We schreven voorjaar 2001. De Brusselse Wetstraat loopt er wat zenuwachtig bij. Zo lees ik in mijn boekje “De Belgen en hun eigenzinnige koning”. (1) Vooral aan Vlaamse kant is men niet gelukkig met de politieke beslissing om voortaan ook aan prins Laurent een dotatie toe te kennen. Een jaarlijkse meer dan prinselijke bonus, bij manier van spreken. Zoals trouwens ook zijn zuster Astrid kreeg.
Om de te verwachten heisa zoveel mogelijk te voorkomen, probeerde de regering te beslissen zonder het nieuws aan de grote klok te hangen. Een omzichtigheid die uiteraard niet zou baten. Even leek het er zelfs op dat het prinselijke zakgeld er inderdaad niet zou komen. “Toen de zaak in het parlement gestemd moest worden, durfde de CVP – nu CD&V –het aan om “neen” te zeggen. ‘Wij zijn niet tegen de monarchie’, aldus ex-fractieleider Leterme – dezelfde Leterme van vandaag – in de Kamer. ‘Integendeel, het koningshuis speelt een onvervangbare rol in de Belgische samenleving. Maar de toekenning van een dotatie, moet voor de CVP-fractie verbonden zijn met de functie van de troonopvolger.’ Leterme pleite voor een strikte beperking van het recht op dotatie. Zijn VLD-collega Coveliers, die eenzelfde richting uitging voegde er aan toe dat de leden van de koninklijke familie dan wel “de mogelijkheid moeten krijgen om een normaal beroep uit te oefenen.”
Dotatie
Ik haal het verhaal uit mijn “De Belgen en hun eigenzinnige koning”, dat een jaar na deze discussie het daglicht zag, toen vers van de pers dus. Het verhaal kreeg trouwens nog een pittig vervolg toen bleek dat Laurent geen grondbelasting betaalde voor zijn vrij bescheiden villa in Tervuren. Nog een dispuut dat pas onlangs door een uitspraak van de rechter werd beslecht, maar dan wel in het nadeel van de prins. Hij moet die rekening betalen. “Twee Vlaamse parlementaire vrijbuiters in de senaat, de liberale senator Dedecker en zijn (toen nog-) Spirit kompaan Van Quickenborne, zijn intussen een parlementaire kruistocht begonnen om paal en perk te stellen aan het gedoe rond de prinselijke dotaties.” De rest van dat verhaal kent iedereen, Dedecker moest zijn toevlucht zoeken in een nieuwe partij, zijn kompaan werd minister en de prinsen behielden hun ongewijzigde dotatie.
Penitentie
Een decennium later durft de Wetstraat nog altijd geen keuze maken. Of moeten we geloven dat de prins dit keer echt tot inkeer is gekomen? Laurent heeft inderdaad moeten beloven dat hij niet meer op reis gaat, zeker naar “moeilijke” landen zonder eerst een formele toestemming te krijgen. Hij mag ook geen informele babbels meer hebben met al dan niet ex prominenten uit landen waarmee dit Belgenland op een meer dan gespannen voet leeft. Houdt hij zich niet aan die en nog enkele andere afspraken, dan zal de Wetstraat toch eens werk maken van minstens het beperken van zijn royale jaarlijkse bruidsschat! De CVP-fractieleider van tien jaar geleden heeft ook vandaag als Belgisch premier zijn stoere taal van toen niet in daden kunnen omzetten. En dus bleef het ook nu bij een symbolische penitentie uit de tijd van toen: drie onze vaders en drie weesgegroetjes!
We zijn er wel al een beetje op vooruit gegaan: Franstalig België heeft dit keer willen dulden dat er met de prins toch eens zou gepraat worden over zijn opeenvolgende fratsen. Maar echt raken aan de sacrosancte monarchie dat was er ook dit keer niet bij. Ook nu stond Franstalig België met alle mogelijke macht op alle mogelijke remmen. Zelfs met de waarschijnlijke discrete steun in de rug van uit Laken zelf, kwam la famille royal ook nu weer ongeschonden uit dit zoveelste debacle. Bij ongewijzigd beleid zal dat ook bij de volgende kruisweg over misschien weer tien jaar niet anders zijn. De Belgische monarchie was, is en blijft eigendom van Franstalig België. Beide blijven elkaar in evenwicht houden.
Franstalig paleis
Ook nu zullen sommigen meer dan verbolgen zijn dat ook dit discussiepunt terug gebracht wordt tot zijn inderdaad ware proporties, die van de onoverbrugbare kloof tussen Vlamingen en Franstaligen. “Het Paleis –Le Palais” is nooit Vlaamsvriendelijke geweest. Dat is de feitelijke Belgische politieke geschiedenis.
Ook nu zullen er zijn die hun vermanende vinger opsteken richting de N-VA, een partij met een voorzitter die zelfs geen das wil dragen als hij bij de Belgische koning op de koffie gevraagd moet komen. Die partij wil nu eenmaal alles in dit land splitsen en Vlaanderen zijn eigen weg laten gaan. En dus moet ook die monarchie er aan geloven. Misschien er toch even aan herinneren dat de N-VA nog niet eens geboren was toen fractieleider Leterme een stevige opfrissing van het prinselijke dotatiesysteem vroeg en niet kreeg. Gewoon omdat onze Franstalige landgenoten daar toen ook al niet wilden van weten: voor hen is Laken de laatste Belgische strohalm terwijl Het Paleis – Le Palais goed weet dat het zijn overlevingskansen moet zoeken ten zuiden van de taalgrens.
Ter herinnering: ooit stelde een democratische Vlaamse meerderheid – er bestond toen zelfs nog geen Volksunie – dat Leopold III koning der Belgen moest blijven. Een Franstalige minderheid aarzelde niet om via brutaal straatgeweld te laten voelen dat dit niet kon en dus moest Leopold III opstappen. Politiek Vlaanderen liet gebeuren en keek lijdzaam toe. Sindsdien zal Vlaanderen nog eerder de splitsing van de sociale zekerheid kunnen afdwingen, dan ook maar de kleinste schoonheidsvlek op de Belgische monarchie te mogen wegwerken.
Verzachtende omstandigheden
Zo was er ook dit keer onvoorstelbaar veel bochtenwerk nodig om de heisa rond prins Laurent tot bedaren te brengen. Maar het lukte uiteindelijk toch weer. Zelfs de meest Fransdolle pers gaf na enige dagen aarzeling weliswaar toe dat de prins het dit keer al te bont had gemaakt, dat er iets moest gebeuren maar wilde toch rekening houden met verzachtende omstandigheden Zo moest men rekening houden met zijn blijkbaar foute opvoeding – zijn koninklijke ouders lagen overhoop met elkaar toen hij moest opgroeien - en dan is er toch zijn persoonlijk streven naar enige erkenning voor de weldaden die hij onder meer in Libië wilde realiseren. De man is zonder twijfel een vat vol goede wil. Hij is bovendien een charmant iemand in de omgang: dat mocht ik zelf ooit ervaren tijdens een avondlange persoonlijke ontmoeting bij hem thuis. Op zijn vraag! Hij moest alleen maar goede begeleiders rond zich krijgen. Zo werd er vergoelijkend aan toegevoegd. Etienne Davignon, een van die toeziende verstandige mensen zal die boodschap graag gelezen hebben.
Maar zie, drie wees groetjes en drie onze vaders, ga in vrede mijn zoon en uw zonden zijn u vergeten. Over de aanpassing van het dotatiesysteem spreken we volgende keer. Misschien! Als de volgende opvoering weer een serieus gesprek noodzakelijk maakt. Intussen misten we een zoveelste kans om de Belgische monarchie te verplichten zich minimaal aan te passen aan het begin van de 21ste eeuw. Bij onze Nederlandse noorderburen hebben ze dat al veel vroeger begrepen: jaren geleden al werden prinselijke dotaties beperkt tot de kroonprins. De anderen moeten hun boterham zelf verdienen. De Nederlanders hebben die ingreep overleefd. De Nederlandse monarchie inclusief. Hier kan dat dus niet, ook als de Vlaamse publieke opinie daar vrij eensgezind om vraagt.
Nog dit: dat Laurent tussendoor een meer dan fikse publieke uitval deed richting de meer dan conservatieve katholieke kabinetschef van de koning, de beroemde, sommigen zullen zeggen de beruchte Jacques Van Yperseele. Volgens kenners: de feitelijke koning der Belgen.(1) Wat de prins over hem vertelde – een heuse oorlogsverklaring - , werd prompt door de verenigde media – en andere Belgische krachten onder de meest zware mantel van de vergetelheid bedolven. Omdat men zich dan geen vragen moest durven stellen over de Logevriendelijke aanwezigheid rond de prins? Het is maar een vraag.
Marc Platel
(De auteur is oud-journalist en voormalig stafmedewerker van Volksunie en N-VA)
(1) Gui Polspoel – Pol Van Den Driessche, Koning en onderkoning, Over de invloed van Het Hof en de macht van Jaques Van Yperseele de Strihou, 276 blz., 2001, uitg. Van Halewyck, Leuven
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
11/04/2011 om 14:16
Marc,
Ik begrijp uw sentiment, maar ik denk dat u dit geschreven heeft na een zeer aangename namiddag in de zon. ‘t Is allemaal een beetje heel érg erg geformuleerd. Waarmee ik niets wil afdoen aan uw centrale constatatie, dat er een onheilige alliantie bestaat tussen het Hof - la Cour en bepaalde, gezaghebbende, segmenten in (Franstalig) België. De vaststelling, dat de rol van de Koning - le Roi herleid is tot het in stand houden van het krakende Belgische bouwsel, desnoods met de moed der wanhoop, is niet nieuw.
Anderzijds, twee opmerkingen:
Vooreerst het geval “Laurent” - le cas «Laurent», met andere leestekens in ‘t Frans :-).
Het is natuurlijk triest dat dit personnage jaarlijks >300.000€ krijgt en er dan niets nuttigs mee aanvangt, zoals blijkt uit de zgn. doorlichting van zijn vzw’s(°) en bovendien contacten onderhoudt met niet-onbesproken gespreks- of zakenpartners. Tenzij de monarchie hem echter volledig los laat en aanvaardt dat een van België / de Belgique roemloos van het ene twijfelachtige zaakje naar de andere louche deal zwalpt, is er wel wat voor te zeggen hem en zijn bloedjes van kinderen een zeker inkomen te verschaffen. Over de omvang van deze dotatie en de manier waarop of de voorwaarden waaronder ze uiteindelijk tot bij de prins komt, kan dan gediscussieerd worden.
Dan is er de monarchie zelf. Dit instituut is achterhaald en is ontegenzeggelijk elitair. De notie zelf, dat iemand ingevolge zijn of haar afstamming staatshoofd wordt, is in onze ogen en in de huidige tijd in West-Europa onaanvaardbaar. Echter, in het specifieke geval “België” vindt het zijn grootste verdedigers bij de liberalen en bij de socialisten. Dit is opmerkelijk, gezien de veronderstelde ideologische bagage van deze 2 maatschappijvisies (resp. het meritocratische individu en de gelijkheid). Ik betrap mij er soms op “a cunning plan” te ontwaren -à la Baldric uit de onnavolgbare Blackadder, waarbij de complexiteit van de staatsstructuren -zoals door opeenvolgende eminenties bijeengeveegd- het doel dient het behoud van de monarchie incontournable te maken, maar dat zal ook wel de zon zijn, zekers?
(°) Echter, we kunnen vzw’s toch niet beginnen verwijten dat ze geen winst maken…
11/04/2011 om 16:35
Ik begrijp al die heisa niet. Moet je de donnéa en andere decroos en davignons zich in 100 bochten zien kronkelen om het gedrag van “monseigneur” goed te praten. Het ligt aan zijn moeilijke jeugd enzo….Het is België op zijn smalst : we weten dat het verhaal niet klopt, maar we doen alsof uit “raison d’état”. En we missen de guts om knopen door te hakken. Dat is de ware Belgitude, en dat hebben veel walen en vlamingen met elkaar gemeen : de kool en de geit sparen tot in het oneindige en blijven verdedigen wat niet la nger
verdedigbaar is.
11/04/2011 om 17:58
Verwijzend naar de colum van prof DeVos kan ik alleen maar beamen dat Belgie het land is van de hypocrisie. Zie de bankenbonus,de energie,de huidige ( en ook vorige) politiek,asielbeleid,justitie,vakbonden,de dotaties…. enfin de hele santeboetiek.Ik herhaal dus : there is something (very) rotten in the state of Belgium.Maar eens komt alles aan het licht en dan…???
11/04/2011 om 21:53
Als ik mag kiezen tussen :
- 300.000 voor Laurent
- 600.000 voor een CEO van een bank
Geen twijfel : met Laurent kan ik nog altijd lachen, die CEO’s doen niemand lachen. En de heren Pieters en Flahaut vinden wel de tijd om Laurent aan te pakken, maar die CEO’s ?
12/04/2011 om 00:22
De koning moet neutraal zijn en dus zijn mond houden. Een troonopvolger die zijn mening zegt en daarna koning wordt, is ongeloofwaardig. Geef hem/haar dus ook een dotatie, zodat ook hij/zij ook zijn/haar mond houdt. Aangezien niemand weet of de troonopvolger morgen geen ongeluk heeft, voorzie een paar gegadigden van een dotatie.
Toegegeven, er is intussen enige reserve. Na de troonopvolger komen zijn kinderen, dan zijn zuster, dan haar kinderen, dan de broer van de troonopvolger, en dan zijn kinderen. Maar wie een paar jaar een dotatie krijgt, is niet meer in staat zonder dotatie aan de kost te komen. (De vergelijking met werklozensteun is ongepast.)
Ook toegegeven, de dotatie-ontvangende kroonpretendenten hadden enige tijd nodig om te snappen wat van hen werd verwacht. Dit is echter geen bezwaar tegen hun troonopvolgerschap. Het enige wat de grondwet zegt: in rechte lijn afstammen van Leopold I.
Volgens sommigen zou Laurent proberen een centje mee te pikken. Zeer begrijpelijk als men voortdurend dreigt je dotatie af te pakken. Onze liefde voor het surrealisme ontslaat ons niet van logisch denken.
Er is wel degelijk een andere oplossing waar alle Belgen het mee eens kunnen zijn. Wanneer de koning overlijdt (of abdiceert), wordt een examen uitgeschreven. Geselecteerd wordt de kandidaat die het beste voldoet aan de volgende vereisten: (i) perfect Nederlands, Frans en Duits spreken en, voor internationale gelegenheden, een goede actieve en passieve kennis hebben van het Engels; (ii) in staat zijn teksten in die talen op een aangename manier voor te lezen en vooral niet de ambitie hebben ze zelf te schrijven; (iii) ook in moeilijke omstandigheden beminnelijk blijven in de omgang; (iv) geen behoefte hebben om een eigen mening te uiten, er in het verleden publiek geen hebben geuit en er liefst ook geen hebben; (v) voldoende vertrouwd zijn met tafel- en andere manieren; (vi) over enige algemene kennis beschikken en zich, waar ze ontbreekt, uit de slag kunnen trekken; (vii) bereid zijn de grondwettelijke eed af te leggen. De beste kandidaat wordt de niet-erfelijke koning/koningin. Als hij/zij overlijdt organiseert men een nieuw examen. Men vraagt eerst de kandidaturen op en vraagt daarna aan de Belgische universiteiten examinatoren aan te duiden die geen van de kandidaten kennen. Het zal veel minder kosten dan het huidige systeem (geen dotaties meer, alleen de civiele lijst) en het zal een betere koning/koningin opleveren.
12/04/2011 om 10:20
@ jos,
Dus u betaalt liever 300 K om te lachen ipv aan een CEO die goede resultaten heeft geboekt en X aantal mensen aan het werk houdt ? Voor die prijs wil ik u ook wel doen lachen ook als is het intriest om zoiets dom te horen zeggen.