U wilt niet betalen voor de zonnepanelen van uw buren? U betaalt liever voor de opkuis van een nucleair stort in de Kempen, voor CO2-rechten die België niet langer nodig heeft, of voor de oneindige rechtszaken van de netbeheerders en de CREG?
Als u de volgende keer uw eindafrekening gas of elektriciteit krijgt, bekijk ze dan eens van wat dichterbij. De totaalprijs en de berekening van de volgende voorschotten zullen het meest in het oog springen, net zoals de evolutie van uw verbruik ten opzichte van de vorige jaren.
Samenstelling factuur
U betaalt voor uw verbruik, dat is de energieprijs. Maar daarbovenop betaalt u energiebelasting en BTW, distributietarieven, transmissietarieven, een reeks openbare heffingen en bijdragen voor hernieuwbare energie en warmtekrachtkoppeling. De eerste drie nemen de grootste brok voor hun rekening. De energieprijs zo’n 40 tot 50%, distributietarieven zo’n 30 tot 40%, soms bijna 50%, de belasting en BTW zo’n 20%. Dit varieert naargelang waar u woont, hoeveel u verbruikt, wie u leverancier en distributienetbeheerder is. De veelbesproken nucleaire winsten zitten in de energieprijs, de fel belaagde steun voor zonnepanelen in de distributietarieven.
De energieprijs wordt bepaald door de leverancier. Over hoe die tot stand komt wil ik het hier niet hebben. Wel over de andere componenten van uw factuur, meer dan de helft van uw factuur wordt immers bepaald door de overheid en de regulator.
Rol van de regulator en overheid
De regulator bepaalt hoe hoog de distributie- en transmissietarieven zijn. De overheid legt de richtsnoeren vast voor de manier waarop de regulator die tarieven moeten bepalen. Ze legt heffingen op, stelt bijdragen in voor tal van fondsen, en neemt beleidsmaatregelen die als openbare dienstverplichting in de distributie- of transmissietarieven terecht komen. De leverancier is maar een tussenstation. Hij int bij u een som geld die hij moet doorgeven aan de distributienetbeheerder. Die dan vervolgens een deel doorstort naar anderen: de regulator of de uiteindelijk begunstigden van een heffing.
Een kleine greep. Denuclearisatiefonds, voor de opkuis van 2 nucleaire storten in de Kempen: 55 miljoen euro per jaar (er is nog zeker 800 miljoen euro nodig tot zeker 2020). Het broeikasgassenfonds: 28 miljoen euro. Op 31 december 2009 bedroeg het globale bedrag van dit fonds 120 miljoen euro. Het wordt onder andere gebruikt voor de aankoop van buitenlandse CO2-rechten om te voldoen aan de Belgische Kyotodoelstelling. Alleen, die rechten zijn niet langer nodig om die doelstelling te halen. Efficiënte besteding van uw centen? Budget CREG: bijna 15 miljoen euro. Sociaal fonds voor energie: 50 miljoen euro. De OCMW’s financieren hier soms gewoon personeel mee, zonder dat het iets te maken heeft met energiebegeleiding voor gezinnen. Wat betreft de openbare dienstverplichtingen betaalt u niet alleen voor zonnepanelen, maar ook voor de levering van elektriciteit aan gedropte klanten, de plaatsing van budgetmeters, energiescans, rationeel energieverbruik, en nog tal van andere zaken. Dan hebben we het nog niet gehad over andere aspecten van de distributietarieven. De energiebijdrage die u betaalt per MWh financiert het fonds voor het financieel evenwicht in de sociale zekerheid.
Hand in eigen boezem?
Via uw gas- en elektriciteitsfactuur zorgt u er niet alleen voor dat de netten en leidingen waarlangs uw energie vervoerd worden onderhouden en gemoderniseerd worden. U zorg er ook voor dat de nucleaire storten gesaneerd worden, u ondersteunt de internationale verplichtingen op vlak van klimaat en groene stroom, u bent solidair met mensen die hun facturen niet kunnen betalen, u zorgt voor alternatieve financiering van de sociale zekerheid.
Alle beleidsmaatregelen moeten gefinancierd worden. Als u betaalt voor meer groene stroom, betaalt u voor meer energiezekerheid. Als u betaalt voor klimaatbeleid, betaalt u voor de solidariteit met de generaties na ons. Als u betaalt voor de CREG, betaalt u voor de waakhond die de energiemarkt controleert. Het is evident dat energiemaatregelen ten dele via de factuur gefinancierd worden. De elektriciteit- en gasfactuur is echter een indirecte financieringsbron geworden waar een kat haar jongen niet meer in terugvindt. De ondersteuning voor groene stroom staat in het middelpunt van de belangstelling, maar andere maatregelen moeten ook op hun effect en efficiëntie beoordeeld worden. De federale overheid heeft met veel tromgeroffel aangekondigd de eindprijzen voor de consumenten te gaan controleren, maar de overheid zou best ook eens de hand in eigen boezem steken.
Tinne Van der Straeten
(De auteur is voormalig federaal parlementslid en advocaat bij Blixt)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u zich schikt naar de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
15/04/2011 om 14:08
Inderdaad een onthullend artikel.
Ik begrijp echt niet dat de beleidsmakers van al deze instanties rustig kunnen slapen. Hebben zij dan geen sociaal geweten ?
Stellen zij zich geen vragen over de gevolgen van hun beleid ?
Ik begrijp ook nog steeds niet hoe men zo dom is geweest om CO2 rechten te kopen. Hebben we de toestand van onze planeet hiermee verbeterd ? Hebben we hierdoor de hoeveelheid CO2 van de planeet verminderd ??
Wat de financiering van de zonnepanelen betreft: Zij die een verkeerde inschatting maakten zouden ervoor moeten boeten.
Als er in een gezin of firma verkeerd gebudgetteerd wordt dan draait het gezin of firma zelf op voor de gevolgen.
15/04/2011 om 14:28
De rechtse partijen kwalen enkele jaren geleden vertellen dat met de liberalisering alles goedkoper en beter ging worden:
Resultaat:
1. Electriciteit mee van de duurste in Europa
2. Internet mee van de duurste in Europa
3. GSM tarieven mee van de duurste in Europa
4. De post krijg ik in de namiddag wegens besparing personeel
5. Binnenkort sluit het postkantoor en moet ik 12 km rijden om een postkantoor te vinden.
Wat gaan die rechtse rakkers ons nog beloven.
15/04/2011 om 14:35
gas en electriciteit zijn BASIS behoeften en zouden volgens mij maar 6% BTW mogen hebben !!!!
15/04/2011 om 18:18
@Noel D:
Misschien eens kijken waar het goedkoper is… Enkel waar de liberaliseringen verder zijn doorgevoerd, en waar er meer concurrentie is, worden prijzen lager. Dat is zo voor elektriciteit, voor GSM-facturen en voor internet. Het is leuk om te beweren dat we de duurste tarieven hebben omwille van de “rechtse rakkers”, maar je vergelijkt wel met tarieven van landen die nog veel “rechtser” zijn bestuurd! Onze tarieven waren trouwens ook voordien verschrikkelijk hoog. Misschien eens een telefoon factuur uit pakweg 1995 erbij zoeken, en nakijken hoe de prijzen toen waren. Het zou wel eens kunnen dat die rechtse rakkers toch niet zo’n ongelijk hadden…
En dat de post pas na de middag komt… Tja, ze kunnen moeilijk overal tegelijk als eerste zijn, he?
15/04/2011 om 18:19
@ Noel:
Inderdaad: veel dank dus aan het rechtse Europa dat ons aanzette tot deze liberalisering. Wat ze blijkbaar niet goed begrijpen is dat een vrije markt slechts werkt in bepaalde omstandigheden, nl:
Homogeen product -> min of meer in orde
transparantie voor koper en verkoper -> gelijke en duidelijke kennis i.v.m. prijzen -> niet in orde
groot aantal aanbieders en vragers -> het monopolie van Electrabel is vandaag onmogelijk te doorbreken -> dus niet in orde.
Vrije toetreding -> niet in orde
Dus 3/4 niet in orde. Dit leidt tot een niet goed functionerende markt. Zoals Decoster hierboven zegt: gas en elektriciteit zijn basisbehoeften. Je zou ze dus vooral als overheid moeten aanbieden aan een normale prijs!
15/04/2011 om 19:05
Deze factuur is wel het resultaat van vorige regeringen met volle bevoegdheid en dus ook van PS SPA CD&v OPen VLD MR enz.
Tel dit maar bij lage pensioenen en -uitkeringen tegenover hoge schuld en - belastingen.Ik kan dit onmogelijk een goed resultaat noemen.
15/04/2011 om 21:35
Bart vangampelaere
Dries Vleugels
Het is zo als Decoster zegt. De Post, Electriciteit, Water en momenteel ook internet zijn basisbehoeften van een maatschappij.
Men kan hier zo maar niet de vrije concurrentie laten spelen. Dit moet onder controle worden gehouden.
15/04/2011 om 22:46
Nergens in de statuten van GDF/Suez staat vermeld dat het kleine België zo goedkoop mogelijk van energie moet bevoorraad worden, de winst die in Frankrijk niet mogelijk is door overheidsmaatregelen halen ze wel bij ons door hun monopolie. Gooi de steen maar naar wie Electrabel verkocht. Al wat ons land nog kan doen is zo snel mogelijk diversificatie opzoeken: warmtekrachtkoppeling, windmolens, zonnepanelen, slimme verbruikmeters, al dan niet gefinancierd door heffingen op de uitzichtloze kernenergie. Let wel, van zodra een of andere bolleboos radioaktiviteit kan versneld wegnemen is elk zinnig mens verzoend met nucleaire centrales maar ziet het ernaar uit ?
15/04/2011 om 23:46
De factuur wordt duurder gevolg is dat minder mensen deze kunnen betalen wat als gevolg heeft dat de factuur nog duurder wordt om deze mensen ook te helpen. Het is een vicieuze cirkel. Ik heb juist de afrekening gekregen, afgelopen jaar heb ik een hele maand moeten werken om de elektriciteit te betalen.
Van een energiebeleid kunnen we in dit land al lang niet meer spreken, de twee grootste leveranciers die 90% van de capaciteit bezitten zijn verkocht aan de Franse “investeerders” die enkel aan hun winst denken. De vrije markt werkt niet omdat er in de plaats van te investeren in verbindingslijnen met het buitenland voortdurend geruzie over de bevoegdheden geweest is, laat staan dat de buurtbewoners (die door de ruimtelijke ordening op zijn Belgisch er steeds zullen zijn) het plaatsen van dergelijke lijnen toejuichen. Even voor het moment dat de belachelijk kleine capaciteit van deze verbindingslijnen volledig benut is, verminderen de Franse “investeerders” de binnenlandse energieproductie, waardoor op het moment dat de lijnen volledig benut zijn de prijs als een raket omhoog gaat om dan met mondjesmaat de productie te verhogen en een vaak tienvoudig prijs op te strijken die ze dan mooi kunnen doorrekenen aan de klanten, lees u, ik en de bedrijven waarvoor we werken.
Ook de Eandis soap is er één om U tegen te zeggen, vorig jaar maken ze winst en geven die aan de “investeerders”, nu maken ze verlies en gaan het verschil halen bij de gebruiker in de plaats van het terug te vragen aan diegenen die jarenlang de vruchten hebben geplukt. En wij, wij lopen er telkens weer in, net zoals met de financiële crisis.
Binnenkort wordt het goedkoper om een generator met wat batterijen in mijn schuur te zetten, dan kan ik die dure elektriciteitsmeter laten weghalen, wordt mijn factuur niet verdubbeld met “transportkosten” en wordt er pas elektriciteit geproduceerd als ik het nodig heb.
16/04/2011 om 08:47
Hoe is het mogelijk dat dit zo ingewikkeld is geworden ? Een dergelijke constructie moet noodzakelijkerwijs leiden tot vergissingen en misbruik. Dat kan toch niet anders.Waarom moeten allerlei onkosten op de energiefaktuur terecht komen? Waarom heeft de consument geen inspraak?
Uit deze analyse blijkt dat er heel wat postjes kunnen ingevuld worden op basis van onze energierekening. Dat is waar onze politiekers goed in zijn: profiteurs aanstellen!
Ik vind dat die mesthoop eens goed moet uitgekuist worden. Maar wie zal daar durven aankomen? En welke politieke partij heeft er belang bij ? Wie geen boter op zijn hoofd heeft werpe de eerste steen !
16/04/2011 om 10:34
@ Noel: ik denk ook wel dat veel mensen daar vandaag van overtuigd zijn (zeker omdat de voordelen van liberalisering nadelen bleken te zijn -> lage prijs, goede dienstverlening), maar Europa laat het terugschroeven niet toe. Ook het Internationaal Energie Agentschap zegt dat het een goede zaak is (wat logisch is, aangezien één van hun doelstelling ‘de vrije markt promoten’ is).
Dus: hoe graag we ook willen, terug naar het oude zal moeilijk worden. Creatievere oplossingen zijn er nog wel (bvb: aankoopcentrale, uraniumtaks).
16/04/2011 om 16:10
Akkoord dat de energiefactuur een onoverzichtelijk kluwen van bedragen en tarieven is, maar Mevr. Van der Straeten slaagt er in haar betoog jammer genoeg niet in haar verleden af te schudden en volhardt in een groen discours. Om nu eens eventjes de advocaat van de duivel te spelen: Mevr. Van der Straeten zegt dat we theoretisch geen emissierechten meer moeten betalen om de CO2-norm te halen… Waar haalt ze dat? De “milieuvriendelijke” energiebronnen zijn onvoldoende aanwezig in België om voldoende stroom te garanderen. Wil de schrijfster dan alle energie uit het buitenland importeren? Dan hebben we inderdaad geen emissie meer, maar onze energiefactuur zal dan waarschijnlijk (waarschijnlijk? zeker!) ook ongekende toppen scheren. En niettegenstaande het feit dat er in de afgelopen decennia 3 “nucleaire rampen” gebeurd zijn (Three Mile Island, Tsjernobyl en Fukushima) beweert schrijfster dezes - onbewust?, onbedoeld? - dat we moeten blijven verder gaan met nucleaire energie. Een punt waarop ik haar overigens wel gelijk wil geven: op dit punt schudt Mevr. Van der Straeten haar “Groen” doemdenken (of “links” zo u wil) van zich af.