De Nationale Bank en de Commissie voor Regulering van Elektriciteit en Gas (CREG) geven heel uiteenlopende cijfers over de nucleaire rente van Electrabel. Dat is de reuzewinst die het energiebedrijf boekt met zijn kerncentrales die al afgeschreven zijn dankzij de hoge tarieven die de klanten de afgelopen jaren hebben betaald. Energieregulator CREG houdt het op een bedrag tussen 1,75 miljard euro en 2,28 miljard euro, terwijl de elektriciteitsproducent zelf sprak van een bedrag van 750 miljoen euro.
Opmerkelijk is dat de regering haar onafhankelijke en gespecialiseerde waakhond niet volgt. Ze vraagt een studie aan de Nationale Bank en desavoueert daarmee haar regulator. De Bank weet wel wat af van economie, maar is geen energie-expert. Zij komt met een raming tussen 809 miljoen euro en 951 miljoen euro dicht bij het cijfer van Electrabel. De ministers Reynders (MR) en Magnette (PS) haasten zich om de Bank te volgen. Ze dienen zo het belang van de energiegigant en niet van de gewone consument en de meerderheid van de Belgische bedrijven. Wellicht kunnen ze na hun politieke carrière worden opgenomen in de raad van bestuur van het bedrijf en een centje bijverdienen.
Fout
De CREG geeft een goede verklaring van de uiteenlopende cijfers. Electrabel en in zijn zog de Nationale Bank gaan er van uit dat alle nucleaire elektriciteit naar grootbedrijven gaan, die een lagere prijs betalen en dus voor minder winst zouden zorgen. Maar het bedrijf produceert meer nucleaire stroom dan wat de grootindustrie verbruikt. Daarom rekent de CREG ook met de veel hogere prijzen die kmo’s en gezinnen betalen. Overigens heeft Febeliec, de federatie van de grootverbruikers, zich ook gemengd in het debat. In het referentiejaar 2007 zouden ook de grootverbruikers 60 euro per megawattuur stroom betaald hebben en niet 40 tot 42 euro zoals Electrabel beweert.
Transparantie?
Ik vind dat de CREG zich goed van zijn opdracht kwijt en het algemeen belang voor ogen heeft. Het is een goede zaak dat de Europese Unie uitdrukkelijk zo’n onafhankelijke regulator wilde. Alleen daarom is die opgenomen in de wet op de liberalisering van de elektriciteit van 1999. Hierdoor komt de kwestie in de openbaarheid en voor het parlement.
Alleen in de periode 1999-2003 was dat ook het geval. Toen werkten regering en parlement een energiebeleid uit en legden verantwoording af aan de publieke opinie. Na een openbaar debat van vele maanden stemde het parlement de wet op de kernuitstap. Daarbij hebben mijn groene vrienden staatssecretaris Olivier Deleuze en zijn kabinetschef Luc Barbé een grote rol gespeeld. Luc heeft daarover het internetboek ‘Kernenergie in de Wetstraat, dissectie van de deals’ gepubliceerd. Zie http://www.lucbarbe.be/
Daarvoor was het energiebeleid een zaak van de leiding van Electrabel, het VBO en enkele toppolitici. Toenmalig eerste minister Herman Van Rompuy hervat die traditie met de ‘Pax Electrica’. Hij sluit in 2009 een akkoord met Gerard Mestrallet, baas van Suez-Gaz de France, het moederbedrijf van Electrabel. Ze spreken ook af welke belastingen het bedrijf zal betalen. Dat is zeer uniek. Het bepalen van belastingen is volgens de grondwet de bevoegdheid van het parlement.
Vraag is of het huidige parlement op zijn historische rechten zal staan. Of de regering van lopende zaken zal volgen. Of de CREG die onafhankelijk van partijvoorzitters en kabinetten studies maakt die moeilijk te weerleggen zijn en die de afspraken tussen de politieke top en de Franse bazen van Electrabel doorkruisen. De waakhond had Electrabel eerder al een hoge administratieve boete opgelegd van 100.000 € per dag omdat het bedrijf niet wil antwoorden op haar vragen. Hiertegen is het bedrijf in beroep gegaan.
Hoge prijzen
De liberalisering van de elektriciteitsmarkt heeft de prijzen voor de consument in België helemaal niet doen dalen, terwijl dit de bedoeling was. Een mislukte poging dus om iets te doen aan die prijzen die al vele decennia een heel stuk hoger liggen dan bij de buurlanden. (Elektriciteit uit kernenergie is dan toch niet zo goedkoop.)
Energiespecialist Eric De Keuleneer spreekt van een overfacturatie gedurende 30 jaar tot 20 en 30 %. Dat konden Electrabel en zijn voorgangers doen dankzij de regulering van de markt. Electrabel en zijn voorgangers kregen van de regering een marge op de kostprijs. In principe mocht die niet hoger liggen dan de algemene rentevoeten plus een dekking voor het risico. Het rendement bedroeg oorspronkelijk 10 tot 12 %. Maar naarmate de investeringen waren afgeschreven nam de marge toe. Het Controlecomité voor de Elektriciteit en de Gas en de opeenvolgende regeringen lieten begaan.
0,04% belastingen
In de Kamercommissie Bedrijfsleven heeft de CREG gezegd dat Electrabel en de kleinere nucleaire producent SPE de voorbije drie jaar tussen de 5 en de 5,5 miljard euro winst geboekt hebben dankzij de afgeschreven kerncentrales.
In 2009 betaalde Electrabel een half miljoen euro belastingen op een winst van 1,55 miljard euro. Dat is een belastingtarief van 0,04%. Terwijl werkende mensen tussen 25 en 40 % betalen op hun inkomen uit arbeid.
Dat is niet het gevolg van fraude. Neen. Het bedrijf gebruikte alleen alle mogelijke wettelijke ontwijkingsmechanismen. Naast het bepalen van een rechtvaardige nucleaire rente mag het parlement ook een paar van die achterpoortjes sluiten. Om zo meer fiscale rechtvaardigheid te realiseren. Daarbij moet de wetgever er op toezien dat Electrabel die belasting niet doorrekent aan zijn klanten.
Groene stroom
De gigantische winsten waarover De Keuleneer en de CREG spreken zijn opgebracht door de consumenten, vooral door de gezinnen en kmo’s. Het is billijk dat de overheid er voor zorgt dat die worden afgeroomd en dat daarmee nu investeringen in energiebesparing en groene stroom worden gedaan. Een deel van dat geld kan gaan naar een systeem Rent a roof, waarbij zonnepanelen op daken worden gelegd van mensen die zelf de investering niet kunnen doen. Ze zouden dan een vergoeding krijgen voor het gebruik van hun dak én een goedkoper tarief. Vooral mensen met een beperkt inkomen komen meer en meer in energiearmoede terecht door de hogere energieprijzen.
Door het schaarser worden van fossiele energie en door de energiehonger met namen van landen zoals China, India en Brazilië zullen die prijzen alleen maar stijgen. Een ander deel van de heffing kan mensen helpen hun woning te isoleren. Dat is een veel rechtvaardiger systeem dan het huidige. Nu moeten consumenten zonder zonnecellen de panelen van hun buren mét betalen. Zo worden gebruikers tegen elkaar opgezet en komt de groene stroom in een slecht daglicht, terwijl Electrabel lachende derde is.
Consumenten
Ze geven hoopgevende signalen. Mensen schakelen over naar een andere leverancier. Op deze website vind je jouw beste koop: http://www.vreg.be/vergelijk-doe-de-v-test-en-vind-uw-ideale-leverancier Testaankoop biedt daarbij ook hulp. Meer consumenten gaan zelf elektriciteit produceren. Ze leggen zonnepanelen op hun dak of bouwen via een coöperatieve een windmolen. Die mensen ondergraven de gecentraliseerde elektriciteitsproductie van Electrabel. Middenveldorganisaties en lokale overheden kunnen gebruikers daarbij helpen.
Cumuls aan banden
Dat kan belangenvermenging tegen gaan. Mijn vrienden in het parlement hebben voorstellen om de cumulatie van politieke mandaten met mandaten in de privésector aan banden te leggen. Verkozen politici kunnen niet meer optreden als bedrijfsrevisor of lid zijn van de raden van bestuur of andere bestuursorganen van overheidsbedrijven of belangrijke bedrijven als Electrabel, Dexia… Wallonië heeft heel wat stappen in die richting gezet onder impuls van Ecolo dat daar in de regering zetelt.
Kortim, het huidig debat kan leiden tot een meer transparant, een meer rechtvaardig en een meer toekomstgericht energiebeleid. Ik hoop dat het parlement en bewuste en assertieve consumenten samen met de CREG zoveel druk uitoefenen op de regering dat ze er mee op houdt schoothondje voor Electrabel te spelen.
Hugo Van Dienderen
(De auteur is gewezen volksvertegenwoordiger Groen! en huidig voorzitter van Groen!Plus)
@Allen: reageren op dezebijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus – mod
05/05/2011 om 11:10
De discussie wordt simpelweg oneerlijk gevoerd. Het niet in rekening brengen van de hogere kostenstructuur voor niet-nucleaire centrales en de baseload nucleaire productie volledige scheiden van de productie die ervoor dient de frequentie op het net stabiel te houden, zijn gewoon verkeerd. Waar een nucleaire MW 21€ kost, zal een TJ MW in tijden van piekverbruik er bijvoorbeeld 100 kosten. Reken daarbij de kosten voor onderhoud, vernieuwing, IT, die globaal in rekening gebracht worden, en je zal niet veraf zitten van de schatting van de NBB. Kijk naar de buurlanden en je zult moeten concluderen dat het gedeelte productie van de factuur niet substantieel hoger ligt dan in Frankrijk of Nederland. Over de taksen en heffingen (niet alleen de 21% BTW) en de hoge distributietarieven, wordt in alle talen gezwegen, misschien omdat de grootste dief de taxatiedienst van de staat is? Er zijn nog bedrijven die veel winst maken, is dat niet het doel van elk gezond bedrijf? Moeten we Belgacom, Telenet, Tessenderlo chemie dan ook niet gaan aanpakken? Als de kosten werkelijk zo laag lagen als wordt gesteld, dan verbaast het mij waarom er geen 25 electriciteitsproducenten in belgië zijn. Men moet de reden elders gaan zoeken: 4 niveau’s van milieureglementering, hoge belastingen, moeilijke, kortzichtige lokale overheden en de onzekerheid ivm afspraken met de overheden tijdens de uitbatingsperiode van een centrale.
De discussie zou er moeten omgaan waarom Electrabel indertijd verpatst is geweest aan de Franse staat (die in z’n vuistje lacht met de dividendopbrengsten), zonder dat de belgische het nodig achtte een minderheidsparticipatie af te dwingen, zodat ze nu ook zou kunnen deelnemen in de winst. De discussie zou ook moeten gaan over of je zo’n discussie wel in de media moet voeren. Er wordt geen rekening mee gehouden met het feit dat GDF-Suez 25.000 belgen te werk stelt, dat is meer dan 10x Opel Antwerpen, hecht je daar dan geen waarde aan? Er wordt ook niet aan gedacht wat de perceptie is van die 25.000 landgenoten die voor GDF werken. Zij zitten met vragen over hun toekomst, en, neem het van mij aan, worden er nogal veel op aangeproken, en meestal met een negatieve bijklank. Ik heb de Electrabel sticker maar van mijn wagen verwijderd, voor mijn ruiten worden ingeslagen.
05/05/2011 om 12:08
De discussie mag dan volgens BVB (05/05/2011 om 11:10) oneerlijk worden gevoerd, de berekening van de NBB is dat ook ! Het is veel te kort door de bocht om te stellen dat álle nucleaire elektriciteit naar de industriële grootverbruikers zou gaan. En dat dus alleen die prijzen kunnen worden gebruikt in de berekening van de nucleaire rente.
Bovendien, en dat heb ik onlangs nog nagekeken, staat op mijn factuur dat 61,62% van mijn elektriciteit van nucleaire oorsprong is. Als ik dan de kostprijs van mijn elektriciteit bekijk (zonder distributie-tarieven, taksen en heffingen of BTW) dan kan ik niet anders dan vaststellen dat die 61,62% goed is voor zo’n € 215 ! Dat is dus zonder BTW (21%) en mét de aftrek van de ‘gratis stroom’ (100kWh per gezin en 100 kWh per gezinslid). Ervan uitgaande dat ik een gemiddeld verbruik heb, kom ik tot de volgende vaststelling :
Er zijn 11 miljoen Belgen, en een gemiddeld gezin omvat 2,5 personen. Dat resulteert in 4,4 miljoen gezinnen, die allemaal elektriciteit verbruiken. Electrabel heeft een marktaandeel van zo’n 72,5%. Dus zijn 3,19 miljoen gezinnen aangesloten bij Electrabel. Dat betekent dat de nucleaire rente die voortkomt uit de gezinnen alleen al € 686 miljoen (excl. 21% BTW) beloopt !
05/05/2011 om 15:12
Ben ik fout te denken dat Verwilghen de onzalige minister is geweest die de elektriciteitsproducenten hun ” goesting” liet doen?Niet ministrabel genoeg of gewoonweg ongeïnteresseerd.
06/05/2011 om 16:30
Door die verhouding 61,62% te nemen op je prijs als de opbrengst van een kerncentrale sla je de nagel op de kop van het probleem.
Je kunt het zo niet opsplitsen, enkel berekenen wat een nucleaire centrale opbrengt is irrelevant, zelfs onmogelijk. Als men enkel de nucleaire centrales zou laten draaien, zou het net binnen de 5 minuten uitvallen wegens boven of onder 50hz, gewoonweg omdat een kernreactor een baseload geeft, die quasi constant is. Cru gesteld: als jij nu een lamp aansteekt, dan kan de reactor 1 van Doel niet eventjes die 5 Watt meer gaan leveren, daarvoor dienen gascentrales en andere moduleerbare generatoren. De kosten en opbrengsten opsplitsen is dus gewoonweg niet mogelijk. Want je kunt de nucleaire niet op zich laten draaien, zonder al de rest erbij.
Soit,
Als de 686 miljoen eindgebruikerprijs aandeel productie maal marktaandeel is wat Frederik beschouwt als jaarlijkse nucleaire rente, dan zou ik de vraag willen stellen of de 2000 hooggeschoolde personeelsleden in de nucleaire centrales (dan heb je gemeenschappelijke diensten als HQ, verkoop, trading, IT er nog niet bijgeteld) volgens hem gratis werken? Laat ons uitgaan van een gemiddelde jaarlijkse loonkost voor het bedrijf per personeelslid van 85.000 Euro (brutoloon, onkosten, leasingwagens, opleidingen, sociale bijdragen,…), doe dat maal 2000, dan krijg je al een jaarlijkse kost aan personeel alleen van 170 miljoen. Doe daar bij onderhoud (ze mogen dan wel afgeschreven zijn, onderhoud blijft een serieuse jaarlijkse kost), neem nu als voorbeeld de vervanging van de 2×280 ton wegende stoomturbines in Doel 1. Wat denkt de publieke opinie wat zoiets kost, hetzelfde als het vervangen van je remschijven? Zo’n onderhoudsprojecten, dat loopt al gemakkelijk tegen de 150 miljoen euro aan -downtime niet in rekening gebracht trouwens. Dan heb ik het nog niet over de risico projecten in de klassieke, de vervanging van de Denox-desox en het aanpassen naar low nox branders en het converteren naar biomassa te Ruien kostte het bedrijf zo’n 170 miljoen euro. En nu doen de lokale overheden nóg moeilijk over de exploitatie vergunning en zit het risico erin dat 3 van de 5 units dicht moeten. Ja, waar ben je dan mee bezig eigenlijk, je kunt beter niet investeren in het milieu op die manier.
Nee, mijn beste, ik ken de sector goed genoeg om te weten dat die bedrijven er alle belang bij hebben ter goeder trouw te werken. Het probleem ligt niet bij de privébedrijven, ook niet bij multinationals als GDF-Suez, maar bij onze overheid, die rammelen pas met ons belastingsgeld. Want zeg nu eens eerlijk: wat is 350€ per jaar, die naar Electrabel gaat, waarvoor je elke dag weet dat je electriciteit hebt, bijna nooit zonder zit (denk de volgende keer als je je lamp aansteek eens aan wat er allemaal nodig is, en hoeveel personen er allemaal nodig zijn om die stroom uit dat stopcontact te krijgen): stel dat je 10 keer per dag een lamp aansteekt of electrisch toestel gebruik, 10 cent daarvan gaat naar de producent. Wat is die 350€ in vergelijking met de 20.000€ belastingen en taksen die je elk jaar aan de staat schenkt? Zullen we eens beginnen wat we daarvoor terugkrijgen?
12/05/2011 om 12:38
Beste BVB,
Ja, wat krijg je zoal in ruil voor de 20.000 Euro belastingen?
100 Euro per maand wanneer je ouderschapsverlof neemt.
180 van 190 Euro voor grote reparaties aan een tand
een bepaald percentage van je loon gedurende zeer lange tijd indien je als werknemer langer ziek bent dan 1 jaar.
het loon van de juffrouw van de lagere school en die van de kleuterschool van mijn kinderen
werkloosheidssteun indien je tijdens een economische crisis tijdelijk niet meer nodig bent
Zijn we er al?