Als Elio Di Rupo dit weekeinde opnieuw voor een nieuwe ambstermijn als PS-voorzitter zal worden verkozen – en als enige kandidaat voor de functie bestaat daar niet in het minst enige twijfel over – zal dit voor de laatste keer zijn geweest.
Di Rupo staat op het toppunt van zijn macht, en zijn militanten verwachten nu van hem dat hij de macht van het PS-apparaat in de Wetstraat verzilvert, met zitting op nummer 16. Als Di Rupo daar niet in slaagt mag hij niet alleen zijn droom opbergen om de eerste Waalse eerste minister sinds Edmond Leburton te worden, en voor Di Rupo komt daar de geweldige sprong bij van de armoe van de Borinage naar de hoogste politieke functie in België, maar dan mag hij zich ook klaarmaken om het voorzittersschap van de partij door te geven aan iemand van de jongere generatie. Dat wordt dan vermoedelijk Paul Magnette.
Piramide
De PS is veruit de machtigste politieke organisatie van dit land. De PS is als een piramide, en wie op de top van de piramide staat beheerst de hele structuur: niet alleen de partij, maar alle aanverwante geledingen, van vakbond en mutualiteit over het bestuur van huisvestingsmaatschappijen tot het onderwijs en de ziekenhuizen (en de daaraan verbonden benoemingen) toe, zelfs tot bij de regionale televisies, die in Wallonië veel belangrijker zijn dan in Vlaanderen. Wie kiest voor de PS is klant in de vele geledingen van de piramide, en zal goed worden verzorgd. Bij de PS is het directe contact met de kiezer van het allerhoogste belang. Gekozenen van alle andere partijen kunnen hier veel van leren.
Deze PS-piramides zijn per stad en de omliggende regio georganiseerd, en vanuit de Keizerslaan in Brussel beheerst de PS-voorzitter – Elio dus – het hele systeem vanuit zijn super-piramide. Di Rupo heerst daarnaast zelf over de piramide van Mons-Borinage, Willy Demeyer heeft vanuit de stad Luik de voorsteden aan banden gelegd (het rijk van Daerden in Ans is uit), Paul Magnette heeft het systeem in Charleroi opnieuw stevig in handen. In Brussel is de toestand meer ingewikkeld, bij gebrek aan voldoende kiezers, maar Philippe Moureaux e.a. werken daar hard aan: zij hebben al lang begrepen dat de nieuwe kiezers voor links in Brussel bij de allochtonen moeten worden gezocht. Maar de macht van de PS in Brussel zal wel altijd beperkter zijn dan in de grote Waalse steden.
Wetstraat 16
Daarnaast beschikt de nationale PS over de beste politieke studiedienst van het gehele land, en over een resem bekwame en toegewijde medewerkers. Wie dit allemaal mag beheren mag zich de machtigste man (of vrouw) van het land noemen. Maar van hem of haar wordt dan ook verwacht dat vooruitgang wordt geboekt en nog meer macht wordt veroverd. En Elio Di Rupo zit op zijn limiet, helemaal boven op de piramide-van-de-piramides, hem rest alleen de sprong naar de Wetstraat 16.
Als Di Rupo geen premier wordt kan ook worden aangenomen dat een gedeelte van de PS-kiezers bij volgende verkiezingen zal afhaken. De vraag is door welke formatie eventuele afvalligen zouden worden aangetrokken. De CDH van Joëlle Milquet boert in alle peilingen achteruit, en Ecolo is in Franstalig België eerder ‘chic’ en burgerlijk dan links en volks. Ook de MR moet op niet veel overlopers rekenen. Het is niet uitgesloten dat een aantal spijtstemmers zich door Frankrijk laten inspireren, waar het FN (zeer) veel stemmen haalt in het arbeidersmilieu. Nu is dit als reden onvoldoende om Elio Di Rupo de ‘Wetstraat 16’ te gunnen, maar ergens ligt dan een verschijning van uiterst-rechts in Franstalig België op de loer.
Guido Fonteyn
(de auteur is freelance journalist en publicist, gespecialiseerd Franstalig België en de Duitse gemeenschap)
@Allen: reageren op dezebijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus – mod
28/05/2011 om 11:41
Bijzonder interessante analyse, die veel kans heeft ook waarheid te worden.
In Vlaanderen gebeurde eigenlijk hetzelfde maar al jaren geleden. Ontevreden volkse kiezers van SP, CVP en VU begonnen massal op het Vlaams Blok te stemmen dat in sommige regionen tot een kwart van de stemmen haalde. Wij zijn nu al een stap verder en het VB is op zijn teruggang. Zal NVA ook de echt volkse kiezers aanzuigen? Of gaan die op den duur allemaal blanco stemmen?
Zowel in het Noorden als in het Zuiden van het land zijn er blijkbaar een massa kiezers die iets willen dat niet of te weinig door de huidige partijen wordt aangeboden. Werk op de planken voor de partijstrategen!
28/05/2011 om 14:04
Deze opinie past als gegoten op de situatie van het Griekenland-van-voor-de-monetaire-crisis. Daar was (en is?) ook een dergelijk politiek systeem actief.
28/05/2011 om 14:28
Een alternatieve analyse zou kunnen zijn dat het PS-imperium op zijn hoogtepunt is, net voor zijn val. Waarom? Omdat ‘money for nothing’ niet kan blijven duren. Wallonië had een tekort van 6,2 miljard op zjn begroting. Brussel komt meer dan 500 miljoen tekort en beiden krijgen jaarlijk 11 à 18 miljard van Vlaanderen. De som is 17,7 à 24,7 miljard te kort. Jaarlijks mintens 4000 per inwoner, 16000€ voor een gezin van vier. Als de geldstroom stop, stort het PS-imperium in elkaar.
29/05/2011 om 00:33
Geachte Guido,
Uw stuk over de structuur en de handelswijze van de PS kan tellen als achtergrondinformatie, waarvoor mijn dank. Wanneer ik het lees, ben ik echter zeer verontrust.
De idee dat één organisatie in een landsdeel zowat alle geledingen van de officiële en quasi-officiële organen hetzij volledig, hetzij in grote mate in haar greep heeft, stemt tot nadenken. Het is niet meer van deze tijd. De jaren twintig, dertig en veertig van de twintigste eeuw hebben ons geleerd welke de gevolgen hiervan kunnen zijn.
Het leidt mij er ook toe te denken dat het voornaamste verwijt, dat men een Van Cau, een Daerden, een Lizin, een Vander Biest, een … binnenkamers gemaakt moet hebben, dat van imagoschade is geweest. Een organisatie, zoals u deze beschrijft, moet als de dood zijn voor een oprisping van kritisch denken bij haar kiezers. Hoewel, kiezers is misschien te veel gezegd.
Wanneer wij de toestand van Wallonië in de laatste decennia bekijken (en hierbij grootmoedig erkennen dat de er onlangs een broze relance op gang gekomen is) dan kunnen wij moeilijk concluderen dat de huidige machtspositie verworven is geworden door het bieden van iets wat in Vlaanderen, los van alle ironie, als “goed bestuur” zou beschouwd worden. De kiezers van de PS moeten haast in groten getale gepaaid, zoniet omgekocht, zijn, hetzij door werkverschaffing in één van de organen van de partij of de overheid (inzoverre daar een onderscheid tussen te maken valt), hetzij door het verschaffen van toegang tot één van de vele uitingen van sociale zekerheid, waar ons land zo rijk aan is.
De tactiek, die gebruikt is om kiezers te winnen en te houden, kan ik mij makkelijk inbeelden. Het volstaat enerzijds de mensen te ontlasten van de gedeeltelijke verantwoordelijkheid, die zij in ieder geval wél hebben voor het aanhouden van hun toestand, en anderzijds een vage vijand te creëren, die dan enkel kan bestreden worden door de kameraden, beschermers van de zwakken in de samenleving. “‘t Is niet jouw schuld, ‘t is de hunne, en als we hen de kans geven, zullen ze je nog dat beetje afpakken waarop je een onvervreemdbaar recht hebt, dus stem PS, wij zorgen voor jou.” Om deze machtsgreep te bestendigen is het natuurlijk zo dat je de afhankelijkheid van de kiezer moet verankeren, maar da’s ook niet zo moeilijk. Verkondig, desnoods onder het mom van persoonlijke vrijheid, dat niemand kan verplicht worden cursus te volgen of meer dan 10 km van huis te gaan werken; verkondig dat alles wat ooit verworven geworden is, hoe anders ook de tijden, verworven blijft en dat het aan hén, wie dan ook, is de middelen te blijven vinden om het allemaal te betalen. Verkondig dat jij hun sociale zekerheid bent (oei, neen, dat was de PS(f), sorry).
Ik kan mij zelfs inbeelden dat iemand die op, zeg, 45-jarige leeftijd ontslagen werd uit de metaalsector, na een herstructurering, en geen expertise heeft waarmee hij een alternatieve tewerkstelling kan vinden en die in het sociale zekerheidsvangnet valt er niet echt rouwig om is wanneer hij geen verwijten naar het hoofd krijgt maar eerder gesterkt wordt in zijn overtuiging “dat het de schuld van de ‘patrons’ is” en dat zij of de maatschappij er maar moeten voor zorgen dat er brood op de plank komt. Wanneer die boodschap dan ook nog eens door alle instanties, van de vakbond tot het gemeentebestuur, van de sportclub tot de sociale huisvestingsmaatschappij herhaald wordt, is onze werkloze “métalo” er op de duur nog trots op dat hij stempelt, het is een soort van wraak. En zijn zoon, die gaat ook in “de metaal”, waarom niet? En dat er geen metaalnijverheid meer is, dat is evenmin zijn schuld, daar moet de maatschappij ook maar een mouw aanpassen, weeral een boodschap die van de kindercrèche over de vrouwenbond tot in de jeugdbeweging gestaafd wordt. Je zou voor minder PS stemmen en blijven stemmen. (Het betekent, voor een complot-theorist, ook dat een dergelijk amalgaam van organisaties overal haar ogen en oren heeft en dat weinig aan de aandacht kan ontsnappen…)
Indien mijn inschatting correct is, heeft dit vérstrekkende gevolgen. Enerzijds zitten wij met een zeer machtige en, zoals u zegt, strak geleide piramidale structuur, die er geen baat bij heeft haar kiesvee voor zijn verantwoordelijkheden te stellen (door bijv. de werkloosheidsuitkeringen te beperken in de tijd) en die er evenmin kan voor te vinden zijn de financiering van de werking van de overheid, noch deze van de sociale zekerheid op enige andere manier te wijzigen dan in de “meer-meer-meer” zin. Anderzijds betekent dit ook dat de bevolking in Wallonië, blijkbaar, geconditioneerd is geworden om een quasi-totalitaire structuur te accepteren. Een democratisch alternatief, waarin een visie vooropgesteld wordt die ook een aanvaarding van de eigen, persoonijke verantwoordelijkheid inhoudt, heeft niet onmiddellijk een toekomst.
Vele van de beweegredenen achter het gedrag van de PS en haar leiders in de laatste maanden, eigenlijk als sinds voor 2007, worden ook logisch. De partij, sorry le Parti, komt voor de bevolking, de natie, de budgetaire toekomst. Al wat zou kunnen leiden tot een verzwakking van de machtspositie moet met hand en tand bestreden worden. Telkens wanneer een maatregel voorgesteld wordt die, op welke manier dan ook, een PS-kiezer uit zijn lethargie zou kunnen halen, zij het door hem of haar een andere toekomst voor te spiegelen, zij het door aan zijn of haar inkomen te raken, moet deze genekt worden.
De roemruchte studiedienst van de PS, die u terecht vermeldt, heeft een aura van competentie die wellicht verhult dat zijn bestaansreden niet is het verstrekken van objectieve informatie, maar het wapenen van partijdignitarissen met argumenten die hen moeten toelaten de status quo op een pseudo-wetenschappelijke manier te verdedigen. Gezien de onduidelijkheid die, gewild of niet, de mechanismen van de financieringsstromen omhult, is dit niet eens zo moeilijk.
Wat dit natuurlijk betekent voor het land, laat zich raden. Een combinatie van “Tout va très bien, Madame la Marquise” gecombineerd met “Après nous, le déluge” komt mij voor de geest. Waar de Vlaamse partijen, waar ik voor één keer ook de PS(f) van Gennez bij reken, min of meer woest naar de ijsberg staan te wijzen en luidkeels roepend een kapitein tevoorschijn trachten te toveren, staan de Franstaligen angstig en verbeten te argumenteren over de juiste plaatsing van de “trans-at’s” op het voordek van onze Titanic.
29/05/2011 om 08:39
Die machtsstructuur is al lang bekend. Wat in deze analyse ontbreekt, is het enorme misbruik door de PS van die macht om veel geldstromen naar haar geledingen af te tappen. De PS bouwde een grotesk net van intercommunales uit; die stellen veel volk tewerk, natuurlijk getrouwe partijleden. Maar die kunnen ook op een of andere wijze rekenen op subsidies ; die dienen dan wel voor de werking van de instelling en onrechtstreeks voor de macht van de PS. Dat er nogal wat misbruiken bestaan in de hospitalen die als intercommunale worden uitgebaat, dat kan geen toeval zijn. Als Di Rupo dus besparingen zoekt, kan hij o.a. in zijn eigen “piramide” gaan zoeken.
29/05/2011 om 10:20
Dit socialistisch clientelisme/dienstbetoon wiegt mensen in slaap. Het is onbetaalbaar en dus zal een financieel-economische crisis het onderuit halen. Weet de PS op dat moment de ‘klanten’ niet tot offers op te roepen zullen die naar een populistische tegenhanger over stappen; het meest waarschijnlijk ter volks-rechterzijde (en dat hoeft - gelijk in Nederland Fortuyn - echt geen extreeemrechtse te wezen) aangezien extreemlinks in Belgie het succes van de Nederlandse SP of de Duitse Die Linke met hun populisme niet heeft weten over te nemen. Maar daar is de elitistiche particratie de oorzaak van, en niet een falen van het dienstbetoon.
30/05/2011 om 10:43
De Hr Fonteyn schets treffend een zeer ongezonde machtsconcentratie bij een zeer klein aantal mensen bij een partij die 10-12% van het Belgische electoraat vertegentwoordigt, en that’s it. Die partij wil die gigantische machtspositie die totaal niet in verhouding staat tot haar politieke representativiteit onder geen beding afgeven en torpedeert nu al jaren (8!jaar paars, en sinds 2007 leterme) elek staatshervorming waarvan de belangrijjkste doelstelling is het opheffen van dit gigantisch Belgisch democratisch deficiet, dat in Tot mijn ergernis wordt de apparachik der apparachiks Elio, tot God en staatsman verheven, ook door vele Weldenkende Vlamingen. Erger nog, hij die in opstand komt tegen dat dBelgisch democtratisch deficitiet wordt voortdurend aangevallen en aangeduid als de oorzaak van de politeke impasse. Neen De Gucht, Leterme, Yves Desmet en alle weldenekenden : Dewever is het gevolg van een totaal uit de hand gelopen situatie met de PS. En daar valt ook de oorzaak van de impasse te zoeken.