Bonussen voor de topmanagers van een paar Belgische grootbanken doen de emoties hoog oplaaien. De hele politieke wereld, Vlaams parlement op kop, blijft luidkeels misbaar maken. In het federaal parlement circuleert een voorstel om loonverschillen in overheidsbedrijven en bonussen in beursgenoteerde bedrijven formeel te begrenzen. We zijn hard op weg om in dit verhaal de essentie in te ruilen voor politieke symbolen. Onze politici focussen op symptomen terwijl ze medeplichtig zijn aan de onderliggende ziekte.
Hoe excessief of gematigd zijn de beloningspakketten bij pakweg Dexia en KBC? In de internationale context die de arbeidsbiotoop van een topbankier is, zijn ze veeleer gematigd. In London of New York kan je het tienvoudige oprapen. De beloningen beantwoorden daarenboven aan alle verstrengde remuneratieregels van na de crisis. Ze zijn gekoppeld aan een hersteltraject voor de betrokken bank en staan onder het toezicht van bestuursraden waarin de politieke wereld nota bene eigen pionnen heeft. Het gaat om zeer veel geld, maar de aard van de markt, de grootte van de bedrijven en de enorme verantwoordelijkheid plaatsen ze toch in perspectief.
Tot daar de sussende argumenten. Ze zijn begrijpelijk vanuit een pure bedrijfsreflectie. Maar sedert de financiële crisis van 2007 is dat niet de enige maatstaf voor banken die hun voortbestaan danken aan de belastingbetaler. Het maatschappelijk perspectief wettigt een serieuze dosis frustratie. Ziedaar immers een sector die collectief verantwoordelijk was voor een mondiale crisis en die volhardt met riante directievergoedingen terwijl het hele land moet besparen, hun werknemers de lonen moeten matigen en hun spaarders amper interest ontvangen.
Winst
De kern van de zaak ligt echter dieper. Bonussen en managerslonen zijn gebaseerd op bedrijfsresultaten. Wanneer er winst wordt geboekt, dan mag er verdiend worden. De topmanager die voor zijn bedrijf het verschil maakt, mag navenant betaald worden, net zoals de topsporter die voor zijn club het verschil maakt. Normaal zouden we met zijn allen ook blij moeten zijn dat banken winst boeken. Dat is immers goed nieuws voor de overheid: meer winst en meer loon geven meer belastinginkomsten. Het is ook goed voor de overheid als aandeelhouder van de banken: een stuk van de budgetverbetering in België komt er dankzij de dividenden die de overheid nu opstrijkt. Het is ook goed voor ons allemaal, want iedereen weet intussen dat de gewone economie niet kan werken als de banken in crisis zitten.
De vraag is dus niet of de bonussen gerechtvaardigd zijn. De vraag is waar de winsten vandaan komen. Vóór de crisis behaalden banken woekerwinsten met casinopraktijken die uiteindelijk nefast bleken. De bonussen van toen waren daarom schandalig. Is het nu anders? De bankwinsten van vandaag bestaan bij gratie van de overheid. Er was 2007-08, toen regeringen massaal schulden hebben gemaakt om de banken van een zeker faillissement te redden. De pil van toxische kredietproducten is nog altijd niet verteerd, denk maar aan de tweede ronde van stresstests die de banken moeten ondergaan. De overheidssteun is nog niet terugbetaald.
De markten hebben ondertussen ook begrepen dat grootbanken niet kunnen failliet gaan: ze zijn gewoon “too big to fail”. Er is dus een permanente stilzwijgende overheidsgarantie, waardoor deze banken goedkoper kunnen lenen dan anders zou mogelijk zijn. Alleen al voor de Britse grootbanken wordt deze impliciete subsidie op 100 miljard Pond per jaar geraamd. Gevolg is meer winst en dus meer bonus.
Tot slot is er de eurocrisis. De Europese Centrale Bank houdt de rente zeer laag, ook al is ze onlangs net iets minder laag geworden. Banken kunnen daardoor goedkoop lenen, om dan tegen veel hogere percentages de schuldenlanden van de eurozone te financieren. Het cynisme is hier compleet. Griekenland, Ierland en Portugal zouden eigenlijk hun schuld moeten herschikken, wat de Europese banken dan op een verlies zou komen te staan. Maar precies omdat de regeringen van de andere eurolanden dat hun banksector niet kunnen of willen aandoen, blijven ze belastinggeld pompen in de bodemloze put, waardoor diezelfde banken blijven cashen en de lokale bevolking tot schuldslavernij wordt veroordeeld.
Steun van de overheid
Kortom: niet de bonussen zijn het probleem, maar wel de winsten waaruit die bonussen voortkomen. Die zijn namelijk deels de vrucht van expliciete en impliciete overheidsbescherming die de banken artificieel opkrikt. De nieuwe bankwinsten zijn in die mate een nieuwe zeepbel. Wat goed is voor de banken, is dan slecht voor de samenleving en voor de algemene economische ontwikkeling. Daarom, en alleen daarom, zijn de bonussen onaanvaardbaar.
Wat moet de politieke wereld doen? Zo snel mogelijk een einde maken aan alle vormen van overheidssteun is het enige duurzame antwoord. Dat kan niet van vandaag op morgen en dat kan niet louter nationaal. Het vergt internationale coördinatie met een transparant pad naar snelle normalisatie van de markt en de politisering van de banksector. Het vergt een definitieve oplossing voor de eurocrisis, met een bittere pil bij schuldeisers. Het zal voor sommige banken een begeleide herstructurering of erger inhouden. Zolang dat niet gebeurt, zijn de regeringen collectief verantwoordelijk voor een misplaatst winstparcours. Bonusmisbaar is dan voorspelbaar populisme dat de eigen systeemverantwoordelijkheid maskeert.
Marc De Vos
(De auteur Hoofddocent UGent en directeur van het ItineraInstitute, onafhankelijke denktank voor duurzame economische groei en sociale bescherming)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
13/04/2011 om 13:17
Mooie invalshoek - maar niet volledig volgens mij - én de winsten én de bonussen zijn een probleem.
Als bepaalde banken de hoge bonussen bij banken, die uiteindelijk ondersteund worden door u en ik nu nog kunnen, blijven hanteren dan betekent dit dat de regels niet goed zijn uitgetekend - een politieke verantwoordelijkheid. (maar ja als poltieke boegbeelden à la Dehaene de beslissingen van de raad van bestuur mee vorm gaan geven….)
En in deze tijden even over zee gaan kijken is echt wel een uiterst zwak argument.
En als de winsten voor de bandken die ondersteund worden, de aanleiding vormen dan betekent dit opnieuw dat het contract / de regels (waarin de de ondersteuning en de return worden uitgeschreven) blijkbaar te veel in het voordeel van de banken uitdraait. (Maar ja als polietiek boegbeelden….)
Zouden een deel van de ‘winst’ van dergelijke banken trouwens ook niet deels komen via het systeem van de notionele interest?
(en is Luc Coene niet een van de architecten?)….
13/04/2011 om 13:23
dit artikel geeft een goede analyse van de ondergrond van de problematiek.
Echter, ik vind dat de politiek wel een stap verder kan en moet gaan.
De verantwoordelijkheid die de directie draagt wordt volgens mij schromelijk overschat. Welke CEO heeft echt zelf problemen ondervonden door zijn handelen in deze? Kijk bvb naar Axel Miller, die nu toch spijts alles de baas is bij Petercam (en hij is zeker niet een uniek geval).
Ik vind dat de overheid & politiek er moet voor zorgen, dat de top die gigantische bonussen ontvangt in de goede jaren, deze integraal moet inleveren wanneer het bedrijf verlieslatend wordt of in de problement komt. Dit zou kunnen voorkomen dat naast het ongeoorloofd risico nemen, deze bedrijfsleiders een bedrijf in een korte periode omwille van de bonus leegzuigen.
13/04/2011 om 13:37
Wat mij steeds opvalt is dat de zogenaamde gewone man steeds misbaar maakt bij de bonussen van CEO’s, maar geen problemen heeft heeft met de lonen van sportvedetten, die dikwijls dubbel zo hoog liggen en die dan nog extra belastingsvoordeel genieten. De enen zijn verantwoordelijk voor werknemers, de anderen hebben enkel een amuzementswaarde.
13/04/2011 om 16:52
Wat uw analyse betreft ben ik het eens: de winsten zijn, inderdaad, deels de vrucht van expliciete en impliciete overheidsbescherming, die de banken artificieel opkrikt.
Maar wat de remedie betreft zou ik de banken, die overheidssteun ontvangen hebben, gewoon méér belasten, en zo zou een deel van de overheidssteun, via extra belastingen van die winsten, terugvloeien naar de overheid. En waarom kan dat niet of doet men dat niet?
13/04/2011 om 18:30
En de NVA wil een bonus geven aan de regio per geschorste werkloze.
Dat is de oplossing.
Laat die banken maar doen zeggen zij.
13/04/2011 om 18:45
Goede analyse, maar i.v.m met bonussen wat met Belgacom
toch ook een overheidsbedrijf , ook geld van de belastingsbetaler.
@Noel D wat komt de NVA hier nu weer bij doen ??
13/04/2011 om 18:56
Maar die schulden worden toch terugbetaald… en hoeveel miljoenen heeft de Staat diet ontvangen als vergoeding; zelfs de verkoop van Fortis bracht extra enorm veel op en daarover wordt niets gezegd. Een grote extra voor de schatkist schreef men.
Als wij een super huis kopen en hier veel voor lenen om het af te betalen, en het ook afbetalen. Wiens probleem is dat dan?
Ik zie niet goed in waarover de kritikasters het juist hebben. De aandeelhouders varen er goed mee, gelukkig maar na al hun verlies, de Staat verdient er goed aan, de bank maakt terug winst (en ook maar goed), maar de CEO moet niet worden vergoed (zeer hoog dan nog).
Als een zelfstandige enorm veel werkt, zeer goede resultaten heeft… wat maakt het ons dan uit dit hij/zij alle winsten ontvangen. Dat al eens zo bekeken? De bankbedienden varen er ook goed mee, enfin… iedereen vaart er goed bij en ik ben niet jaloers van die mannen, CEO, want ik zou dat niet kunnen.
13/04/2011 om 19:45
@ de professor , liever een topbonus voor de ceo van mijn bank , dan morgen al mijn spaarcentjes kwijt te zijn.
mijn inziens had de overheid de plicht om de banken te redden.
nu ze aandeelhouder zijn strijken ze een deel van de winst op voor altijd en binnen 10 of 20 jaar hebben ze al hun steun dubbel en dik terug.
ik heb geen enkel probleem met een topbonus voor een ceo van de bank.
zolang ik maar mijn spaarcentjes kan behouden , en waarschijnlijk jij toch ook ?
13/04/2011 om 23:01
Arbeidsbiotoop van de bankier is niet internationaal.
Marc De Vos stelt dat de arbeidsbiotoop van de bankier internationaal is. Als men kijkt naar het Belgisch bankwezen dan klopt hier niets van. De meeste bankiers zijn Belgen, Marianni is een Fransman, omdat Dexia deels Frans is. Als er geen bonus wordt uitgekeerd verdwijnen deze heren echt niet naar Hangkong, Londen of Signapore. Kijk naar ING in Nederland, de bonus werd niet uitgekeerd en toch is niemand vertrokken.
14/04/2011 om 00:15
Het kan me niet zoveel schelen dat CEO’s en andere leidinggevende van een bedrijf een hoog loon krijgen.(Al kan men toch wel ethische vragen stellen bij een loon van 2 miljoen euro per jaar)Maar dat diezelfde CEO’s vinden dat hun personeel moet inleveren en dan zichzelf gigantische bonussen uitreiken is echt wel degoutant.Laten we trouwens ook niet vergeten dat veel van die bedrijven op hun superwinsten amper tot geen belastingen betalen ten gevolge van allerlei fiscale constructies al dan niet legaal,trouwens als er een onderzoek naar loopt zorgen ze met allerlei vertragingshandelingen ervoor dat ze toch nooit veroordeeld worden of dat ze wel schuldig worden bevonden maar dat de redelijke termijn overschreden is en dus geen straf behoeft.
Tevens vindt ik de lonen van bepaalde topsporters wel degelijk schandalig hoog en wordt dat vaak ook rechtstreeks en onrechtstreeks met belastinggeld vergoed.Wat het des te erger maakt.
Trouwens het feit dat men zelf iets niet kan is nog geen reden om de verloning hiervoor dan zomaar te aanvaarden.
14/04/2011 om 08:09
Het voornaamste probleem met de banksector is misschien wel dat er internationaal geen gezaghebbende autoriteit is die de regels kan vastleggen.Er zou een” wereldregering” moeten zijn en dit niet alleen voor de financiele sector.
14/04/2011 om 08:46
@Rudi Valcker: onze overheid gaat die aandelen nooit 10 of 20 jaar houden. Ze gaan ze veel vroeger terug moeten verkopen om hun begroting op te smukken met een éénmalige maatregel.
Wat betreft de bonussen: als het je niet aanstaat dat jouw bank riantische bonussen uitkeert of gigantische winsten maakt, kan je altijd overstappen naar een andere bank. Net zoals je niet moet klagen dat Belgacom/Telenet/Electrabel zo duur is maar wel braafjes elke maand gewoon toekijkt hoe ze uw bankrekening wat lichter maken.
Wat ik pervers vind is dat de banken overheidssteun krijgen aan een welbepaalde intrestvoet en met die steun dan andere landen gaan financieren aan een hogere intrestvoet. Het zijn niet de banken die schuldig zijn, wel de politici die hier doofstom op toekijken.
16/04/2011 om 01:13
Er zitten toch wel een paar foutjes in de analyse. De belangrijkste is dat Europese banken er op dit ogenblik alles aan doen om hun blootstelling aan de Euro-periferie omlaag te krijgen. (geloof me, ik werk in de sector) De bankwinsten worden inderdaad opgekrikt door de lage rentevoeten van de ECB, maar dat goedkope geld wordt nu niet meer in riskante overheidsobligaties gestoken (pakweg een jaar geleden wel nog), Dat geld zoekt nu andere bestemmingen
Dat neemt niet weg dat veel banken nog een historisch gegroeide stapel GIIPS-obligaties in portefeuille hebben en dat idd één van de redenen is dat schuldherschikkingen een probleem zijn.
(en of die rente-verhoging van de ECB een verstandige beslissing was, daar kan je op zich al een hele boom over opzetten)