De kogel is door de kerk, zo menen velen. Volgens hen – ook volgens mij – heeft ‘de kerk’ eindelijk de duidelijkheid gecommuniceerd die nodig was. Dat die nood aangevoeld werd, heeft niet alleen te maken met de vele gevallen van seksueel misbruik die het afgelopen jaar aan het licht zijn gekomen. Ook de Bijzondere parlementaire commissie betreffende de behandeling van seksueel misbruik heeft die nood mee gecreëerd.
Na het lijvige eindrapport van de commissie was het wachten op een reactie van de leiding van de kerk in België om verdere stappen te zetten. Onmiddellijk na het uitbrengen van het rapport was al duidelijk dat de leidinggevenden van de Belgische kerk veel respect hadden voor het werk dat in het parlement was verricht. Men zou de geformuleerde aanbevelingen ter harte nemen en als dusdanig ernstig bestuderen. Ondanks aanmaningen – ook uit politieke hoek – om zeer snel te werk te gaan, heeft de kerkleiding terecht wat haar tijd genomen. En zo komt men tot het persbericht van maandag waarin zwart op wit vermeld staat dat de bisschoppen en oversten van religieuze orden en congregaties zich inschakelen in de dynamiek van de parlementaire commissie.
Op het juiste moment
Het moment van de communicatie van de bisschoppen en hogere oversten van religieuze orden en congregaties is goed gekozen, zowel vanuit algemeen oogpunt als vanuit kerkelijk oogpunt. Ik licht dit toe.
Een overzicht van de chronologie van de feiten doet begrijpen waarom de kerkleiding pas nu met dergelijk signaal naar buiten kon komen: de vele meldingen bij de Commissie Adriaenssens, de stopzetting van deze commissie ten gevolge van de razzia van 24 juni, de kerkleiding die na alle huiszoekingen van die dag tijdens de daaropvolgende maanden verwikkeld zat in de juridische afwikkeling van Operatie Kelk, Adriaenssens die zijn rapport publiek maakte in september, tot slot de bijzondere parlementaire commissie die in het najaar van start ging en twee maanden geleden met een eindrapport kwam. Achteraf bekeken lijkt het inderdaad begrijpelijk dat de kerkleiding pas nu het signaal kon geven dat ze maandag gegeven heeft, omdat er pas sinds twee maanden een kader en dwingende stimulans is om dat signaal te (kunnen) geven.
Wanneer men een blik werpt op de kalender van de kerk, dan heeft de timing van het persbericht grote betekenis. Net zoals Machteld Libert maandag aangaf in het Journaal, kan ik me niet van de indruk ontdoen dat – afgezien van O.L.H.-Hemelvaart – het komende hoogfeest van Pinksteren een rol heeft gespeeld. Met Pinksteren – dat tien dagen na O.L.H.-Hemelvaart gevierd wordt – wordt de oorsprong van de kerk gevierd. Het is het feest waar de heilige Geest centraal staat. Zou het niet kunnen dat de kerkleiding dit feest tegemoet wil gaan met een enigszins bevrijd hart, opdat de kerk in België wat opnieuw geboren zou kunnen worden?
Positieve reacties
De slachtoffers reageerden overwegend positief op het persbericht. Uiteraard valt het allemaal nog te bezien hoe alles in de toekomst concreet vorm zal krijgen, maar het bericht over het voornemen van de kerkleiding om zich in voormelde dynamiek in te schakelen geldt als startsignaal om die toekomst effectief concreet gestalte te geven. In de lijn hiervan is het bericht van de kerkleiding te beschouwen als een grote stap vooruit, een stap van erkenning van slachtoffers.
De reacties van volksvertegenwoordigers die lid waren van de bijzondere commissie klinken unisono. Zij zijn blij voor de slachtoffers omdat ze een duidelijk signaal krijgen, ze geven aan dat er nu werk moet worden gemaakt van de voorbereiding van de arbitrageprocedure en tussen de lijnen lees je hun tevredenheid over het respect dat de kerkleiding betoont ten aanzien van het geleverde parlementaire werk.
Geen andere keuze
Er was voor de kerkleiding in feite geen andere ruimte om deze weg te bewandelen. Uiteindelijk nemen politiek en kerk hier samen positie en plaatsen ze zich in eenzelfde dynamiek om de omgang met het misbruik van het verleden te regelen door op grond van onderling overleg een procedure uit te werken om meldingen van seksueel misbruik correct en billijk aan te pakken.
In verschillende andere kerkprovincies waar bisschoppen en hogere oversten een aanpak van de thematiek van seksueel misbruik hebben uitgewerkt en vandaag toepassen, is vast te stellen dat er steeds een financieel luik is. De Belgische kerkprovincie kan geen uitzondering vormen. Maar de benadering van het thema is niet te reduceren tot geld. Peter Adriaenssens heeft zelf verschillende keren aangegeven dat het de meeste slachtoffers vooreerst te doen is om erkenning door de kerkleiding. In dat perspectief was het wijs van de bisschoppen en religieuze oversten om in hun persbericht na de erkenning voor het werk van de parlementaire commissie te wijzen op het leed en de pijn die slachtoffers is aangedaan. Daarmee herhalen ze wat ze reeds in hun pastorale brief van 19 mei 2010 hadden gezegd. Een jaar later is het niet overbodig om de woorden van medeleven en waardering te herhalen.
Twee denkoefeningen
Dat de bisschoppen en oversten van religieuze orden en congregaties nog niet weten hoe het financieel luik gestalte moet krijgen, is geen zorg voor de burgerlijke overheid. Dat is een oefening die in de schoot van de kerk moet gebeuren. Ook daar dient de kerk de tijd te krijgen die ze nodig acht, al is talmen niet aan de orde. Parallel met de binnenkerkelijke denkoefening omtrent financiële tegemoetkomingen is er het gezamenlijk overleg van experts – zowel experts met een mandaat van de politieke wereld als experts met een mandaat van de bisschoppen en hogere oversten – over de concrete vorm die de arbitrageprocedure moet krijgen. Dat zal geen sinecure zijn. De vruchtbaarheid van het parlementaire werk en van de instap van de kerkleiding in de dynamiek die dat werk op gang beoogt te brengen, zal in grote mate afhangen van hun werk. Ze dienen daar dan ook alle tijd voor te krijgen.
Overzomeren in een sfeer van hoop
Na een bewogen periode is het nu aan de experts. Daarmee is een belangrijke stap gezet. De reflectie van de experts over de concrete aanpak van de arbitrageprocedure zal ongetwijfeld ‘overzomeren’ want de uitdagingen zijn groot en het thema delicaat. Er is tijd voor nodig. Maar het overzomeren van deze reflectie gebeurt in een positieve atmosfeer. Er is immers goede wil aanwezig!
Jürgen Mettepenningen
(De auteur is theoloog aan de K.U.Leuven)
@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod
31/05/2011 om 15:27
Dat uitgelezen de man die onlangs (bij zijn ontslag als woordvoerder) nog snoeihard uithaalde naar de kerkleider in ons land vandaag een opiniestuk schrijft is op zich een opmerkelijk signaal.
En dat deze man bovendien een opiniestuk brengt met als boodschap dat de kerkleiding het juiste signaal op het juiste moment heeft gegeven, is ware omwenteling.
Is dit een voorteken? Het bewijs dat onze samenleving eindelijk rijp is om op een volwassen manier met het verleden om te gaan?
Eerlijk, zonder taboes en verantwoordelijk.
Toegeven al het leed dat de slachtoffers is aangedaan;
erkenning, waardering en respect tonen aan hen die dit hebben ondergaan;
niet alleen in woorden, maar ook concreet in daden.
En dat er nog altijd mensen bestaan, met Rik Devillé op kop, die de daadkracht van deze moedige beslissing niet erkenen, zal ons niet nalaten om verder de toekomst tegemoet te zien “in een sfeer van hoop.”
Respect en ruimte geven aan de gelovigen en vooral de overgrote meerderheid van priesters die niets te maken hebben met die affaires.
Dat ze het feest van Pinksteren vurig mogen beleven.
De toekomst is hoopvol …
31/05/2011 om 16:09
Dit kan inderdaad een stap in de goede richting zijn maar wereldwijd blijft de situatie dezelfde, een recent onderzoek in Amerika naar de redenen van seksueel misbruik aangevraagd door de katholieke kerk daar heeft dit blootgelegd, hier volgen de conclusies van het onderzoek: het misbruik is niet de fout van het celibaat, de priesters noch onderdrukte homoseksualiteit maar de jaren 60, de conclusies gaan voort te zeggen dat het niet echt pedofilie is als het kind ouder dan 10 is.
Als we analyseren waarom het de jaren 60 waren vinden we dat op het eind van de jaren 60 het tweede vaticaans concillie waar de huidige paus in essentie tegen is. Dit zien we door het feit dat hij probeert om de vernieuwingen daardoor ingevoerd probeert terug te draaien. Als we dan ook eens de huidige paus verder onder de loep nemen zien we dat hij bij de vorige paus de plak zwaaide over de commissie seksueel misbruik van de kerk en medeverantwoordelijk is voor het document Crimen Sollicitationis dat verbied dat priesters mogen praten over seksueel misbruik van hun confraters. In de update daarvan waar de huidige paus weer verantwoordelijk is staat geschreven dat alle zaken naar het vaticaan moeten worden doorgestuurd, dit komt van Tom Doyle dus kan geverifieerd worden.
31/05/2011 om 18:02
@ David Schoonbaert: U blijkt zelf de concilieteksten van Vaticanum II niet te kennen. Er is een groot verschil tussen enerzijds de wil van de concilievaders, de concilieteksten en anderzijds wat er daarna gebeurd is. De progressieve en liberale katholieken dwepen steeds met “de geest van het concilie” maar die geest heeft nooit bestaan en het is zeker niet de H.Geest. 40 jaar na het laatste concilie verspreidt het overgrote deel van de Belgische priesters ketterijen, is de liturgie verworden tot een grote farce etc…
Benedictus XVI is helemaal niet tegen Vaticanum II (waar haalt u dit?), hij wil enkel recht zetten wat er in 40 jaar allemaal scheef gelopen is. Het concilie was geen breuk, geen nieuw begin, geen tabula rasa en dat was ook zeker niet de wil of intentie van de concilievaders. Wat men er later van gemaakt heeft is een hele andere zaak.
Ik persoonlijk (en ik kan heel veel katholieken die dit ook vinden) ben helemaal niet blij met de aandacht en de forums die meneer Mettepenningen aangeboden krijgt. Hij staat een Kerkmodel voor dat nu reeds achterhaald is. Gewone katholieken die nog naar de H.Mis gaan liggen echt niet wakker van vrouwelijke priesters, het celibaat of andere liberale stokpaardjes. Men moet meegaan met z’n tijd horen we vaak zeggen en in dit geval wil dit zeggen dat de nog bestaande gelovigen (die al die mislukte vernieuwingsfratsen overleefd hebben) en de nieuwe gelovigen orthodoxer worden. Dat is de realiteit. Kijken we maar eens naar de traditionalistische gelovigen (en dan heb ik het niet over het FSSPX). Die gemeenschappen zitten vol met jonge mensen en gezinnen met kinderen. Waarom? Omdat daar nog mystiek en sacraliteit te voelen is hetgeen hier met opzet verwijderd werd uit de liturgie. De gewone gelovige wil een biddende, sacrale Kerk die sterk Mariaal is. Dat is wat ik overal hoor onder de gelovigen. En neen, ik ben geen oude man, ik ben 38 jaar en ook nog homoseksueel. Ik word helemaal niet scheef aangekeken omdat ik homo ben en dat zelfs in traditionalistische middens. Er bestaat nog zoiets als pastoraal begrijpt u?
31/05/2011 om 23:43
@Dirk Milis
Ik zelf ben niet gelovig, maar als u kijkt naar de teksten die Tom Doyle schrijft (een persoon die op de hoogte is van het laatste wat zich in het vaticaan afspeelt) dan kan u niets anders dan mij gelijk geven. Trouwens wist u dat de minimum leeftijd voor seksuele activiteit in vaticaan stad 12 jaar is?
02/06/2011 om 17:19
Religie is een uitvindsel van uitgekookte enkelingen, die snel doorhadden dat de mensheid een goedgelovige kudde is die, mits wat prietpraat, zich gewillig laten slachtofferen, uitbuiten en onderdrukken.
Nogal wat “groten der aarde” (lees bankiers en politici) zijn van mening dat ze een “rechtstreekse lijn met de almachtige” hebben, alhoewel die almachtige, volgens de overlevering, een arme sloeber was, die het beste voor had voor àlle mensen.
En zie, de opvolgers baden in macht, welvaart, luxe en lust. Vervolgens volstaat het om “vergiffenis te smeken” en zie, ze zijn opnieuw aan het feest.
Waar is dà feestje?
Hièr is dà feestje!