders wordt de eindejaarspremie niet meegeteld voor de berekening van het vakantiegeld). Zodat arbeiders en bedienden eindelijk ook gelijke rechten zouden hebben op de bescherming tegen ontslag. En zodat op die basis ook de sectoren en bedrijven aan het werk kunnen worden gezet om de zelf ontworpen discriminaties op te ruimen.

Is dat alles nu weg door de afkeuring van het IPA? Uiteraard niet. Het is alleen maar weg uit de handen van de sociale partners en – al mag je nooit nooit zeggen – wellicht definitief. Want wat gaat gebeuren? Binnen enkele maanden moet het Grondwettelijk Hof opnieuw uitspraak doen over twee prejudiciële vragen over de discriminatie van arbeiders: één over de carensdag en één over de opzeg van arbeiders. In 1993 beperkte het Hof zich nog tot een vage oproep tot geleidelijke eenmaking. Juristen achten de kans klein dat het dit keer zo vaag en vrijblijvend blijft. Dat brengt dus de regering aan zet.

Gaat dit (met de samenstelling die kan worden verwacht) voor de arbeiders en bedienden een beter resultaat geven dan een regeling die door de vakbonden en werkgevers zelf wordt onderhandeld? In elk geval, zeggen sommigen, gaat ze minder kosten aan de belastingbetaler. Ik zou daar niet te snel van uitgaan. Bekijk alleen al het bemiddelingsvoorstel van de regering. Dat kost, door de aanvulling van het ontwerp-IPA met enkele belastingverminderingen - waar overigens niemand van de sociale partners om heeft gevraagd -, 75 miljoen euro meer. Ik hoop dat diegenen die het ontwerp-IPA afkeurden wegens zijn te hoge kostprijs voor de regering ook daar even bij stilstaan.

Luc Cortebeeck - Voorzitter ACV

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod