Een maand na de start van ‘Oddyssey Dawn’ - dit is voor alle duidelijkheid de Amerikaanse codenaam van de door de NAVO geleide, door de VN Veiligheidsraad (via Resolutie 1973) goedgekeurde, door de Arabische Liga gesteunde, door de Verenigde Staten gezegende, en door voornamelijk Frankrijk en de U.K. uitgevoerde militaire actie in Libië - blijkt het hele opzet een catastrofe.

De vaag omschreven en ondertussen blijkbaar erg rekbare en vrij interpreteerbare doelstelling, namelijk het wel of niet liquideren van dictator Kadhafi, het wel of niet bewapenen van het Libische verzet tegen dictator Kadhafi, het wel of niet beschermen van een selectie van burgers voor de bloedige represailles van dictator Kadhafi via het instellen van een ‘no-fly zone’ boven Libië, blijkt van geen meter te hebben gewerkt en resulteert, zoals was te verwachten, in zowel chaos aan de Libische grond als op internationaal diplomatiek niveau.

Libische burgers en gastarbeiders worden duidelijk niet beschermd, en de NAVO heeft Kadhafi’s wapengekletter niet tot stilstand kunnen brengen. Bovendien is tot overmaat van ramp de geloofwaardigheid van de Arabische Liga naar de vaantjes. De Westerse coalitie heeft de Arabische Liga nodig om te voorkomen dat de militaire interventie in Libië te veel zou lijken op een zoveelste Westerse militair avontuur in een Moslimland. Nu dat blijkt dat bepaalde Arabische dictators die de coalitie tegen collega dictator Kadhafi steunen, wel het vuur mogen openen op vreedzame betogers in hun land terwijl het Westen de lippen stijf op mekaar houdt, en andere dictators dat dan weer niet mogen doen, neemt niemand de hypocriete houding van de Arabische Liga nog serieus. Daardoor blijft de vrees gegrond dat het Westen opnieuw zal worden meegetrokken in een zoveelste langdurig chaotisch militair conflict in een Moslimland. Om van de menselijke ellende en de economische gevolgen maar te zwijgen.

Iraaks belletje

De huidige toestand in Libië doet echter ook een Iraaks belletje rinkelen. Libisch dictator Kadhafi en toenmalig Iraaks dictator Sadam Hoessein, waren beiden niet echt populair in Arabische en Afrikaanse kringen, maar waren decennia lang wel twee handen op één buik met het Westen. In ruil voor gigantische olie en gascontracten en een lucratieve wapenhandel, genoten beide heren ongekende privileges en niet te omschrijven rijkdommen, en werden hun wrede escapades oogluikend toegelaten, zoals het vergassen van een deel van de eigen bevolking (Halabja, Noord Irak, 16 maart 1988), of de Libische betrokkenheid in internationale terroristische activiteiten zoals de aanslag op een burgervliegtuig boven Schotland (Lockerbie, 21 december 1988).

Natuurlijk waren Westerse regeringsleiders voor de ogen van ‘Jan-Publiek’ verbolgen over een dergelijk ontoelaatbaar gedrag van beide heren, maar binnenskamers werden beide dictators glimlachend afgedaan als ‘prettig gestoord’. Buiten Irak en Libië deden de criminele hobby’s van deze twee totaal geschifte dictators (en hun psychopathische zoontjes en familieleden) niet veel stof opwaaien; de oliekraan moest namelijk openblijven, de geldstroom van de wapenhandel was, vooral in tijden van recessie, voor elke schatkist, een godsgeschenk.

Laat ons even niet vergeten dat de Verenigde Staten gedurende de Iraans-Iraakse oorlog (1980 – 1988), niet enkel via Israël oorlogstuig verkocht aan Iran, maar ook wapens leverde aan Irak, terwijl dictator Sadam Hoessein de chemische stoffen om het gifgas te produceren - wat hij royaal gebruikte tegen de Iraanse troepen - zonder probleem kon kopen van westerse landen zoals Duitsland, Frankrijk en Amerika. Ook Kadhafi heeft volgens berichten ergens mosterdgas verborgen liggen… wat hij niet toevallig heeft gevonden in zijn achtertuin.

Binnenkort komt een boek op de markt van de Britse actievoerder Greg Muttitt, ‘Fuel on Fire’, waarin de auteur aan de hand van meer dan duizend documenten, meer bepaald notulen van vergaderingen tussen de Britse overheid en de grootste Britse oliemaatschappijen, het keiharde bewijs op tafel knalt dat er wel degelijk een verband bestaat tussen de invasie in Irak en de Iraakse olie, en dat er reeds maanden voor de invasie, geheime gesprekken werden gevoerd tussen de Britse oliemaatschappijen en de Britse en Amerikaanse overheid.

Britse oliemaatschappijen hadden schrik dat ze de boot zouden missen en dat de Iraakse olie in handen zou komen van de Amerikanen, Russen en vooral Fransen. Toenmalig Brits premier Blair vond het niet meer dan terecht dat de Britten een stuk van de oliecake zouden krijgen als beloning voor de Britse steun aan de Amerikaanse plannen voor een ‘regime change’ in Irak. Tot nu hebben de oliemaatschappijen dit tegengesproken, en een boze Blair, ook niet vies van een leugen om bestwil, sprak toen zelfs van een ‘oil conspiracy theory’. Barones Symons, de toenmalige Britse minster van economie, die voor de Britse overheid de onderhandelingen zou hebben gevoerd, werd na de invasie in Irak adviseur voor een Britse handelsbank betrokken bij de heropbouw van Irak en was tot enkele weken geleden nog adviseur voor … ‘Libya’s National Development Board’.

Laat de Arabische Revolutie nog maar even duren…

Zijn er vergelijkingen tussen Irak en Libië mogelijk? Het begint er meer en meer op te lijken. De Libische oliereserves zijn de grootste van Afrika, bedragen ongeveer 47 miljard vaten en met een dagelijkse productie van 1.8 miljoen vaten heeft Libië 2% van de wereldproductie in handen. Het land bezit ook een reserve van 1.5 biljoen kubieke meter aardgas, waarvan jaarlijks 16 miljard wordt opgepompt. Daarmee is Libië één van de belangrijkste energieleveranciers van Europa. Meer dan 50 oliemaatschappijen zijn actief in Libië waaronder het Italiaanse ENI, het Britse BP, het Amerikaanse EXXONMOBIL en het Brits-Nederlandse SHELL.

Libië is dankzij de olie en gasvoorraad één van de rijkste Afrikaanse landen. Of beter gezegd was één van de rijkste Afrikaanse landen want omwille van operatie ‘Oddyssey Dawn’, werd de oliekraan in Libië nu voor een groot deel dichtgeschroefd, waardoor de olieproductie in Irak en Saoedi Arabië (voor een groot deel in Britse, Franse en Amerikaanse handen) bijna een recordniveau bereikte. Verleden week verhoogde Irak de olieproductie tot het hoogste niveau in decennia, als gevolg van de conflicten in het Midden Oosten en dan vooral het conflict in Libië. Zowel de oliemaatschappijen, als wij aan pomp, voelen het verschil in onze portemonnee, al is het niet voor dezelfde reden. Laat de Arabische Revolutie nog maar even duren, er wordt dik geld aan verdiend.

Toen de Fransen en Amerikanen aandrongen op een militaire actie tegen Kadhafi in Libië, sprongen de Britten en de Amerikanen meteen op de wagen. De Fransen mochten geen kans krijgen om alleen de Libische olie in handen te krijgen. Vreemd genoeg, nog geen 24 uur nadat de Britten aankondigden dat ze - in tegenstelling tot VN Resolutie 1973 – een handvol ‘militaire adviseurs’ het Libische (olie)veld wilden insturen, doen de Fransen en Italianen nu hetzelfde. Gaat het werkelijk enkel en alleen om ‘militaire adviseurs’ of profiteert men van de situatie en de chaos om even de toestand aan de grond bekijken, hoe het gesteld is met de olievoorraden in het Oosten van het land? Want het rebellenbolwerk bevindt zich in een gebied dat strategische gezien van enorm belang is omwille van de olie. Het is duidelijk dat de Westerse oliemaatschappijen mekaar wantrouwen, en dat de coalitie tegen Kadhafi enkel in stand wordt gehouden door een drang naar olie en niet omwille van een bezorgdheid voor het welzijn en de veiligheid van Libische burgers. Want daar werd gefaald. Net zoals bij de invasie in Irak nu exact 8 jaar geleden.

Een ander bewijs zijn de vage en verwarrende berichten dat de Libische rebellen momenteel in gesprek zijn met ‘bevriende staten’ over de levering van wapens. Je moet al niet veel verstand hebben om te weten wie deze bevriende staten zijn; diezelfde staten die dictator Kadhafi decennia lang voor miljarden Euro’s aan oorlogstuig hebben verkocht. De Fransen beweren nu dat zij, noch de Britten, de Libische rebellen zullen bewapenen, ‘maar dat wil niet zeggen dat we het oneens zijn met diegenen die het wel doen’ merkte een Franse woordvoerder op. Zoals meermaals is bewezen zijn de wegen van de internationale wapenhandel ondoorgrondelijk. De Britse overheid heeft tot 4 maanden geleden wapenuitvoervergunningen verleend aan autoritaire regimes in het Midden Oosten en Noord Afrika, die nu worden gebruikt voor binnenlandse repressie. Sinds 2009 werd er nog voor 68,9 miljoen Euro aan munitie en ander oorlogszuchtig materiaal verkocht aan Kadhafi. Eerst wapens verkopen aan Kadhafi om nu, via het opheffen van het wapenembargo, wapens te verkopen aan de rebellen. ‘Dogs of war…!’

Peter Bouckaert, directeur mensenrechtenurgenties van Human Rights Watch vond tijdens een recent onderzoek in de oostelijke Libische stad Ajdabiyah, talloze tot de nok gevulde onbewaakte wapendepots met opvallend veel wapentuig van Belgische makelij; o.a. hittezoekende SA 7-Grail-luchtdoelrakketten, tienduizenden antitankmijnen, kisten vol met 65-mm-granaten, anti-tankpatronen, en de ‘high-explosive squach head’ munitie, blijkbaar gegeerd door terroristen. Je mag er niet aan denken dat dergelijk wapentuig in de handen komt van terroristen, het ligt toch maar voor het rapen. Een vergezochte hypothese? Ik denk het niet want er zouden harde bewijzen zijn dat de terroristische aanslagen op de 3 metrostellen en dubbeldekkersbus tijdens het spitsuur in Londen (5 juli 2005) waarbij meer dan 50 doden vielen en vele honderden gewonden, waarvan verschillende gruwelijk verminkt voor het leven, werden uitgevoerd met oorlogstuig gestolen uit wapendepots tijdens de Balkanoorlog (1991 – 1995), explosieven van een zwaar militair kaliber, wat door moslimextremisten voor een prikje kon gekocht worden op de zwarte wapenmarkt…

Gemotiveerde vrijheidstrijders, of een zootje ongeregeld?

Wat weten we eigenlijk over de Libische rebellen die momenteel door de NAVO worden gesteund, die toegang hebben tot deze levensgevaarlijke rotzooi en denkelijk binnenkort kunnen rekenen op nieuw oorlogsspeelgoed? Gemotiveerde vrijheidsstrijders of rancuneuze leden van de Warfala clan, de grootste clan in Libië, die niet zijn vergeten hoe een jonge kolonel Kadhafi, behorend tot een kleine nietszeggende clan van berbers, de Qadhadhfa, bij zijn machtsovername in 1951, koning Idris van de troon schopte, en die nu hun kans op wraak schoon zien en meteen ook de olierijkdommen in de streek in handen wensen te krijgen (er zouden al gesprekken zijn gevoerd tussen de rebellen en Qatar). Zijn het een zootje ongeregeld zoals Vlaams cameraman Eric Fux toegeeft, stoere jongens zonder training, opportunisten die hopen om de NAVO voor hun rebellenkar te spannen? Of zitten er enkele idioten tussen met ziekelijk religieuze toekomstdromen en contacten met internationale terroristische organisaties, die momenteel zonder probleem een arsenaal aan gigantisch gevaarlijk militair wapentuig bij mekaar kunnen rapen, en bovendien binnenkort nog kunnen rekenen op gratis training van Britse, Franse en Italiaanse militaire adviseurs?! De toekomst zal het uitmaken…

De Verenigde Staten hadden ook ‘militaire adviseurs’ aan de grond in Afghanistan, tijdens de Sovjet bezetting van het land (1979 – 1989), om het Afghaanse verzet, de Mujahideen, van een militaire training te voorzien. Wapenleveringen voor het verzet gebeurden via het razend corrupte en politiek onstabiele Pakistan. De meest beruchte Mujahideen, getraind door de Amerikanen is, zoals algemeen bekend, Osama Bin Laden, de geestelijke vader van Al Qaida.

De Washington Post publiceerde net een selectie van door WikiLeaks vrijgegeven documenten waaruit blijkt dat de Verenigde Staten sinds 2006 de oppositie in Syrië in het geheim steunen. Er zou niet minder dan 6 miljoen dollar zijn doorgesluisd naar Libische oppositiegroepen. De actie werd opgestart onder het Bush regime en werd doodleuk overgenomen door ‘Mister Change’, president Obama, zelfs toen de Amerikaanse diplomatieke contacten met Damascus verbeterden. Is er een reden om te geloven dat Syrië het enige land is waar oppositiepartijen in het geheim militaire en/of financiële steun krijgen van de Verenigde Staten!? Tezelfdertijd wapens verkopen aan de dictatuur én het verzet tegen die dictatuur…kan het nog iets perverser. Kan iemand de Amerikanen even dringend duidelijk maken dat de Koude Oorlog definitief voorbij is…

Menselijke ellende

Je vraagt je af waarom men niet eerst probeert om via diplomatieke kanalen een oorlog te voorkomen. ‘Het is makkelijk om een oorlog te beginnen’, schreef Machiavelli, de vader van de diplomatie vijfhonderd jaar geleden, ‘het is echter veel moeilijker om een oorlog te beëindigen.’

Het is blijkbaar altijd leuk om oorlog te voeren in tijden van economische crisis; op het thuisfront duw je zware besparingen door de strot van de al reeds naar adem snakkende burgers, terwijl je elke dag doodleuk voor miljoenen Euro’s aan bommen ergens in een godvergeten Noord Afrikaanse woestijn gaat droppen. Volgens BBC geeft de wereld momenteel maar liefst 119.000.000 € per uur uit aan oorlog en bewapening. Dag in dag uit. Dat is bijna een verbijsterende 2 miljoen Euro per minuut! Elke staatshoofd heeft zijn of haar oorlog nodig, vooral wanneer je populariteit even een dipje krijgt, of wanneer er verkiezingen op komst zijn. Een echte leider staat zelfzeker aan het roer, laat de spieren rollen, en beukt frontaal in op alles wat hij of zij als een gevaar ziet voor de veiligheid van het eigen land. Of wat nog iets beter klinkt, ‘een bedreiging vormt voor de wereldvrede’. Hoeveel massavernietigingswapens hebben we ondertussen gevonden in Irak..? Laat ons vooral niet vergeten dat dat de officiële reden was waarom we Irak zijn binnengevallen.

Twee decennia geleden, reisde ik in de schaduw van de eerste Golfoorlog door het Midden Oosten en Noord Afrika, en versloeg ik de situatie vanuit het noorden van Irak. Niet enkel staat de verschrikkelijke menselijke ellende en de gruwelijke massamoord op duizenden Iraaks-Koerdische vluchtelingen in het Iraaks-Turks grensgebied mij in het geheugen gebeiteld, maar ik herinner me ook de totale onverschilligheid van de Arabieren in de Golfstaten; voor hen was de Golfoorlog te ver van hun bed, was de oorlog een westerse aangelegenheid die enkel en alleen omwille van olie werd gevoerd en zeker niet omwille van de misdaden begaan door een totale gek zoals Sadam Hoessein. Het leger van de kaffirs (ongelovigen) moest maar zo snel mogelijk inpakken als hun werk erop zat, want ‘de schoenzolen van Amerikaanse soldaten bevuilen de voor ons Moslims heilige grond in Saoedi Arabië’, zo verklaarde me een Arabisch zakenman. ‘Het is jullie oorlog, niet de onze’ voegde hij er droogjes aan toe, ‘jullie hebben de olie nodig, voor ons hoeft het niet, wij zijn toch rijk genoeg…’

Willy Legendre

(De auteur is oud-oorlogsverslaggever en was jarenlang coördinator van Artsen zonder Grenzen.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod