Nu Erik De Bruyn de SP.A verlaat en met Rood! een beweging opricht waarmee hij zich links van zijn voormalige partij wil positioneren, zullen de SP.A-strategen moeten bepalen welke richting de sociaaldemocraten ideologisch uitgaan in de toekomst. Ofwel kunnen ze hun zuidflank afdekken door naar links op te schuiven ofwel kiest de partij resoluut voor zijn noordflank en handhaaft ze de centrumkoers in de hoop dat het initiatief van De Bruyn door de kiezer niet wordt gesmaakt.
Het tweede ligt voor de hand gezien de slaagkansen van klein linkse partijen in het verleden. In dat geval was de Bruyn beter binnen SP.A actief gebleven. Zijn invloed moge dan wel beperkt geweest zijn omdat hij overal werd buitengehouden, maar zijn boodschap viel binnen de partij tenminste niet in dovemansoren.
Linkse perceptie
De afsplitsing van de Bruyn stond in de sterren geschreven. De man kon zich al heel lang niet meer verzoenen met de op New Labour-geïnspireerde koers van de partij die tot ‘excessen’ als het Generatiepact had geleid. Door bij de SP.A- voorzittersverkiezingen van 2007 een derde van de stemmen te halen fungeerde hij voor de buitenwereld als spreekbuis van het klassieke socialisme dat in Vlaanderen uitsluitend nog in ABBV-kringen gading vindt. Zijn opmerkelijke score en het succes van zijn boodschap dwong voorzitter Gennez zelfs om te beloven dat ze werk zou maken van een scherper links profiel voor de partij. Bij de laatste federale verkiezingen kwam dat ook tot uiting. Althans in de campagne. Gennez haalde verschillende keren uit naar het casinokapitalisme en de partij trok met Achille Van Acker op de affiches naar de kiezer. Voor het eerst sinds lang kreeg de partij ook opnieuw openlijk steun van de vakbond. Deze klassieke campagne moest er vooral voor zorgen dat de kiezers die men al had, behouden bleven omdat men zag dat er verder geen groeipotentieel was.
Centrumprogramma
Het SP.A-programma zelf was, zeker de sociaaleconomische poot daarvan, echter niet opvallend linkser dan voordien. SP.A kon zich vinden in een activeringsbeleid dat ook de liberalen vooropstelden, lastenverlagingen voor bepaalde sociale groepen waren ook geen probleem en als kers op de taart kon zelfs de notionele intrestaftrek onder aangepaste vorm behouden blijven. Natuurlijk werd ook een soort van vermogensbelasting voorgesteld, maar ook dat was een afgezwakte versie van wat klein links doorgaans onder een kapitaalsbelasting verstaat. Om een idee te geven van de linksheid van dit voorstel getuige het feit de Nederlandse vermogensrendementsheffing, die voor de SP.A in 2010 als voorbeeld diende, zelfs niet in vraag gesteld wordt door de huidige rechtse regering. Hoe erg SP.A het ook meent met de vakbondsvleugel van de partij bleek ook recent uit de op zijn minst tweeslachtige communicatie rond het onderhandelde IPA-akkoord dat door het ABVV werd verworpen. De opmerking van De Bruyn dat er van het beloofde linkser profiel van de partij niks in huis is gekomen, is in de feiten dus wellicht juist.
SP.A-strategie
De vraag blijft echter of de sociaaldemocraten zichzelf nu wel een linkser profiel zullen aanmeten. Met een nieuwe concurrent op de linker flank dienen zich immers twee mogelijke strategische keuzes aan. Ofwel behoudt de partij haar gematigd linkse koers en tracht ze te vissen in de brede electorale vijver in het centrum van het ideologische spectrum. Ofwel tracht de partij haar nieuwe concurrent op links onmiddellijk in de gracht te rijden door een straffe linkse positie in te nemen die de twijfelende linkse vakbondsachterban aan boord kan houden. Dit laatste lijkt onwaarschijnlijk want de partij is er zich zeer goed van bewust dat in het recente verleden klein linkse initiatieven zoals CAP en PvdA nauwelijks stemmen behaalden.
Nochtans beweert De Bruyn dat hij een nieuwe levensvatbare partij op poten kan zetten. Dat het mogelijk is om vanuit een marginale positie uit te groeien tot een speler van formaat, bewijst volgens hem het electorale succes van N-VA. Daarbij vergeet hij er evenwel bij te vertellen dat N-VA op de in Vlaanderen veel bredere poel van rechtse kiezers mikt. Als er dan al ruimte zou zijn voor een nieuw links alternatief, dan zal die ruimte in elk geval uiterst beperkt zijn. Ook de verwijzing naar succesvolle buitenlandse voorbeelden om het potentiële welslagen van zijn onderneming kracht bij te zetten klinkt niet echt geloofwaardig. De SP in Nederland en Die Linke in Duitsland zijn inderdaad klassiek linkse partijen die enige aanhang verworven hebben door zich af te zetten tegen de gevestigde sociaaldemocraten, maar beide initiatieven gingen uit van uiterst charismatische politici zoals Jan Marijnissen en Oskar Lafontaine. Daar kan De Bruyn zich, met alle respect, niet mee meten.
De keuze van De Bruyn om een nieuwe partij op te richten zal de ideologische koers van SP.A dus wellicht nauwelijks in linkse zin beïnvloeden. Als De Bruyn Vlaanderen en België werkelijk in meer linkse zin wilde hervormen, was hij dan ook beter met de SP.A getrouwd gebleven. De loutere dreiging van een scheurlijst werkte wellicht immers meer in op de partijkoers dan het werkelijke bestaan van zo’n partij. Het inschrijven van de vermogenswinstbelasting in het programma van de SP.A in 2010 was daarvan een goed voorbeeld. Dit initiatief kwam er immers vooral om een radicaler voorstel van de linkervleugel te voorkomen. Binnen de partij had zijn boodschap dus wel enige invloed. Erbuiten dienen zich weliswaar five minutes of fame aan, maar op termijn dreigt de politieke irrelevantie. Als Rood! Bij de volgende verkiezing dan ook nauwelijks stemmen zou halen, is het probleem De Bruyn en vooral de boodschap waarvoor hij stond voor SP.A vanzelf verdwenen.
Nicolas Bouteca
(De auteur is assistent politieke wetenschappen aan de UGent)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
27/04/2011 om 11:34
Volledig eens met deze analyse.
De Bruyn en de SP-a. top hadden zich als intelligente mensen moeten gedragen.
Gemiste kansen.
Confucius:
” Een wijs man zoekt het in zichzelf, de dwaas zoekt het in anderen”
27/04/2011 om 12:50
Ik ben dat eenheidsdenken toch wel een beetje beu. Er is niets mis met een extra linkse partij. De analyse gaat ook voorbij aan wat er op lokaal, Antwerps niveau allemaal door SPA is genegeerd aan sociale en maatschappelijke (zelfs in feite niet eens linkse) thema’s.
Integere keuze van Erik, waar ik het grootste respect voor heb.Voor mij hoeft links niet extreem te zijn, maar het mag inzitten met mensen. Als het dat niet doet, why bother?
Pijnlijk om dan sommige Antwerpse SPA politici te horen meezingen met het enige ware SPA koor. Ze weten goed genoeg wat er lokaal allemaal misgelopen is.
De socialisten zitten in nesten en een beetje backstabben helpt daarbij niet.
Wat stellen ze er tegenover? We zullen het allemaal wel zien. Ik ben benieuwd.
27/04/2011 om 13:05
Ik zou eerder Confucius anders citeren
Confucius:
” Verwacht veel van jezelf en weinig van de SP-a, dat bespaart je veel ergernis ! “
27/04/2011 om 13:16
PVDA+ voerde bij de vorige verkiezingen een heldere & opgemerkte campagne, en toch scoorden ze electoraal helemaal niet.Ik snap dan ook niet dat De Bruyn denkt met een gelijkaardig programma een nieuwe succesvolle linkse partij te kunnen opstarten. De juiste analyse is wellicht de omgekeerde van die van De Bruyn: links heeft maar een toekomst in de mate dat linkse politici erin slagen om traditionele linkse waarden als solidariteit en gelijkheid te vertalen naar een programma dat relevant en geloofwaardig is voor de Vlaamse kiezer vandaag. Voorlopig slaagt enkel groen daar in (beperkte mate) in. SPa zwalpt teveel tussen vasthouden aan vroeger & zich positioneren als een “sociale” of “zachtere” versie van rechts. De verhaallijnen zijn onsamenhangend en vaak onderling tegenstrijdig. Maar het gebrek aan succes van klein-links bewijst dat vuurrood nostalgiesocialisme niet de oplossing is.
27/04/2011 om 13:27
Het weze inderdaad duidelijk dat de Bruyn zich door z’n hoogmoedige daad buiten spel heeft gezet. het is hem trouwens gegund ook, al was het maar omdat hij poogt links te verdelen in tijden waar we een tegengewicht voor het conservatieve nationalisme moeten opwerpen.
De PVDA mag hem hebben.
27/04/2011 om 14:02
Die Linke in Duitsland is een fusie geweest van een kleine socialistische scheurpartij olv. Oscar Lafontaine en de PDS.De PDS was een partij die een grote aanhang had en een kiespubliek had dat bestond uit mensen die in de nieuwe deelstaten(vroeger DDR) de overgang naar een vrije markteconomie niet of slecht aanvaard of verwerkt hebben.Het is ook een stuk(n)ostalgie.In enkele deelstaten halen Die Linke meer dan 30 % van de uitgebrachte stemmen.De partij wordt gefinancierd met geld dat gedurende de laatste maanden dat de DDR nog bestond,verdween uit de staatskassen via banken in Oost-Europa waarvan men wist dat ze niet lang meer zouden bestaan.
Het is zeer moeilijk om na te gaan over hoeveel geld het gaat en waar het zich bevindt.Het partijprogramma voorzag dat Duitsland de NATO en ja zelfs de EU moest verlaten.Totaal onuitvoerbaar dus.
Oscar Lafontaine is jarenlang een populair kopstuk geweest van de SPD.
Die Linke in Duitsland kun je inderdaad niet vergelijken met een nieuwe afscheuring van de SP.A
27/04/2011 om 14:04
Als ik sp.a was, zou ik ervoor zorgen dat de staatshervorming zo vlug mogelijk van de baan is, zodat zo vlug mogelijk kan worden overgegaan tot “de orde van de dag”, nl. het profileren op inhoudelijke verschillen. Maar zolang die geloofwaardige staatshervorming er niet komt, denk ik dat dat de eeuwige prioriteit zal blijven (en dat het aanhalen van andere thema’s juist als een afleidingsmanoeuvre voor die staatshervorming kan overkomen). Ik zou dus de link met de ps vergeten of ontkennen en voluit voor die staatshervorming gaan (of confederalisme of splitsing).
Één van de grote redenen waarom mijn sympathie voor de sp.a daalde, was dat in 2007 de sp.a zich leek te meten aan de populariteit van de PS (door Vande Lanotte als kandidaat-premier voor te stellen). Misschien was dat alleen maar een mis-stap om aan het “kandidaat-premier”-debat van destijds te kunnen deelnemen (?), maar het kwam in ieder geval niet goed over. Ondanks dat enkele inspanningen van Gennez me wel positief zijn opgevallen (uitspraken in waalse media), is dat alleen niet voldoende om de partij volledig te vertrouwen. Vertrouwen is moeilijk als er tegenstrijdige signalen komen, zeker als die ook nog eens heftig zijn (die hoor ik helaas in meerdere partijen).
Afgezien van het thema staatshervorming stoorden me in het beleid onder Verhofstadt de regularisering, de focus op de sociale misbruiken (op zich geen probleem) maar tegelijk ook de lakse aanpak van financiële misbruiken, het privatiseren en bedenkelijke begrotings-trucjes. Ik denk bv. dat een socialistische minister van financiën en een liberale voor werkgelegenheid misschien beter was geweest? Linkser mag dus zeker, maar het moet niet “links omwille van links” zijn. Je moet het ook kunnen uitleggen en een echt goed idee is misschien niet eens beperkt tot één ideologie.
Het initiatief van “rood” zie ik als een verzwakking voor de socialisten, en sorry, maar zolang ik communautair (en op gebied van migratie en justitie) niet bevredigd ben, vind ik dat ook niet erg. Zelfs als ik hoop dat daarna het sociaal-economische en financiële ook eens grondig en niet-liberaal wordt aangepakt.
27/04/2011 om 18:44
Dan citeer ik liever Abraham Lincoln
“The problem with quotes on the Internet is that it is hard to verify their authenticity”
27/04/2011 om 18:58
Hoe meer versnippering in Vlaanderen, hoe moeilijker om een regering te vormen. Is dat wat men wil. Vergeet niet dat de franstaligen slechts rekening dienen te houden met 4 partijen en wij in Vlaanderen zitten nu reeds aan 7.
27/04/2011 om 21:13
Als er nu nog een paar federale parlementairen van de PS(f) de overstap naar Rood! willen maken verzwindt hun fractie en wordt de positie van de Noordbelgische socialisten aan de onderhandelingstafel volledig ongeloofwaardig en dus irrelevant…
Doen! Pleasepleaseplease?!?!!!
(Daar ik sp.a als misleidende reclame beschouw, noem ik hen liever bij hun ware naam: Parti Socialiste (flamand).)
28/04/2011 om 07:07
Beste Luc, een reden waarom de Vande Lanotte nota ver ging - soms verder dan de N-VA oefening - is juist omdat de socialisten weten dat er totaal niets met het land en hun programma aan te vangen is zolang het om het communautaire gaat. Ze weten dat als geen ander. Hoe ongeloofwaardig veel Vlamingen dat zullen vinden, de SPA is één van de partijen die dit thema heel snel opgelost wil zien, ver voor 2007. Daar kun je veel over zeggen, bvb “ze zaten toen toch in de regering”, en je zou gelijk hebben, maar desalniettemin.
28/04/2011 om 10:17
als het modern socialisme zoals New Labour gewoon liberalisme met een rood sausje overgegoten is dan is het niet meer dan normaal dat socialisten zich hierin niet herkennen
liever een kleine partij die zijn ideologie trouw blijft -aangepast aan de tijden natuurlijk-dan een grote partij die haar ideologie verloochend zelfs beschaamd is hierover
en laten we eerlijk zijn het meer liberale discour van de SP.a heeft deze partij niet direkt windeieren gelegd in tegendeel
trouwens spreken van veroudert socialisme is de schrijnende armoede die er nog steeds heerst negerend
de klassenjustitie die er nog steeds bestaat(kijken we maar naar de verjaringen van de fraudezaken= steel een brood en je vliegt in de bak hoe langer hoe liever en beter steel enkele 100den miljoenen en je hebt een procedureslag en een luxeleven aan je been)
28/04/2011 om 11:08
Eens met Rudy
De naamsverandering naar SP-a (a is hier “anders”) was al een fantasieloze aanpassing. Anders dan wat? Dan zichzelf zijn?
De volgende naamsverandering PS-f vind ik goed gekozen. Vlaamse vleugel van de PS.
Eindelijk de naam waarvoor ze echt staan: PS-flamand. Met een kleine f, dat wel.
Veel walen die in vlaanderen wonen (765.000) zullen dan op PS-f kunnen stemmen. Daar zit zeker winst in voor PS-f.
Tegelijk met de vervanging van Genez kan de nieuwe voorzitter de partij herdopen.
Goed idee.
28/04/2011 om 13:10
Reactie op jeff verschaeken: versnippering in Vlaanderen maakt een regeringsvorming moeilijker? Stem allemaal op NVA. Dan moet er hier maar met 1 partij rekening gehouden worden en het probleem is opgelost!
28/04/2011 om 14:13
In principe ben ik het eens met de schrijver. Alleen, om met die Arabische prinses te spreken tegen een sultan die heel mooie en welluidende toespraken hield: “Maar waarom moest U alles twee keer vertellen”? “Ja”, antwoordde deze sultan, “maar het is zo mooi verteld en dan begrijpen de mensen het beter”! Waarop de prinses antwoordde: “Ik had het anders echt al na de eerste keer begrepen”!
Ten aanzien van de inhoud is het natuurlijk zo, dat de linkse- of nog linksere boodschap geen weerklank meer vindt. Het socialisme is (terecht!) als protest begonnen tegen de verregaande uitbuiting van de arbeiders. Nu is die uitbuiting definitief voorbij en krijgt de arbeider (bij tijd en wijle) zelfs wat meer van de koek, dan waarop hij recht heeft, zoals een winst-uitkering in een bedrijf wat feitelijk verlies geleden heeft (omdat men er nu eenmaal op rekent) en andere ‘verworven rechten’ zoals de index-aanpassing, welke men nu weigert een loonsverhoging te noemen, alhoewel het dat natuurlijk wel is.
Het probleem van een linkse partij vandaag is dan ook hun positionering. Van oudsher zijn de leden gewoon aan de klassestrijd en zijn zij ‘de verworpenen der aarde’ en de patroons ‘de uitbuiters’. Dit is zoals we boven hebben gezien echter niet meer waar. Toch is het goed dat er vakbonden zijn die zich om de directe betalingen aan de arbeiders bekommeren en is het ook goed, dat er een politieke partij is, die de vakbonden helpt hun objectieven ook politiek te verwerkelijken. De omstandigheden en economische realiteit tonen echter zonneklaar aan dat de oude (strijdbare) objectieven reeds lang bereikt zijn en speciaal de vakbonden verworden meer en meer tot dwang-organisaties, die alleen kunnen overleven door steeds meer voor de leden te verlangen. Ongeacht of de industrie dit, rekenig houdende met de internationale concurrentie-positie, wel kan betalen.
Willen dus de vakbonden als legitieme en noodzakelijke vertegenwoordigers van de arbeiders blijven functioneren en wil een linkse politieke partij zijn aanhang behouden en vergroten, dan zullen beiden hun objectieven moeten bijstellen. Zij moeten zich in toenemende mate op gaan stellen als legitieme deelhebbers aan het gehele arbeidsproces en daarbij moet het standpunt van b.v. de werkgevers niet “a priori” worden afgewezen, maar dient daarvoor begrip te komen alsmede voor het standpunt van de regering, welke laatste verantwoordelijk is voor het gehele beeld. Tja, een ‘poldermodel’ dus met een soort van sociaal economische raad met vertegenwoordigers van de vakbonden, de werkgevers en de regering als overleg orgaan en daarin kunnen we een voorbeeld nemen aan onze Noorderburen.
Facit: Wil links in al haar schone en noodzakelijke schakeringen overleven, hebben we geen confrontatie van node, zoals het uittreden uit de traditionele linkse partij om een nog linksere koers voor te staan. Integendeel, we zullen vakbondsleden EN de kiezers moeten informeren over de gewijzigde omstandigheden en de daarom noodzakelijk gewijzigde opstellingt van vakbond en partij. Dit is geen opschuiven naar rechts, maar een aanpassing aan de realiteit en dat zullen we hen duidelijk moeten maken.
28/04/2011 om 14:30
Ik hoop dat de gracht droog staat waarin De Bruyn zich onherroepelijk zal vastrijden, dit om twee redenen:
1. dan is zijn overlevingskans ietwat groter wegens klein risico om te verdrinken;
2. als hij er niet in slaagt om voldoende kiezers achter zijn initiatief te krijgen, zal de schade voor SPA al bij al nog meevallen.
Wat ik wel goed vind aan dit alles, in de marge, is dat de voorzitster van de SPA, indien ze de eer niet aan zichzelf houden zou, zich moet geroepen voelen om haar waslijst aan flaters toch trachten te herstellen en tot voldoening van haar slinkend aantal kiezers enige hoop te bieden op een correct geleide en functionerende partij, waar de ware solidaire socialist zich terug en beetje zou thuis voelen. Het wordt hoog tijd dat begrippen als loftsocialist en andere spot (weliswaar gegrond) tot het verleden behoren, ….
28/04/2011 om 17:25
In ben in 1995 uit de SP (de a is pas later gekomen) gestapt. Ik heb me ook jaren laten (mis)leiden door het argument dat je beter kan wegen op de koers binnen de partij i.p.v. eruit te stappen. Blijkbaar is er niet veel veranderd, behalve dat de SPa nog minder socialistisch is dan de partij die ik in 1995 verliet. Vandaag ben ik actief bij LSP (de Linkse Socialistische Partij). Een kleine partij maar in ieder geval één van mensen die niet bereid zijn om hun idealen voor persoonlijke voordelen op te offeren. Laat ons hopen dat Rood slaagt.
28/04/2011 om 18:34
En pas nu onze salon-kaviaar-cogelsoseylei-loft-10.000euro/maand-onskentons-autometchauffeur-dynastie Socialisten zich fijntjes begonnen te nestelen in een nieuwe regeer/macht periode met een paar postjes als minister en met dank aan de PS-broeders komt een rasechte/recht voor de raap linkse rakker het mooie feestje verstoren……
Foei Erik, hoe durft jij enkel aan de werkende mens te denken en de eigen SPa nomenclatura en zelfs je eigen kroost in de wielen te rijden!!
05/05/2011 om 19:57
Het socialisme heeft momenteel geen bodem meer .
Of toch geen meer om in te gedijen.
Eerst ging het slecht met de burger en dus goed met het socialisme.
Nadien beter en dus slechter.
Dan werd er uitgedeeld om gemor te bedaren.
Nu is de kassa leeg en moet de broeksriem aan.
Wat wilt ge ?
Tering naar de nering.
Daar is socialisme niet bedreven in.
05/05/2011 om 23:13
Ik vrees een beetje dat de links rechts tegenstelling zijn beste tijd heeft gehad. Een sociaal beleid dat kansarmen een kans geeft, daar kan niemand tegen zijn. Een goed functionerend gezondheidsbeleid & ziekenfond, bescherming van de zwakkeren in de samenleving in het algemeen, vastleggen van minimumlonen, goed onderwijs, milieuzorg, niemand kan daar tegen zijn, integendeel een meerderheid is voor. Het virtuele casinokapitalisme van de banken, iedereen heeft daar zijn vraagtekens bij. Tot daar de zogenaamde linkse tema’s. Maar ook, responsabilisering van de gewesten, lijkt mij logisch als je iets goed wil doen draaien. Een veiligheidbeleid, beknotten van de kleine en grote ciminaliteit, onontbeerlijk voor de samenleving. Een goed draaiende economie, dat krijg je alleen als je het opstarten en uitbouwen van een bedrijf eenvoudiger maakt. Een transparante en eenvoudig belastingsysteem zodat ondernemers weten waar ze aan toe zijn, lijkt mij logisch vanuit economisch oogpunt. En vreemdenlingenbeleid dat gelijke tred houdt met de buurlanden, logisch wij kunnen als klein landje toch niet het leed van heel de wereld gaan dragen, dat moet Europees geregeld worden. Meet geld voor onderzoek en ontwikkeling, als we nog een economie willen hebben binnen een decenium, een must. Iemand een idee voor wie ik moet stemmen ? Ik niet. De partij waarvoor ik wil stemmen moet nog ontstaan. Heel eenvoudig, een partij die kiest een pragmatische aanpak van maatschappelijke problemen en die een toekomst visie heeft. Ook heel eenvoudig, fundament mensenrechten. Wat zijn mensenrechten ? Iedereen heeft recht op werk dat betaald wordt op een manier dat hij een woonst kan betalen, eten & kledij kan kopen, als hij ziek wordt op iets kan terugvallen en die zijn kinderen kan laten studeren waarvoor het talent heeft. Wat is er nog belangrijk voor de toekomst, milieu, daar kun je niet omheen, punt uit, wie iets anders beweert, is hardleers. Conclusie we moeten stapsgewijs evolueren naar een democratisch kapitalisme dat de mensrechten en het milieu respecteert waarin bedrijven die ethisch ondernemen veel winst kunnen maken. Zij die dat niet doen, moeten gelijdelijk aan, door steeds stringentere wetgeving op het vlak van milieu en minimumlonen ertussenuitgewerkt worden. De vuistregel moet zijn, wie wil ondernemen mag, meer nog krijgt alle kansen, eenvoudige administratie al wat hij wil, er is maar twee voorwaarden, je respecteerd het milieu of evolueerd in die richting en punt twee je betaald mens een leefbaar loon uit.
Naïef ? Uiteraard. De socialisten waren dat ook, zij liggen nochthans aan de basis van de vooruitgang in het recente verleden, niet diegene die toen behoudsgezind waren. Dus overboord dat absurd links/rechts gedoe. Nu zijn alle partijen behoudsgezind inclusief de socialisten, er is er geen enkele die er in slaagt een nieuw ideaal voorop te stellen. Ik vind er niks mis mee om een ideaal na te streven. Nu zijn alle partijen ideaalloos, ze weten gewoon niet waar naartoe. Beetje blauw socialisme, wat rechts populisme, bang voor wat stemmenverlies en echt duidelijke standpunten. Bang ook voor de media, want die “maken en kraken” partijkopstukken. Wat een hoop zieligheid. Als iemand weet op welke partij ik moet stemmen, laat het me weten !