Niet dat het interprofessioneel akkoord (IPA) voor 2011-2012 echt dood was. Door de goedkeuring van het ACV herleefde het immers in het bemiddelingsvoorstel van de regering, inmiddels op wet gezet. Maar je kon niet anders dan vaststellen dat het overleg in de sectoren voor de cao’s 2011-2012 onder een bijzonder slecht gesternte was gestart.
Onder slecht gesternte
Hoe kon het anders? Met een overlegkader dat finaal geen goedkeuring had gekregen van twee vakbonden. Met een verhit sociaal klimaat. Met werkgevers die zich geconfronteerd zagen met een oplopende loonkost door extra indexeringen, ingevolge een nieuwe opstoot van de energieprijzen. Maar daartegenover werknemers die zich in heel wat bedrijven geconfronteerd zagen met zeer mooie winstcijfers, royaal uitgedeeld aan aandeelhouders en bedrijfsleiding. Met een aantal vakbondslui die al meer bezig waren met de sociale verkiezingen van 2012, dan met de vraag hoe ze er in deze cao-ronde het beste van konden maken voor de werknemers. En bovenop nog eens de communautaire spanningen door de kwakkelende regeringsvorming, met zijn onvermijdelijke neveneffecten op het sociaal overleg. In elk geval, voldoende redenen om er geen goed oog in te hebben. Zou nu ook de mayonaise in de sectoren schiften?
Voorlopig beter dan verwacht
Het is wel wat vroeg voor een globale evaluatie. Maar je kan niet anders dan vaststellen dat het vooralsnog beter gaat dan verwacht. Toch zeker voor de arbeiders. In de meeste grote sectoren zijn akkoorden of ontwerpakkoorden bereikt: bouw, metaal, textiel, confectie, voeding, bewaking, chemie… En in hun kielzog volgen de kleinere sectoren: garages, metaalhandel, houthandel, recuperatie,… Kennelijk is het onderhandelingskader dat voortvloeide uit het ontwerp van interprofessioneel akkoord wel werkbaar. En hebben de sociale partners in de sectoren de kunst van het compromis weten te bewaren, resp. teruggevonden. Of moeten we eruit afleiden dat pragmatisme alleen maar aanvaardbaar is als men het zelf kan belijden?
Al is het natuurlijk ook een gedwongen pragmatisme. Omdat de loonnorm van het ontwerp van interprofessioneel akkoord – de 0,3% boven index – inmiddels plaats had gemaakt voor een wettelijk opgelegde loonnorm. Die 0,3% is een strak keurslijf voor de werknemers. Maar mag ook niet los worden gezien van het dwangbuis voor de werkgevers: vrijwaring van de index. Die afspraak heeft het de vakbonden in de sectoren gemakkelijker gemaakt eisen van de werkgevers over ingrepen in de indexeringsmechanismen te pareren. Ook ‘all in’-afspraken (geen of minder loonsverhoging als de index sterker stijgt) konden daarmee worden afgehouden.
In de plaats krijgt een grote groep arbeiders nu het uitzicht op een volledige indexering en bovenop meestal 0,3% reële loonsverhoging. Een beperkt surplus, dat is waar. Maar dat zou volgens de laatste vooruitzichten van het Planbureau samen goed zijn voor gemiddeld 5,6 % in 2011-2012. Je zal in het Europa van nu al ver moeten zoeken om sectorale cao’s te vinden met een dergelijk onderhandelingsresultaat, niet enkel voor de grotere bedrijven, maar ook voor alle kleinere bedrijven in de betrokken sector, ook die zonder vakbondsaanwezigheid. In sommige sectoren komt daar nog eens een extra storting voor het aanvullend pensioen bovenop.
Niet correct?
Fout bezig, schreeuwde een Vlaamse krant het laatst uit: “Correcte cao’s zijn niet correct”. De sociale partners zouden een loopje nemen met de loonnorm. Dat overal netjes binnen de lijntjes wordt gekleurd, daar ga ik mijn hand niet voor in het vuur steken. Hoe kan je dat overigens sluitend controleren? Maar beweren dat de verhogingen tot 5,6% de norm schenden, dat klopt eenvoudigweg niet. Toen het ontwerp van IPA tot stand kwam, was inderdaad slechts sprake van 4,2%. Omdat slechts 3,9 % indexering werd verwacht. De (ontwerp)afspraak was echter niet: slechts 4,2%. Maar: index + 0,3%, ongeacht wat later de indexering zou zijn. Dat was geen vergetelheid of foute inschatting, dat wisten zowel werkgevers als werknemers rond de onderhandelingstafel heel goed. Zoals het ook nonsens is de suggestie te wekken dat de stortingen voor aanvullende pensioenen de loonnorm zouden schenden, zoals een andere krant deed. De wetgeving op het concurrentievermogen stelt uitdrukkelijk dat die niet moeten aangerekend worden op de loonnorm, in zoverre het gaat om stelsels met een solidariteitsluik.
Kwaliteit
Waarnemers lijken er zo op gebeten dat de loonnorm zeker niet wordt overschreden, dat ze nauwelijks oog hebben voor de inhoud van de afspraken. En dat is jammer, omdat hen zo ontgaat hoe de sociale partners de beperkte ruimte voor loonsverhogingen boven index compenseren door kwalitatieve verbeteringen. Met toch een paar opmerkelijk nieuwe elementen. Wat springt zoal in het oog?
Ten eerste, de afschaffing in enkele nieuwe sectoren van de discriminerende baremaverlagingen voor jongeren. Interprofessioneel willen de werkgevers hier nog altijd niet van weten. Maar hoe meer sectoren die weg opgaan, hoe gemakkelijker dit in de toekomst interprofessioneel kan gerealiseerd worden.
Ten tweede, de sectorale afspraken om de mistoestanden met het gebruik van opeenvolgende dagcontracten aan banden te leggen. Interessant, omdat het ook druk zet op de uitzendkantoren om hierover tot een intersectorale afspraak te komen.
Ten derde, het toekennen van extra verlofdagen aan oudere werknemers. Loopbaanverlof, noemen ze dat in de metaalhandel. Mooi meegenomen nu de evaluatie van het Generatiepact lopende is. En dat duidelijker wordt dat langer werken niet enkel een kwestie is van willen, maar ook van mogen en kunnen.
Ten vierde, de verlaging van de drempels voor de oprichting van een syndicale afvaardiging. Met een symbolisch belangrijke doorbraak in de chemie. Het recht op inspraak is geen prerogatief voor het personeel van grote ondernemingen.
En ten vijfde, en misschien nog het belangrijkst: de bijkomende stappen in de toenadering tussen arbeiders en bedienden. Door het afspringen van het IPA komen we interprofessioneel niet verder dan een verbetering van de opzegtermijn voor de nieuwe arbeiders met 15% en een verbetering van de RVA-uitkering bij ontslag voor de arbeiders die al onder contract zijn. Maar je ziet dat de arbeiderssectoren op het elan verder gaan. Door aanvullende verbeteringen aan de opzegtermijnen, aan de carensdag (1ste dag zonder loon bij ziekte) voor arbeiders of aan de tijdelijke werkloosheid.
Ongezien
Kortom, er is nog leven na het afspringen van het ontwerp van IPA. Wie uit de weliswaar spijtige hapering in de interprofessionele onderhandelingen de zwanenzang van ons overlegmodel afleidt, vergeet dat het zwaartepunt van dit model ligt bij het sectorale overleg. En dat is springlevend. Voor de periode 2009-2010 hebben we in een ongezien groot aantal sectoren cao’s bereikt. Wat ook maakt dat een bijzonder groot aandeel werknemers gedekt waren door cao’s. Voor België wellicht een historisch record. En ik ben er vermoedelijk niet ver af als ik zeg dat dit ook wereldwijd een record is. Ik hoop dat we dit kunnen herhalen in de ronde 2011-2012, zo al niet verbeteren. Met hopelijk ook akkoorden in de nieuwe paritaire comités die we de laatste jaren hebben opgericht.
Luc Cortebeeck
(De auteur is voorzitter van het ACV)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod)
31/05/2011 om 22:28
Als ik u goed lees, beste Luc, verheugt u zich er vooral over dat degenen die werk hebben méér gaan krijgen. Vanuit hun standpunt is dat natuurlijk ook mooi. In ons land is het grote maatschappelijke probleem echter dat velen geen werk vinden (wegens niet voorzien van de vaardigheden waar de ondernemingen naar op zoek zijn) of dat te velen van de 50-plussers niet langer deelnemen aan de arbeidsmarkt.
Vlaanderen is bovendien meer en meer wanhopig op zoek naar arbeidskrachten (en neen, de suggesties van het ABVV om de eisen vanwege de werkgevers af te zwakken of van de PS(f), bij monde van Caroline Gennez, om werklozen uit Brussel of Wallonië in Vlaanderen te importeren, brengen écht geen soelaas), en hierover spreekt u niet, hoewel het voortbestaan van ons syteem er net van af hangt. Wanneer u de bedrijven er sector per sector en “met zachte dwang” toe verplicht hun bedrijfsresultaten voor te behouden voor een verdeling onder hun werknemers, bestaat het gevaar dat zij er niet in slagen nieuwe arbeidsplaatsen te creëren.
Uw gevecht lijkt aldus te verworden tot een serie Pyrrhus-overwinningen. Telkens u erin slaagt degenen die al wat hebben -en geef toe, de meeste Vlaamse werknemers hébben, objectief gezien binnen Europa, laat staan de wereld, weinig reden tot ontevredenheid- méér te geven, dwingt u de ondernemingen ertoe verder te gaan met de mechanisering, automatisering en informatisering. De kans dat iemand, die het bedrijf verlaat, vervangen wordt, wordt zo steeds kleiner. De instijgdrempel, qua vereisten aan kennis, vaardigheden en flexibiliteit, wordt daarentegen steeds hoger. Zowel voor de laaggeschoolden, als voor de ouderen, die het wat rustiger aan willen gaan doen, neemt de uitdaging toe. Ook voor de ondernemingen wordt het zo steeds lastiger zich in een globaliserende economie staande te houden.
Indien u zo verder doet, riskeert u op een onverwachte en eerder absurde manier een eigen versie van de kapitalistische “end-state” te verwezenlijken: minder en minder mensen, die wel elk meer en meer hebben, maar ten koste van de velen.
01/06/2011 om 12:32
Luc, waarom spreek je nooit over de grote discriminatie pensioenen privé-ambtenaren?
01/06/2011 om 14:26
Beste Rudy,
Waar Luc het over heeft, betreft de concrete vertaling van wat in het IPA staat (-IPA werd enkel werd goedgekeurd door het ACV- )in de diverse sectoren. Daaruit besluiten dat Luc en/of het ACV enkel pleiten om meer voor wie al heeft is echter niet correct.
Immers het belang van het IPA zit nu juist in het gegeven dat daarin ook afspraken vervat zitten qua welvaartsvastheid èn het optrekken van de minimumuitkeringen.
Dat is één van de belangrijkste motieven geweest waarom het ACV dit ipa -overigens geheel terecht- wel heeft goedgekeurd.
Verder stel ik vast dat ‘onze’ werknemers-eisen heel redelijk maar vooral heel bescheiden zijn t.a.v. de vele èn riante bonussen welke zowel in het bedrijfsleven als in de financiële wereld werden toegekend de afgelopen maanden. Daar waar u verwijst naar de ondernemingen als zouden zij het steeds lastiger hebben zich in een globaliserende economie staande te houden, is de wereld op zijn kop zetten. Het zijn namelijk de werkenden die i.k.v. een globaliserende economie het steeds moeilijker krijgen om aan de bak te komen en of aan de bak te blijven. Dat is wellicht ook waarom ‘die’ ondernemingen (Philips, Nyrstar, Daf, Janssen Pharmaceutica enz. …) ondermeer hun 50+ ‘vakkundig’ hebben buitengewerkt. Zij passen namelijk niet of onvoldoende in dat globale economische plaatje. Bedrijven werken veel liever met zoveel mogelijk interimkrachten en een zo klein mogelijke ‘kern’ van (relatief) vaste werknemers. Werknemers die volgens die bedrijven en hun organisaties zoals Voka en/of unizo, liefst leren afstand te doen van ’sociale zekerheid’ en moeten tevreden zijn met ‘flexicurity’. Arbeidsdeskundigen hebben daar een mooi begrip voor uitgevonden : de transitionele arbeidsmarkt. Kort vertaald komt dat neer op ‘u draait (werknemer/werkzoekende) als wij dat wensen’ en niet omgekeerd.
01/06/2011 om 14:27
Blijkbaar weet mr Cortebeeck nog altijd niet dat er ook bedienden zijn. Eb gaat hij akkoord met de afbouw van hun wedde. Gelukkig gaat hij einde dit jaar op pensioen.
01/06/2011 om 14:47
Mr. Cortebeeck,
In mei 2011 gingen in België 1035 bedrijven failliet. Het IPA en sectorale overlog zal de getroffen werknemers en vooral de getroffen werkgevers worst wezen.
01/06/2011 om 15:10
@ Michel (?)
Zeg je nu dat het IPA verantwoordelijk is voor die vele faillissementen ? Meestal betreft het dan ook nog éénmanszaken (’bedrijven zonder personeel’ ) maar dikwijls is de oorzaak van een faillissement ’slecht beheer’ (niet betaalde facturen, schuldeisers die naar de rechtbank van koophandel stappen enz. …)
Of wil je eigenlijk gewoon ‘je gal uitspuwen’ t.a.v. Luc en/of het ACV en/of de vakbonden ??
Dat mag hoor, maar kom er dan tenminste eerlijk en niet anoniem voor uit !
01/06/2011 om 16:19
Beste Mr. Wolput,
Als ex-LBC-NVK militant (26 jaar) moet er toch één ding van mijn hart. LBC-NVK gooit alle werkzoekende en (brug)gepensioneerden buiten. Dit is het goede voorbeeld voor de werkgevers. Prettig wekkend
01/06/2011 om 21:58
@Houben
als je spreekt over de zogenaamde discriminatie pensioenen privé- ambtenaren moet je ook eens kijken in het verschil aan pensioenbijdrage privé- ambtenaren
01/06/2011 om 23:39
@ Meermann
Het weddestrookje van een actieve in de privésector vermeldt steevast 13.07% als RSZ bijdrage. In werkelijkheid betaalt de werkgever meer dan tweemaal zoveel.
De werkelijke % RSZ bijdrage benadert eerder 30% !
De persoonlijke pensioenbijdrage van een ambtenaar bedraagt 7,5% op een onbegrensd brutoloon, net zoals voor een werknemer. De Overheid betaalt daarentegen geen enkele werkgeversbijdrage inzake pensioen. De tekorten in het stadium van de pensioenuitkering worden dus bijgepast door de belastingbetaler.
02/06/2011 om 07:55
@Jeroen
Nu U er over begint, er is een factor zeven verschil tussen een pensioenuitkering voor een ambtenaar ten opzichte van een zelfstandige of privéwerknemer, hoogst versus laagst, de een produceert zijn hele leven regels, de andere draagt bij tot de reële economie,die zwaar getaxeerd wordt om de regelproducent te betalen. De taksen worden uiteraard ook aangewend om het staatsbedrijf in stand te houden: overvolle kleuterklassen, wachtlijsten, kapotte wegen, flitspalen, een krom werkend gerecht, een eventuele derde staatsomroep, om de herhaling van de herhaling uit te zenden en de opinie van de moegetergde burgers bij te sturen…
02/06/2011 om 16:35
RSZ-bijdrage is niet hetzelfde als pensioenbijdrage
deze staan apart vermeld op de loonfiche
ambtenaren verzinnen geen regels dat doen politici ,ambtenaren voeren regels uit en zien erop toe dat de regels worden nageleefd
de pensioenen van de kaders vergelijken met de pensioenen van de arbeiders en bediende zou veel relevanter zijn en moediger dan de zoveelste aanval op de ambtenaren
ambtenaren:o.a. politie, verplegers, civiele bescherming, professionele brandweer, cipiers, rechters,magistraten, belastingcontroleurs , leraars,gemeentepersoneel,…
gaat de privé dit allemaal doen? Beter? Goedkoper? Eficienter? Zoals de energiefactuur?Zoals de telefoonrekening?
02/06/2011 om 17:53
@houben luc. waarschijnlijk ben jij ook zo iemand die telkens zijne lach niet kon inhouden toen er een ambtenaar van nivau 4 of 3 zijn beginwedde aan u toonde of zegde.En mijnen besten ik spreek uit ervaring.Toen ik mijn lopbaan aanvatte in de openbare dienst had ik als bediende in nivau 4 juist geteld (toen nog b.geld) 8000 fr. minder per maand dan in het privébedrijf waar ik werkte. ja ge leest het goed 8000fr. De baremas in de openbare sector liggen vast. En dan is het nog te zien in welk nivau je u job begint.En als je er gedurende u loopbaan niet in slaagt van exames te lukken om bevordering te maken dan kan ik u verzekeren dat de weddes om te huilen zijn.Hebt jij soms al één ambtenaar geweten die bij zijn overste moet gaan klagen dat hij wel goed werkt en daarom opslag wilt. Geen sprake van mijnen besten. Juist index en om de zoveel jaar ne kleinen opslag(wat om te lachen is).13 of 14 maand eindejaarspremie…. deelname in de winst… dubbel vakantiegeld….bedrijfswagen…..tankkaart…… verzekering….. bij sluiting van bedrijf afscheidspremies(opel….vw.en nog andere).Dit alles mijnen besten krijgt de ambtenaar door zijn neus geboord. Onlangs begon mijn schoonzoon te werken als graduaat bij een groot zwitsers bedrijf. hij mocht zich een wagen kiezen waarmee hij privé onbeperkt mag rijden. Kreeg er een tankkaart bovenop.En moet geen autoverzekering betalen of eventuele kosten die hij ermee maakt. En mijnen besten mocht hij een job in de openbare dienst aangenomen hebben dan zou hij juist geteld 40% minder verdient hebben dan wat er nu elke maand op zijn rekening komt. Ja ja u leest het goed 40% minder dan in de privé. Het eenige voordeel bij de openbare dienst is de vastheid van betrekking(en dan nog)+ het pensioen. En dat laatste op voorwaarde dat je voldoende jaren dienst hebt in een hogere graad.De pensioenen van nivau 4 en 3 zijn niet veel hoger dan in de privé. Zodus mijnen besten informeer je maar eens goed voor ge over die “hoge” ambtenarenpensioen begint.
02/06/2011 om 18:48
@Wolput
Wat ik probeer duidelijk te maken, is dat een IPA of sectoraal overleg, voor alle bedrijven in een bepaalde sector of sectoren van toepassing is, dus ook voor de bedrijven waarbij het water reeds aan de lippen staat. Hoe groot of klein dat bedrijf is, doet niet ter zake.
De vakbonden houden daar echter geen rekening mee, en wie het niet meer kan betalen, die gaat dan maar failliet.
Als het een troost mag zijn voor u, het is niet specifiek het ACV en/of meneer Cortebeeck, zijn collega’s van het ABVV hebben immers nog 100 keer minder realiteitszin.