Met enige afgunst was ons belgenlandje getuige van de monoloog van de bisschop. Met deels verdoken deels zichtbare glimlach vierde de bisschop de “verjaardag” van de door hem begane seksuele delicten en kondigde hij daarna laconiek aan dat hij verder in de toekomst alle perscontacten zal vermijden. Hij gaf het land een judaskus op zijn laatste avondmaal. Verbijsterend…
Economische bekentenis
Enig lichtpunt was dat de biechtvader schoorvoetend “bekende” dat hij de grenzen van het toelaatbare had overschreden. Dit is niet altijd het geval bij zedendelicten, dewelke veel vaker worden ontkend dan andere typen misdrijven. Vaak blijft een dader radicaal ontkennen omdat men zijn “persona” in stand wil houden ten aanzien van sleutelfiguren in hun omgeving. Men wil zijn “imago” beschermen, de idee dat men leeft in een sfeer van conventionele eerbaarheid.
De wetenschap dat de feiten inmiddels strafrechtelijk verjaard zijn, zal hierbij wellicht een rol hebben gespeeld.
Hiermee is meteen al het positieve verteld, want voor het overige weerde de bisschop zich als een duivel in een wijwatervat. Zijn “bekentenis” was immers niet van aard om de slachtoffers tot rust te brengen doordat hun versie van de feiten op deze manier werd bevestigd. Wel integendeel.
Er was enkel sprake van een “economische bekentenis”, waarbij men slechts een gedeelte van de waarheid aan het licht brengt in een poging het geheel meer aanvaardbaar te maken.
Dergelijk defensief systeem is legio in het strafrecht. Verdachten proberen wel vaker een opzettelijke daad te doen overkomen als een ongeval of voegen een stukje aan het verhaal toe en geven aan bepaalde details meer gewicht, waardoor het lijkt alsof het slachtoffer zelf toenadering heeft gezocht.
Dergelijke selectieve bekentenis is niets meer dan een schijnheilige afwenteling van eigen verantwoordelijkheid.
Deviante seksuele geaardheid
Er bestaat -in weerwil tot het verweer van de betrokkene zelf- geen twijfel omtrent zijn deviante seksuele geaardheid van onze kerkvader. Hij is in wetenschappelijke termen een prototype van de “gefixeerde pedofiel”. Daaronder verstaat men plegers van seksueel grensoverschrijdend gedrag ten overstaan van minderjarigen, die sterk gericht zijn naar jongeren en deze aantrekking heel dikwijls weten te kanaliseren langs sociaal aanvaardbare wegen.
Het zijn niet zelden uitstekende priesters, leraars, sportbegeleiders of enthousiaste leiders in een jeugdbeweging (zonder deze beroepssectoren evenwel in het algemeen te viseren). Ze voelen zich goed bij kinderen en kinderen voelen zich dikwijls heel goed bij hen. Zij “plannen” hun delicten meestal met een groot geduld en manipuleren hun slachtoffers zodanig dat zij het misbruik in het begin dikwijls niet als eigenlijk misbruik ervaren. Het zijn daders die hun slachtoffers overladen met intens schuldgevoel, dat hen tot ver in de volwassenheid nog parten speelt.
Voor zover men dit kan meten, richten deze gefixeerde pedofielen psychisch gezien het meest schade aan. Door de “zachte aanpak” en de “coöperatie” van hun slachtoffers zijn het dikwijls ook diegenen die het langst en het meest hardnekkig ontkennen of zeer selectief bekennen. Hun misbruik is overgoten met een sausje van zogenaamde inzet en goede daden.
Recidivegevaar
Vaak zien we bij deze categorie dat er cognitieve distorties onstaan. Dit laatste betekent dat men allerlei opvattingen hanteert om zijn normaal geweten “in slaap te wiegen” wanneer men rechtstreeks geconfronteerd wordt met afwijkende seksuele gedragingen.
Dit is zeker het geval wanneer de begane daad door de betrokkene nog steeds worden betiteld als een “vorm van affectie” en verbloemd worden onder het mom van “dat de minderjarige er zelf om vroeg” en onder het alibi “er was geen penetratie, enkel aanraking”.
Er is in dit geval van een hoge leugenschaal en een hoge sociale wenselijkheid (“fake good attitude”).
Gefixeerde pedofielen recidiveren statistisch gezien meer dan andere types. Het risico op herhaling en hervalling is dus steeds aanwezig.
Dadertherapie
Het is dan ook niet te begrijpen dat men aarzelt om drastische maatregelen te treffen en blijft wachten tot… de haan een derde maal kraait.
Een langdurige dadertherapie is -in ieder geval- absolute noodzaak.
De behandeling van seksueel delinquenten is trouwens enkel een soort “training” : vermits de pedofiele geaardheid niet kan gewijzigd worden, kan men enkel werken met terugvalpreventie (“no cure, no care, but self-control”). De training is erop gericht om zogenaamde hoge risicosituaties te herkennen en vervolgens onder geen enkel voorwendsel nog in die hoge risicosituatie te stappen.
Voorkomen kan dus nog, helemaal genezen niet meer. Of bestaan er toch mirakels?
Kristiaan Vandenbussche
(De auteur is strafpleiter en advocaat in Gent)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
15/04/2011 om 17:17
Ik was blij vandaag op deze website de reactie van psychiater Dirk De Wachter te vernemen; deze reactie die de sensatiezucht van de media aanklaagt, deze reactie die het gebrek aan kader en het gebrek aan analyse aan de kaak stelt biedt een wederwoord aan een fenomeen waartegen men zich als mens moet beschermen: het item van de dag, de volgende psychopaat of rariteit die als een circusact wordt opgevoerd: “Lekkerbekkend” zet psychiater De Wachter.
Ik ben ook blij dat er op dit forum van de redactie.be een degelijke moderatie is waardoor men nuances in de debatten kan lezen, en deze nuances zijn broodnodig; op het forum dat de redactie.be op facebook echter heeft kan er van die nuance geen sprake zijn; men voelt er zich op een boksmatch waar luid geschreeuwxd wordt waaneer de klappen vallen.
Wanneer de zin voor nuance verdwijnt, beste vrienden, dan is er geen kunst meer, geen filosofie, geen religie, geen ethiek en geen journalistiek. Leve Dirk De Wachter en leve mensen als Rudi Vranckx die een scherpe analyse mogen en kunnen en willen brengen, leve de media!
15/04/2011 om 18:02
Dit is een verhelderende psychologische analyse. Het wachten is nu op een sociologische analyse. Hoe heeft de mentaliteit binnen de kerk bijgedragen tot het minimaliseren van misdaden (van zichzelf en van anderen binnen de kerk) en tot het gevoel van straffeloosheid dat lang niet alleen Vangheluwe kenmerkt. Ligt het aan de machtspositie die de kerk vroeger bekleedde? Of is er iets mis met haar ‘grote gelijk’ en haar ‘bezit van de (hoogste) waarheid’? Of ligt het aan haar autocratische organisatie? Of aan het feit dat het instituut kerk om ’spirituele redenen’ (het bewaren en doorgeven van de goddelijke boodschap) zichzelf en haar eigen belangen ziet als belangrijker dan wat dan ook? Denk maar aan de houding van Pius XII tegenover de holocaust (onder meer boek Dirk Verhofstadt).
15/04/2011 om 18:11
De schuld ligt bij de kerk als instelling. Indien men het celibaat als vereiste stelt om priester te kunnen worden dan weet men van tevoren dat men hoofdzakelijk ziekelijke mensen aan het ronselen is.
Iedereen wist dat de missionarissen de negerinnen neukten en dat vele pastoors met hun meid sliepen. Dat waren de normalen. Het grootste deel van de rest waren pedofielen en iedereen wist het. Ik vraag me af waarom iedereen nu plots zo verontwaardigd is.
Ik vind dat men moet stoppen met mijn belastinggeld te gebruiken om leiders van privé clubjes zoals de katholieke kerk te betalen. Dat geldt uiteraard voor alle godsdiensten zonder enige uitzondering. Indien de geldstroom stopt zal het probleem zichzelf oplossen. Nog wat serieuze schadevergoedingen en het is afgelopen.
Opgeruimd staat netjes.
15/04/2011 om 20:52
Wellicht ware het voor het slachtoffer en zijn familie beter geweest als dit provocerende gesprek niet had plaats gevonden. Anderzijds was het interview met Vangheluwe leerrijk, vond ik. Ik begrijp nu beter met welke verwrongen redeneringen deze man zijn misdaden kan/kon verzoenen met zijn priester- en bisschopsambt. Het is ook cynisch dat deze man met een grote gemoedsrust zijn ‘Laatste Oordeel’ tegemoet gaat, waarin hij nog altijd lijkt te geloven. Dit in tegenstelling met vele generaties die voor veel kleinere ‘zonden’ vervuld werden met angst voor hel en verdoemenis. Misschien kan het slachtoffer een beetje schrale troost vinden in het besef dat Vangheluwe alleen nog maar zichzelf kan bedriegen en vernederen.
16/04/2011 om 11:18
Ook hier weer: “de schuld ligt bij de Kerk!”
Opvallend is dat de hele hetze tegen de Kerk van Rome (en niet die van de bevrijdingstheologen) begon met het aantreden van aartsbisschop Leonard, van wie geweten was dat hij trouw de Kerk van Rome erkent als gezag en bron van inspiratie. Omdat het verzet tegen zijn aanstelling als opvolger van de zwijgende Daneels niet echt succesvol was, moest er uit een ander vaatje worden getapt. En kijk, daar was (na twintig jaar!) een anonieme getuigenis dat bisschop Vangheluwe zijn handen vele jaren geleden niet kon thuishouden. In familiale kring, van je familie moet je het hebben. Dat ook die familie twintig jaar lang gezwegen heeft, hoewel op de hoogte, en het slachtoffer in die twintig jaar bij zijn oompje langs de kassa ging, is op zijn minst eigenaardig.
Iets anders dat mij opvalt: enkele weken geleden kwam het gerecht tot de vaststelling dat Luc Versteylen, aangeklaagd om gelijkaardige feiten, buiten elke verdenking is gesteld. Meer nog, het is ongepast Versteylen over dezelfde kam te scheren als andere misbruikers. Versteylen meende het immers goed, zag er geen kwaad in…
Is men echt zo bezorgd om de slachtoffers? Ik zou denken van niet, want wat een theater hebben een aantal advocaten en kerkjuristen er niet van gemaakt. Om van de politici en journalisten nog te zwijgen. Ter verdediging van de slachtoffers of ter promotie van de eigen kijk op het (deels verzonnen en minstens aangedikt) verhaal?
God zij dank dat men nog de vrijheid heeft om in de stilte van het gebed, in het breken van het brood, dat te ervaren wat ons tot volgers van de Verlosser maakt.
16/04/2011 om 22:03
@ dirk van onckelen
“Ter verdediging van de slachtoffers of ter promotie van de eigen kijk op het (deels verzonnen en minstens aangedikt) verhaal?”
Beseft U wel wat u schrijft ? dat de verhalen grotendeels verzonnen zijn ? of dat het allemaal niet zo erg is ? dat het kind er wel van genoten zal hebben ?
“God zij dank dat men nog de vrijheid heeft om in de stilte van het gebed, in het breken van het brood, dat te ervaren wat ons tot volgers van de Verlosser maakt”
Dat staat u inderdaad vrij om te doen, maar blijf met uw fikken van de kinderen. Uw “Verlosser” bedoelde toch iets anders toen hij zei “laat de kinderen tot mij komen”
17/04/2011 om 13:12
Zopas ergerde ik mij aan het feit dat het publiek van de 7e dag, applaudisseert 1 seconde na het ernstige gesprek met Adriaanse, Mussche, de priester etc…
Ik neem dus de zaken ernstig. Wat me een beetje stoort is de combinatie van niet openlijk melden, en toch veroordelen.
Maar wat ik een beetje mis is het feit dat in onze rechtstaat er een limitatieve opsomming is van de dingen die een misdrijf zijn.
Men wil de dingen niet opsommen, men is geschokt als er wel een opsomming komt, en daaromheen zijn sommige berichten veroordelend over dingen die benaderend zijn.
Ik zou graag zien dat men concreet opnoemt, en concreet naast de feiten de omkadering geeft en de strafbaarheid.
In de huidige situatie ontstaat er een glijdende schaal waarbij zowel de strafbare feiten als de straf als een glijdende grijze zone op het publiek wordt losgelaten. Straks gaat er dus een onduidelijkheid groeien waar bv. jeugdleiders en andere actoren in de samenleving rare beoordelingen kunnen krijgen op de grensvlakken. Ik zou veel liever zien dat men de foute praktijken beperkt en heel duidelijk omschrijft. Ik maak bv. een onderscheid tussen aanrakingen en ergere feiten zoals opgedrongen seksualiteit en penetratie. Men zou zich moeten specialiseren in het oplossen en voorkomen van die ergste gevallen. Zelfs als de lichtere gevallen ook jarenlang voor ellende kunnen zorgen. Ik zou eens willen weten hoeveel opgedrongen seksualiteit er elke dag binnen en buiten het huwelijk in gewone relaties gebeurt. Vrouwen ondergaan al eeuwenlang een berg van opgedrongen vuiligheid, denk ik zo. Mannen ook soms. Ik vind het belangrijker om de echt zware gevallen op te sporen.
17/04/2011 om 18:40
Nog duidelijker is het Johannes Evangelie: ‘wie zonde doet, wordt slaaf van de zonde’! en ‘nu hebben ze geen verontschuldiging voor hun zonde’ (na de Boodschap). Het is een kwestie van volharden in het kwaad, tegen veel beter weten in, eer men verslaafd geraakt, he. Dat geraakt men maar door permissief te zijn, middels leugens en gemakzuchtige uitvluchten, door ermee weg trachten te komen. Hoogmoed en gemakzucht tegelijk als bijkomende zonden die het m vervolgens doen dus, afwijken van de waarheid en zijn geweten, uitbreidend maar tot alle zeven hoofdzonden, daar ook een gewoonte van makend, tot men geheel verziekt verslaafd wordt.
Beter dan uitgerekend de kerkvaders kan niemand verwittigd geweest zijn! Voor hen telt de zonde en het laaghartig en gewetenloos toedekken ervan dubbel zo erg.
Eindelijk dat pedofilie eens bij naam genoemd wordt en wel als een van de ernstigste vormen van psychopathie/sociopathie. Maar geef liever eens de hoofdkenmerken van het profiel van gelijk welke sociopaat, klaar en duidelijk op een rijtje en voer daar ook gerust aanschouwelijke voorbeelden bij ten tonele! De verkorte checklist van Dr. Hare bijvoorbeeld, om ze er tussenuit te kunnen halen.
of een testje dat kan aangeven of je met een psychopaat in je omgeving te maken hebt of niet zoals op ‘www.zelfbescherming.org’,
want ze vermommen zich niet alleen in priestergewaden, he, ze zitten overal. Grootspraak, zichzelf ophemelen, de schuld afsteken, altijd weer uitvluchten hebben, emotionele chantage en manipulatie, luiheid, woede bij confrontatie, blijven ontkennen… het moet tot en met voor kinderen duidelijk kunnen zijn, he!
Wie maakt daar eens werk van om kinderen en andere onschuldige onwetenden allerhande degelijk voor te lichten over dit gevaar?