Het jaar 2061. Beeld u even in hoe de wereld er binnen vijftig jaar zou kunnen uitzien.
Slechts enkele kleine stukjes tropisch oerwoud blijven over van de ooit zo machtige rivier bekkens van Amazone, Congo en Mekong. De meeste noordelijke wouden zijn gekapt. De permafrost op de grote Russische Toendra is beginnen smelten aan een alarmerend tempo en enorme hoeveelheden CO2 kwamen vrij in de lucht. De gemiddelde mondiale temperatuur is meer dan drie graden gestegen. Vele gebieden zuchten onder de droogte en grote stormen jagen over de droge vlakten. Soorten zoals de machtige tijger en de grote olifant zijn verdwenen. Ze blijven enkel nog te bewonderen in de plaatjes van kinderboeken. Sommige minder iconische soorten zoals de Albatros en de Antilope houden stand in enkele zoo’s rond de wereld.
In de oceanen heerst een dodelijke rust. Geen vissen zwemmen door het zware water, dat vervuild is door plastic afval en olie residu’s. Alleen nog grote scholen kwallen schuimen de zeëen af. Geen vissersboten verstoren de golven. Alleen gigantische olietankers, geflankeerd door militaire patrouilleboten die het zwarte goud moeten bewaken dat ondertussen even schaars is geworden als het gele metaal zelf.
Terug naar het vaste land, waar een toenemend aantal mensen het moeilijk heeft met stijgende voedselprijzen. Er is steeds minder land geschikt voor landbouw. Waterrijke regio’s zijn opgedroogd en verworden tot schrale gebieden die enkel nog worden gebruikt om huishoudelijk en industrieel afval te dumpen. Omwille van het nijpend gebrek aan zoet water, zijn enorme ontziltingsinstallaties gebouwd aan de kust die grote steden moeten voorzien van – zeer duur – drinkwater. Aan de Afrikaanse kusten storten talloze milieuvluchtelingen zich in zee als lemmingen, om te ontsnappen aan hun lijdende continent, eens de wieg van onze menselijke beschaving.
Laat ons dit grimmig beeld verlaten voor een ander scenario, dat geïnspireerd is door WWF, Wereld Wijd Fonds voor de Natuur. Op 29 april jl., de 50e verjaardag van WWF, waarschuwde internationaal voorzitter Yolanda Kakabadse: “WWF koestert geen enkele illusie over de moeilijkheid van de taken die voor ons liggen, hoe dringend en belangrijk ze zijn, en over hoeveel hulp WWF zal nodig hebben.”
Het gezegende jaar 2061
Het is nu tien jaar geleden dat de wereld erin slaagde om de globale CO2 emissies met 90% terug te dringen, vergeleken met 1990 in de twintigste eeuw. Met een ongeziene samenwerking tussen overheden, industrie en civiele samenleving werden de strategieën van het energierapport van WWF uitgevoerd. Vele speciale initiatieven om schone energie te promoten hebben er toe geleid dat 100% van onze energie nu uit hernieuwbare bronnen komt.
Dankzij de uitvoering van WWF’s mondiale ‘nul-deforestatie maatstaf’, is de ontbossing gestopt. Sinds 2020 is alle houtkap beperkt tot speciaal daartoe aangelegde en duurzaam beheerde bossen. De originele tropische wouden zijn sindsdien volledig beschermd en kenden zelfs een lichte expansie. Inheemse volkeren die leven in deze bossen werden tot ‘bewakers van het woud’ verklaard. Vele van hen werken nu in speciaal opgerichte universiteiten die de biodiversiteit in het woud bestuderen. Vele ziekten die in de 20e eeuw nog als ongeneeslijk werden beschouwd, zijn nu behandelbaar met nieuwe medicijnen uit de ‘Wouduniversiteiten’.
Vele bedreigde diersoorten zoals de tijger, gorilla, luipaard en ijsbeer wisten te overleven en doen het ondertussen beter. Doordat hun habitat beschermd werd en beschermde gebieden met elkaar verbonden zijn via corridors kunnen de dieren zich vrij bewegen en voortplanten.
De algemeen aanvaarde en toegepaste norm in de industrie is nu ‘cradle to cradle’ wat betekent dat meer dan 90% van consumptieartikelen gemaakt worden door bio-afbreekbaar of alleszins volledig recycleerbaar materiaal, zoals meer dan vijftig jaar geleden het WWF ‘Climate Solutions Vision’ rapport vooropstelde. Die nieuwe productienorm gaf een echte boost aan de industriële ontwikkeling waardoor de werkloosheidscijfers een historisch laagtepunt bereikt hebben.
Visbedrijven, kopers en verkopers van vis hebben overal ter wereld zich verbonden tot duurzame manieren van visvangst. Ze traden toe tot het WWF “Seafood Savers Program” dat oorspronkelijk in de ‘koralendriehoek’ (de tropische wateren van Indonesië, Maleisië, Papua New Guinea, de Philippijnen, de Solomon eilanden en Oost-Timor) begon maar daarna uitbreidde naar zowat alle grote viszones toe. Door een stricte regulering, goed geplande visrechten en duurzamere manieren van visvangst hebben vele soorten zich hersteld.
Belangrijke vooruitzichten
Welk van de twee scenarios is het meest aantrekkelijk? Onafgezien van de vraag of je kinderen hebt of niet, wie wil er leven in een wereld die gevangen zit in het eerste scnenario? Een wereld die veel armer zal zijn dan diegene die we vandaag nog kennen?
Natuurlijk wil je dat niet niet. Niemand wil dat.
Het goede nieuws is: het hoeft ook zo niet te gaan. De boodschap van WWF is dat het mogelijk is die betere wereld te bereiken. Dat heeft het aangetoond onder meer in zijn Energy Report waarin het duidelijke wegen aangeeft om tegen 2050 al zijn energie te halen uit hernieuwbare bronnen.
Dat bewijst WWF ook met zijn ambiteuze ‘Climat Savers’. Dit zijn bedrijven die zich verbinden tot het behalen van een aantal verregaande doelstellingen om hun ecologische voetafdruk te verkleinen, en dat volgens een strict tijdschema. Dankzij die engagementen bevinden deze bedrijven zich in het koppeleton in de race naar een lage-emissie economie. Al vijfentwintig bedrijven die stuk voor stuk leiders zijn in hun sector hebben zich aangesloten bij het ambitieuze WWF-programma.
Met miljoenen hectaren bos die de voorbije vijftig jaar beschermd werden, met ambitieuze programma’s zoals FSC (het label voor duurzaam verbouwd hout) en MSC (het label voor duurzame visvangst) en talloze andere realisaties bewijst WWF in de praktijk dat vooruitgang mogelijk en nodig is, willen de achteruitgang van de biodiversiteit en het ineenklappen van honderden eco-systemen op de wereld tegenhouden.
Back to the future…
“Op 29 april 2061 verklaarde WWF, één van grootste en meest gerespecteerde natuurbehoudorganisaties, officieel haar belangrijkste doelen verwezenlijkt. Om dit feit te vieren hebben zijn dertig miljoen leden over de hele wereld elk een boom gepland, waardoor ze samen een bos plantten ter grootte van België. WWF stond mee aan de wieg van talloze akkoorden en conventies die de wereld tot een betere plaats hebben gemaakt.” (genomen uit een nieuwsbericht van 29/04/2061 op deredactie.be)
Koen Stuyck
(De auteur is woordvoerder van WWF-België)
@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod
08/05/2011 om 13:43
Ik wens het WWF alle succes om haar doelstellingen te bereiken.
Eigenlijk waren de voorbije 50 jaar cruciaal. De schade die aan de natuur gedurende die periode is toegebracht is helaas onomkeerbaar.
08/05/2011 om 15:30
Als we zien hoe klein de minderheid vandaag op deze planeet is die echt bereid is om zijn of haar gedrag aan te passen aan de schrijnende omstandigheden waarin we reeds leven en vooral hoe het evolueert (nog steeds exponentiële bevolkingsgroei, een gemiddeld toenemende consumptie per individu), dan weten we dat we naar een onleefbare wereld aan het afglijden zijn, en ik vrees dat dit proces onomkeerbaar is.
De mens graaft nu in razend tempo zijn eigen graf, en wil niet echt weten dat hij verantwoordelijk is voor deze aftakeling.
08/05/2011 om 15:45
Het collectief weet wel waar het verkeerd gaat maar het individu wil niet inboeten aan luxe of welvaart. Een stap terug zetten is te moeilijk.Omdat Iedereen tegenwoordig via industrie moeder aarde misbruikt om te overleven. Miljarden mensen met basisbehoeften zullen samen het ecologisch evenwicht blijven verstoren. Misschien komt de natuur met een oplossing. Het is helemaal niet zeker of de mens daar dan nog in past;
08/05/2011 om 20:50
Men kan nog massa’s prognoses voorstellen, maar het zal uiteindelijk de natuur zijn die bepaald onder welke vorm en met hoevelen we zullen overleven.
08/05/2011 om 21:04
Als 90% van de CO2 uit de atmosfeer gehaald wordt is er geen leven meer. Planten kunnen niet meer groeien, dieren sterven uit, hongersnood over heel de aardbol.
Als alle energie uit de atmosfeer gehaald wordt dan beweegt de lucht niet meer, neemt het gehalte fijn stof gigantisch toen, is dierlijk én menselijk leven onmogelijk.
Wil men iets positiefs doen voor de toekomst dan zou ik toch maken dat minstens één lid per gezin een inkomen uit werken heeft. Dan zijn de sociale lasten laag, de economie betaalbaar, het leven mogelijk voor elke mens.
09/05/2011 om 09:22
Geachte heer Stuyck,
Het probleem van de voorbije 50 jaar is dat de uitdaging steeds verkeerd is voorgesteld geworden. Dit is geen verwijt, gewoon een vaststelling (hoewel?). “Save the whale”, “save the elephant”, “save the tiger” waren vanuit een marketingstandpunt misschien goede leuzes/keuzes en zijn er misschien in geslaagd het geëngageerde deel van de bevolking iets te doen toenemen.
Echter, deze slogans waren allemaal oversimplificaties, die er bovendien hebben toe geleid dat twee dingen in de hoofden van de niet zo geëngageerde mensen zijn gaan wonen. Olifanten en walvissen, tijgers en baby-zeehondjes zijn gaan bestaan in autarkie. Zij worden niet gezien als een onderdelen van een ecosysteem. Bovendien heeft de aandacht voor deze diersoorten, die meestal in de meer achtergestelde delen van de wereld leven, een concurrentiestrijd aangespoord tussen de mens en het dier, waarbij het rijke Westen wil(de) dat het dier voorrang kreeg op de mens.
In bepaalde delen van Afrika, zoals Botswana, is de beschermde status van de olifant nu dus een groot probleem. Het landbouwgebied, waar de bevolking in haar levensonderhoud tracht te voorzien, is tevens het areaal van de pachyderm. En wanneer je als kleine boer wordt geconfronteerd met een kudde olifanten, die het dankbaar op je oogst gemunt hebben, want die brave mensen hbebben zelfs die vervelende bomen gerooid, is er niets “schattigs” of “majestueus” aan… Het is maar een anecdote om aan te tonen hoe de milieubeweging te lang het debat verkeerd gekadert heeft. Wat bedreigd wordt is niet de ene of de andere diersoort, maar de mens. Het is óns overleven dat op het spel staat en of er over 30 jaar nog ijsberen zullen zijn is louter academisch interessant, of sentimenteel gezwets.
Bovendien hebben wij veel te weinig aandacht voor de andere gevolgen van de veranderende levensomstandigheden. Fauna en flora zijn niet nationalistisch. Dieren en planten kennen geen heimatgevoel. Zij gaan, actief of passief, naar de gebieden waar de levensomstandigheden de beste overlevingskansen bieden. Op eigen kracht, door wind of water gedragen of als verstekeling op een schip of in een vliegtuigruim gaan zaden, pollen, sporen, virussen, bacteriën, insecten, maar ook grotere dieren, de wereld rond. Waar zij in een omgeving terechtkomen die hen past, gedijen zij, vooral wanneer hun natuurlijke vijanden niet meegereisd zijn en er geen alternatieve predatoren zijn(°). De kans dat wij, ons vee, onze huidieren of onze gewassen zullen geconfronteerd worden met nieuwe bedreigingen is derhalve 100%. En ecologische systemen zijn zeer fragiel. Vele soorten leven er samen, maar ieder bevindt zich in een ander percentiel van het eigen areaal.
Een simpel voorbeeld: Waar de ene soort best overleeft tussen 20 en 23°C, is een ander beter geschikt voor 17 tot 20°C. Marginaal treffen zij mekaar en leeft de ene van de andere en spelen zij samen een rol die benefiek is voor de mens, bijvoorbeeld bij het bestuiven van fruitbomen. Eén graad verschil en het hele plaatje verandert. Overbevolking van de ene soort, die een plaag wordt, hetzij door het wegvallen van een bedreiging, hetzij door het verdwijnen van een voedselbron en de nood een alternatief te vinden.
Dit geldt ook in het microscopische. In Zuid-Europa nemen de tropische ziektes al stevig toe. Insecten, die tot voor kort om klimatologische redenen enkel in Afrika voorkwamen, zijn er nu meer en meer prevalent. De lokale bevolking heeft geen verweer. De lokale volgels zien deze muggen of vliegen niet als menu-items. De gevolgen zijn potentieel desasteus. Hetzelfde fenomeen geldt natuurlijk ook in de zgn. Derde Wereld, waar de overheid al helemaal niet opgewassen is tegen dergelijke uitdagingen.
Wij houden, dankzij de vooruitgang van de geneeskunde, steeds meer mensen in leven. Wij spiegelen al deze mensen een levensideaal voor, waarin een zeker niveau van materieel confort als het hoogste goed wordt voorgesteld. De Chinezen, De Indiërs, heel Zuidwest en Zuidoost-Azië, Afrika, Zuid-Amerika worden ertoe aangemoedigd lang te willen leven, auto’s en tv’s te willen, hun (vele) kinderen naar de universiteit te willen sturen. Berusten in het eigen lot is passé. Nieuwer, groter, beter, “nù-er”, dat is het! Zoals Noordwesteuropeanen (of Noordamerikanen) zult gij zijn! Sterf niet meer van de honger, hart-en vaatziekten zijn zoveel meer “in”.
Uiteindelijk is het wél een zero-sum game. Ons economisch model, dat gedreven wordt door verbruik en niet door gebruik, dwingt ons ertoe grondstoffen te zoeken in steeds minder toegankelijke gebieden. In de landbouw staan we voor het dilemma of we blijven ontbossen, dan wel middels chemische hulpmiddelen of genetische manipulatie de opbrengsten doen toenemen. De toename van de bevolking, de toename van het aandeel dierlijke proteïnes in het dieet en nog zoveel ander factoren zetten de watervoorziening onder druk. Verlichten, verwarmen, afkoelen, het vraagt ook allemaal energie, die moet opgewekt en verstuurd worden.
Uiteindelijk komt boontje om zijn loontje… De enige manier waarop dit kan afgewend worden, mijnheer Stuyck, is wanneer de leiders van de wereld erin slagen aan hun kiezerskorps diets te maken dat we het ingeslagen pad moeten, MOETEN, verlaten en allemaal veel soberder moeten, MOETEN, gaan leven (voor de goede orde, wat België hierin doet is zo irrelevant, dat het een eigen verkleinprefix verdient in de SI-notificatietabel, na yocto-). Wanneer ik naar de VS kijk of naar China, ziet het er echter niet goed uit.
(°) Eigenlijk is het probleem tenminste gedeeltelijk een gevolg van de evolutie van de Engelse taal. Toen Charles Darwin “On the Origin of Species” publiceerde betekende “fittest” “the best fit”, met “fit” in de zin van gepast, NIET in de betekenis van gezond of sterk. Wanneer “klein en mager en kort van adem” betere overlevingskansen bieden in de gegeven omstandigheden, is deze combinatie de “fittest” en geven een grotere omvang of een hogere snelheid geen voordeel bij het trachten voort te planten, integendeel.
09/05/2011 om 09:45
Het blijft verrassend om vast te stellen dat “de mens” zichzelf steeds, doorheen alle tijden, heeft gezien en ziet als het middelpunt van de wereld, inclusief de kosmos. Door de eeuwen heen schreeuwde men van de daken (vroeger was er geen internet!) dat het “nu of nooit” was. Telkens opnieuw heeft men vastgesteld dat de natuur iets ingewikkelder in mekaar stak dan de toen geldende hypotheses over zijn werking - de basis voor de toentertijd gedane voorspellingen. De kans is onnoemelijk groot dat het nu niet anders is.
Naast die versoberende gedachte lijkt het me een gekende natuurwet dat de ecologische processen op aarde helemaal niet omkeerbaar zijn. Het heeft dus ook geen zin om hen proberen om te keren want daarin slagen behoort tot de klasse van de mirakels (misschien met de hulp van Johannes Paulus II?)
Dat alles betekent niet dat we, met zijn allen, geen correcties op ons (slecht) gedrag kunnen nastreven. Maarrr, zoals een schrijver supra reeds aangaf, als de meerderheid van de mensen dat niet wil , tja dan ondergaan we allemaal de wet van de …. democratie en, uiteindelijk, de wet van de natuur. Die laatste heeft al heel veel oplossingen gevonden voor wat er “door de epochen heen” is verkeerd gegaan en zal daar nu ook wel in slagen. Al diegenen die nu deze blog lezen zullen die oplossingen hoogstwaarschijnlijk niet meer beleven want vijftig jaar voor de natuur zijn gelijk aan minder dan twintig seconden in een mensenleven….
Of een mensenwereld zoals wij die kennen een onderdeel van die natuur en die kosmos blijft, valt nog te bezien. Misschien horen wij helemaal niet tot de “vooruitgang”. Zulke veronderstelling of idee valt natuurlijk moeilijk te rijmen met het fijne gevoel dat samengaat met de zekerheid dat wij, mensen, op de top van de piramide staan…..
09/05/2011 om 10:23
antwoord op Jef: Met die 90 % wordt wel bedoeld de extra uitstoot bovenop de natuurlijke waar planten en dieren van leven en dat is dan eigenlijk nog 10 % teveel.
De planeet regelt zichzelf en zit boordevol energie;
Eén inkomen per gezin heeft ook niets te maken met het oplossen van de problemen waar de auteur het over heeft.
Een grote versobering in ons consumptiegedrag zal nodig zijn, wereldwijd, en dat zal moeten afgedwongen worden, niet door wetten want dat willen de politici niet, maar door de natuur zelf
09/05/2011 om 13:41
Mooi toekomstbeeld, dat tweede. Wel mis ik een paar essentiële elementen. “Dankzij een intensief en wereldwijd programma voor geboortebeperking werd een einde gemaakt aan de verwoestende spiraal van overbevolking en exponentiële toename van de vraag naar voedsel, energie en grondstoffen.” En: “Sinds de Chinezen tussen 2012 en 2025 massaal hun traditionele geneeswijzen hebben verlaten voor de westerse geneeskunde, is de vraag naar tijgerpenissen en rhinoceroshoorns vrijwel tot nul teruggevallen.” En nog: “De uitgeputte mijnen op alle continenten zijn vervangen door ‘landfill mining’: op oude stortplaatsen blijken alle basisgrondstoffen in hoge concentraties aanwezig te zijn. Nu er het wereldwijde verbod op wegwerpproducten alom lijkt te worden gerespecteerd, lijkt de beschikbaarheid van die grondstoffen voor vele eeuwen gegarandeerd.”
09/05/2011 om 14:46
Graag ook nog vrede voor alle mensen op Aard!!!
Wil je de mensen overhalen om mee te stappen met uw groene beweging zal je toch concreter moeten zijn dat dit apocalyptisch verhaal. Je kan dan nog staan zwaaien met lijvige studies en programma’s; kom met hapklare brokken of niemand luistert.
De eco-hype heeft trouwens een flinke deuk gekregen: onlangs heeft iedereen kunnen merken dat die “groene energie” niet zonder prijskaartje komt. Kijk naar de heise over de zonnepanelen. Wil je dus het momentum behouden moet je met concrete en goed uitgewerkte voorstellen voor de dag komen of wegblijven met die profetische doemdenkers van hierboven. Mij kan je er niet meer mee overtuigen.
10/05/2011 om 10:50
Mnr. Rudy Flameng van hierboven brengt een mooie nuancering bij een net iets te vaag en dromerig toekomstbeeld.
Wat mij echter vooral interesseert is de nota van de interpretaties engelse taal. Als men de tekst van de auteur doorleest, en ook het woordgebruik van de groene beweging, dan horen we altijd dat we inspanningen zullen moeten leveren. Groene representanten zien in dat dit op grote schaal moet gebeuren en heeft het dan ook altijd over organisaties, overheden, industrie. Langzaamaan sijpelt er ook door dat ook individuen inspanningen zullen moeten leveren,
MAAR dit is een ambigue gebruik van de nederlandse taal. Inspanning duid in de volksmond op ‘iets actief doen’, werk verrichten, de handen uit de mouwen steken. Wat er echter vooral moet gebeuren is net veel minder doen. Minder kopen, minder willen, minder verbruiken, minder domineren, minder nutteloos willen werken (voedsel, onderdak, (energie,) verzorging, sociaal contact zijn basisbehoeften, jobs die daar geen betrekking toe hebben bestaan enkel voor de consumptiestroom in stand te houden).Minder maken (recycleren!), minder (onecologisch) reizen, minder simplificeren.
Iedereen moet de inspanning leveren om zijn gewoontes aan te passen, en een duidelijker,eerlijkere boodschap van al wie ‘de groene beweging’ drijft zal meer heil brengen dan hypotheses.
10/05/2011 om 17:42
Tragikomisch is wel dat consuminderen, omschakelen naar hernieuwbare energie, passiefwonen, … eindelijk beginnen door te dringen tot de ideeënwereld van de beter opgeleide westerling, maar dat het feit dat een globale (wereldwijde) en structurele (door overheden opgelegde) geboortebeperking even noodzakelijk is om levenskwaliteit te garanderen blijft heel erg jammerlijk in de taboesfeer hangen…