De crisis van de kerk doet pijn aan allen die van dichtbij of veraf begaan zijn met het instituut. Nochtans dateert de aanvang van de crisis niet van april 2010. Reeds sinds de zestiger jaren is er op verschillende domeinen en bekeken vanuit verschillende perspectieven een groeiende crisis. Er is de groeiende kloof tussen ‘kerk’ en ‘leven’, waarbij velen in het instituut in belangrijke mate de aansluiting verloren hebben met wat er leeft bij mensen. Op die manier heeft ze veel van haar relevantie verloren. Maar er is ook de structuurcrisis, die uiteraard samenhangt met de aansluitingscrisis. Met structuurcrisis doel ik op de onaangepaste structuur van het instituut, waarbij in hoofde van Rome de geloofsgemeenschap ten dienste moet staan van de structuur, en dat terwijl het precies andersom zou moeten zijn. De crisis van het seksueel misbruik door geestelijken is daar ondertussen aan toegevoegd.
Zoveel crisisgeweld vraagt om bezinning. Dat is dan ook de reden waarom ik pleit voor een nieuw concilie. De problemen en uitdagingen zijn immers zo groot, ingrijpend en structureel, dat een reflectie op het hoogste niveau van het kerkinstituut, met actoren van de hele wereld en van alle niveaus binnen de kerk, zich opdringt. Wanneer de huidige cocktail van crisisfacetten geen afdoende reden is voor dergelijk concilie, dan weet ik eerlijk gezegd niet wat nog een afdoende reden zou kunnen zijn! Ik zou het zelfs nog sterker vertolken: wanneer Rome geen signaal geeft dat dergelijke reflectie noodzakelijk is en zelf geen aanzet daartoe geeft – bij voorkeur door een concilie aan te kondigen – meen ik dat de hoogste kerkleiding de crisis eerder voedt dan dat ze de geloofsgemeenschap bemoedigt. In de buik van onze Vlaamse kerk leeft zoveel nood aan bemoediging en kordate crisisaanpak… En niet alleen in Vlaanderen.
Mij beperkend tot de crisiscomponent die mensen het afgelopen jaar – en nog! – het meest heeft geschokt, meen ik inzake de aanpak van de crisis van het seksueel misbruik te moeten spreken over maatregelen, symbolische daden en rituelen. Daarna volgt nog een korte maar belangrijke PS.
Maatregelen
Onder maatregelen versta ik harde sancties van de kerkelijke overheid tegen katholieken – waaronder geestelijken – die pedofiele daden gepleegd hebben. Zoals de paus zelf aangeeft in het interviewboek dat deze week op de markt kwam en wat door Knack op zijn cover is geplaatst: “Wie gefaald heeft moet gestraft worden”.
Juist, maar dan moet je dat ook daadwerkelijk doen, want anders blijven het lege woorden en kom je over als iemand die de authenticiteit – die toch de harmonie van woorden en daden impliceert – schuwt. Om het Belgische ‘symbooldossier’ bij uitstek als voorbeeld te nemen: waarom aanvaardt Rome snel het ontslag van Roger Vangheluwe, maar wacht het zo lang met de bepaling van de straf?
Gezien de reële en symbolische zwaarte van de ‘affaire Vangheluwe’ verdient de Belgische kerk (en ook daarbuiten) dat zijn bekentenis en ontslag geen verjaardag zou mogen beleven zonder een maatregel die door de paus is opgelegd. Ik vind het moeilijk om de wijze woorden te lezen die de paus communiceert via zijn interviewboek terwijl hij nog niets heeft gecommuniceerd over een lotsbepaling voor Vangheluwe.
Eerst woorden, dan daden? Geen woorden, maar daden! Eerst daden, dan woorden…
Symbolische daden
Onder de symbolische daden die nodig zijn om het vertrouwen in de kerk te herwinnen, denk ik dat niet minder dan duidelijk uitgesproken excuses van de paus nodig zijn. Minstens dat! Niet zomaar een veroordeling van pedofilie en ook geen vage formulering waarin men zichzelf juridisch veilig zou stellen, maar duidelijke excuses aan al degenen die door geestelijken misbruikt zijn in welke zin ook.
Tot nu leken de woorden van spijt nog te veel te kaderen in een kerkelijke ‘operatie dammage control’, in plaats van woorden waar de slachtoffers centraal staan. En waarom die excuses niet gepaard laten gaan met het initiatief tot een concilie waarop dit thema besproken moet worden? Op die manier zou men aangeven dat men op het hoogste kerkniveau de thematiek heel ernstig neemt, de slachtoffers een hart onder de riem wil steken, werk wil maken van preventie en ruimte wil geven om alle thema’s en vragen te bespreken die aan het misbruik vasthangen. Naast veel goede zaken die uit conciliebesprekingen naar voor kunnen komen, is het symboolkarakter van het initiatief zeer belangrijk en zou het bemoedigend zijn mocht men effectief het initiatief nemen.
Rituelen
Het herstel van vertrouwen binnen de kerk en ten aanzien van de kerk en haar leiding vereist rituelen. De kerk staat sterk op het domein van rituelen en dient van haar expertise op dat vlak gebruik te maken om te werken aan rituelen van erkenning, heling en (indien mogelijk, stappen naar) verzoening. Dergelijke rituelen brengen God expliciet binnen in het gebeuren van het omgaan met de kwetsuren en herinneringen. Meer zelfs, in de gerichtheid van de kerk op God wordt eerst aan Hem het woord gegeven: christenen geloven dat het God is die als eerste werkelijk kan erkennen, helen en stappen zetten naar verzoening.
Gelovigen kunnen daaruit de kracht putten om zelf ook die weg te gaan, al is dat niet eenvoudig. Een kwetsuur die in de schoot van de kerk is opgelopen, verdient dat er mogelijkheid is om in diezelfde schoot aanzetten te vinden tot genezing. Maar ik geef toe dat dit slechts woorden zijn van iemand die niet misbruikt is geweest, zij het pleit voor meer aandacht voor slachtoffers op alle domeinen van het kerk-zijn. Vooropstellen dat het hart van de kerk vooreerst klopt in liturgie en rituelen, brengt met zich mee dat daar alle aspecten van het leven – ook de diepste kwetsuren – aan bod moeten kunnen komen.
PS
Naast alle crisisgeweld gebeurt veel goeds in de schoot van de kerk. Vele mensen zetten zich dag in dag uit toegewijd, onverdroten en in stilte in. Het doet velen van hen pijn om voortdurend te lezen wat er fout gaat in de kerk en hoe talmend Rome is om daadkrachtig op te treden.
Er wordt in de kritiek op de kerk ook zoveel afgebroken, soms met de botte bijl. Dat doet vele goedmenende en zich sterk inzettende vrijwilligers en geestelijken pijn in het hart. Met vermelding van die vrijwilligers en geestelijken, van hun inzet en hun pijn, wil ik de aandacht hoegenaamd niet van de zware schaduwkanten van de kerk afleiden. Enkel een constructieve aanpak, gestuurd door de hoogste kerkleiding, kan de hele kerk weer authentiek maken en zo eenieder op de lijn plaatsen van de mateloze inzet die op lokaal vlak iedere dag opnieuw op zoveel manieren blijkt.
Jürgen Mettepenningen
(De auteur is theoloog van de KULeuven)
J. Mettepenningen, Welke kerk? Vandaag en morgen, met een voorwoord van Hans Küng, Leuven: Davidsfonds, 2011, 120 p., 16,95 euro.
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
08/04/2011 om 18:14
De alles overheersende vraag is natuurlijk: “Welke plaats moet de Kerk (in dit geval de Rooms Katholieke Kerk) of het geloof in het leven van de mens innemen. De ontkerstening met daarbij gevoegd de negatief ervaren gebeurtenissen (pedofilie en sexueel misbruik door kerkelijke gezagsdragers) van speciaal de afgelopen decennia (maar eigenlijk in meerdere of mindere mate door alle tijden heen) dragen helaas bij tot een toenemende ongelovigheid, uitmondende in het ontkennen van het bestaan van God. Ik acht dit bepaald geen juiste of goede ontwikkeling. We kunnen n.l. rustig vaststellen dat het humanisme slechts een gedeeltelijke vervanging voor een geloofsovertuiging is. Willen we deze vragen zinnig beantwoorden zullen we dus moeten beginnen bij het begin.
Als allereerste moet dan opgemerkt worden dat de wet op de enthropie, welke verklaart dat elk systeem waar geen ordenende kracht van buitenaf op inwerkt tot chaos vervalt, als bewijs kan gelden dat zo’n ordende macht bestaat en het is vrij onverschillig of je die nu God, Allah, Shiwa of nog wat anders noemt. Omdat deze macht ordent, moet aan hem/haar de macht toegekend worden wetten te stellen (b.v. de Tien Geboden). Zoals geweten is heeft ca. 20% van de totale bevolking der aarde (en wel meestal in de gematigde klimaat zones) 85% van het kapitaal onder controle. Ook vond men juist daar de grootste concentratie gelovigen en er bestaat een proefschrift van een rechter van het Amerikaans Hoog Gerechtshof, waarin deze dit feit herleid tot het hebben van die Tien Geboden. Daardoor worden afspraken mogelijk, welke ook gehouden worden en komen technische- en zakelijke activiteiten tot ontplooing.
Facit: Het is dus diep triest dat de hogergenoemde negatieve gebeurtenissen die ontkerstening en ongelovigheid in de hand werken, want een principiele kerk is niet alleen noodzakelijk maar heeft nog wel degelijk een plaats in onze samenleving. Ik geloof niet dat een nieuw concilie zal helpen, want dit wordt helaas niet veel meer dan een koehandel tussen de behoudende- en de progressieve krachten. Veeleer is er node aan kerkleiders, die op een rustige en vooral gedegen wijze inspelen op de moderne samenleving om zodoende een al te grote scheefgroei tegen te gaan. Helaas staat de Rooms Katholieke Kerk op dit moment onder leiding van tamelijk behoudende mensen, wat de geloofwaardigheid niet ten goede komt. Inderdaad komt daar bovenop dat men geen of nauwelijks daden wil stellen de scheefgroei in eigen rangen te corrigeren en ja, te bestraffen waar zinvol. Dit alles belooft niet veel goeds voor de bestaande godsdiensten (en misschien zijn die ook wel een beetje versleten?). Echter God bestaat, daaraan is geen twijfel mogelijk en wanneer wij niet willen of kunnen begrijpen, welke mechanismen aan de gang zijn ligt dat niet aan God, doch aan onszelf (en ja, aan ons ongeloof!).
08/04/2011 om 21:52
Als de Kerk zich moet excuseren voor al het goede dat het geloof heeft aangericht, dan kan ze er beter veel tijd voor uittrekken. In ieder geval moet ze beginnen met de medeplichtigheid aan de slavernij, gevolgd door het aanzetten van kruistochten, pogroms en gedogen van de holocaust, de aids epidemie in Afrika, de alarmerende wereldwijde overbevolking, en ja, ook het misbruik van kinderen. Al is dat iets waar Jezus zich wel duidelijk tegen heeft uitgesproken, maar veel katholieken kennen hun Bijbel niet of beperken zich tot een selectieve lezing.
@Dick
Ik zou niet durven beweren dat humanisme slechts een gedeeltelijke vervanging voor een geloofsovertuiging is. Het is een essentieel instrument om in de Bijbel, de Koran of de Torah het zinnige van het onzinnige te onderscheiden. Iedere oproep tot barmhartigheid wordt immers even verderop tegengesproken door een haatdragende en opruiende taal tegen ongelovigen.
De studie die een verband aantoont tussen de Tien Geboden en de technische - en zakelijke vooruitgang gaat voorbij aan het feit dat de Kerk de wetenschap heeft tegengewerkt (een trend gezet met Paulus van Tarsus) en Jezus de tempel schoonveegde van handelaars en bankiers. Ook al zou hij op vandaag misschien herverkozen raken door dat laatste.
Er zijn minder vergezochte manieren om de vooruitgang te verklaren. Als we het tenminste vooruitgang kunnen noemen… Met technologie, kapitaal en wetenschap in combinatie met een exploderende wereldbevolking hollen we immers onze ondergang tegemoet. Is de christelijke (islamitische, joodse) zegspreuk ‘Gaat en vermenigvuldigt u’ een duidelijk bewijs van God’s bestaan en oneinige wijsheid? Of is het bestaan van God af te lezen in het zinloze lijden van de Afrikaanse slaven, de joden in de concentratiekampen, de aidslijders de ondervoede of kinderen met levensbedreigende (aangeboren) ziektes?
Dan mag je hem houden die God, ik heb hem niet nodig heb voor mijn humanisme.
(de auteur van deze reactie is bewust kinder en autoloos, hij werkt echter wel in een bank - een zotte speling van het lot zeg maar)
09/04/2011 om 01:45
Als het van de moderator mag, zou ik graag een reactie willen geven op de opmerkingen van Kevin C.:
Als eerste zullen we natuurlijk een onderscheid moeten maken tussen de kwaliteit van Gods wetten en uitspraken, en datgene wat de menselijke kerk daarvan heeft gemaakt en nog maakt. Ik ben derhalve van mening dat men niet hard kan maken dat God slavernij zou toejuichen, kruistochten zou billijken of een Aids-epidemie aanbeveelt of zelfs maar in de hand werkt. Ten aanzien van het “Gaat en vermeerdert U” moet ik allereerst vaststellen dat de (humanistische?) regel heden schijnt te zijn: “Vermeerdert U en gaat”!
Het is wederom geen onbekende studie, welke vaststelt dat de aarde op zich ruim voldoende voedsel zou kunnen produceren, wanneer politieke en zakelijke overwegingen dit niet onmogelijk zouden maken, waardoor een normale vermeerdering bijna misdadig wordt. De FAO (Wereld Voedsel Organisatie) heeft zo’n 15 jaar geleden al betoogd dat wanneer de staten, welke aan de Sahara grenzen elk jaar EEN straaljager minder zouden kopen, de Sahara voor 85% vruchtbaar kan worden gemaakt (door er water te brengen, zie langs de woestijnweg tussen Alexandria en Cairo in Egypte), waardoor Afrika een netto voedselexporteur zou kunnen worden en zo zijn er nog veel meer gebieden aan te wijzen. B.v. tussen Enugu en Port Harcourt in Nigeria, waar eens bloeiende boeren-bedrijven verlaten zijn, doordat de z.g. voedselhulp (in werkelijkheid overschotten van het Westen) goedkoper ter beschikking gesteld worden dan dat de lokale boeren het kunnen verbouwen, enz. enz.
Indien U in het humanisme inderdaad een essentieel instrument ziet het in menselijke ogen zinnige- en onzinnige in Gods’ Woord te kunnen onderscheiden, breekt U daarmede een lans om met menselijk verstand de Goddelijke wijsheid te willen verbeteren. Verder mag men de vraag stellen of men de waarschuwingen voor de gevolgen van goddeloosheid en ONbarmhartigheid als haatdragend of opruiend dient te beschouwen of als een illustratie van de gevolgen van het niet (voldoende) volgen van de geboden.
Ja, de menselijke- en op macht beluste Kerk heeft de wetenschap tegengewerkt, alhoewel ik niet goed zie hoe Paulus van Tarsus, die zelf een geleerde was, hiervoor de aanstoot zou hebben gegeven. Dat Jezus tot twee maal toe de Tempel schoonveegde ging niet zozeer tegen die handelaars en bankkiers (geldwisselaars), doch veeleer tegen de corrupte saduceeische priesterkaste, welke een dergelijke handel op die plaats ten zeer grote eigen bate toestond.
Indien U al het leed van de wereld aan God wilt toeschrijven hebt U ongetwijfeld gelijk! Echter, dit is volledig onjuist want diezelde door U aangehaalde Jezus zegt: “Komt tot mij en ik zal Uw lasten licht maken” en “Zalig zijn de vredestichters” etc. Wanneer we nog even de concentratiekampen erbij willen halen, moet U zich ook herinneren dat de Joden van toen uitriepen: “Zijn bloed kome over ons en onze kinderen”, nu, ze hebben hun wens vervuld gekregen. God zegt echter: “De mens is er, opdat hij vreugde heeft”.
Het zijn hier grotendeels menselijke fouten, welke U God in de schoenen wilt schuiven.
Ten langen laatst hebben we dan nog die kinderen met levensbedreigende (aangeboren) afwijkingen. Hier zult U ten eerste moeten bedenken dat wij op een gevallen aarde leven, waardoor dingen fout gaan, welke op een paradijselijke aarde nooit voor zouden komen en ook niet voorkwamen. Ten tweede zult U hier de omstandigheden in aanmerking moeten nemen van behoeftige leefomstandigheden (b.v. hygiene en voeding) tot infectieziekten en ja, zelfs atoomstraling, welke geen van allen Gods’ wil representeren, maar helaas moeten grote groepen mensen wel de gevolgen dragen, Nogmaals, dit is echter niet Gods’ wil maar grotendeels het gebolg van de aardse leefomstandigheden.
Facit: Kan God hieraan dan niets doen? Natuurlijk zou Hij dat kunnen. Echter, de zin van het leven is nu eenmaal dat we met vallen en opstaan de waarde van Gods’ wetten moeten leren kennen en erkennen en in dat licht heeft hij ons een vrije keuze toegestaan tussen goed en kwaad. Wij mogen voor het kwade kiezen, maar moeten ons dan niet gaan beklagen, wanneer we de gevolgen van die verkeerde keuze moeten ondergaan.
09/04/2011 om 09:15
Een derde vaticaans concilie zal wellicht niet volstaan om de mensen die nog een beetje gelovig zijn terug in de kerk te krijgen.De meeste tieners weten dat het instituut kerk wel bestaat maar het staat zo ver van hun leefwereld dat ze er niet de minste voeling meer mee hebben.Ik kon het me moeilijk voorstellen toen ik in de radio hoorde dat godsdienstleraars verklaarden dat jongeren zich weinig aantrokken van het lot van de kerk na de zaak Vangheluwe.
De scholingsgraad van de bevolking is de laatste decenia opmerkelijk verbeterd.Meer en meer mensen hebben de godsdienst niet meer nodig om dat te verklaren wat de mens (nog) niet kan verklaren(De oorsprong van het universum en het leven).
De westerse landen overheersen (nog ) altijd de wereld en dat sinds vele eeuwen.De christelijke waarden waarop onze cultuur gebouwd is zijn niet de enige reden waarom de ontwikkeling zo gelopen is.Het klimaat in Europa is van die aard dat men ´s zomers hard moest werken om een voedselvoorraad voor de winter aan te leggen.Na verloop van tijd is de mensheid op het idee gekomen om de overschotten in de zomer te vervoederen aan een veestapel om zo een voedselbuffer op te bouwen voor de winter en voor de magere jaren.In Europa is men daar wellicht beter in geslaagd dan in ander werelddelen.Door het vlees eten werd de voedselkwaliteit gunstig beinvloed en dit kan na vele generaties het gevolg gehad hebben dat de europeanen zich beter konden organiseren en expansief werden en de rest van de wereld aan zich probeerden te onderwerpen.Een andere reden voor Europa´s succes kan ook de natuurlijke aanwezigheid zijn van dieren die gemakkelijk te domesticeren waren(paarden,koeien) en te gebruiken om de ontwikkeling vooruit te helpen.Godsdienstbeleving zal wel niet de enige reden geweest zijn.
De kans is zeer groot dat de mensheid in de komende jaren en decenia baanbrekende ontdekkingen in de natuurkunde zal maken die de visie op het ontstaan van het universum kan veranderen.Als het zo ver komt zal de mensheid de godsdiensten niet meer nodig hebben,althans niet meer om het ontstaan te verklaren.Het feit dat de kerk de wetenschap tegengewerkt heeft bewijst dat er hier een conflict is.Ook op vandaag heeft de kerk standpunten die tegen de wetenschap in gaan.In Europa laten de mensen zich daar niet meer aan beet nemen.Genoeg is genoeg!
09/04/2011 om 11:22
Om te beginnen wil ik meneer Mettepenningen feliciteren met zijn initiatief, net zoals ik het ook al knap vond dat hij ontslag nam als woordvoorder van Mgr Leonard. Zoveel consequentie doet mij bijzonder veel deugd.
Ik ben niet het type mens dat erop uit is de Katholieke Kerk onderuit te halen, in die zin dat ze niets goeds zou doen of gedaan zou hebben. Dat zou de waarheid geweld aandoen. Alleen al de vele wonderlijk mooie kerkgebouwen zou ik niet willen missen in ons straatbeeld, om het nu maar eens louter materieel uit te drukken.
Toch geloof ik niet dat een instituut zoals de Katholieke kerk in staat is de boodschap van Christus op een juiste manier te verspreiden. Die boodschap is zo mooi, maar vraagt tegelijk ook zoveel persoonlijk engagement, dat je dat mijn inziens maar heel beperkt kan ‘in grote groep’ en georganiseerd door een instelling. De boodschap van Christus is en blijft uiteindelijk een boodschap van Liefde. Liefde laat zich echter niet in (kerkelijke) regeltjes of liturgie of gezangen of zelfs goede daden gieten, hoe mooi ook. Liefde speelt zich af in het hart van de (gelovende) mens en vraagt niet minder dan een levenslang en alomvattend engagement. Ik ben vele jaren elke zondag naar de misviering geweest. Maar de zondagse biljartclub die zich dicht bij de kerk bevond, bleek bij nader inzien een oord van grotere verdraagzaamheid, kameraadschap en liefde te zijn dan de pratikerende geloofsgemeenschap. De mooie liturgie en gezangen bleken geen garantie voor liefde te zijn.
Zoals de afgelopen maanden nogmaals gebleken is, is de Katholieke Kerk maar al te vaak een instelling die vooral zichzelf wenst te beschermen, soms ook ten koste van waarachtigheid. Ze denkt ook vaak ‘economisch’. Je hoort bij kerkelijke ‘topmensen’ inderdaad wel eens redeneringen als: ‘Het gaat niet goed met het kerkbezoek in West-Europa, maar elders in de wereld gaat het prima’. Alsof het aantal een geldig argument is om de zaken maar weer te laten zoals ze zijn. Jezus Christus telde zijn aanhangers niet, maar ging resoluut voor waarachtigheid en liefde.
Om mijn lange uitleg kort te maken: de liefdevolle openheid van Jezus Christus staat zo haaks op het starre conservatisme van een op zichzelf staand instituut als de Katholieke Kerk met zijn regeltjes en machtsnastreven dat ik niet geloof dat de Katholieke Kerk de transformatie in de richting van de ware boodschap van Christus kan waarmaken. Hoe spijtig ik dat ook vind.
Maar ik heb zeker bewondering voor de positieve ‘naïviteit’ van meneer Mettepenningen. Hij probeert tenminste. Met dank!
09/04/2011 om 18:00
Een concilie is niet alleen gewenst, maar hoogst nodig. Na 50 jaar centralisatie na het Tweede Vaticaans Concilie, is het weer eens tijd de stem van de wereldkerk te horen, niet alleen die van de Curie. De centralisatie van het gezag in Rome heeft bisschoppen soms herleidt tot “misdienaars” , met de belofte van Kardinaal Schotte (aan een jongere Scheutist) dat de tijd van de jaren zestig met hun liberale idees nooit meer zou terugkomen. In zijn zienswijze is het instituut kerk nu eens en voor altijd beveiligd met een Codex die door alle bisschoppen moet worden nageleefd.
De recente gebeurtenissen rond de pedofilie (in VS, Ierland, OOstenrijk en Belgie) hebben OOK duidelijk gemaakt dat we het einde meemaken van de klerikale kerk: bisschoppen en priesters moeten een trap naar beneden gaan. Weinige leken zijn nog aangetrokken om als priester in dienst van DIE kerk te treden, wat eigenlijk tot een kunstmatig tekort aan priesters leidt, omdat de priester nog steeds aanzien wordt als de ongehuwde celibatair , wat een mogelijkheid blijft, maar niet de enige zou moeten zijn.
Hoe onredelijk de kerkelijke wetgeving is wordt weer duidelijk omtrent het ontbreken van sancties tegenover Roger Van Gheluwe. De bisschoppen van Belgie laten dit problem over aan Rome, zoals met vele dingen die rechtstreeks te doen hebben met het leven van de kerk in Belgie. De bisschoppen hadden minstens kunnen een voorstel doen aan Rome dat hij gelaiciseerd moet worden. (Uiteindelijk, waarom kunnen zij zelf die beslissing niet nemen, die door iedere gelovige Belg als normal wordt aanzien, en enkel de bevestiging van Rome nodig heeft?) Vergelijk deze situatie met de maatregel die men treft tov een gehuwd priester: die moet de lekenstaat aanvragen om een kerkelijk huwelijk aan te kunnen gaan. De conclusie: een priester die huwt wordt gestraft; een bisschop/priester integendeel die kinderen misbruikt wordt niet gestraft omdat hij tenminste aan het celibaat houdt. (Is huwen erger dan pedofilie?)
Medezeggenschap van de lokale kerken heeft men in Rome trachten op te lossen met een regelmatige synode van bisschoppen, met een opgelegd agenda en met voorafgenomen besluiten. Een open concilie zou een droom zijn, maar ik denk niet dat dit onder Ratzinger zal plaatsvinden. Hij heeft te weinig of geen pastorale ervaring, en heeft zich nooit positief opgesteld tegenover de vernieuwingen van Vatikaan Twee. Is hij tevreden met een kleine rest?
09/04/2011 om 20:24
Gij huichelaars.
Langer dan dit hoeft mijn reactie niet te zijn. Op 2000 jaar tijd is er weinig veranderd. Mensen blijven mensen.