Op hetzelfde moment dat koning Albert via een brief aan secretaris-generaal Ban-Ki-moon de Verenigde Naties oproept seksueel geweld tegen vrouwen als prioriteit te beschouwen, bereiken nieuwe berichten over massaverkrachtingen de wereld. Ditmaal uit Libië. Kolonel Khadafi wordt ervan verdacht zijn militairen aan te zetten tot massaverkrachting tegen opstandelingen. Eens te meer blijkt dat seksueel geweld inherent deel uitmaakt van moderne conflicten. In woord of in daad wordt verkrachting gebruikt om tegenstanders te intimideren, terroriseren of uit te schakelen.
Wat maakt verkrachting tot een dergelijk doeltreffend oorlogswapen?
Verkrachting als efficiënt oorlogswapen
Lange tijd werd seksueel geweld tijdens conflicten beschouwd als ‘randschade’ van de strijd, een bijproduct van de oorlog door het ineenstorten van rechtssystemen en sociale systemen. Steeds vaker bleek echter dat seksueel geweld ook strategisch wordt ingezet door strijdkrachten. Het blijkt immers een efficiënt wapen dat vele doelen dient.
Seksueel geweld kan als vorm van ‘buit’ of ‘beloning’ dienen voor overwinnende troepen en bevelhebbers, als straf voor burgers die geassocieerd worden met vijandige troepen, als middel ter vernedering van mannelijke tegenstrevers die niet in staat zijn hun ‘vrouwen’ te beschermen, als middel tot etnische zuivering door vrouwen zwanger te maken of er net voor te zorgen dat zij nooit meer zwanger kunnen worden.
Niet alleen het leven, de gezondheid en het psychologisch welzijn van individuen wordt aangetast, maar hele samenlevingen raken hierdoor ontwricht. In vele culturen rust een taboe op seksueel geweld, en worden slachtoffers gestigmatiseerd of zelfs verdreven uit hun gemeenschap. De dreiging van seksueel geweld alleen al jaagt hele regio’s op de vlucht.
Onvermogen internationale gemeenschap
Reeds tientallen jaren gaan berichten over seksueel geweld tijdens conflicten de wereld rond. Verschillende VN-resoluties hebben gewezen op het belang van degelijk onderzoek naar en vervolging van seksuele daden van geweld. Verkrachting werd als oorlogswapen erkend door het Internationale Strafhof in Den Haag. Desondanks is de internationale gemeenschap tot dusver niet in staat gebleken een einde te maken aan dit grootschalige seksueel geweld. Gebeurtenissen in Oost-Congo maken dit pijnlijk duidelijk. Ondanks de aanwezigheid van de internationale gemeenschap, blijft seksueel geweld er alomtegenwoordig.
In december 2010 bracht Amnesty International het rapport ‘Mass Rapes in Walikale: Still a need for protection and justice in eastern Congo’ uit over massaverkrachtingen die plaatsvonden in Walikale in de Oost-Congolese provincie Noord-Kivu. Gedurende vier dagen in juli en augustus 2010 werden er meer dan 300 vrouwen, meisjes, mannen en jongens verkracht door gewapende mannen. Niet enkel de grootschaligheid van het geweld is treffend. Het feit dat deze massale verkrachtingen konden doorgaan in een straal van 30 km afstand van een VN-basis voor vredeshandhaving, toont het onvermogen aan van de internationale gemeenschap om dit soort gewelddaden te verhinderen.
Seksueel terrorisme
De Congolese gynaecoloog Denis Mukwege spreekt van ‘seksueel terrorisme’ om aan te geven hoe seksueel geweld systematisch en gepland gebruikt wordt om de ziel van samenlevingen te vernietigen. Naar schatting werden in de DRC reeds meer dan 500.000 vrouwen slachtoffer van seksueel geweld.
In het Panzi hospitaal in Bukavu behandelde hij met zijn team de voorbije 12 jaar meer dan 30.000 vrouwen die het slachtoffer werden van verkrachting. Op 24 mei ontving hij op het koninklijk paleis de Internationale Koning Boudewijnprijs voor Ontwikkelingswerk 2010-2011.
Bij de inontvangstname drukte hij naast zijn dank ook de hoop uit dat nationale en internationale instanties hun verantwoordelijkheid zouden opnemen om daadwerkelijk een einde te maken aan deze gruweldaden. Koning Albert drukte dezelfde wens uit in zijn brief aan Ban Ki-moon.
Straffeloosheid
Eén van de redenen waarom deze vormen van geweld blijven voortduren, is het feit dat ze nauwelijks vervolgd en bestraft worden. Is de daadwerkelijke vervolging van daden van verkrachting in vredestijd laag, in conflictperiodes is ze haast onbestaand. Het wordt hoog tijd dat de internationale gemeenschap zijn verantwoordelijkheid opneemt en niet langer toekijkt hoe de seksuele rechten van hele gemeenschappen en regio’s geschonden worden. Bestaande instrumenten ter bestrijding van seksueel geweld moeten op een efficiënte manier worden aangewend zodat ze bereiken waarvoor ze ontwikkeld werden: de bescherming van vrouwen en meisjes, maar ook mannen en jongens, tegen alle vormen van seksueel geweld.
Anke Van Vossole
International Centre for Reproductive Health (Universiteit Gent)
Vrijwillig coördinator Vrouwenrechtenteam Amnesty International Vlaanderen
@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod
10/06/2011 om 16:33
Leterme - Vanackere - Albert II, en samen met hen alle Belgische regeringen, weten sinds mensenheugenis dat vrouwenverkrachtgen in Congo, en vele andere landen, een ‘nationale sport’ is.
België verschaft sinds jaar en dag honderden miljoenen euro steun aan datzelfde Congo.
Kabilla zegt dat België zich niet met ‘interne’ kwesties moet bemoeien, en steekt de miljoenen euro’s in zijn zak, en betaalt er zijn soldaten mee die die vrouwen verkrachten.
De Gucht was de enige die Kabilla om verantwoording “durfde” vragen.
De anderen zwijgen en kijken ernaar.
Voor wanneer een reeks van sensibiliseringsprogramma’s over dit barbaarse gebruik in Panaroma en/of Ter Zake?
Ook in “Europa” blijft het oorverdovend stil.
Waarom horen we niets van al die vrouwenorganisaties in de VN - Europa - Amerika?
Waar zitten de Clinton’s, de Merkel’s, Lagarde’s en al die prinsessen en ambassadrices van vanalles en nog wat?
Vinden ze dit misschien hun status onwaardig?
Uitzondering gemaakt voor hier en daar een moedig initiatief van een plaatselijke ngo organisatie in een derdewereldland.
Als het om olie en dollars gaat, wordt er wél “druk diplomatiek overlegd”, om niet te zeggen alles plat gebombardeerd.
11/06/2011 om 09:39
Er is niets nieuws onder de zon. Sexueel geweld als oorlogswapen heeft altijd al bestaan, voorbeelden genoeg.
Je kan dat terecht aanklagen er brieven of opniestukken over schrijven, maar wat doe je er concreet aan? De “bestaande instrumenten” werken al niet of nauwelijks in vredestijd, laat staan in oorlogssituaties.