Vreemd hoe bepaalde zaken lopen in de wereld… Zo heeft nota bene de vreedzame eis voor hervormingen en democratie van honderdduizenden ongewapende burgers in het Midden Oosten en Noord Afrika, de reeds vrij lucratieve globale wapenhandel een enorme duw in de rug gegeven. En het zijn niet enkel Arabische dictators die momenteel nog meer wapens opslaan om de ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’ in eigen land met keiharde hand neer te slaan (neem nu Bahrein), maar het is vooral het ‘Vrije Westen’, de wereldwijde verspreiders van Democratie, de verdedigers van de Universele Rechten van de Mens, die momenteel een ongekende bewapeningswedloop stimuleren.
Er zijn gouden zaken te doen in de wapenhandel de dag van vandaag, en daarom zal - volgens BBC World - de luchtvaartbeurs in Parijs (20 t/m 26 juni 2011), er een ietsje anders uitzien dit jaar. Burgerluchtvaart en ruimtevaart zijn nog steeds de officiële thema’s, maar de wapenindustrie is opvallend present en insiders verwachten - handenwrijvend - een record aan bestellingen.
In de 130.000 vierkante meter tentoonstellingsruimte vlakbij de landingsbaan in ‘Le Bourget’ hopen meer dan 200 officiële vertegenwoordigers uit 88 landen, om hun bestelboekjes tot de rand te vullen. Officials uit de wapenindustrie voorspellen dat orders kunnen oplopen tot miljarden Euro’s. Veiligheidsfirma’s en wapenproducenten zullen een uitgebreid en indrukwekkend gamma aan oorlogsspeelgoed presenteren; van de kleinere handwapens tot het zwaardere geschut. Vooral gegeerd blijken de (zoals het in het vakjargon hilarisch klinkt) ‘modern hightech’ en ‘laser-guided’ bommen, ontworpen voor ‘hit & destroy’ doeleinden zoals pantserwagens en tanks, zonder ‘te veel collateral damage’ te veroorzaken… Vooral dat laatste…
Zwarte wapenmarkt in Libië
Maar net zoals de officiële wapenverkoop, drijft ook de zwarte wapenhandel en wapensmokkel in het kielzog van de ‘Arabische Lente’. Volgens Aljazeera heeft de illegale wapenverkoop in het Midden Oosten nog nooit zo gefloreerd als op dit ogenblik. Syriërs shoppen massaal voor wapens in Libanon, smokkelwaar vanuit Irak, onder de neus van de autoriteiten. Volgens wapenhandelaars verloopt de zwarte handel zelfs vrij gestructureerd. Prominente politieke partijen in Libanon controleren de illegale wapenbusiness; terwijl de verkoop van zwaardere wapens (zoals zware artillerie) verboden is, mogen ‘lichtere wapens’ vrij verkocht worden, omdat ‘Syriërs het recht hebben om zich te verdedigen’. Libanese burgers die vrezen dat een escalatie van het geweld in Syrië zal overslaan naar Libanon, bekijken met argusogen de influx van Syriërs die de grens oversteken om wapens te kopen in Libanon, en kopen nu zelf massaal illegale wapens op de eigen zwarte markt.
De wapenprijs is in een paar maanden tijd bijna verdubbeld. In januari 2011 betaalde je voor een ‘M16’ (Amerikaanse lichtgewicht aanvalswapen), ongeveer 872 €, momenteel kost dit wapen een slordige 1.744 € op de zwarte markt in Libanon. En voor de erg populaire Kalasjnikov, voordien nog verkrijgbaar voor 837 € betaal je nu al vlug tussen de 1.116 € (in Beiroet) en 1.395 € (in Tripoli). Een granaatwerper zoals de M79, afvuurbaar vanop de schouder, was verkrijgbaar voor amper 56 €, momenteel kost het tuig ongeveer 240 €. Vanzelfsprekend gaat ook de prijs van de ammunitie, het meest winstgevende luik van de internationale wapenhandel, in stijgende lijn.
Gewapende en militaire conflicten schragen de wapenindustrie en de voorbije maanden is er duidelijke geen tekort aan vooral burger en clanoorlogen. De discussie kan gevoerd worden of deze conflicten al of niet kunstmatig ontstaan en gevoed worden, want volgens een in de ‘Washington Post’ gepubliceerd ‘WikiLeaks’ rapport, zouden de Verenigde Staten (VS) sinds 2006, dus lang voor de huidige Syrische problemen de kop opstaken, maar liefst 4 miljoen € hebben doorgesluisd naar Syrische oppositiegroepen in Syrië en het Verenigd Koninkrijk.
Wapencontracten versus ontwikkelingshulp
Landen die normaal gezien niet actief betrokken zijn bij gewapende conflicten worden nu, als resultaat van (internationale en regionale) militaire interventies in o.a. Libië en verschillende andere landen in het Midden Oosten en Noord Afrika, in een positie gedwongen om nieuw en gesofistikeerde wapentuig aan te schaffen. Vooral sinds het deels droogleggen van de oliepijplijn in Libië, kent het Midden Oosten een nooit geziene economische ‘boost’, omdat olieprijzen wereldwijd door het dak gaan. Daardoor kunnen net die autoritaire en corrupte (olie)regimes waartegen honderdduizenden burgers dagelijks vreedzaam protesteren, het zich ruimschoots permitteren om zonder probleem hun wapendepots tot de nok te vullen. Militaire uitgaven in de regio worden voor dit jaar reeds geraamd op 77 miljard €, of 2,5 % meer dan in 2009. Het merendeel gaat naar Saoedi Arabië, momenteel in onderhandeling met de VS over een monsterachtig wapencontract van maar liefst 42 miljard €, het grootste wapencontract ooit uit de Amerikaanse geschiedenis.
Afrika gaf in 12 jaar tijd (periode 1995 en 2007), evenveel geld uit aan oorlogvoeren als aan ontwikkelingshulp: namelijk 209 miljard € (wat door Russen en Chinezen, de grootste wapenleveranciers aan Afrika, word tegengesproken). Volgens het ‘World Food Programme’ sterven 18.000 kinderen per dag door honger en ondervoeding; dat zijn maar liefst 12 kinderen per minuut. In 2009 zou de verkoop van vuurwapens in Vlaanderen met 35% zijn gestegen, en sinds 2005 steeg de export met maar liefst 85%. Met een uitvoerwaarde van 282, 2 miljoen €, staat 2009 op het hoogste peil in 5 jaar; een ‘topjaar’ volgens het ‘Vlaams Vredesinstituut’. De verkoop van wapens steeg in 2009, wereldwijd, met 22%, schrijft het ‘Stockholm International Research Institute’ (SIPRI) in hun jaarverslag van verleden jaar. En dit is voor er sprake was van een ‘Arabische Lente’. De totale jaarlijkse globale wapenuitgaven doen je werkelijk naar adem snakken; meer dan 1,8 triljard €…
In Azië jaagt een regelrechte bewapeningswedloop, veeleer dan een directe militaire confrontatie, de wapenhandel de hoogte in. Oorzaken zijn grensgeschillen en spanningen voornamelijk tussen Pakistan, India (’s werelds grootste wapeninvoerder), en China. Wapens zouden - volgens Aljazeera – momenteel het meest belangrijke exportproduct zijn van Servië (vooral gebruikt in de oorlog in Afghanistan). Ironisch genoeg; het zijn net die Servische wapenfabrieken die door de NAVO tijdens de Balkanoorlog in de jaren negentig tot ruines werden gebombardeerd, die momenteel 100% operatief en 100% winstgevend zijn.
Big spender
Maar de ‘biggest spender’ is en blijft de VS. Verleden jaar was de VS verantwoordelijk voor 43% van wat de wereld uitgeeft aan wapens (een verhoging van 2,8%) en deze uitgaven liggen (volgens BBC World), maar liefst 81% hoger dan in 2001… Het zou om een uitgave van meer dan 1 miljard € per dag gaan.
Jaren geleden las ik in een rapport gepubliceerd in the ‘The Guardian Weekly’, dat je met ongeveer 12 miljard €, gratis lager onderwijs kan verschaffen aan alle kansloze en arme kinderen uit alle 3de wereldlanden, exact het bedrag wat de wereld toen in 2 dagen uitgaf aan bewapening. Maar dat geld was er niet, is er niet, en kan niet bij mekaar gebracht worden door de wereldleiders en beleidsmakers. Moedwil? Ik herinner me nu meer dan ooit de woorden van Kofi Annan, toenmalig Secretaris Generaal van de Verenigde Naties; ‘Education is the most effective form of defense spending there is …’.
Willy Legendre
(De auteur is oud-oorlogsverslaggever en was jarenlang coördinator voor Artsen zonder Grenzen in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Zuid-Oost-Azie, waar hij nu woont en werkt)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod)
17/06/2011 om 14:01
Interessant! (en om depressief van te worden)
17/06/2011 om 16:04
Inderdaad. Maar ook Europa doet zijn duit in het destructieve zakje. In 2007 kocht Libië clusterbommen (MAT-120) van de Spaanse wapenfabriek Instalaza SA. Om deze munitie verder te kunnen ontwikkelen en produceren heeft Instalaza SA in 2006 verschillende leningen afgesloten bij 14 Spaanse (Europese/Westerse) banken. Dus “onze” banken lenen “ons” spaargeld uit aan wapenfabrikanten waarmee tuig wordt gemaakt waarmee nu rebellen en burgers (en straks NAVO-soldaten) worden gedood. Begin met het ontmantelen van het huidige monetaire systeem en wereldvrede loert om de hoek…
18/06/2011 om 09:24
Inderdaad een bijdrage om niet vrolijk van te worden… Vooral omdat, naast de USA, vooral niet-democratische regimes hoge defensie-uitgaven hebben. Luc, ik denk niet dat het monetaire systeem er veel mee te maken heeft. Ook in Noord-Korea gaan er heel veel middelen naar de ontwikkeling van (kern)wapentuig, terwijl het er niet in slaagt haar bevolking te voeden. Zoals zo vaak zit het jammer genoeg in de aard van het beestje vrees ik, niet in het politiek of economisch systeem.
Als ik naar de bloedige lokale conflicten in Afrika kijk, waar blinde terreur, systematische verkrachtingen en de enorme ellende die de vluchtelingenstromen met zich meebrengen de maatschappij langdurig ontwrichten, stel ik me de vraag of de verenigde naties niet een keer de moed moeten hebben om in conflictgebieden een meer actieve vredeshandhavende rol op te nemen. Nu moet je het als dictator al erg bont maken alvorens er ingegrepen wordt, en al te vaak worden er verschillende maten en gewichten gebruikt. Ik begrijp nog altijd niet waarom ingrijpen in Syrië minder verantwoord zou zijn dan in Libië.
Ik ben heus geen ijzervreter, maar het recht van alle vluchtelingen en slachtoffers van lokale conflicten om niet blootgesteld te worden aan de grauwe ellende die we dagelijks op het nieuws zien, is voor mij belangrijker dan de zogenaamde soevereiniteit van landen met dictatoriale regimes. Ik ben voor militair ingrijpen als er dergelijke grote humanitaire belangen op het spel staan, en schaam me nog steeds dood als belg voor de terugtrekking van onze militairen uit Rwanda, waarna honderdduizenden omkwamen in een gruwelijke genocide. Voor dat ingrijpen hebben wij jammer genoeg zelf ook dat militaire tuig nodig, en inderdaad liefst van het hoogtechnologische soort waarvan het onfortuinlijke doelwit ervan weet dat het de strijdbijl maar beter snel kan begraven. Dus ja, militaire ontwikkelingen en uitgaven zijn een noodzakelijk kwaad, maar een consequent inzetten ervan kan misschien voor een stabilisering en ontwikkeling zorgen voor regio’s die nu verscheurd worden door bloedige conflicten.
Naarmate de stabiliteit toeneemt en democratische regimes de dicaturen vervangen, zullen de defensieuitgaven hopelijk snel teruggeschroefd worden en kan het vrijgekomen geld naar onderwijs en ontwikkeling gaan. Maar om dit allemaal mogelijk te maken zullen de verenigde naties ambitieuzere doelstellingen en meer politieke moed moeten opbrengen, en dat zal nog niet voor meteen zijn vrees ik…
19/06/2011 om 19:16
Ik ben het eens met de auteur: de wereld is één grote hoop miserie.
19/06/2011 om 22:19
Wel, ik wordt hier niet depressief van. De wereld heeft er altijd zo uitgezien. We kunnen alleen blijven proberen er een positieve verandering aan te geven (depressief worden helpt daar niet bij dus blijf ik Bewust Naïef Optimistisch).
We moeten ook eerlijk blijven: Ik vind dat De Crem laatst gelijk had (info: ik ben geen De Crem fan) toen hij stelde dat de vraag is of wij in ons land een exporterende wapenindustrie willen. Als het antwoord ja is dan moeten we daar alle gevolgen bijnemen en als we die gevolgen niet willen dan moet het antwoord nee zijn. Alleen op die manier sta je sterk om te argumenteren zonder terecht voor hypocriet uitgescholden te worden.
Ik vrees echter dat volmondig nee zeggen tegen dergelijke industrie moeilijker zal blijken dan we wel zouden willen.
20/06/2011 om 05:00
@ Kris
Werkt eens één jaar voor uzelven. Jobke creëren.
Groeten
20/06/2011 om 09:24
Ik sluit mij aan bij Kris (19/06/2011 om 22:19).
Het is nu niet anders dan vroeger. En de toekomst zal evenmin anders zijn.
Wat wel veranderd is, is onze eigen betrokkenheid. Er is nauwelijks nog iemand in West-Europa die enige ervaring heeft met oorlog(°), al wat wij weten is uit rapporten en uit de media. Hierbij geldt voor het eerste dat ieder rapport het resultaat is van een opdracht met een referentiekader en voor het tweede dat er (meestal) zeer weinig ruimte is voor context. Het is voor een buitenstaander zeer moeilijk objectieve informatie te verkrijgen, het is zelfs zeer de vraag of deze überhaupt bestaat.
Ik geef een voorbeeld uit de opiniebijdrage zelf. De schrijver citeert een Zweeds rapport, waaruit hij aanhaalt :”De verkoop van wapens steeg in 2009, wereldwijd, met 22%, …”, maar wat betekent dit concreet? Ten opzichte van welk referentiejaar? 2008? 2007? …?
Wat is een toename met 22%? Is dit in aantal wapens, t.t.z. voor iedere 100 in het referentiejaar waren er 122 in 2009? Zo ja, wordt er rekening gehouden met types wapens? Is er een onderscheid tussen machinepistolen, raketten, onderzeeërs, vliegdekschepen, …?
Is dit in waarde? Zo ja, in welke munteenheid? En hoe zit het met wisselkoersen en inflatie? Of is dit in vaste 20?? € of $ of £ of …?
Zijn de defensieuitgaven van bijvoorbeeld de VS hierin integraal meegenomen? Indien wel, is het misschien belangrijk te vermelden dat een voornaam stuk hiervan bestaat ui t personeels- en pensioenkosten… Wanneer China meegenomen wordt, welke schatting is gebruikt geworden, want China publiceert haar defensieuitgaven niet echt, alles wordt geëxtrapoleerd?
Ik begrijp de emotionele impact van het statement “22% toename”, maar zonder achtergrond is dat een holle frase.
Bovendien snap ik niet waar de schrijver naartoe wil.
Tenzij hij vanuit een diepmenselijke reflex aanklaagt dat al dat wapentuig enkel dood en verderf zaait en ons wil laten delen in zijn smart, is dit stuk zinloos. Wat wil hij bereiken? Is het dat de stoute meneren geen wapens mogen verkopen? Of dat we (ze?) geen wapens mogen verkopen aan stoute meneren? En dat de stoute meneren, die al wapens hebben van vroeger, toen we ze niet zo stout vonden, maar dat is omdat we hen nog niet kenden, die niet mogen gebruiken om op niet-stoute meneren en madammen te schieten? En dat we ook geen wapens mogen verkopen aan brave meneren of madammen om zich te verdedigen tegen de stoute meneren die toch, hoewel ze niet mogen, op hen schieten? En dat die -voorlopig nog even- brave, zeg maar heroische, meneren en madammen dan, wanneer de stoute meneren toch, ondanks ons aandringen, op hen blijven schieten (ze zijn echt wel heel stout, de stoute meneren), maar moeten dood gaan en hun hemel verdienen?
De bewering dat Afrika (wat betekent “Afrika” in dezen?) tussen 1995 en 2007 “evenveel uitgaf aan wapens dan aan ontwikkelingshulp”, met name 209 miljard €, is wat mij btreft ronduit ongeloofwaardig. “Afrika” ontvangt ontwikkelingshulp, het geeft er geen.
En dan is er Vlaanderen. Vlaanderen is een fabrikant van technologie, van hoogtechnologische componenten die, inderdaad, soms deel gaan uitmaken van wapens. Deze hoogwaaridge technologie is echter een integrale component van de “kenniseconomie” waarmee politici van alle pluimage ons graag verblijden als de sleutel op onze toekomst. Er zijn ook alternatieve toepassingen hiervoor, maar de marges die op de verkoop van wapenonderdelen kunnen gerealiseerd worden helpen de ontwikkelingskost dekken van de andere, vreedzame, aanwendingen.
Het is allemaal niet zo eenvoudig als het eerste aanvoelen vanuit de buik ons zou willen laten geloven.
(°) Wat Europa betreft, is het m.i. illusoir te hopen dat “vrede sinds 1945″ betekent dat we er voorgoed vanaf zijn. Ik verwacht mij er aan dat wij of onze kinderen de gruwel van de oorlog aan den lijve zullen ondervinden. Wat op ons afkomt, ecologisch, maatschappelijk en economisch is zo’n cocktail van destabiliserende factoren, dat de minste vonk zal volstaan…