Meer dan drie jaar geleden verhuisde ik van Libië naar België, mijn familie en vrienden achterlatend. Dat is niet zo erg, want met de hedendaagse technologie is het makkelijker om mekaar te communiceren. Maar toch was er altijd een moeilijkheid waarmee we rekening hielden: het Khaddafi-regime luistert mee.

Maradona

Onze gesprekken verliepen dus ‘gecodeerd’, dat betekende dat we een soort eigen taal gebruikten om toch te kunnen zeggen en vertellen wat we wilden, zonder de argwaan te wekken van de Khaddafi-getrouwen. We hadden het vaak over ‘Maradona’, de bekende Argentijnse voetbalspeler en alle gesprekken gingen zogenaamd over voetbal. Maar de gesprekspartners wisten dat ‘Maradona’ de alias was voor Khaddafi en de gebruikte voetbaltermen stonden voor commentaar op zijn regime.

Gesprekken met de familie en vrienden in Benghazi gaan nu uiteraard niet meer over Maradona – we spreken vrijuit. Maar met mensen die nog onder het Khaddafi-regime leven, gebruiken we nog wel een soort codetaal. De ‘voetbalgebeurtenissen’ zijn naar de achtergrond verdwenen en hebben plaats gemaakt voor hetzelfde taalgebruik uit Khaddafi’s entourage. Zo verwijzen zij bijv. naar hun tegenstanders als zijnde ‘de ratten’. Dezelfde terminologie wordt nu door ons gebruikt om de Khaddafi-getrouwen te benoemen. Dus wie luistert naar zo’n gesprekken denkt dat het pro-Khaddafi-uitlatingen zijn, terwijl het eigenlijk andersom is.

Codetaal

Gelukkig woont mijn familie in Benghazi en zijn zij gevrijwaard van de afschuwelijke verhalen die mijn vrienden en ex-collega’s in Tripoli mij via onze codetaal proberen te vertellen.
Laat het Khaddafi-regime uitschijnen dat de NAVO-aanvallen dood en vernieling zaaien in Tripoli, niets is minder waar. Het zijn zijzelf die lang voor de aanvallen begonnen, met hun niets of niemand ontziende terreur de bevolking in een wurggreep houden.

Eén van mijn vrienden ‘Ali’ woont in Tripoli. Hij zag hoe Khaddafi-getrouwen raids hielden in de straten en zomaar de mensen uit hun appartementen haalden, arresteerden en meevoerden, wie tegenstand bood werd in koelen bloede vermoord. Hij vreesde voor zijn leven en dankzij zijn werkgever kreeg hij onderdak in een hotel. Na verloop van tijd was het ook daar niet meer veilig. De hotelreceptionist – een Khaddafi-getrouwe – begon hem uit te vragen en te bedreigen. ’s Avonds doken er plots andere gewapende Khaddafi-aanhangers op in de lobby. Allemaal zeer beangstigend en het signaal om snel weer te vertrekken en ergens anders onderdak te zoeken. Hij verblijft nu in een arme buurt van Tripoli waar gestrande immigranten rondzwerven, bewapend door het Khaddafi-regime, terreur zaaiend onder de bewoners.

Lege winkelrekken

Ik vroeg hem of hij zich bedreigd voelt door de NAVO-aanvallen. Hij antwoordde ontkennend: de NAVO hackt de lokale radiozenders en verwittigt in drie talen de lokale bevolking dat zij bombardementen zullen uitvoeren op militaire doelwitten en dat je, als je in de buurt bent van zo’n doelwit, je best uit de voeten maakt. Op een dag maakte hij met een vriend een uitstap en zag hij de restanten van een militaire basis – blijkbaar wist de NAVO zeer goed wat ze hadden vernietigd – alle omringende gebouwen waren netjes intact gebleven.

Ogenschijnlijk is er niets aan de hand in Tripoli, maar als inwoner weet je natuurlijk zeer goed dat het fout loopt. De winkelrekken zijn vrijwel leeg. Brood – een basisbehoefte die in andere tijden ruim aanwezig is en die vanwege de aard en de kwaliteit van het brood iedere dag wordt gekocht – is er nog nauwelijks. Het is in beperkte mate te verkrijgen, zodat iedereen toch nog iets te eten heeft.

Een ex-collega vertelde me dat zijn moeder met diabetes stierf, omdat het stadje waar ze woonde – Jado, 110 km van Tripoli – werd belegerd door de Khaddafi-getrouwen en haar familie er niet in slaagde om aan de nodige medicatie te geraken.

Geen geld

Als Libiër ben ik wel gefrustreerd dat de inwoners van Tripoli tot op vandaag niet opstaan tegen Khaddafi. Maar ik begrijp ook wel hun houding: laat opstaan, wat in huis rond rommelen, afspreken met een vriend of kennis – zolang het maar niet op een publieke plaats is, want dat is te gevaarlijk omdat de Khaddafi-getrouwen daar rondhangen. Ze rekenen op de Tijdelijke Raad en hun medestanders om een einde te maken aan het Khaddafi-regime. Zijzelf zijn te bang en te getraumatiseerd door wat ze gezien en meegemaakt hebben in de eerste dagen van de opstand.

In het zogenaamde bevrijde deel van Libië probeert men het hoofd te bieden aan heel andere problemen. Sinds het begin van de opstand zijn alle scholen gesloten (o.a. omdat de leraren en studenten vechten aan de frontlinies). En alhoewel er geen te kort is aan import van allerlei goederen vanuit Egypte, kunnen de Libiërs ze niet kopen – er is gewoon geen cash geld. Dat betekent dat de tijdelijke overheid heel veel energie en tijd moet besteden aan het bevoorraden van quasi de hele bevolking met basisproducten.

Maar als dit de prijs is die moet worden betaald om het Khaddafi-regime op de knieën te krijgen, dan is dat maar zo, zegt mijn broer die in plaats van aan de universiteit te studeren samen met zijn medestudenten de wapens opneemt.

Met mijn excuses aan de legendarische Maradona.

Majdi Makhlof
(De auteur is grafisch designer en fotograaf en woont sinds enkele jaren in België)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod