Europa is, in antwoord op de financiële crisis, in spoedtempo bezig zijn lidstaten en in het bijzonder die van de eurozone, in een strak keurslijf te gieten, met een verstevigde discipline. Niet enkel met strengere budgettaire normen, maar ook met een verscherpt toezicht op het sociaaleconomische beleid. Gekoppeld aan een nieuw sanctiearsenaal, van publieke terechtwijzingen tot straffe boetes.
Het is opmerkelijk hoe stil het daar weer rond is. Zeker als je het vergelijkt met de hele heisa van vóór het paasreces. Toen had de tandem Merkel-Sarkozy de boel opgeschrikt met een agressief voorstel van Pact voor Competitiviteit, met vooraan zelfs een botte aanval op onze automatische indexering. Achteraf bekeken was die onhandige zet bijzonder nuttig als ‘wake up call’, nationaal en Europees. Het heeft de weg geëffend naar een verzacht Pact voor de Euro, eerst enkel met de eurolanden, nadien met toetreding van zes andere Lidstaten (het Europact plus).
Sixpack
Het is opvallend hoe een deel van het verzet tegen de Europees beknelling zich bleef richten tegen dat Pact. Terwijl een ander deeldossier inmiddels veel belangrijker was geworden: het zogenaamde ‘sixpack’ van Europese wetgevingsvoorstellen voor een verstevigde economic governance, die voorlagen in Europees Parlement, zowel als Europese Raad.
Want terwijl het Europact al bij al een softe afspraak is onder een reeks landen, zonder duidelijk juridisch statuut, gaat het in het ‘sixpack’ om harde, afdwingbare beleidsmaatregelen. Het is daar opvallend stil rond gebleven, in de media en in de nationale politiek. Terwijl elke fase in de Europese besluitvorming hieromtrent nochtans van cruciaal belang is voor de toekomst van ons sociaal, economisch en budgettair beleid, meer nog: voor de toekomst van ons sociaal model.
Waarom? Omdat de scherpslijpers van de Europese commissie en van de Europese Ecofin-filière die economic governance willen gebruiken om de landen te duwen in de richting van een budgettaire kadaverdiscipline naar neoliberaal model, met een zware focus op het hakken in de overheidsuitgaven. En dat gekoppeld aan een modellering van het sociaaleconomische beleid volgens het Duitse receptenboek van aanhoudende loondumping. Met stevige sancties voor landen die weigeren in de pas te lopen.
De prijs van de euro
We hebben de nood aan een stevigere Europese coördinatie nooit verworpen. Zeker niet voor de eurozone. Coördinatie van het sociaaleconomisch beleid is onderdeel van het Europese project. Temeer daar wanbeleid van de ene lidstaat ‘collateral damage’ kan veroorzaken voor andere lidstaten.
Dat geldt zeker binnen de eurozone. Het behoud van de muntunie is van enorm belang. Waar had België na de financiële crisis en met de aanhoudende politieke crisis vandaag gestaan moesten we nog in franken tellen? Maar die euro moet je blijven verdienen. Dat heeft een prijs. Maar ook niet gelijk welke prijs. Economic governance is goed. Maar ook niet gelijk welke governance. Dat was de reële inzet de voorbije weken: dat ‘sixpack’ in goede banen leiden. En dat blijft een van de belangrijkste uitdagingen de komende maanden.
Meer dan cosmetica
Een belangrijke mijlpaal ligt al achter de rug: de stemming in de Commissie Economische en Monetaire Zaken van het Europees Parlement op 19 april. Die moest een slag slaan in de meer dan 2000 amendementen die waren binnengekomen op het ‘sixpack’. Het was belangrijk daarop te wegen. Dat hebben we ook met het ACV en het Europees Vakverbond trachten te doen, opboksend tegen de onverschilligheid en de onwetendheid. En voor een stuk ook tegen het ongeloof dat die dingen nog konden worden beïnvloed. Want zowel ter rechterzijde als ter linkerzijde werd ons al maanden voorgehouden dat dit toch niet was te stuiten of om te buigen.
Met de commissiestemming is bewezen dat dit wel kan. Niet dat het kan worden gestuit. Dat kan niet. En hoeft ook niet, om de bovenvermelde redenen. Wel dat het is om te buigen. Wat nu voorligt vanuit het Europees Parlement vertoont opmerkelijke verbeteringen. Dat moet gezegd. En dat is in eerste instantie de verdienste van de sociaalvoelende Europese politici, die er – met de moed der wanhoop, gezien de ruk naar rechts na de Europese verkiezingen – zijn voor blijven gaan.
Je kan dat allemaal wegwimpelen als cosmetica. Maar het is niet niks dat nu eerder naar het niveau dan naar de evolutie van de lonen wordt gekeken. Dat aan de Europese commissie wordt gesteld dat ze niet bevoegd is om waarschuwingen te geven inzake lonen. Dat de economic governance het recht op collectieve onderhandelingen en collectieve actie moet respecteren. Dat de sociale partners sterker zullen worden betrokken. Dat niet enkel de lonen, maar ook de winsten van de bedrijven gaan opgevolgd worden. Dat de overheidsuitgaven gerust wat sterker mogen stijgen als er navenant extra-inkomsten tegenover staan. Dat de uitgavennorm moet rekening hadden met de intrestlasten en met het feit dat in tijden van crisis meer werkloosheidsuitkeringen nodig zijn.
En zo vind je in het nieuwe voorstel van de Commissie nog een pak andere verbeteringen. Als je tenminste de moeite doet de teksten zorgvuldig door te nemen. Maar wie doet dat nog? Want anti-Europees populisme aan de zijlijn is altijd zoveel gemakkelijker.
Op de tocht?
Is dat alles geruststellend? Neen, dat moet ook gezegd. In alle klaarheid. Om vier redenen.
Eén, omdat de verbeteringen niet ver genoeg gaan. Zo hadden we de controle op de lonen liefst uit het scorebord gehaald. Of zouden we minstens tot een meer evenwichtige aanpak kunnen gekomen zijn, waarbij er ook lichtjes zouden gaan knipperen in geval van manifeste loondumping. Zoals er naar onze smaak in het budgettaire toezicht nog te veel aandacht blijft gaan naar de uitgavenkant alleen en onvoldoende zorg blijft voor de noodzaak overheidsinvesteringen niet te ontmoedigen. Dat is het debat over de ‘golden rule’.
Twee, omdat het Europees parlement voor de budgettaire bewaking de rol van de Europese Commissie wil versterken. Dat is begrijpelijk vanuit de voorliefde voor de communautaire methode. Maar met onvoldoende omkadering, houdt dit het risico in dat het gewicht komt te liggen bij de marktfundamentalisten van Ecofin, zonder voldoende weerwerk vanuit Werk en Sociale Zaken en zonder afdoende democratische controle en mandaatomschrijving vanuit het Europees Parlement.
Drie, en gekoppeld daaraan, omdat ‘the proof of the pudding is in the eating’ en we – zelfs met geruststellende verklaringen en nuances vanuit het Parlement – weten dat de scherpslijpers elke opening zullen blijven gebruiken om de neoliberale waanbeelden op te dringen aan de Lidstaten.
En vier, omdat nog een lange weg is te gaan. Want na de stemming in de parlementaire commissie, moet nu stevig onderhandeld worden tussen Parlement, Raad en Commissie. Op gevaar dat zelfs de beperkte verbeteringen vanuit het Parlement op de tocht komen te staan.
Maar dat betekent ook dat België als lidstaat opnieuw mee aan zet komt. En dat we dus opnieuw, net als voor het Pact voor de Competitiviteit toen, de vraag mogen stellen: quid de Belgische houding? Welke houding gaat België aannemen in de discussie met de Europese Commissie en met het Europees Parlement? En welke interesse gaan de Belgische parlementairen daar ditmaal voor betonen? Het minste wat je kan verwachten is een stevig debat hierover in Kamer, Senaat en de regionale parlementen.
Luc Cortebeeck
(De auteur is voorzitter van het ACV)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod)
05/05/2011 om 16:24
Blijkbaar vind men het normaal dat de gelden die Duitsland bij zijn eigen burgers gaat halen zomaar verdeelt kunnen worden onder de andere Europese landen. Want zij willen niet inbinden. Dit is de tactiek van het eigen volk eerst. Men zal toch eens moeten begrijpen dat iedereen zal moeten inbinden om dit land terug op de rails te zetten. Het is toch logische dat Europa hier een voortrekkersrol moet inspelen
06/05/2011 om 07:56
De automatische indexatie is een prachtig mechanisme maar leidt tot verarming als geen andeer financiële compensaties worden toegekend.
Men moet er rekening mee houden dat elke burger de opslag van elk product netto betaalt en anderzijds de opslag ten gevolge van een indexstijging bruto incasseert. Simplistisch voorgesteld betekent dit dat als de korf van producten de spilindex overschrijdt elke burger 2% bruto opslag krijgt maar in werkelijkheid na aftrek van belastingen 1,20 tot 1,50% netto overhoudt. Als we ook rekening houden dat de meest noodzakelijke producten (electriciteit, verwarming, water, telefoon, e.a.) gedurende de laatste 10 jaar met 50 tot 200% verhoogd werden en de gezondheidsindex slechts met 20% is toegenomen kan men statistisch heel goed verklaren waarom de armoede zo snel toeneemt.
Wanneer gaat men hiervan eens een ernstige analyse maken en de passende maatregelen nemen? De burger verwacht dat de vakbonden zich daar vooral mee bezighouden om de welvaat van de burger veilig te stellen.
06/05/2011 om 09:21
Cortebeeck heeft absoluut gelijk als hij stelt dat er ook in de nationale politiek meer & grondiger gedebatteerd moet worden over de Europese politiek. De Europese Unie zit fundamenteel ondemocratisch ineen, met te weinig (en te ongelijke) inbreng van de burgers en teveel invloed voor allerlei elites en lobbyisten. Een democratische hervorming dringt zich op maar kan enkel succesvol opgestart worden vanuit lokale politiek in de verschillende deelstaten.
06/05/2011 om 11:31
Ondanks het feit dat sommige dingen, welke de Heer Cortebeeck zegt wel degelijk op waarheid berusten, is er helaas maar een antwoord. Waar blijft de regering, welke deze problemen, rekening houdende met de belangen van de gehele Belgische bevolking, aanspreekt?? Wij zijn verzand in het “status-quo” verlangen van de Franstaligen, wat gewoon onrealistisch is en het Vlaamse verlangen naar grotere sensibilisering ten aanzien van de uitgaven in het algemeen en de transfers van Vlaanderen naar Wallonie en Brussel in ‘t byzonder. In plaats van een unitaire regering van Belgie, welke aan de ongetwijfeld zware problemen daadkrachtig het hoofd kan bieden, blijven wij maar klungelen aan een z.g. staatshervorming via die onleefbare gewesten-farce.
Nu schijnt ook de Koning zich helaas ten eigen bate in het debat gemengd te hebben, alhoewel zijn positie alleen gehandhaafd kan blijven door een strikte an absolute onpartijdigheid. Het spijt mij meer dan ik U zeggen kan, maar het schijnt dat een, via economische regelingen, Europees ingrijpen hier noodzakelijk wordt en ik ben zeer bang, dat dit tot een groot nadeel voor de meeste leden van ons volk komt.
Facit: Het is niet vijf minuten voor twaalf , maar reeds kwart over twaalf om de noodzakelijke mensen te vinden, die een unitair Belgie zonder grendel-wetjes en alrmbel-procedures durven te herstellen, om op die manier de dringend noodzakelijke besparingen te bereiken. Die kunnen dan tegelijk het vreemdelingenbeleid aanpakken, ongeacht wat Europa zegt, de Senaat opheffen en alle subsidies aan kerken beeindigen en fluks is de noodzakelijke besparing van 25 miljard op jaarbasis gevonden. Een droom, neen, een noodzakelijkheid!
07/05/2011 om 17:22
@ Dick Taselaar
Volledig akkoord met uw visie en inzonderheid met het feit dat sommige dingen die Cortebeeck (deze!) maal zegt inderdaad op waarheid berusten…. dit is zijn echte taak en zolang hij ons de les niet wil lezen op wie niet te stemmen kunnen wij hem ergens wel waarderen als valabele speler op het politieke forum.
U schrijft echter dat “de koning zijn positie alleen kan handhaven als hij strikt en absoluut onpartijdig is/blijft(?)” . Wel, beste Dick, ik kan daar alleen nog aan toevoegen dat ons koningshuis nooit ofte nooit onpartijdig geweest is…. hoe kan men een lange generatie van vorsten als onpartijdig beschouwen als hun echtgenotes geen gebenedijt woord nederlands spreken… als ze nooit ofte nooit vlaamse middens frequenteren….als ze nooit ofte nooit echte voeling hadden of zelfs naar de toekomst willen met de vlamingen…. als ze zich zelfs nooit ofte nooit gewoon en ongedwongen bewegen in vlaamse middens…. ongedwongen spreken/discusieren met vlamingen…. .
Welk ander land/koninkrijk zou ooit aanvaarden dat hun koningshuis de taal van de meerderheid van zijn onderdanig niet zou machtig zijn…. welk ander koninkrijk zou aanvaarden dat hun vorst enkel affiniteit zou hebben met de (franstalige)minderheid van zijn onderdanen…
Zeg met wie je omgaat en ik zal je zeggen wie je bent………..!
Met wie ging Bouwdewijn om? Gaat Albert om? Gaat Fabiola om? Gaat Paola om? Gaat Fhilip om? Gaat ……. juist ja…. daar zit een van onze grootste problemen en misschien wel een van de hoofdredenen waarom dit land noodgedwongen naar de fillestijnen moet gaan….. en daar heeft de N(ieuwe) V(laamse) A(ssertiviteit) niets mee te maken, alleen een Coburgs familie en haar beate fanclub zijnde de Brusselse hautaine elite die totaal geen voeling blijken te hebben met een nieuwe realiteit…. maar we kennen nog dergelijke landen weliswaar in het middenoosten waar de top geen voeling heeft met hun bevolking.
09/05/2011 om 10:33
Goed gezegd Luc,
We hebben nood aan meer Europa, maar dat Europa moet sociaal én democrtische worden … zoniet dreigt de bevolking zich tegen Europa te keren.
09/05/2011 om 21:49
“Brood en spelen” is niet afdoende om een bevolking te vrijwaren voor verval. Verval in eerste instantie door dalende productiviteit (cfr. werkloosheidscijfers). Deze bevolking zal zich sterker en sterker verzetten tegen associaal beleid (cfr. winstmarges van grote bedrijven, lasten ten koste van bevolking, geneugten ten voordele van het kapitaal).
Of dient hier een geschiedenisles gegeven te worden ?
Er moet een deugdelijk strategisch toekomstbeleid worden opgemaakt, i.p.v. te kijken waar men de bevolking nog verder kan “uitbuiten” (belastingen, btw, taxen, complexe structuren, …).
Waarom hebben we voor 10 miljoen inwoners en 30.000 vierkante kilometer 5 regeringen nodig (vlaams, waals, federaal in lopende, federaal in opbouw, Europees) en nog ontelbare burgemeesters en schepenen en provinciaale verantwoordelijkheden ? Dit lijkt sterk op een middeleeuws model, waarvan de bevolking het slachtoffer is.
New York (8,3 miljoen inwoners en 1.200 vierkante kilometer)doet het met 1 burgemeester en een federale regering (op niveau van onze Europese regering)…
Misschien een inspiratie voor onze politieke kaste en de lobgyende partners die hen beïnvloeden ?
10/05/2011 om 11:18
@ Piet VDB: De Nieuw Vlaamse Assertiviteit.. Is niet echt Vlaams.. Visie gebaseerd op Engelse Filosoof Burke, programma gebaseerd op rechts-Duitse maatregelen en mandatarissen met Franstalige namen… Ze zullen wel praten met Vlamingen, allicht.. Maar de meerwaarde zit duidelijk in het gesprek dat je buiten je eigen kring voert.. Praat eens met een Brusselaar of een Waal, want verstaan is 1 zaak, begrijpen is iets anders… (net zoals er een verschil is tussen een mening hebben of een mening vormen)
Persoonlijk vind ik dit moeilijke en abstracte thema heel concreet uitgelegd, wat nodig is. Voor elk probleem zijn er altijd meerdere oplossingen en daar zit vaak het verschil. Over het probleem zijn we het allemaal eens, over de oplossing daarentegen… Het gelijk zal ergens in het midden liggen, maar als niemand wil toegeven zullen we daar nooit geraken..