Tijdens de vele voedselcrisissen van de voorbije decennia werd heel veel ervaring opgedaan en naderhand in de praktijk gebracht. We hebben geleerd uit onze fouten en nieuwe en betere systemen uitgedacht om de veiligheid van de voedselketen te bewaken. En bovenal hebben we leren communiceren op een open en transparante manier tijdens de crisis.
Je leert trouwens het meest uit mislukkingen, tenminste als je de moed hebt om er de juiste conclusies uit te trekken. De dioxinecrisis was, van de vele crisissen waarmee ik in mijn loopbaan te maken had, de grootste en scherpste. We werden geconfronteerd met een probleem waarvan we de herkomst niet kenden, we hadden weinig of geen goede analysemethodes, we beschikten niet over systemen om na te gaan waar besmette producten terecht waren gekomen in de keten, er was geen samenwerking tussen de betrokken diensten.
Het gevolg was dat er, weliswaar ook door politieke manoeuvres en afrekeningen, een gigantische angstreactie ontstond, een “foodscare”. De EU Commissie zette België onmiddellijk op slot en verbood de export van Belgische producten. De dioxinecrisis stortte de Belgische land- en tuinbouw in een diepe crisis en het duurde jaren voor het verloren gegane vertrouwen hersteld werd.
Hervormingen en open communicatie
Zowel de productiesector als de overheid hebben uit deze crisis een aantal lessen getrokken. De overheidsdiensten werden grondig hervormd, alle betrokken diensten werden samengevoegd in het Federaal voedselagentschap, er werden nieuwe bewakingssystemen voor voedselveiligheid uitgedacht en er werden efficiënt traceringsystemen uitgebouwd, zowel door de overheid als door de betrokken sectoren. Voedselveiligheid werd uitgeroepen tot prioriteit nummer één.
Ook de Europese Unie hervormde zijn voedselwetgeving, het Europese voedselagentschap werd opgericht en er werd een nieuwe Europese voedingswet uitgevaardigd. Het resultaat is dat het voedsel dat vandaag geproduceerd wordt veiliger is dan ooit.
Maar de belangrijkste les die uit dit alles werd getrokken was dat goede, open en transparante communicatie naar consumenten en burgers van zeer groot belang is. De burgers vertrouwen een overheid enkel als ze er zeker van zijn dat alles wat er is ook geweten is, dat de informatie die zij krijgen correct is. Dat hebben wij de voorbije tien jaar in de praktijk gebracht. Crisiscommunicatie betekent ook omgaan met onzekerheden en dat is soms bijzonder moeilijk. Zelf heb ik geleerd dat je in het crisisbeheer alle mogelijkheden moet openhouden, ondanks de druk van de media en de politiek verantwoordelijken. Uit mijn persoonlijke ervaring kan ik getuigen dat die druk zeer groot en soms bijna ondraaglijk is. Het is de taak van crisismanagers om daarmee om te gaan. Als je het niet weet dan moet je dat ook zeggen en aangeven wat ondernomen wordt om zekerheid te verkrijgen. Ook al schreeuwt iedereen om antwoorden en zekerheid.
Slechte crisiscommunicatie in Duitsland
De epidemie van EHEC die in het noorden van Duitsland woedt is erg en heeft grote gevolgen voor de gezondheid van mensen die er door getroffen worden. Meer dan tweeduizend mensen werden ziek, een groot deel van heeft nierstoornissen en een aantal mensen zijn overleden. Het is terecht dat er grote aandacht aan dit probleem wordt besteed en dat men zo snel mogelijk de oorzaak van deze besmetting tracht te achterhalen.
De manier waarop de Duitse overheden dit probleem aanpakken lijkt me een aanfluiting van alle principes van goede crisiscommunicatie. Door in een heel vroeg stadium te verwijzen naar verse groenten als oorzaak van de besmetting werd iedereen op het verkeerde been gezet, zowel consumenten als producenten. Met het bericht over Spaanse komkommers dacht men dat het zou overwaaien, maar blijkbaar was daarvoor geen enkel bewijs voorhanden. Ondertussen zijn duizenden stalen van groenten onderzocht die allemaal veilig bleken te zijn. Bovendien spreken de betrokken diensten mekaar voortdurend tegen en wordt er een politiek gevecht geleverd tussen de regering in Berlijn en die in Hamburg.
Het epidemiologisch onderzoek naar de oorzaak van de besmetting werd op een amateuristische manier gevoerd door lokale overheden. Ik geef een voorbeeld: drie Zweden die ziek werden van EHEC hebben toevallig dezelfde avond gegeten in hetzelfde restaurant in noord Duitsland. Het kan toch niet zo moeilijk zijn om te achterhalen wat ze daar gegeten hebben en wat de vermoedelijke oorzaak kan zijn van de ziekte? Maar blijkbaar lukt dat niet.
De Europese Commissie zit met de handen in het haar. Off the record geven zij toe dat de aanpak in Duitsland totaal ondermaats is. Maar zelf onderneemt de Commissie niets, ze kijkt toe en grijpt niet in. Het gevolg is dat het consumentenvertrouwen is onderuit gehaald en dat niet Europese landen de ene na de andere de import van Europese groenten verbieden. De tuinbouwers betalen de rekening. De geschiedenis herhaalt zich, het is alsof de Duitse overheid na al die jaren niets geleerd heeft en dat vind ik godgeklaagd. En het ergste is dat men de echte oorzaak van de epidemie nog altijd niet gevonden heeft en dat er elke dag opnieuw mensen ziek worden.
Piet Vanthemsche - Voorzitter van de Boerenbond
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod)
04/06/2011 om 13:37
Bij sla, komkommers en tomaten worden vaak sauzen en olijfolie gebruikt. Deze zijn misschien vervangen door inferieure olien gemaakt van besmette dierlijke vetten. Ook kazenn worden vaak gemengd door rauwkostsalades. Nog iets waar men niets over zegt. Wat een miserie.
04/06/2011 om 14:02
Als gewezen leerkracht doet mij dit denken aan de ruzietjes op de speelplaats: Hij heeft het gedaan, meester, ik ben braaf geweest. En als de meester dan echt kwaad wordt krijgt iedereen straf, maar als de dader invloedrijke ouders of vrienden heeft komt hij er vanaf met een kleine reprimande.
Maar onbevangen onderzoeken waar de oorzaak ligt, daar is geen (vul in:) tijd-geld-reden-daadkrachtige-expert,… voor te vinden. En wij maar geloven dat al die overkoepelende organisaties door het bos de bomen nog (willen?) zien.
04/06/2011 om 16:24
De tuinbouwers en iedereen betalen vooral de rekening van en een verspillend landbouwsysteem gericht op massaproductie
dat energie vreet , massaal broeikasgassen uitstoot , het milieu verwoest, dieren doet lijden en ondanks monstersubsidies voortdurend op de rand van het bankroet balanceert.
Wanneer geeft men toe dat dit landbouwsysteem de facto in een permanente crisistoestand verkeert , zowel milieukundig, hygiënisch als economisch ?
Het levert daarenboven smaakloze, uniforme wateromhulsels met weinig voedingswaarde verkocht als groenten of fruit of dierlijk voedsel rijk aan hormonen, antibiotica en andere akkefietjes als Creuzfeld-Jacob.
Alleen een snelle omschakeling naar een bio-ecologische landbouw, die wetenschappelijk aangetoond productiever, niet-milieubelastend en gezonder is, kan verdere mundiale en regionale rampen voorkomen.
Of zijn de chemie-multinationals en hun onderhorigen al naarstig op zoek naar genetisch gemanipuleerde EHEC-resistente tomaten en komkommers ?
04/06/2011 om 17:59
DuItsland is een der Diktators van de europese gemeenschap.
Zij willen alles bepalen, maar men mag hen niets opleggen of hen terechtwijzen.
Verschillende landen werden bestraft voor een aanhoudend tekort op de begroting.
Toen Duitsland dit overkwam moest er in alle toonaarden gezwegen worden!!!
Andere landen konden er toen mede van “profiteren” maar zitten daardoor nu nog veel dieper in de “shit”
Het dioxine-probleem van begin dit jaar was niet veel beter van communicatie.
Bovendien was het volgens de betreffende Minister niet de schuld van krimineel winstbejag,
maar zijn de modale burgers met hun “steeds goedkoper” de indirekte schuldigen.
Ik noem dit nationaal-Kapitalismus waar de gewone mens weer het slachtoffer is.
“Europa” doet eindelijk wat de mensen van “Europa” verwachten.
Zorg voor ernstige regels en pas ze toe, egaal voor letland, Luxemburg, Ierland of landen als Duitsland, Italie, Frankrijk …
Bovenal communiceer met de bevolking!
04/06/2011 om 22:35
Dat er beter en duidelijker gecommuniceerd over de uitbraak gecommuniceerd kon worden, is zonder twijfel waar. Maar ook de media spelen hier een rol in, door niet zomaar klakkeloos alle nuance en onzekerheden uit degelijk gevoerd onderzoek te verwijderen. Een voorbeeld: op 26 mei werd gerapporteerd in het wetenschappelijke tijdschrift Eurosurveillance dat
“Preliminary results of a case–control study conducted by the RKI and the Hamburg health authorities demonstrate a significant association between disease and the consumption of raw tomatoes, cucumbers and leafy salads. […] Consumption of each of the named food items was reported by around 90% of the cases in comparison to around 60% of the controls, yielding odds ratios between around 4 and 7, all statistically significant.
Nevertheless it is possible that another or an additional food item is the source of infection. The results cannot necessarily be transferred to the whole of Germany because the study was limited to Hamburg. Regarding the source of the suspicious food items the study showed a heterogeneous picture. It can be excluded that the source is a single shop or restaurant. Based on these findings, food trace-back investigations are currently ongoing.”
Duidelijk, met nuance, en gratis beschikbaar op het internet. Dit is ook niet zomaar een obscuur tijdschrift, maar een uitgave van het European Centre for Disease Prevention and Control. Maar waarom moet dit soort dingen ook telkens weer gerapporteerd worden in hetzelfde hysterische toontje?
05/06/2011 om 09:43
Er was eerst de Spaanse piste. Iedereen akkoord. Het kwaad zit bij de amateurs in het Zuiden. Een sappig verhaaltje ook voor de media dat erin gaat als ‘Dag Allemaal’.
Nu men weet hoe de vork eigenlijk in de steel zit horen diezelfde media terughoudend te zijn (zie ook berichtgeving over Fukushima).
Grote spelers niet voor het hoofd stoten. Dan maar kijken naar de deelstaten als grote schuldige.
Nog een paar slotvraagjes nav deze komkommercrisis :
1) kan in deze splitisingstijden niet de vraag gesteld worden of een bundeling van krachten niet efficiënter is ?
2) Wordt eens te meer niet onderstreept dat men best omzichtig omspringt met voedsel (zie discussie patattengevecht) ?
Men kan op dat laatste ook altijd zeggen : ja maar, geen appelen met peren vergelijken. Dat zegt men nog altijd bij ons na Tsjernobyl en zelfs na Fukushima.
Een kwestie van democratie.
05/06/2011 om 12:32
Het is gewoon hysterie, net zoals bij de dioxinekrisis bij die kippen van een tijd geleden, met alle overreacties voor gevolg. Niks is zonder risico, dus voedsel voor 6 miljard mensen produceren en distribueren ook niet. Er zijn 14 mensen gestorven, dat is op wereldschaal een bagatel (met alle respect voor de slachtoffers, sorry). Men ziet dus de verhooudingen niet meer. En wat Gerd en zijin bio ecologische landbouw betreft : ik vrees dat het tomaatje per kilo een fortuin zal kosten, en hoe je daarmee straks 7 miljard mensen gaat voeden weet ik ook al niet. Gerd en companen zijn de oorzaak van veel miserie : hij is zoals vele groenen een handelaar in angst die via de media bij het grote publiek kompleet irrationele overreacties veroorzaakt.
05/06/2011 om 12:39
Als fruiteler (appel, peer, aardbeien) wil ik toch bepaalde misverstanden uit de weg ruimen. Om en bij de 25 jaar wordt op ons bedrijf op milieubewuste wijze fruit geteeld. Dit wil dus zeggen in samenwerking met nuttige predatoren die de schadelijke parasieten vangen en vernietigen…lees opeten. Talloze controles (vooral in Wallonie…jawel ze werken daar wel) van ons fruit hebben nog nooit enige onregelmatigheid vastgesteld. We zijn daar erg fier op en willen dat zo houden.
Wie zijn groeten of fruit koopt in de betere detailhandel, waarbij deze groeten en fruit met het hoogste respect behandeld worden, loopt volgens mij geen enkel risico.
Maar als ik zie dat fruit en groenten lengs straten wordt uitgestald…langs straten waar honderden …duizenden auto’s langs komen …waarbij uitlaatgassen en opgespate regen en slijk over deze met zorg geteelde vruchten wordt gekieperd.
Als ik zie hoe dit fruit en groenten in bepaalde grootwarenhuizen worden mishandeld (sta me toe geen namen te noemen) dan wordt ik misselijk. Honderden al dan niet hygienische mensen nemen die appels, bananen, bloemkolen en dergelijke vast…leggen ze terug neer op de stapel waar na vijf minuten terug iemand anders met andere bacterien aan zijn handen deze voedingsmiddelen terug vast neemt en ze al dan niet koopt.
Als ik dat zie word ik misselijk. Daarvoor hebben wij ze niet met zoveel zorg geteeld en bewaard.
Ik wil maar zeggen…de problemen ligt soms bij sommige distributie die te weinig tijd en energie (centen) willen investeren in de bewaring en verhandeling van de verse gevoelige voedingswaren.
Vaak en niet in het minst, liggen de problemen ook bij de consument zelf, die slordig met hun aangekochte voedingsmiddelen omspringen. Hoe vaak liggen groenten, fruit, vlees niet erg lang in een broeierige wagen voor ze in de koelkast worden gelegd…ook dat is een gigantische bron van infectie.
Als iedereen voor zijn eigen deur het pad schoon veet te houden is heel de straat proper.
Vriendelijke groet
05/06/2011 om 14:41
Blijkbaar mag je hier niet ironisch reageren. Dan maar klaar en duidelijk, zo dat ook de moderator het snapt.: ik vind het aanstootgevend dat de Boerenbond gewin hoger inschat dan mensenlevens. Maar dat weten we al sinds de dioxinecrisis.
05/06/2011 om 15:45
@Gerd:Uw reactie getuigt van weinig kennis ter zake en veel negatieve vooroordelen.
De gangbare landbouw zal nog lang samen,naast en met de bio-landbouw voedsel produceren.Die 2 verschillende systemen zullen nog veel van elkaar leren en elkaar verrijken.
De manier waarop u uw kritiek uit is op angst gebaseerd.Op angst heeft nog nooit iemand iets kunnen opbouwen.
Ik hoop dat u zich beter informeert.
06/06/2011 om 00:50
Dat er paniek is ontstaan staat buiten kijf. De vraag is echter naar de onderliggend oorzaak van die paniek. Ik denk dat een deel daarvan gezocht moet worden in het feit dat er hoe langer hoe meer uit puur winstbejag met onze voeding geknoeid wordt. Voorbeelden: We halen de goede cacao-boter uit de chocolade en vervangen die door goedkoper palmvet etc. omdat losse cacao-boter meer opbrengt. Z.g. integrale melk wordt automatisch afgeroomd tot 3,0 -3,5%, terwijl werkelijk integrale melk zo’n 4,2 - 4,8 % melkvet heeft (afhankelijk van het seizoen. Dat is dus oplichting en geknoei want het is geen integrale melk meer. Omdat suiker te duur wordt geacht voegen we fructose uit graanproducten toe. In bijna alle fabrieksproducten zit teveel zout, teveel suikers en zoetmiddelen en het meeste heeft opgehouden een natuurlijk product te zijn.
Tja, en dan krijg je pogingen zoals met dat dioxine-schandaal om olien van minerale herkomst (in Spanje werd zelfs transformatorolie als goedkope spijsolie verkocht, wat op 159 doden kwam te staan) bij veevoeder te voegen, om vismeel bij veevoeder te voegen zodat de kip naar vis gaat smaken en afgewerkte fritenolie voor de eierboeren.
Als ‘doekje voor het bloeden’ moet men thans van de Europese Commissie de samenstelling opgeven, maar handige woordkeuze kan het geknoei optimaal verbergen. Voorbeeld: Koolhydraten 12 gram, ja, maar van welke koolhydraten? Vetten: Geen dierlijke (verzadigde) vetten, ja, maar wat dan wel? Voor de voedselcontrole-diensten is het dweilen met de kraan open, men kan wat steekproeven doen, maar een sluitende productcontrole door in de bedrijven aanwezige laboratoria, die dan voor elk product dat het bedrijf verlaat een certificaat moeten afgeven, ho maar! Hetzelfde zou met landbouwproducten mogelijk zijn, b.v. door aan de veilingen laboratoria te verbinden. Natuurlijk schreeuwt dan iedereen: “TE DUUR”! Hoeveel gaat echter de huidige groentencrisis met de EHEC-bacterie ons kosten?? Wanneer men internationaal wil handelen, wat goed is, moet het ook veilig zijn!
Verder worden dergelijke zaken dan vaak gebruikt de import, politiek te stoppen en allerlei onmogelijke eisen te gaan stellen om de eigen landbouw-economie te ondersteunen. Denk nog maar eens aan de “gekke koeien ziekte”, waarbij het importverboden voor Britse beef regende, terwijl Europa de zaak alweer voor safe had verklaard
Facit: Wanneer de schrijver dus stelt dat we veel geleerd hebben, antwoord ik dat het kennelijk nog lang niet genoeg is en dat men een sluitende internationale productcontrole zal moeten invoeren, die het ten hemelschreeiende geknoei kan indammen en de veiligheid kan waarborgen. Zolang dat er niet is zullen we met de regelmaat van de klok met dergelijke gebeurtenissen als nu met de EHEC-bacterie opgezadeld blijven. Wanneer men dan roept dat dit prijsverhogend is, sluit ik mij aan bij een van de andere commentatoren die zich verbijstert afvroeg: “Wat is belangrijker, winst of een mensenleven”!
06/06/2011 om 12:13
Het ergste is inderdaad dat er ondertussen al meer dan 20 mensen zijn overleden. Wat minstens even erg is dat de MSM niet communiceren hoe men zich makkelijk kan beschermen tegen deze bacterie, nl. met het nemen van supplementen van pro-biotica. Wat eveneens erg is dat het publiek niet mag vernemen dat alle slachtoffers van deze besmetting (zieken en overledenen, zonder uitszondering) een erg ongezonde darmflora (totaal uit evenwicht) hebben/hadden. Ook erg is dat er niet wordt gemeld hoe deze vorm van bacterie zou kunnen zijn ontstaan of hoe ze zeker niet zou zijn kunnen ontstaan. Dat dhr. Vanthemsche, ondanks alles, toch nog heil verwacht van de Europese Commissie is erg, erg, erg (naïef)…
06/06/2011 om 12:33
@Gerd. Ik ben volledig akkoord met wat Joseph zegt. Uw reactie toont van weinig of zelf geen kennis ter zake.
@Frankv. Ik begrijp niet goed wat u bedoelt. Volgens mij eindigt Piet Vanthemsche zijn opninie stuk met:
“En het ergste is dat men de echte oorzaak van de epidemie nog altijd niet gevonden heeft en dat er elke dag opnieuw mensen ziek worden.”
Daaruit leid ik af, dat hij die mensenlevens belangrijker vindt dat het gewin.
06/06/2011 om 20:07
Klopt, Brecht, maar dat ene zinnetje staat haaks op de alineas geweeklaag en met de vinger wijzen, die er aan vooraf gaan.
Ik ga er maar van uit dat ook de duitse volksgezondheidsministeries niet zomaar en volledig at random waarschuwingen de wereld in sturen, maar dat er een voldoende basis voor was. Per slot van rekening is het toch geen bananenrepubliek.
Is het dan niet beter de bevolking een keer te veel te waarschuwen dan dat er nog meer mensen sterven? Ook al betekent dat dat er , eventjes, wat augurkjes minder verkocht worden. Mr. Vanthemsche schijnt dat niet te denken, of vergis ik mij?
06/06/2011 om 21:19
Wat de Duiters nu voor een communicatie hebben gevoerd? Daar krijg je kop of staart aan. Het lijkt paniek in het huis.
07/06/2011 om 10:06
Ik ben niet iemand die zomaar achter de eerste de beste complottheorie gaat hollen, maar het recente verleden leert dat gewone burgers best waakzaam zijn. Als celbioloog volg ik deze materie met buitengewone interesse en met een kritische geest. Wat ik nu in de gespecialiseerde vakpers kan lezen over deze bacterie is op zijn minst verontrustend. Wetenschappers van het Duitse Robert Koch Instituut hebben de genetische opmaak van EHEC ontrafelt en stelden vast dat deze resistent is tegen de volgende klassen en combinaties van antibiotica: penicilline, tetracycline, nalidixinezuur, trimethoprim-sulfamethoxazol, cephalosporines, amoxicilline/clavulaanzuur, piperacilline-sulbactam en piperacilline-tazcobactam.
Bijzonder aan deze e.coli variant is het onderdeel van de zogenoemde O104-streng en O104-strengen zijn normaal gezien vrijwel nooit resistent tegen antibiotica. Om ze te kunnen laten muteren en resistent te maken, moeten ze eerst herhaaldelijk en gedurende langere tijd afzonderlijk worden blootgesteld aan al die soorten antibiotica. Het is moeilijk voor te stellen hoe dit in de natuurlijke wereld zou kunnen gebeuren. Wanneer de bacterie uit voedsel is ontstaan, hoe kan deze bacterie dan resistent zijn tegen antibiotica die niet worden gebruikt in groenten? Alhoewel resistentie tegen een enkel antibioticum vaker voorkomt is de creatie van een e.coli streng die resistent is tegen acht verschillende gecombineerde klassen antibiotica niet te verklaren met behulp van de natuurlijke wetten van genetische permutatie en combinatie.
Wat er ook van aan is (of niet), het gevolg is een hetze tegen verse, rauwe groenten en laat dat nu net het gezondste voedsel zijn. Is het toeval dat Spanje werd geviseerd net nu het land tegen de introductie van genetisch gemodificeerde organismen in de Spaanse landbouw zijn? Spanje nam dit besluit ondanks politieke dreigementen uit de Verenigde Staten. Ierland verbood GGO’s al een tijd geleden en hebben ook zij de prijs niet moeten betalen voor deze verstandige beslissing?
Ik heb geen definitieve antwoorden, maar wat ons via de media wordt verteld is nog niet de helft van de waarheid achter dit mysterie.
07/06/2011 om 13:37
Ik zie vooral een gelijkenis met de farce rond de Mexicaanse griep van een tijdje geleden. Zoals later bleek, was dit doorgestoken kaart: het virus was in elkaar geknutseld in een laboratorium, de vaccins werden nauwelijks getest, bleken uiteindelijk waardeloos tegen deze griep en bevatten bovendien veel schadelijke stoffen. Niettemin heeft Farma wereldwijd miljarden verdiend door nationale overheden op te lichten, gesteund door de propaganda van het WHO.
07/06/2011 om 15:02
Heb het interview gezien en ik zou Dhr. Vanthemsche aanraden om eens beter Duits te leren voordat hij uitspraken maakt over de kwaliteit van communicatie van de Duitse autoriteiten tav. de bevolking. In elk mededeling werd duidelijk erop gewezen dat het om een verdacht gaat en niet om een vaststaand feit bij de respectievelijke producten zoalgn de testresultaten geen volledige duidelijkheid geven. Het is belangrijk om zoiets aan de bevolking te vertellen om meer slachtoffers te vermijden. Deze vorm van communicatie mag niet verwisseld worden met wat populistische kranten zoals de Bildzeitung ervan maken (of misschien haalt hij zijn informatie daar - is waarschijnlijk meer zijn taalniveau).
Het enige belang wat hier naar voren komt is de verdienstuitval van de arme, kleine boeren die nu alle van de honger gaan sterven omdat ze een week geen tomaten hebben kunnen verkopen. Ongeveer een derde van de besmette mensen zullen hun leven lang met hun gezondheid sukkelen. Op dit moment is de toestand zo erg dat de ziekenhuizen in de betrokken gebieden aan de alamrbel trekken omdat dit boven hun capaciteit gaat. En het einde hiervan is nog niet in zicht. Heb ik al ooit eens over compensatie voor die mensen horen spreken?
En wat ook grappig is: de Spanse landbouwminister wist al dat de dodelijke E.colli variant niet op hun groenten voorkwamen op een moment dat de tests hierop nog bezig waren.
Dus vanaf nu wordt alleen nog maar iets meegedeeld als er definitief duidelijk is wat een epidemie veroorzaakt omdat men anders de hele landbouwsector weer schadeloos moet stellen…..dat belooft…