In heel het debat rond pedofilie in de kerk, dat recentelijk weer een uitermate trieste aanvulling heeft gekregen door het interview met Roger Vangheluwe, is er weinig te horen over de zorg voor daders. In het geval van de voormalige bisschop van Brugge is het pijnlijk duidelijk geworden dat de man niet begeleid werd in het afgelopen jaar en met een nu voor iedereen zichtbaar geworden pathologie opnieuw ‘in het verborgene’ verblijft. De risico’s hiervan hoeven na zijn interview niet meer verduidelijkt te worden.
Niet opnieuw
In de nasleep van het debat werd vaak in krasse taal gesproken over wat met de voormalige bisschop en zelfs de hele kerkgemeenschap zou moeten gebeuren. De verontwaardiging is terecht en gerechtvaardigd, maar is het probleem van de aanwezigheid van pedoseksuelen in kerk en maatschappij opgelost met hen in de vergeetput, de gevangenis of de psychiatrie te stoppen? Moet de vraag niet dringend gesteld worden of we als samenleving, naast de vanzelfsprekende en noodzakelijke zorg voor de slachtoffers, geen verantwoordelijkheid hebben naar daders? Hebben we niet de plicht om hen te begeleiden?
De zorg voor daders kan wellicht de kans vergroten dat ze niet opnieuw slachtoffers maken. Ligt daarin niet evenzeer de verantwoordelijkheid die we als samenleving hebben tegenover de huidige slachtoffers? Is het objectief niet te zorgen dat we het aantal toekomstige slachtoffers zoveel mogelijk beperken? Wat doen we met de terugkeer van pedoseksuelen in de samenleving? Want het probleem is natuurlijk niet opgelost als pedofielen de gevangenis of de psychiatrie verlaten.
Minder recidive
In het buitenland wordt er regelmatig bericht over pedofiele daders die na een gevangenisverblijf geen woonplaats vinden. De burgemeesters van Eindhoven en Heuvelrug werden in 2009 door de rechtbank teruggefloten toen ze een verblijfplaats weigerden aan een veroordeelde pedofiel die zijn straf had uitgezeten. Volgens deze rechtbank kun je pedofielen geen verblijfplaats weigeren, je kan hen wel verbieden om in de buurt van zwembaden, speelpleinen en scholen te komen.
In Canada werd in 1994 gestart met de COSA methode die in 2002 ook door Groot Brittannië werd overgenomen. De ‘Circles of Support and Accountablity’ methode (COSA) omringt elke dader met een aantal vrijwilligers die contact onderhouden, praten en controleren. Hierbij worden ze begeleid door een professional. Daders dus niet isoleren, maar net het omgekeerde: hen met een aantal mensen verbinden. In Canada leidde dit tot 70% minder recidive. De buitenlandse experimenten leren dat sociaal isolement van pedofielen juist recidive in de hand werkt. Nederland startte met de COSA methode in 2009.
In Vlaanderen is het tijd om ook deze discussie te beginnen. Geen enkele discussie rond beleidsopties voor de zorg voor daders zal eenvoudig verlopen en naar alle waarschijnlijkheid gepaard gaan met hevige gevoelens. Maar ze moeten er wel komen in het belang van de primaire zorg voor bescherming van kinderen.
Dr. Anne Vandenhoeck
(De auteur is theologe aan de K.U. Leuven)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u zich schikt naar de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
23/04/2011 om 11:05
Aangezien we steeds meer mensen opleiden in de zorgsector is de natuurlijke reflex in het hedendaags systeemdenken dat er meer mensen moeten verzorgd worden, dat houdt minstens de zorgplegers aan het werk. Dat de gezondheidskosten nu reeds de pan uitrijzen is een probleem voor anderen, en voor later. Dat is wellicht een cynische kijk op het gebeuren.
Een meer positieve benadering zou zijn om slachtoffers van in den beginne mondiger te maken, bij voorkeur alvorens ze echt slachtoffer worden. Immers, vandaag getuigt het van “bon ton” om de pedofilie als een schandalige misdaad te bestempelen - wat het ook is - maar, zeker in het kader van de kerkelijke pedofilie, wist in de zestiger jaren iedereen in de goegemeente, zowel kinderen als volwassenen, die het echt wilde weten, dat prietsers (en gelijkaardige psychotypes) met kinderen “vuile truken” uithaalden. Als die kinderen én die volwassenen mondiger zouden geweest zijn, dan was het waarschijnljk nooit de plaag geworden die het vandaag blijkt te zijn geweest, en misschien nog steeds is.
Het lijkt me dan ook een beter een preventief beleid te voeren bij de potentiële slachtoffers, dan een curatief bij de daders. Voorkomen is beter dan genezen, en een verkoudheid is sneller genezen dan een longontsteking.
23/04/2011 om 11:48
Slachtoffers vermijden door zorg voor daders daar ben ik volledig mee akkoord. We moeten terug naar een warme menselijke maatschappij waar ziele- en hartzorg weer een belangrijke plaats krijgt. Geen taboes, geen schijnheiligheid , geen hypocrisie , geen leugens en zonder geldgewin rond socio-maatschappelijke onderwerpen. Het begint bij onszelf…….
23/04/2011 om 17:08
COSA vat weldra ook aan in ons land, met name in het Justitiehuis van Antwerpen, in samenwerking met Nederlandse partners. Het gaat inderdaad om een beloftevolle en in het buitenland beproefde methode om daders te re-integreren en tegelijk de samenleving op een positieve manier te betrekken en te responsabiliseren. Het project werd overigens voorgesteld aan de leden van de parlementaire Bijzondere Commissie seksueel misbruik.
23/04/2011 om 18:40
Een zeer goed opiniestuk waar ik volledig achter sta.
In Duitsland loopt er een project sedert meerdere jaren waarin mannen met pedofiele neigingen met hun probleem terecht kunnen VOOR ze tot een misdaad overgaan.Het is daarbij de bedoeling dat ze klaar zien in hun probleem of noem het geaardheid om uiteindelijk nooit tot een misdaad over te gaan.Ook hier is voorkomen beter dan genezen!
25/04/2011 om 16:54
Het lijkt mij zeer positief om daders zo te begeleiden. De maatschappij kan er enkel maar beter van worden.
Maar ik zou tegelijk ook willen pleiten voor een andere houding van de kerk inzake seksualiteit. Het verplichte celibaat noopt nog steeds tot clandestiene relatie en hypocrisie. Dit terwijl we juist openheid en oprechtheid vragen.
25/04/2011 om 20:50
Inderdaad een zeer goed opiniestuk dat naar de kern van de zaak gaat ! En trouwens geldt niet enkel voor pedofilie maar ook voor zoveel ander misbruik dat er beter voorkomen kan worden. In de prostitutie bvb. zitten massa’s jonge mensen die zich laten misbruiken en misbruikt worden door hun cliënten - die waarschijnlijk wel mee schimpen op wat pedofielen uitsteken …. Investeer in professionele en opgeleide sekswerkers, geef hen een statuut en promoot hen, en de illegale prostitutie zal het moeilijker krijgen. Maar dan moet je natuurlijk over de taboes heen geraken en onderkennen dat seks voor velen onmisbaar is.
Taboe’s richten meestal veel schade aan en zijn er dus om opgeruimd te worden .
26/04/2011 om 10:16
@annemaria: U zegt “Slachtoffers vermijden door zorg voor daders daar ben ik volledig mee akkoord.”
Hoeveel gevallen van bijvoorbeeld pedofilie zijn er waarbij de dader al eens voor dezelfde feiten heeft gezeten? Meestal komen de feiten pas aan het licht na jaren van stilzwijgen. En het aantal slachtoffers dat er dan al gemaakt zijn is enorm. Zomaar zeggen dat je slachtoffers kan vermijden door de dader beter te begeleiden is kort door de bocht.
Hoewel goed bedoeld denk ik niet dat er een draagvlak is voor meer zorg voor daders. Elke politieke partij die hiervoor middelen vrijmaakt zal het moeten bekopen tijdens de volgende verkiezingen.
PS Ik sluit me eigenlijk ook eerder aan bij Alex Bogaerts.
26/04/2011 om 22:05
Ik kan volledig akkoord gaan met de opinie van mevrouw Vandenhoeck. Daarenboven ben ik blij dat er eindelijk mensen uit de academische wereld het woord nemen. Desalniettemin blijft het bijzonder pijnlijk om te zien hoe de bisschoppen in het duister tasten op zoek naar een antwoord op deze bijzonder pijnlijke kwestie. Kerkrechterlijk zijn de bisschoppen uiteraard bevoegd maar zijn ze ook voldoende onderlegd om de kerkgemeenschap te leiden in deze kwestie? Ik begin te vrezen van niet. Ik hoop echt dat zij de hulp van de academische wereld gaan inroepen om een centrum op te richten dat de hele problematiek van een totaalaanpak voorziet. De verantwoordelijkheid van de bisschoppen in deze is extreem groot. Waarom niet de K.U.Leuven vragen om in deze de leiding te nemen. De universiteit is voldoende objectief en toch genoeg geëngageerd om een evangelisch antwoord te kunnen bieden. En in dat antwoord zal het over iedereen moeten gaan: op de allereerste plaats de slachtoffers maar ook de daders en niet te vergeten diegenen die om welke persoonlijke of tijdsgebonden reden ook de ogen afwenden. In de marge daarvan kan men tegelijkertijd ook nagaan of in een kerk of welke ander instituut ook het goed is dat alle macht bij één persoon ligt, het weze de paus, de bisschop in zijn bisdom of de pastoor in zijn parochie(s)