Ze hebben enkel orders uitgevoerd, die ‘arme Servische soldaten’, ze werden zogezegd verplicht om te moorden, anders zouden ze zelf gedood worden, en enkel generaal Mladić is schuldig… En als Mladić ooit zal worden opgepakt, zal hij, zoals het een echte Servische held betaamt, verklaren: ‘ik neem de volledige verantwoordelijkheid op mij, van elke Serviër, van heel Servië. Enkel ik ben schuldig, oordeel enkel over mij en laat de anderen met rust…’. En dan zullen wij, zal heel Servië, tevreden en gelukkig zijn…”
Amper tien maanden geleden schreef Hasan Nuhanović deze woorden in een opiniestuk voor de Washington Post. Zijn sarcasme is begrijpbaar; in 2005 werkte Hasan namelijk nog als tolk voor Dutchbat III, het contingent Nederlandse VN-Blauwhelmen verantwoordelijk voor de veiligheid van burgers en vluchtelingen in de Srebrenica regio. Samen met duizenden andere ‘Bosniacs’ (Bosnische Moslims) werd ook zijn familie afgeslacht door het Bosnisch-Servische leger onder direct commando van generaal Mladić, toen Dutchbat III eieren voor hun geld kozen en de volledige burgerbevolking en vluchtelingen van Srebrenica letterlijk aan hun lot overlieten in de handen van hun Bosnisch-Servische beulen. De verkoolde resten van zijn moeder werden jaren later teruggevonden in een gracht waar Serviërs vuilnis dumpten, van zijn vader werd een enkel een ingeslagen schedel en een paar beenderen teruggevonden, van zijn broer onder andere een paar kledingstukken.
Geen medelijden
Op 26 mei 2011 werd generaal Ratko Mladić gearresteerd. Eindelijk! En alhoewel gewapend (hij zou volgens berichten 2 pistolen op zak hebben gehad) werd hij godzijdank niet meteen met een kogel door het hoofd geliquideerd, zoals een andere voortvluchtige massamoordenaar enkele weken geleden, maar werd hij op een beschaafde manier gearresteerd en kan hij nu rekenen op een rechtszaak. Honderdduizenden slachtoffers en nabestaanden zullen opnieuw geconfronteerd worden met herinneringen aan het gruwelijke Balkan-conflict (1992 – 1995).
Net zoals andere architecten van de genocide, Sloban Milosević (overleden in zijn cel in den Haag op 11-03-2006) en Radovan Karadzić (zijn proces is nog steeds niet afgelopen), moet generaal Mladić, ziek of niet, zo snel mogelijk in de beklaagdenbank van het Joegoslaviëtribunaal van de VN in de Haag, verantwoording afleggen van zijn misdaden tegen de mensheid.
Toch bizar dat de meeste (oorlogs)misdadigers van zulk een walgelijk kaliber, steeds ziek of zwak blijken te zijn wanneer ze worden gearresteerd, kans lopen op deportatie of moeten terecht staan. Maar waarom zouden we medelijden moeten hebben met een dergelijke ‘zieke oude man’? Moeten we misschien geloven dat de generaal 1 seconde medelijden heeft gehad met iemand van de 6000 (of 7000?) Moslimmannen en jongens die in juli 2005 op zijn uitdrukkelijk bevel werden afgeslacht? Of heeft hij ooit slecht geslapen omdat burgers in Sarajevo drie jaar lang, bijna dag en nacht, werden gebombardeerd, en voor een stuk brood of container drinkwater hun leven moesten riskeren omdat ze kans liepen om vermoord te worden door één van generaal Mladić’s sluipschutters?
Generaal Mladić de volksheld
Ik heb dus problemen met de woorden van Servische president Boris Tadić; volgens hem is er – met de arrestatie van generaal Mladić – ‘een moeilijke periode uit de geschiedenis afgesloten’, en ‘is de reputatie van de Serviërs niet langer meer aangetast’. Dit is, volgens mij, echt niet voldoende om lid te kunnen worden van de EU!
“Er heerst een staat van ontkenning” zegt de Servisch Sociologe Janja Bec Neumann in het NRC, “in de schoolboeken ontkent Servië misdaden te hebben begaan tegen etnische groepen, het is nog steeds onmogelijk om te praten over Srebrenica, alles wordt onder het tapijt geveegd, het is een cultuur van leugens, bedrog en angst”.
Het is duidelijk dat niet iedereen in Servië opgezet blijkt met de arrestatie van een ‘volksheld’ zoals de generaal en de vraag blijft waarom de generaal, net zoals die andere massamoordenaar die enkele weken geleden door de Amerikanen uit de weg werd geruimd, zich jarenlang heeft kunnen verstoppen onder de neus van de autoriteiten, in een zakdoekgroot dorp, waar ‘niemand iets heeft gezien of gehoord’. We moeten ons ook blijven afvragen of enkel generaal Ratko Mladić in de beklaagdenbank moet plaatsnemen op beschuldiging van de door hem georkestreerde genocide in Srebrenica en de slachtpartij in de Balkan op het einde van de vorige eeuw in het algemeen.
Waanzin en wanhoop
Ik heb met eigen ogen de waanzin van de Balkanoorlog gezien de dag nadat de stad Vukovar in handen van het Servische leger was gevallen. Vukovar had wekenlang onder zwaar artillerievuur gelegen en lag werkelijk volledig in puin. Servische troepen, die later door de bevolking van Belgrado als helden werden binnengehaald, waren de stad aan het plunderen. Dronken soldaten, wapens in de hand, schuimden de straten af op zoek naar oorlogsbuit. Vlakbij het hospitaal van Vukovar - waar de patiënten die te ziek en te zwak waren om te kunnen vluchten, werden afgemaakt door het Servische leger - werden wij, journalisten, door een Servisch soldaat, een snotaap van amper 18, met het machinegeweer op scherp, gedwongen om rechtsomkeer te maken omdat we een schooltje wilden binnengaan waar, zo hadden we vernomen, Bosnische kinderen in de kelder met handgranaten waren afgemaakt. Lijken bleven dagen op de staat liggen omdat niemand, omwille van de sluipschutters, het aandurfde om buiten te komen. Een vrouw sprak ons aan, met een fotootje van een jong meisje in de hand; of we misschien wisten waar haar dochter was… Wel, ik heb nooit zoveel wanhoop gezien als in de ogen van die vrouw…
We kunnen het hoofdstuk van Srebrenica, van de genocide, van de gruwel van de Balkan-oorlog niet ‘afsluiten’ enkel omdat generaal Ratko Mladić werd gearresteerd. Volgens toenmalig secretaris–generaal van de VN ‘heeft de VN te veel onvergeeflijke fouten gemaakt om de burgers van Srebrenica te beschermen’. Niet enkel loopt er een arrestatiebevel tegen generaal Ratko Mladić, maar de ‘International Association for the Prevention of Genocide, Crimes against Humanity and War Crimes’ (AICG) heeft ook een aanklacht ingediend tegen toenmalige VN-generaal Janvier. Deze Franse generaal heeft namelijk de urgente vraag voor ‘air support’ van Kolonel Karremans, Nederlands bevelhebber van Dutchbat III, om de burgers en vluchtelingen van Srebrenica te beschermen tegen het oprukkende Bosnisch-Servische leger, straal genegeerd omdat - onder andere - de aanvraag was verstuurd op het verkeerde formulier. Maar er lopen ook aanklachten, ingediend door de nabestaanden van de slachtoffers van Srebrenica, tegen de VN, en de Franse en Nederlandse overheid.
De genocide in Srebrenica mag dan bedacht zijn door generaal Mladić, en hij mag nu in de cel zitten, hij stond duidelijk niet alleen toen de genocide daadwerkelijk werd uitgevoerd.
Willy Legendre
(De auteur is oud-oorlogsverslaggever en was jarenlang coördinator voor Artsen zonder Grenzen in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Zuid-Oost-Azie, waar hij nu woont en werkt)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod)
28/05/2011 om 23:37
Los van het feit dat Mr Legendre objectief bekeken natuurlijk gelijk heeft, toch enkele bedenkingen:
Het lijkt mij makkelijk om iemand achteraf te veroordelen omdat hij iets niet heeft gedaan (luchtsteun aan Dutchbat III). De generaal in kwestie riskeerde natuurlijk ook een veroordeling moest hij ten onrechte luchtsteun hebben gegeven. U kent ze wel, die berichtjes: NAVO troepen doden kinderen bij bombardement … Daarmee wil ik niets goed praten maar wel de aandacht vestigen op het feit dat achteraf oordelen altijd makkelijk is.
Een aantal jaar terug werden Russische kinderen in hun school afgemaakt als konijnen door Tsjetjeense terroristen/revolutionairen/whatever. Na geschokte reacties konden wij hier in het “Westen” frequent de vraag lezen “Wat brengt iemand zover om dergelijke gruweldaden te plegen”. In sommige artikels ging de empathie wel erg ver.
Voor de Serviërs hoor ik zelden zulke vragen, alsof niemand is geïnteresseerd in hoe het zover is kunnen komen. Ik bedoel maar: misschien zijn ook hier (zoals steeds) niet alleen slachtoffers aan één kant en beulen aan de andere kant. Deze opmerking doet overigens niets af aan het feit dat wat in Srebrenica gebeurde gewoonweg crimineel was.
Tot slot: de opmerking over “we moesten wel, uit angst voor eigen leven” is natuurlijk ook terecht. Maar misschien moeten we ook aanvaarden dat de meeste mensen (dus ook (Servische) soldaten) geen helden zijn. Ik ben al blij dat Mr Legendre toegeeft dat hij, kijkend in de loop van een .30, ook besloot rechtsomkeert te maken. Dat maakt hem geen lafaard en ook geen verslaggever die zijn werk niet doet. Het toont aan dat (waarschijnlijk) iedereen in acuut gevaarlijke situaties niet altijd reageert zoals dat “moreel ethisch” eigenlijk zou moeten. Nogmaals: daarmee probeer ik natuurlijk geen gruweldaden goed te praten. Wel wil ik er aan herinneren dat doorheen de geschiedenis dit soort gedrag overal ter wereld, bij alle volkeren, terug te vinden is.
Een chef is niet voor niets een chef: toen Belgische para’s werden vermoord in Rwanda waren er voldoende kandidaten om hun blauwe (VN) mutsen in te wisselen voor groene/maroon baretten om het de daders “betaald te zetten”. Speciaal op zulke momenten is de verantwoordelijkheid van een chef van belang (of dat op dat moment een sergeant, luitenant of generaal is doet niet ter zake). Dat bij verkeerd leiderschap vooral de “chef” ter verantwoording wordt geroepen lijkt mij dan ook logisch. Vergeet ook niet dat militairen toch een beetje een speciaal volkje zijn in die zin dat ze, hun hele carrière lang, ingeprent wordt om bevelen op te volgen. Wederom, dat praat niets goed maar kan wel onderdeel zijn van een verklaring (wie een idee wil hebben hoe ver dat opvolgen van bevelen kan gaan: het schilderij van Keith Rocco “Burden of Command” is veelzeggend).
29/05/2011 om 00:46
U heeft natuurlijk overschot van gelijk, maar het is een lange traditie dat de overwinnaars enkel degenen, die de bevelen gegeven hebben, schuldig achten. Waren er niet de non-profit organisaties, die individuele kampbeulen tracht(t)en te identificeren, dan zou na 1948 de gruwel van de Shoah ook al lang een academisch onderwerp geworden zijn.
Echter, en ondanks mijn eigen opmerking hiervoor, vind ik het straffen van de initiatiefnemers nuttiger dan het betreurenswaardige schouwspel dat de VS hebben opgevoerd naar aanleiding van de onmenselijkheden in de Abu Ghraib gevangenis in Irak, waar uiteindelijk enkel de laagste echelons enige sanctie hebben moeten ondergaan.
29/05/2011 om 08:05
“Politiek” noemt men dat.
Afhankelijk van wie op dat ogenblik over het hoogste aantal vernietigende wapens beschikt, en dus de lakens uitdeelt, zal dergelijke politiek dan als “democratisch” of ondemocratisch” bestempelen. Niks gehoord, niks gezien, zeggen de kiezers en/of aanhangers van Mladic.
Diezelfde wapens komen dan meestal van “democratische” landen die beweren dat wapens dienen om de “vrede te bewaren”
Zo denkt bijvoorbeeld onze minister van defensie dat hij “democraat in hart en nieren” is als hij hitech F16 moordmachines loslaat op Afghanistan en Libië.
Zo is ook Kabilla, en samen met hem, vele van zijn Afrikaanse collega’s staatshoofden, zich van geen kwaad bewust als hun “legers” heelder bevolkingen vermoorden en verkrachten “in naam van de democratie en éénheid” van het land.
Die wapens zijn dan onderdeel van “bilaterale besprekingen in het kader van veiligheid” tussen regeringen, en worden “gekocht” bij onze eigenste FN, om aldus de “tewerkstelling” te bevorderen.
Pieter De Crem ziet het echt niet zitten om het tegenovergestelde aan de werknemers van FN uit te leggen.
Ook in het Midden-Oosten wordt er “democratisch” naar hartelust mensen vermoord in naam van de “democratie”
Hoeveel oorlogen (= mensen vermoorden) heeft Amerika al niet gevoerd in naam van de “democratie”
“Justice has been done” zei de (ongewilde) winnaar van de Vredesprijs 2009, en samen met hem, gereputeerde( Amerikaanse) mensenrechten specialisten.
Om maar aan te tonen dat “recht” en “onrecht” een flinter dun begrip is.
29/05/2011 om 13:48
Ik heb nooit begrepen waarom die Nederlandse officier van Dutch Bat zich zo gedwee liet uitmaken. Sorry een hoge officier onwaardig. Hij wist maar al te goed wat er die Bosnische bevolking te wachten stond (anders zou hij zijn overste nooit verwittigd hebben, maar ik zou zeker ook naar alle westerse landen hun hoofdkwartieren een dringend bericht gestuurd hebben, alle diplomatieke duivels losgelaten hebben, maar als militair zijnde misschien niet gedaan?).
Ik zou zelf als hoge militair geëist hebben dat de Bosnische bevolking ten minste een vrijgeleide zou gekregen hebben OOK de mannen. Indien niet dan zou Mladic mij als hoge militair ter plekke mogen executeren. Mladic wist zeer goed dat indien hij dat zou doen, hij zelfs voor het Servisch militair recht opgeknoopt zou kunnen worden (net als alle officieren onder hem!) en internationaal zeer veel zou geriskeerd hebben (Kigali was Afrika, Sebrenica was dichter voor ons dan Rome!).
Immers wie hoge officieren zomaar executeert riskeert zeer zware straffen.
De grote fout ligt natuurlijk in de gebrekkige VN-commandostructuur, immers de Belgen in Kigali zijn gewoon afgemaakt en de reactie was wegvluchten als hazen. Op dat moment allemaal verstaanbaar maar achteraf de foute morele keuze geweest.
Achteraf is het heel gemakkelijk praten, maar toch zijn er ook historische voorbeelden legio waar mensen risico’s namen en toch vele mensen gered werden in een militair bedreigende situatie.
Maar ik ben eigenlijk heel erg boos dat ik nergens in literatuur lees waar het eigenlijk om ging: belastingen en de koek die verdeeld werd in het voormalige Joegoeslavië.
Immers Kroatië en Slovenië brachten 80% van de belastingen op in Joegoeslavië en kregen slechts 20% in ruil terug. Servië wist ook hoe ver de grens was: Kroatië wel aanvallen en Slovenië niet toen ze hun onafhankelijkheid hadden verklaard. Dan had je immers Italië en Oostenrijk die rechtstreeks betrokken partij zouden worden. Eerste regio die toen aangevallen werd was juist Dubrovnik om de toeristische sector met de grond gelijk te maken. En vandaag is het nu net daarover dat veel landen zwaar discussiëren (rijke regio’s betalen teveel voor de armere). Dus die discussie is niet weggeweest, ze is nog nooit zo sterk naar voren getreden als vnadaag. Jawel Vlamingen die discussie is niet alleen bij ons aan de gang.
Er zijn gruwelijkheden gebeurd in beide kampen, een propere oorlog bestaat niet. Maar Serviërs (en Montenegrijnen in de regio Dubrovnik) zijn als eersten begonnen met economische infrastructuur kapot te schieten, strafkampen voor de tegenstanders in te richten, hebben selectieve executies gedaan en selectief huizen in dorpen in brand gestoken. Als tegenreactie hebben anderen Kroaten en Bosnische milities (zowel Kroatisch als Bosnische moslims) eerst tegen de Servische milities gruwelijkheden begaan en daarna nog eens tegen elkaar (met de historische brug in Mostar als symbolisch slachtoffer).
Voor mij mag gerust dus ook die VN-generaal Janvier gerust ook op de beklaagdenbank zitten, schuldig verzuim is ook strafbaar, zeker als daar zoveel doden als gevolg van zijn. In de internationale strafwetgeving zijn daar zeker goeie argumenten voor te vinden.
Maar bovenal vind ik het een morele schande dat wij in Europa hierover slecht waren geïnformeerd (net nog voor de internetrevolutie). Zouden we dan ook werkloos toezien moest dat vandaag nog in Europa zich voordoen?
Ik hoop dat het spook van nationalisme in zijn vuilste en smerigste vorm nooit nog een voet kan zetten in Europa, maar ik vrees dat dit ijdele hoop is. Overal komt nationalisme weer gemakkelijk in opgang omdat zij gemakkelijke oplossingen opwerpen aan de kiezer voor complexe problemen. De realiteit is dat er nu eenmaal voor complexe problemen geen zwart wit oplossingen te vinden zijn. Dus denk ook twee keer na om zomaar vrijelijk met nationalisme te dwepen, laat staan te verheerlijken (vaandelzwaaierij, Vlaamse Leeuw, … ). Van alle bloedige confrontaties zit er altijd nationalisme toch voor een groot stuk tussen, of je het nu leuk vindt of niet. Vele worden ongemakkelijk als je hen daar op wijst, maar laat dit een historische les zijn om NOOIT in je achterhoofd te vergeten aub!
30/05/2011 om 07:19
Mladic is een massamoordenaar en ik snap niet waarom het allemaal zo lang moet duren voor zulke oorlogsmisdadigers voor jusititie worden gesleurd. Soms heb ik de indruk dat het proces van Nurnberg, waar de oorlogsmisdadigers van WOII werden veroordeeld, veel effectiever en sneller is verlopen dan het tribunaal in de Haag. Ik begrijp dat justitie niet de kans mag lopen om beschuldigd te worden van het maken van fouten, maar een proces dat jaren aansleept kost miljoenen Euro’s. Waarom al dat geld niet besteden om de pijn van de nabestaanden te verzachten, om de getraumatiseerde slachtoffers van de Balkanoorlog, zoals die duizenden verkrachtte vrouwen, een menselijker leven te geven. Er zijn voldoende bewijzen dat Mladic verantwoordelijk is voor genocide, stop het beest dan zo snel mogenlijk weg.
Voortst ga ik akkoord met Legendre, Servie is duidelijk niet het land wat we bij de EU willen! De president van Servie mag dan wel gelukkig zijn met de arrestatie van Mladic, een goed deel van de bevolking is dat niet en beschouwt Mladic als een held. Moeten we dat soort volk, een volk dat fascisten vereert, verwelkomen in de EU? Ik hoop van niet!
30/05/2011 om 13:34
Well Willy Legendre,
ik moet zeggen dat ik me héél goed kan vinden in het schrijfsel van Kris.
U hebt natuurlijk gelijk, het stopt niet met Mladic, dus je moet verder zoeken, Jij weet ongetwijfeld beter dan ik wat Mladic als kind (ik heb het maar van internet) heeft moeten meemaken in zijn dorp, toen het servische dorpje door de Bosnische moslim SS divisie handschar uitgemoord werd, blijkbaar heeft hij het overleefd omdat hij als kind onder de lijken van zijn ouders lag.. Het verklaart maar het veronschuldigd niet… vermits misdaden tegen de mensheid niet verjaren, zou men ook eens mogen gaan rondzoeken wat de Handschar en de Ustaja (koncentratiekamp van Jasenovac) en de Scanderbeg SS divisie (Bosnische moslims). Kan je je voorstellen dat die hun nazaten nog in een gewapende verzetsgroep zaten? Hoe moet je daar naar kijken? Stel je even voor dat de Vlaamse SS tot op heden in gewapend verzet zou staan tegen België, Dat het Vl B en Voorpost effectief die bandieterij uithalen die de Walen uitkrijsen..
Het stopt dus ook niet met de colloborateurs van WO II
Niet relevant zegt u?
De eerste president van de republiek Bosnië Hezegovina… Alija Izetbegović… Was medeoprichter van de SS Divisie Handschar… het stopt dus niet bij Alija Izetbegović… Het is het Westen die die misdadiger, die gegarandeerd evenveel op zijn geweten heeft als Mladic in die positie heeft toegelaten, een kerel die een fundamentalistische staat nastreeft en die -volgens een bbc- uitzending nog een 1000 tal arabische strijders in Bosnië zou behouden, geharde Al quaida strijders en of taliban… Geen wonder dat die serviërs geen partij waren voor die taliban die toen al sedert 79 bezig waren met de Russen het stof uit hun jas te kloppen.
En wees ervan overtuigd, de beelden die men liet zien van wat de arabieren met de serviêrs deden, het waren niet alleen de Serviêrs hoor….. Kunnen wij wel oordelen? Het valt me op hoe dikwijls de serviërs de zwarte piet toebedeeld krijgen, en ook de Kroaten (ha ja, want katholiek) maar kiezen op elkaar als het om de strijdmetodes van de Moslims gaat….
De enclave van Screbreniza zou door deze strijders ook gebruikt geweest zijn als schuilgebied, een taktiek die we nog van de arabieren gehoord hebben… zich verschuilen tssen vrouwen en kinderen. en vandaar guerillaaanvallen en wreedheden… Doe je beter niet bij een getekend man als Mladic. Natuurlijk is hij schuldig, om er zeker van te zijn dat hij die strijders mee had heeft hij gewoon ierdere man laten afmaken, dat was zelfs een bewuste actie,daar twijfel ik geen twee seconden aan.
Die Nederlandse officier wist dat ook en hij heeft voor de terugkomst van zijn manschappen gezorgd.
Marc