We weten het uit eigen ervaring: een warme thuis maakt veel goed.Wie ’s morgens zonder kopzorgen de deur uitgaat en ’s avonds met plezier terug thuiskomt, doorstaat met gemak de dagelijkse moeilijkheden op de werkvloer of in de sociale omgeving. Weerbaar zijn bij spanningen of conflicten, ook complexe zaken ter harte nemen, bij tegenslagen opnieuw beginnen en grootmoedig anderen perspectief bieden. Wie thuis tevreden is, kan de wereld aan.
Natuurlijk kan het thuis ook wel eens stormen. Terug rust brengen in de privésituatie is dan de opdracht, al dan niet met hulp van anderen of desnoods een nieuwe persoonlijke start nemen. Als de crisis thuis aansleept, als thuis alleen nog maar ruzie en onrust brengt, dooft onze energie, verstikt onze creativiteit en vernauwt onze blik op de wereld.
De publieke ruimte
Om met een open geest en een ruim hart in het leven te staan, hebben mensen niet alleen een veilige thuis nodig, maar ook een publieke ruimte om in thuis te komen. Een ruimte die gemeenschapsbeleving mogelijk maakt, een omgeving ook die door de verbondenheid politiek werkbaar is.
De traditionele sterkmakers van onze publieke ruimte zijn in volle afbraak: de staat, het koningshuis, de kerk. Een staat, die volledig stilstaat, een koning die zijn (bloed)eigen kinderen niet wil kennen of opvoeden, een kerk die ondanks de algemene diepe verontwaardiging alleen zichzelf blijft beschermen.
Onze publieke ruimte is onherbergzaam geworden. Niets of niemand is nog de moeite waard om naar op te kijken. ,,Woorden wekken, maar voorbeelden strekken”, zegt een oude wijsheid, maar de wegwijzers naar meer gemeenschap, naar meer verbondenheid zijn neergehaald. Mensen worden het dolen in het onherbergzame land moe en trekken zich terug achter computer en televisie, in de eigen kleine, maar beheersbare kring.
Wie wordt nog warm van woorden als solidariteit, verantwoordelijkheidszin, respect voor de instellingen en de democratische regels? Alles wat van publiek belang is, is op korte tijd zijn betekenis kwijt geraakt. De overduidelijke winnaars van de verkiezingen van juni 2010 hebben hun moment met de geschiedenis gemist.
Groeiende gemeenschap
De publieke ruimte zal niet hervormd worden. Er zal geen nieuwe warme betekenis gegeven worden aan het algemeen belang. De samenleving zal zichzelf moeten heropbouwen: eerst de gemeenschappen, dan de structuren en de instellingen.
Het is misschien een cliché, maar een gezamenlijke cultuur- en sportbeleving, daar groeit een gemeenschap van. Ook voor de niet wielerliefhebbers was het gewoon een ontroerende gedachte dat bijna de helft van de 6 miljoen Vlamingen al kijkend, luisterend of supporterend langs de weg, op hetzelfde moment bij een zelfde gebeurtenis betrokken waren.
De Ronde van Vlaanderen deed ons van ons land en onze mensen houden. Het lelijkste land ter wereld bleek plots te bestaan uit zonnige huizenlinten langs steenwegen en de te kleine kavels om landschappen te vormen, waren als goed verzorgde prieeltjes. Plots beseften we dat we misschien niet de elegantste mensen ter wereld zijn, maar zeker ook niet de meest arrogante.
De lokale loopgraven
Na de zomer zal blijken dat het lokale belang het grote publieke belang zal verdringen. Grote politici verklaren nu al geen stap vooruit meer te willen zetten. Ze verschansen zich in hun loopgraven. De loopgraven in steden en gemeenten. Ooit is zo onze democratie gestart, bij de lokale besturen.
De gemeenten zijn trouwens grondwettelijk gezien nog steeds de meest oorspronkelijke basis van publiek gezag. Alles wat nog niet geregeld of verboden is, behoort tot de gemeentelijke autonomie.
De afspraken die nu voorliggen bij de Vlaamse interne staatshervorming versterken nog de bestuurskracht van de gemeenten. Wedden dat volgend jaar volgens onze grote politici geen enkele politieke rol zo aantrekkelijk zal blijken als burgemeester zijn. Antwerpen, Bergen, Sint-Jans-Molenbeek, Ieper wachten immers op sterke burgemeesters.
En toch, mijn gemeente is een mooie plaats om te werken aan samenlevingsopbouw en gemeenschapszin. Maar de publieke ruimte om de wereld tegemoet te treden, mag voor mij wel wat groter zijn. Zoals elk sociaal mens kijk ook ik uit naar een land om in thuis te komen.
Mia De Schamphelaere
(Mia De Schamphelaere is eresenator van de CD&V)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u zich schikt naar de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
11/04/2011 om 14:19
Beste mevrouw De Schamphelaere.
Gewoon een logische opmerking in de marge. Hopelijk denkt het gemeentebestuur van uw/onze gemeente nog eens driedubbel na in verband met het hun gunstig gezinde monsterproject Hof ter Linden. Ik hoop met vele andere Edegemnaren dat deze gemeente op langere termijn nog steeds die mooie plaats zal zijn om te werken aan samenlevingsopbouw en gemeenschapszin. Dat het dorp in de stad de rustplaats mag blijven van het land om in thuis te komen…….
11/04/2011 om 17:26
Is dit heimwee naar de verzuilde maatschappij waarin boerinnenbond en KWB het electoraat van de CVP volgzaam aan boord hielden en er aan achterkamertjesdemocratie werd gedaan zodat de plaatselijk notaris of andere vooraanstaande vanzelf burgemeester werd? U beschuldigt in bedekte termen de N-VA ervan een individualistische, “koude” koers te varen, zonder sociale dimensie en enkel geaxeerd rond de grote electorale kanonnen (waarom niet meteen Bart De Wever noemen). ik kan u geruststellen, mevrouw De Schamphelaere, ik draai nu een jaar of 2 mee op lokaal niveau bij N-VA en ik heb absoluut niet die indruk. Als we in de huidige situatie zitten, dan zal het toch wel mede dankzij de kiezer zijn en bij uitbreiding is dit dus een reflectie van wat de maatschappij vandaag verlangt van de politiek. Nog nooit is de bevolking zo met politiek bezig geweest (toch in mijn omgeving). Als de N-VA al groeit is het dankzij gemotiveerde kiezers die nadenken over wat ze met hun stem willen doen. De Tobacks en De Guchts van deze wereld die wel gedacht hadden dat de N-VA niet meer dan een hype genre Vlaams Belang was schijnen plots niet meer zo zeker van hun stuk. Ik denk, net zoals u vréést, dat dit zich ook op lokaal vlak zal doorzetten in 2012. En ik maaak me sterk dat het gros van de kiezers nog heel graag zal thuiskomen in dat Vlaamse land.
11/04/2011 om 20:06
Nostalgie viert hoogtij bij de CD&V, indien de schrijfster voor de partij spreekt. Als dit de herbronning / nieuwe koers / het “dichter bij de mensen” is, waarvoor Rik Torfs zo in de weer is, vrees ik dat het niet erg zal aanslaan. Het verklaart ook in grote mate het gebrek aan aantrekkingskracht in de grote steden; met dit discours zal u daar geen zieltjes winnen, laat staan kiezers.
Ik vind in dit stukje natuurlijk een Aster Berkhof-achtig gevoel weer, een zekere flou, een geïdealiseerde voorstelling van zaken, zoals we ons allemaal wel een zomer uit onze jeugd herinneren, met de geur van hooi, de zon, de krekels in het gras… Alleen, dat is natuurlijk baarlijke nonsens. Het was vroeger niet beter. De mensen “kenden hun plaats”, ze luisterden naar wat mijnheer pastoor vertelde, ze keken op naar de notaris en naar mijnheer doktoor en ze werkten hard en gingen dood voor ze oud waren. En als ze braaf voor de CVP gestemd hadden, gingen ze naar de hemel.
De suggestie dat het koningshuis, de staat en de kerk (sic) de “traditionele sterkmakers” van onze maatschappij waren, is ronduit bizar. Waarom ook niet de koloniën vermelden? Of de Société Générale? Bovendien, wie had de touwtjes in handen, wie leverde de premier, wie leidde de dans, terwijl deze veronderstelde teloorgang bezig was? Waarom, als dat allemaal zo belangrijk is, heeft de CD&V ernaar staan kijken, werkeloos, hulpeloos?
Wat gebeurd is, is dat Vlaanderen ontknecht geworden is. En terugplooien op het lokale, op de plaatselijke vestiging van de KAJ of de toneelkring, is er niet meer bij. Natuurlijk bestaan die nog, op vele plaatsen doen ze het zelfs zeer goed. Alleen, zij bepalen het denken van de mensen niet meer. Wij staan allemaal bloot aan onvermoede invloeden, aan informatiestromen van ver buiten onze grenzen. Waar een plaatselijk ondernemer vroeger rekening moest houden met wat er gebeurde in het naburig dorp of in de provinciehoofdstad, speelt nu de prijs van koper in Londen, de kost van een kilometerton in Polen of een marketingstrategie in Quangzou ook mee.
Wie speelt er nu Calimero, mevrouw De Schamphelaere? Aanvaard het maar. Het wordt nooit meer zoals vroeger. En da’s maar goed ook…