De Panorama uitzending van 17 maart gaf een ontluisterend beeld van de rol van robots op het slagveld. U moet eens “drone attack” ingeven op Youtube, dit geeft een idee wat onbemande vliegtuigen, de zogenaamde drones aanrichten. Ze worden bestuurd vanuit de Nevada woestijn in Amerika en voeren aanvallen uit in Irak en Afghanistan. Eerst werden ze ingezet als verkenningsvliegtuigen tot een generaal zei: “Ik kan de tank zien, nu wil ik hem de lucht in zien vliegen”. Heel wat van de videos zijn uitermate gedetailleerd en voorzien van fijne muziek, alsof het recht uit Hollywood komt. De commentaren zijn ook navenant: “Hell yeah HOOOAH BABY!”. In die mate dat dit fenomeen een eigen naam heeft: “drone porn”.
Dit fenomeen werd geboren bij de belegering van de schuilplaats van de zonen van Saddam Hoessein. Uren heeft dit spektakel geduurd. Leuk vermaak dachten ook de soldaten in het naburig commandocentrum. Chips, nootjes en popcorn werden bovengehaald, de beelden van de drones werden live geprojecteerd. Met de ontwikkeling van het internet belandden deze filmpjes al snel op het internet.
Money and Bodybags
Het Amerikaans congres beval reeds in 2000 dat één derde van de grondvoertuigen en aanvalsvliegtuigen vervangen moeten worden door robots in2015. Er zijn twee hoofdredenen voor te vinden: geld en soldatenlevens.
Voor de kost van één geavanceerd gevechtsvliegtuig F22 heb je 45 onbemande vliegtuigen. De kost van een soldaat van begin tot aan einde pensioen is 4 miljoen dollar, daarvoor heb je al enkele robots. De publieke opinie vraagt bovendien een oorlog zonder slachtoffers. Bodybags zijn de grote vrees van de politici die de oorlog beginnen.
WOI telde 16 miljoen doden, WOII 60 miljoen doden, de oorlog in Vietnam vereiste 315.000 levens. Tijdens de eerste Golfoorlog stierven 382 Amerikaanse soldaten en 12 tijdens de oorlog in Bosnië en Herzegovina. Kijk ook naar het standpunt van België: we willen wel de Taliban verdrijven en alzo onder andere de rechten van de vrouw vrijwaren, maar Belgische soldaten moeten liefst enkel in veilig gebied opereren.
De fabrikanten van de militaire robots zoals iRobot (ook bekend van hun stofzuigrobots) en Foster-Miller krijgen heel wat fanmail van het front van hoeveel keer ze hun leven te danken hebben aan de robot. De soldaten geraken zelfs gehecht aan hun robots en eens aan stukken geschoten willen ze hun opgelapte old mate terug in het team en geen vervanger.
Nieuwe oorlogen
Robots zijn bovendien ook geschikter voor de asymmetrische oorlogsvoering van vandaag. Tijdens de koude oorlog ontwierpen zowel de Amerikanen als de Russen, zwaarder, sterker, groter, sneller,… wapentuig. Voldoende om met enkele knoppen in te drukken gans de wereld te vernielen. Met deze technologie konden de Amerikanen reeds na 45 dagen “Operation Iraqi Freedom” beëindigen. President Bush verklaarde voor het spandoek “Mission Accomplished” op een vliegdekschip trots dat de oorlog was afgelopen.
750 miljard dollar en 7 jaar later heeft Amerika Irak in een puinhoop achtergelaten. De gevechtsvliegtuigen, vliegdekschepen en ander geavanceerde oorlogstuig zijn nutteloos tegen de zelfmoordbommers en in elkaar geknutselde bernbonnen. De oorlog is nu tussen ongelijke partijen of asymmetrische oorlogsvoering, sommigen noemen het ook terrorisme. Daarom is het aantal robots gestegen van enkele robots bij de invasie tot ongeveer 20.000 nu en dat is enkel nog maar het begin.
De robot beslist
De Amerikanen willen gaan naar eerder kleine zelfstandige robots die in teamverband hun prooi tegemoet gaan. Als een roedel wolven die door samenwerken dodelijk efficiënt en sterk zijn. Swarm robotics wordt deze discipline genoemd.
Nu wordt nog geschermd met het argument dat de robots “human in the loop” zijn. De finale beslissing om te vuren wordt genomen door een mens. Deze strategie is zeker vandaag nog toepasselijk, maar nog voor hoelang? Oorlog moet sneller en sneller gaan. Kan een persoon de juiste conclusies trekken uit de informatie die hem via beeldschermen wordt aangereikt en waar een knop “Vuren” bijstaat? Vaak zijn er slechts luttele momenten om al dan niet de rode knop in te drukken.
Het devies “soldaat denk niet, het leger denkt voor u”, zal dus binnenkort niet meer gelden voor robots. Robots zullen zelfstandig beslissingen nemen om een opgelegde opdracht te vervullen. Als robots zelf gaan denken, moeten we ze dan niet ook opzadelen met een geweten? Een Conventie van Genève maar dan voor dit nieuwe type robotsoldaten.
Zelfstandige robots
Er zijn twee uiteenlopende meningen over dergelijke autonome militaire robots. Enerzijds zijn er onderzoekers die menen dat robots nooit het verschil kunnen maken tussen een burger en soldaat. Een nodige voorwaarde om te voldoen aan de conventie van Genève, die bepaalt dat in oorlogstijd geen burgerslachtoffers gemaakt worden of toch niet in disproportie met de militaire vooruitgang.
De interpretatie van bijvoorbeeld videobeelden laat dit nog niet toe, tenzij je aan de vijand vraagt om allemaal een fel rode helm te dragen. Bovendien is het verschil tussen een soldaat en burger zo vaag gedefinieerd dat het overgelaten is aan het gezond verstand van de soldaat. Maar als er 1 ding is dat robots en computers niet kunnen is het juist dit.
Anderen denken dat sensoren en de verwerking ervan juist beter gaat worden dan van de mens. Uit een onderzoek bij soldaten die gediend hadden in Irak vond maar 47% van de soldaten en 38% van de mariniers dat niet-soldaten met waardigheid en respect behandeld moeten worden. In een robotsoldaat kunnen negatieve emoties als woede of schuld weggelaten worden, bovendien dient een robot zich niet in dezelfde mate aan zelfverdediging te doen als een soldaat.
Zomerproject
En wat worden de drones gehaat door de plaatselijke bevolking. Niet echt bevorderlijk wanneer het herstellen van het vertrouwen bij de lokale bevolking juist heel belangrijk wordt. Moderne oorlogen worden meestal gevochten tussen enerzijds een kamp met totale technologische overmacht (zeg maar Amerika) en aan de andere kant in onze ogen primitieve volkeren die wonen in grotten (zeg maar bijvoorbeeld de Taliban), die ogenschijnlijk totaal geen technologie hebben.
In realiteit gebruiken ze wel moderne middelen om de verschillende fragmentarische groepen te coördineren. Het budget is wel totaal onevenredig verdeeld. Het aanmaken van wapentuig uit de Koude Oorlog kost massa’s geld en onderzoek. Kijk maar naar de moeite die Iran heeft om er één te ontwikkelen terwijl de atoombom al meer dan 50 jaar oud is.
Dit is echter helemaal niet het geval voor robots. Ik durf erop wedden dat mijn studenten tijdens een zomerproject in staat zijn om een onbemand vliegtuigje te bouwen en programmeren die met een springlading zich te pletter vliegt tegen het parlement. Hobbyzaken bevatten al de nodige componenten als GPS, elektronische kompassen en het internet staat vol software modules en handleidingen die ervoor geschikt zijn. Veel materiële schade zullen ze in eerste instantie niet aanrichten, het psychologisch effect zal zich wel serieus laten voelen. Hezbollah experimenteerde in de oorlog in Libanon bijvoorbeeld met dergelijke toestellen.
Psychologie
En het psychologisch effect is misschien nog het belangrijkste in een oorlog. Oorlog is nog steeds een dispuut tussen mensen, hoe robots ertussen plaatsen moet dus weloverwogen zijn. Robots op het slagveld sparen zeker levens, maar men moet verder kijken. Vormen de robots een bedreiging voor het thuisland?
Op 1 mei 2010 werd een bomaanslag op Times Square in New York op het nippertje verijdeld. De in Pakistan geboren Amerikaanse bomlegger zei in een videoboodschap ondermeer dat ”deze aanval bedoeld was als wraak voor de talloze drone attacks in Pakistan”. Als de soldaten onvatbaar worden, dan maar de familie ervan treffen.
Vroeger voerden de mensen oorlog zonder machines, nu voeren de mensen oorlog met machines en in de toekomst zullen machines oorlog voeren zonder mensen. Dergelijke dramatische revolutie moet weldoordacht gebeuren. De fabrikanten van dergelijke militaire robots zal de discussie voor een robo-ethiek echter niet starten met de miljarden dollars die ze ermee binnenrijven.
Prof. dr. ir Bram Vanderborght is professor robotica van de Vrije Universiteit Brussel.
@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod
18/04/2011 om 13:04
Ik snap die bezorgdheid over het veronderstelde onvermogen van robots om burgers & militairen te onderscheiden niet. Zolang de robots niet op punt staan, zullen ze door mensen begeleid en omkaderd worden. Het leger heeft immers geen interesse in nieuwe systemen om zonder onderscheid te doden. Rijke landen hebben daar al lang hele grote bommen voor, arme kunnen gifgas gebruiken. De evolutie naar de robotisering van (voornamelijk) westerse legers kadert net in het streven om oorlog politiek verkoopbaar te houden, dus met zo weinig mogelijk dode soldaten aan eigen kant en zo weinig mogelijk zielige burgerslachtoffers aan de andere.
18/04/2011 om 15:38
Stoppen doe je dat zeker niet, wel nadenken hoe je dat kan pareren.. tegen het zwaard en speer werd het schild uitgevonden, tegen het geweer de loopgracht, tegen het kanon de bunker.
en tegen drones, waarschijnlijk nog meer drones, of het behoud van een nucleaire dreiging. .
Tuurlijk kunnen uw studenten al een soortgelijke drone maken, met hetgeen nu al bestaat aan modelbouwmateriaal en RC tools is dat zelfs vrij gemakkelijk denk ik.
Deze apparartuur kan gemakkelijk in een ULM of een overgroot modelvliegtuig (vb dornier 217, of boeiing maurader of V1 of Japanse Baka (bewezen aerodynamica) gemaakt uit hout en doek, twee motors van een race moto, of een porche en zonder probleem krijg je 100 kg springstof en meer of gif over het centrum van Brussel… enz.
Nu aan de andere kant, zelfs een gewone tijdbom is al een vorm van drone… Dus… men is er eigenlijk al lang mee bezig.
Marc
19/04/2011 om 10:53
Stellen dat het de Amerikanen te doen zou zijn om “de rechten van de vrouw” te vrijwaren, getuigd van een flinke portie naîviteit.
Wie verdedigt “de rechten van de vrouw” in Saudi Arabië en Pakistan en al die andere dictaturen door hen (en Europa) gesponsord?
Amerikanen zijn een heerszuchtig en bijgevolg ook oorlogszuchtig volk, die het in hun hoofd gehaald hebben dat ze een “missie van hierboven” hebben. Dat is al zo vanaf de ontdekking door Colombus.
Eénieder die niet denkt zoals zij, zijn “bad guys”
Met hun defensiebudged van 600 miljard dollar, bedraagd het de helft van alle aardse defensiebudgetten samen.
En dat enkel om mensen te dooden en te onderdrukken. De drones zijn het zoveelste wiekje in dit monster.
De “prooien” ( = slachtoffers) van drones, hetzij soldaten, hetzij burgers, zijn tot nader order, ook allemaal “menselijke” mensen, wat de commentator leek te vergeten toen hij zich liet ontvallen dat robots geen “mensenlevens” vergen.
Het is algemeen bekend dat Amerikanen als eerste roepen en tieren om “schenders van de mensenrechten” voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag te brengen, maar dat ze dit Hof zelf niet ratificeren, zeggen ze er, gemakkelijkheidshalve, niét met zoveel woorden bij op CNN.
Ze willen wel de bommen en ander oorlogstuig (drones) leveren om “dwarsliggers” tot betere gedachten te brengen.
De “Conventie van Geneve” moet dringend aangepast worden met een radicaal, totaal, en eeuwig durend verbod op het gebruik van robots in “de oorlogsvoering” tegen mensen.
Echter, het is meer dan zeer twijfelachtig dat dit ooit zal gebeuren. Integendeel.
Zoals steeds, zullen ze, “pattriotic acts (wetten)” maken ,uiteraard op voorspraak van de “almachtige” om het gebruik van drones om mensen te doden, te rechtvaardigen. Meteen hebben ze dan, voor de rest van de wereld, het argument in handen dat het hun “constitutional right to protect their freedom, people, and country against all intrudors and ennemies”. is
19/04/2011 om 23:33
In het Engels bestaat de uitdrukking “the genie is out of the bottle”, wat, toegepast op het onderwerp van bovenstaand stuk, betekent dat de drones er zijn en gebruikt worden en zullen blijven worden.
Deze dronetechnologie is ook helemaal niet moeilijk, in haar eenvoudigste vorm. Een bestuurbaar vliegtuigje, dat een kilo of twee kan meenemen, koop je gewoon; explosieven maak je. Een GSM met een goede camera, die streaming video toelaat, vind je in de handel; een GPS krijg je er gewoon bij. Mits een beetje technologische know-how en de wil het te doen, kan iedereen een drone bouwen. Het is een evolutie die al sinds WO II aan de gang is, beginnend met akoestische torpedo’s, die afgingen op het geluid van scheepsmotoren, en TV-gestuurde lucht-grondraketten om geallieerde schepen aan te vallen.
De drang om over te schakelen op deze onbemande wapens is, zoals hoger gezegd, zeer begrijpelijk. Los van de kostfactor is er het simpele feit dat het een ideale manier is om de eigen troepen ver van het eigenlijke strijdgewoel te houden. Wie kan daar wat op tegen hebben? Democratie in actie!
Er doen zich natuurlijk wel een aantal problemen voor. De afstand ontmenselijkt de (veronderstelde) vijand, het feit niet (meer) geconfronteerd te worden met de gevolgen van de beslissing in al hun gruwelijkheid, werkt drempelverlagend. De beslissing “er een drone op af te sturen” is sneller genomen, dan deze om echtige en techtige soldaten te sturen. Voorts is de “deniability”-factor bij drones tamelijk groot. Als je ze kan maken op een manier dat je geen indicatie hebt van de herkomst, kan een diplomaat met een uitgestreken gelaat gaan verkondigen dat zijn land er niets, maar dan ook niets, mee te maken heeft. Dan is er het probleem van het juiste doelwit. In vele situaties zullen militairen, die lijfelijk aanwezig zijn op het slagveld, de go / no go beslissing in eigen hand houden en bij twijfel opteren voor inactie; bij vliegtuigjes waar de bedienaar een halve wereld weg zit en moet afgaan op informatie van satellieten of afgeluisterde telefoongesprekken, is de kans zeer groot dat het af en toe eens goed mis zal gaan…
Anderzijds, zoals hoger reeds gezegd, nu deze technologie haar “waarde” bewezen heeft, en gezien de relatieve eenvoud van het concept, moeten we er ons aan verwachten dat ook terroristen dit aanvalsmiddel zullen gaan gebruiken. En indien zij het niet doen, kunnen we alvast vermoedendat bijvoorbeeld Iran of Noord-Korea hier wel brood in zien. Conflicthaarden zijn er meer dan genoeg en mensen die zich van verdragen allerhande niets aantrekken ook.
De suggestie van de schrijver een soort Conventie van Geneve op te stellen is lovenswaardig, maar naief. De landen, die dergelijke conventies ondertekenen, zijn deze die ze eigenlijk niet nodig hebben…