Een nieuwe generatie universiteitsstudenten is net afgestudeerd. Toen ikzelf minder dan twintig jaar geleden in Gent het diploma in de rechten behaalde, was grootste onderscheiding een rariteit. Je zag dat hooguit een paar keer in een decennium. Grote onderscheidingen waren voorbehouden voor enkele bollebozen op een groep van meer dan 200. Dan enkele tientallen onderscheidingen en een grote buik vol voldoeningen.
Individuele trajecten
Fast forward naar vandaag, met ongeveer eenzelfde groep. Ieder jaar een handvol grootste onderscheidingen. Tientallen grote onderscheidingen. Een massa onderscheidingen. Zijn de studenten zoveel slimmer geworden? Natuurlijk niet: het zijn de standaarden die omlaag gaan. In de generatie vóór mij moest je veertien op twintig halen voor een vrijstelling. In mijn tijd was dat twaalf. Nu is het tien. Grootste onderscheiding was vroeger een gemiddelde van achttien; grote onderscheiding was zestien. Nu is het respectievelijk zeventien en vijftien.
Dan is er de studielast. Alle opleidingen zijn overgeschakeld van jaren op semesters. Dé test van de universitaire opleiding was altijd het vermogen om de kolossale hoeveelheid stof van één jaar allemaal samen op het einde te kunnen beheersen. Nu is elk jaar in twee gekapt, met examens in het midden en op het einde: een halvering. Vroeger moest je voor een heel jaar slagen om te kunnen doorgaan. Nu worden vakken apart gewogen en kan elke student een individueel parcours volgen met een combinatie van vakken op maat. Jaren vervagen en de studielast kan gewoon gespreid worden. Elke faculteit heeft personeel dat niets anders doet dan studenten in individuele trajecten te begeleiden.
Geen cultuur van excellentie meer
Voor de studenten ligt de lat dus steeds lager. Voor de proffen ligt ze steeds hoger. Een generatie terug waren proffen keizers op hun eiland. Studeren was dan ook een levensles in confrontatie met grote persoonlijkheden. Dat had voordelen en nadelen, uiteraard. Nu worden proffen voorgeprogrammeerd tot grijze onderwijsbureaucraten. Het aantal regels voor examens is niet meer te tellen. De onderwijsvormen liggen vast. Studenten evalueren proffen systematisch op gestandaardiseerde criteria, en die populariteitstest is wet. Alle studiemateriaal moet hapklaar en verteerbaar klaar liggen. Ombudsmannen staan paraat om elke ontevredenheid op te vangen. En als dat niet helpt, dan dreigen klachten voor de rechtbank.
Onze universiteiten stimuleren niet langer een cultuur van excellentie. Ze worden fabrieken voor de massaproductie van diploma’s. Daarvoor worden ze ook gefinancierd: hoe meer diploma’s, hoe meer subsidies van de overheid. Studenten worden verwend als consumenten zonder dat ze betalen. Een cultuur van “ik heb recht op” floreert en wordt gecultiveerd. We leggen de straat vol met diploma’s en de graden swingen de pan uit. Dezelfde evolutie geldt trouwens voor doctoraten. Ook daar geeft kwantiteit middelen, met als gevolg een hele industrie van doctoraatscholen en quota om proffen mordicus tot de productie van doctorandi te bewegen, uiteraard met onvermijdelijke nivellering in de kwaliteit.
Minder waard
Diploma-inflatie betekent natuurlijk dat een diploma minder waard is. Vandaar dat goede of behoede studenten vaker een tweede of derde diploma nastreven, als het enigszins kan in het buitenland aan een dure eliteschool. De fabelachtige democratisering van het universitaire onderwijs bereikt dan het omgekeerde van wat ze beoogde. En ondertussen draait de molen door. De beleidsdoelstelling – in België en daarbuiten – blijft nog steeds meer diploma’s en universitairen. Vanaf volgend jaar kan men aan de UGent slagen ondanks buispunten, een mogelijkheid die eerst was afgeschaft toen het minimum voor vrijstelling van twaalf naar tien daalde. De lat gaat daarmee andermaal lager.
De fixatie op diplomaproductie voedt een collectieve staat van diplomatosis: hoe lager de drempel, hoe noodzakelijker een diploma om kansen te krijgen op de arbeidsmarkt, wat dan weer het beleid voedt om de drempel nog verder te verlagen. Een neerwaartse spiraal tot iedereen een diploma heeft – vanzelfsprekend met onderscheiding – dat niets meer voorstelt? Of tot we ons bezinnen over nut en rendement voor samenleving en economie?
Marc De Vos doceert aan de UGent en is directeur van de denktank Itinera (www.itinerainstitute.org). Hij schrijft deze wekelijkse column in eigen naam. Twitter @devosmarc
11/07/2011 om 13:02
Toch wel een duidelijke generatiekloof-itis waaraan deze bijdrage lijdt …. het leven is zoveel ingewikkelder geworden, het studeren ook. Het studeren dient alsmaar meer, sneller, hoger te gebeuren, net zoals de economie dat van de afgestudeerden achteraf verlangt … vroeger, ja vroeger was het allemaal beter … een handjevol superieuren die de stap naar de unief konden zetten, veelal vanuit de financiële mogelijkheden … had men de intellectuele capaciteiten niet, kocht men een diploma aan een dure en exclusieve buitenlandse universiteit kopen ….. dat men professoren, geestelijken, politici éénzaam en alleen op een pied-de-stal plaatst, die tijd is gelukkig voorbij … de tijd van toen …..
11/07/2011 om 13:15
Goed artikel mijnheer De Vos!
U zal ongetwijfeld weer veel wind vangen maar er zit veel waarheid in uw betoog. De economische wetmatigheid van vraag en aanbod geldt hier. Hoe meer aanbod bij dezelfde vraag (of zelfs terugvallende vraag zoals in onze economie het geval is), hoe lager de ‘prijs’ (lees: waarde).
Hoewel ik het ten zeerste toejuich dat tegenwoordig iedereen een univeritaire opleiding kan volgen (vroeger was het vaak “zoon of dochter van den doktoor, advocaat, …) omwille van het zeer lage inschrijvingsgeld ( 500euro per jaar is een peulenschil als we eens naar andere landen kijken), moet ik vaststellen dat er helemaal niets tegenover staat.
In de UK mag men bijvoorbeeld maar universiteit beginnen als je een zeer goed curriculum hebt afgelegd in de middelbare school (zogenaamde A-levels, moeilijke vakken), in de VS wordt je toegelaten op basis van een uniforme SAT-test in het 6e jaar en in Zweden (waar hogere studies helemaal gratis zijn) geldt een combinatie van beide …
Zo ken ik een geval dat in het middelbaar twee maal is blijven zitten, afgestudeerd met een gemiddeld percentage rond de 50% en daarna naar Leuven is getrokken om na 3 jaar “sukkelen” (a.d.h.v. een zogenaamd individueel aagepast traject) uiteindelijk te moeten stoppen. Wat is er gebeurd? Die jongen heeft 3 jaar lang 500 euro betaald (terwijl een gemiddelde student iets van een 21.000 euro kost aan de staat) en de plaatselijke cafés gefinancierd.
Deze jongen is, door de ongebreidelde democratisering, geen uitzondering in onze universiteiten.
Is dit tegenwoordig nog haalbaar? Men heeft tegenwoordig de mond vol over besparingen… Wel, door een toelating op basis van de uitslagen of SAT in te voeren, kan men het kaf van het koren scheiden alvorens tijd en (veel) geld te steken in de zogenaamde ‘mindere’ student. Dit zal hem later ook ten goede komen vermits veel frustratie vermeden kan worden en vermits bedrijven niet graag iemand zien komen die jaren gesukkeld heeft (eerste indruk is niet al te goed uiteraard).
Dit terwijl slimme kinderen uit ‘armere’ gezinnen nog steeds te kans krijgen om het waar te maken, misschien zelfs nog meer, vermits door het teruggedrongen aanbod, zijn/haar behaalde diploma meer waard zal zijn…
Het is maar een idee…
11/07/2011 om 13:48
De tendens om lesgevers te laten evalueren door hun studenten, is niet nieuw. Ongetwijfeld zullen daar wel argumenten voor zijn. Vanuit mijn ervaring in het secundair onderwijs maak ik echter een groot voorbehoud tegen dit systeem. Schooldirecteurs moeten bijvoorbeeld een bepaald diploma hebben om directeur te worden en moeten bijscholing volgen en zeer nauwkeurige procedures volgen om hun leerkrachten te kunnen en mogen evalueren. Leerkrachten moeten eveneens een diploma hebben om te kunnen lesgeven, toetsen en testen te kunnen afnamen en competenties en attitudes te meten. Directeurs en leerkrachten moeten bij de deliberaties samen tot een genuanceerde en vooral gemotiveerde beslissing komen over de oriënteringsattesten, waarbij ze heel wat pedagogische reglementeringen en aanbevelingen voor zich hebben liggen. Is dan nog echt redelijk te noemen als leerlingen/studenten, zonder bewijs te hebben geleverd van de nodige competenties, toch bevoegdheden krijgen om hun lesgevers te evalueren? Is dit bedoeld als een moderne vorm van democratie en inspraak? Misschien. Ik kan mij echter niet van de indruk ontdoen dat het allemaal nogal populistisch dreigt te worden. Of popularistisch…
11/07/2011 om 13:51
Alles begon de spuigaten uit te lopen met het socialistisch idee van Callewaert, het VSO. Maar ja, in mijn tijd … oei, in anderhalve week alle examens, tot zaterdagnamiddag toe, tot midden juli toe. Aan het bord in groepen van 6. De een na de andere vloog buiten. Wie overbleef kreeg onderscheidingsvragen, dan een grote onderscheidingsvraag. Vroeger ging niemand naar de univ die geen 80 percent of errond had in het laatste jaar humaniora. En ja, nu, men creëert nu een tsunami aan aantal gediplomeerden, maar deze zijn en blijven meestal slechts “slaafse” bedienden. Recent stond er nog een verhaal over een CEO die 9 jaar geleden afgedankt was geweest en nog steeds aan de dop staat. Hoe is het mogelijk ! Dat die man zelfstandig begint te werken! Dat hij toont dat hij een goede CEO was en niet enkel een uitvoerder van wat ze in het moederbedrijf oplegden. Er zijn daar geen excuses voor, hoor, integendeel, die man toont reeds 9 jaar dat hij niet zelfstandig kan werken, dat hij geen guts heeft, dat hij een bediende was maar zeker geen leider was, laat staaan een ondernemer. En dat missen we in alle hogerre opleidingen nu, creativiteit allerhande. Als een bedrijf als Bekaert etc … burgerlijk ingenieurs en andere hooggekwalficeerden op straat zet als ze 60 zijn, met een grote uitkering groepsverzekering, wat doen die gezonde mannen dan nog? Gaan golfen, bridgen, etc … Wat een waist of talent. Inderdaad, we zijn totaal verkeerd bezig en de nota van Di Rupo ademt nog meer de geest uit van egalisatie … naar beneden: het KGV, het kleinste gemeen veelvoud.
11/07/2011 om 14:49
Het is natuurlijk ook een manier om de werkloosheid naar beneden te krijgen.
Hoe langer de kinderen studeren zijn ze te laste van Papa en Mama en komen ze niet in de cijfers van de werkzoekenden.
Volgens mij is dit systeem alleen maar met dit opzet tot stand gekomen met de logische inflatie van het diploma tot gevolg.
Je creert jobs aan de universiteiten en je houd de kinderen zo lang mogelijk ten laste van de ouders.
11/07/2011 om 15:46
Goed artikel.
11/07/2011 om 16:08
Niveaudaling, in één woord mijn reactie .
Terug naar het vroegere beleid ! Leert de studenten meteen ook over een langere periode een grote inzet. Want een diploma hoort ook weer te geven, of een student in staat is binnen een bepaalde termijn een bepaalde hoeveelheid kennis te verwerven. Een diploma hoort dit ook weer te geven. Een kwaliteitslabel. Niet alleen voor de kennis, maar ook voor de snelheid,karakter en de werkkracht van de gediplomeerde… Ik ga akkoord met de inhoud van het artikel. Vooral ! Het moet absoluut kunnen en het is ook belangrijk voor de academische en industriele wereld om er de beste te kunnen uit plukken. En als onderscheiding nog steeds staat voor een goed of hoog niveau.. Ik heb die tijd gekend.. en ik vond dat best o.k. En trouwens.. geslaagd is nog altijd geslaagd. Ik hoorde eens. wie aan het werk is, die wordt niet naar zijn procenten gevraagd.. het is zijn werk dat telt.. om anderzijds de kwalificering ook voor een stukje te relativeren.. je hoeft die niet aan iedereen kenbaar te maken..
Spijtig dat het beleid en de heren professoren van de universiteiten zwegen toen het vernieuwd lager onderwijs, het vlo.(1975). en het Ervaringsgericht Centrum van Laevers werd opgericht en doorgevoerd en een grote nefaste invloed uitoefenden ! Het kalf moet eerst verdronken zijn, eer men de put gaat dempen. Toen men eindelijk bemerkte in UK dat het onderwijs absoluut ondermaats was geworden, kwam men daar tot de vaststelling dat ook de leerkrachten een ondermaatse opleiding hadden gekregen ondertussen.. en ze niet meer de nodige competenties en leerstofkennis bezaten om dat onderwijs weer op te krikken. Op vandaag zijn we in Vlaanderen in hetzelfde bedje ziek ! Aan het instituut het HIVO, het vroegere DHOS zaten directies met de handen in het haar .. Waar nog jonge leerkrachten gevonden die nog juist konden spellen ? Die er nog een goede werkethiek op na hielden. Want een diploma van een normaalschool bood geen enkele garantie op kwaliteit, vonden ze.
Wat heb ik in mijn 34 jaren lesgeven in het lager vaak kritiek gekregen omdat ik zo erg mijn best deed om aan de normen van de diocesane proeven (door het bisdom, en jammerlijk afgeschaft) te voldoen voor taal en wiskunde.. de twee hoofdvakken die in mijn ogen terug hoofdvakken zouden moeten zijn in de eerste vier jaar lager onderwijs. Nee… ze moesten vooral ‘graag’ naar school komen. En.. ik stel daar tegenover dat het best wel mogelijk is, maar dat vraagt wel wat tijd en inspanning.. en ook en vooral veel inzet.. om leerlingen te motiveren om ernstig te werken en te leren.. en er ook voldoening in te vinden.. Een kwestie van willen en zoeken… Wat had ik vaak een hekel aan dat . ‘het moet leuk zijn’… Een gewone rechttoe rechtaan rekenles kan best plaatsvinden in een aangenaam kader, en met ruimte voor humor of een grapje. Het blad van rekenoefeningen mag best volledig sober zijn en enkel droge oefeningen bevatten. Wie gevangen geraakt in het oplossen van sommetjes, wie het graag begint te doen, heeft geen behoefte aan tekeningetjes.. Wie de smaak van leren en studeren te pakken krijgt..
Daar komt het op aan.. Dit leiden naar de ware honger naar kennis, heeft niets te maken met leuke prentjes, en stripjes.. een video omdat dat zo veel leuker is .. Ja, het mag wel.. het mag best… maar het mag geen verplicht nummer worden, dat audio-visuele..
De leertijd in het lager onderwijs hoort terug effectieve leertijd te worden. Waarbij er best leuke, aangename en ontspannende interacties kunnen zijn tussen de leerkracht en de leerlingen, alles in de sfeer van de leertaak en het klasleven. Discipline en goed werken en leren, alles sterk gericht op de leertaak, zoals in de jaren ‘75.. in de klas, kan best samen gaan met een aangenaam klas- en leefklimaat. Ik geloof zo sterk in directe overdracht van docent op leerling of student. Het is ook leuk les geven op die manier ! Sterke leerlingen die ik een individuele opdracht had gegeven, dat fameuze differentiëren… luisterden liever naar mijn les aan een groep zwakkeren, ook al kenden ze de leerstof.. ja, ik bracht het op een leuke en aangename manier. Om maar te zeggen dat kinderen, maar ook volwassenen liever in groep naar een boeiende persoon luisteren.. dan individueel bezig te zijn, zeker wat betreft het verwerven van inzicht in moeilijke materie. Hier meteen een lans voor een terugkeer naar een sterk klassikaal gestuurd onderwijs. Met de nodige variaties, zoals differentiatie.. in niveau’s oefenen.
Die trend van leraren als aanbieders van pakketten leerstof. niet meer als diegenen die de leerstof zelf overbrengen.. zit al lang in het lager onderwijs
EN IK GRUW ER VAN !
Daarom.. zijn er steeds minder mannen in het basisonderwijs.. De kern van het leraarschap, dat wat het precies zo aantrekkelijk en boeiend maakt, is er uit gehaald. Het onderwijs wordt voortaan leerling gestuurd.. wat een quatch.. de leerling bepaalt wat hij wil leren en de leerkracht moet het pakket gaan samenstellen. Schande. die evaluatie van leerkrachten door leerlingen ! Elkeen die wat van lesgeven afweet, en een leraar observeert, heeft het na vijf minuten wel al een beeld..en met nog een test of zo is een evaluatie wel haalbaar. .. Straks moeten kinderen nog een rapportje opmaken over hun ouders, en zitten we weer bij de bruinhemden van Hitler !
MEESTER ! het woord zegt het zelf ! De persoon die meester is over de aan te bieden leerstof, die meester is over de manier waarop hij ze aanbiedt.. de persoon waar kinderen en jongeren met ontzag naar opkijken.. Een ware persoonlijkheid, een bron van kennis en wijsheid, en aan wiens lippen ze hangen.. Is er iets boeienders dan naar een professor te luisteren die zo veel weet en het ook weet te brengen ? Idem voor een sterke onderwijzer ? Dat is zo een prachtige ervaring, die ik persoonlijk ken. Zoeken naar hoe je je publiek kunt raken, zoeken naar hoe je elk van je leerlingen kunt raken en meekrijgen.. Dat was wat ik zo mis, nu ik niet meer kan lesgeven.. die vreugde en voldoening over je vaardigheid die je na jaren opbouwde om kinderen mee te slepen en te boeien… en hen naar een bepaald kennisniveau te brengen.. het lerarenberoep kan zo veel voldoening geven op menselijk vlak, maar het kader en de jobinhoud moeten dit wel mogelijk maken. Er kan nog geen enkele machine en geen enkel boek tegen een leerkracht op die een klas in de ban van een verhaal of een onderwerp weet te kluisteren. Zulk gebeuren wordt een belevenis.. een groep waarin men zich goed voelt.. waaraan men later zo’n goede herinneringen bewaart.Hoeveel mensen zijn er niet, die nooit of nooit vergeten wat ze van een leraar hoorden of leerden ? Een computer is nog steeds niet in staat zo creatief te zijn als een mens.. en zo warm te zijn als een mens.. en kinderen of studenten te boeien.. Ik zelf hou er van, van mensen te leren.. en ik denk dat ik daar niet alleen in ben.
Geef leraars weer de nodige autonomie en gezag, en inkomen.. en terug die ware vreugde van het lesgeven, van het tot stand brengen van die overdracht…… en de beste mensen zullen niet langer meer weg lopen uit het onderwijs ! In mijn omgeving zie ik nogal wat mensen “zwart” bezig.. Leerkrachten kunnen en mogen dat niet ! Wie zijn lessen ernstig voorbereidt heeft daar ook geen tijd voor. Ook voor leerkrachten mag de lat best wat hoger worden gelegd.. heb ik de indruk. Als je meer waardering wenst, hoort daar ook een ernstige inzet tegenover te staan. Leerkrachten worden veel te weinig gewaardeerd.. door toedoen van het beleid van de voorbije decennia, waarin ze werden gebruikt als boksbal, niets was het nog goed aan wat ze deden… steeds maar veranderingen om de veranderingen Ver weg, steeds maar verder weg van wat ze ervaarden als efficiënt en gemakkelijk werkbaar. Hoe gecompliceerder, hoe geleerder de hervormer en hoe belangrijker hij zichzelf achtte. Laat ons maar weer een gepaste aanspreektitel invoeren. Er is niks mis met het woordje mevrouw, meneer.. Integendeel ! Een beetje ‘gezag ‘ en ontzag voor gezag mag er best zijn ! De relatie tussen leerkracht en leerling kan daarbij nog steeds vriendschappelijk verlopen.
Best dat we in Vlaanderen voor het rekenonderwijs een Raf Feys hebben gehad, ze zagen hem niet graag komen met zijn Onderwijskrant.. maar hij heeft het kunnen bekomen dat de Moderne Wiskunde, die hij een vlag op een modderschuit noemde, toch maar weer uit het leerplan is geschrapt. De Nederlandse professoren zijn hem dankbaar dat ze voor het heropkrikken van het Nederlandse wiskunde -onderwijs een beroep kunnen doen op de Vlaamse uitgeverijen, die de oerdegelijke traditionele rekenmethodes integreren in hun leerboeken.
BLIJF AF VAN ONS PENSIOEN Di Rupo ! In de vette jaren, van 75-80 zat ik met een relatief lage wedde… Men vergeet dit maar al te graag, dat de eerste wedde jaren erg laag was en is , tegenover de private sector. En leerkracht zijn, is een zwaar beroep, zeker als je het goed doet. En geef ons onze betaling terug van de twaalfde maand in december… en niet in januari van het volgende jaar. Het was oliecrisis in de jaren ‘80. Vadertje Staat vindt altijd wel omwille van één of andere crisis een reden om met de offerschaal rond te gaan.. en dan liefst bij de mensen die het in goede tijden, ook al niet zó breed hebben.. Tenslotte is leerkracht zijn een zwaar beroep en een heel belangrijk beroep in een ontwikkelde samenleving! Het is een beroep dat een grote bereidheid tot dienstbaarheid vraagt. Nogal wat mensen zegden tegen me, dat ze geen les zouden willen geven.
11/07/2011 om 17:21
Ik ben, nog een paar jaar eerder dan prof. De Vos, afgestudeerd als licenciate rechten, met graden (het maakt niet uit dewelke). Feit is dat men toen inderdaad zelden een grootste onderscheiding of een grote onderscheiding zag, dat zelfs onderscheiding een uitzondering was en dat je al heel gelukkig mocht zijn indien je heel het parcours kon afleggen zonder een “tweede zit”. Meestal rond het derde jaar, na de “kandidaturen” en als het echte werk in de rechten begon, begon je ook een afscheiding te zien. Je had studenten die er altijd in eerste zit, al dan niet met graden, door geraakten, je had diegenen die het gewoon goed deden en af en toe een keer een tweede zit hadden en je had er die tijd hadden omdat hun ouders geld hadden en aan toerisme deden. Want geld of geen geld, tijd of geen tijd, de leerstof bleef wat ze was en je beheerste ze of je beheerste ze niet. Geen clementiemaatregelen die er moesten voor zorgen dat, als je al een keer zwakkere kanten had, je toch nog aan je diploma kon geraken. Eén keer examens per jaar, erop of eronder, desnoods nog een keer terugkeren in september. Met ouder worden, en nu mijn kinderen aan de drempel van een universitaire carrière staan, besef ik ook dat het niet zozeer te maken heeft met het erin stampen van kennis maar met twee dingen die je van mensen die studeren en die verwacht worden een bepaalde functie of rol in de samenleving op te nemen wel mag verwachten : het vermogen om in een bepaalde tijdspanne een bepaalde klus te klaren enerzijds en uithoudingsvermogen anderzijds.
Dat is tegenwoordig niet meer nodig, aan alles zit een achterpoortje. Alleen… aan het leven zitten niet altijd achterpoortjes en de gevolgen ervan zijn te zien. Er was al een serieus probleem met het niveau van sommige actoren van justitie, reden waarom we met zo’n manklopende justitie zitten, het is er niet op verbeterd. Mijn haren rijzen ten berge als ik de onzin lees die sommige jonge, en soms zelfs niet meer zo jonge, juristen op papier durven te zetten. Waarschijnlijk hadden de goede oude professoren Callewaert, Bocken en Dhaenens ons een wetboek rond de oren geslagen indien we zoiets hadden durven te beweren op een examen. Ik lees dingen die ik zelfs in mijn eerste kan niet zou hebben uitgekraamd en dat zijn mensen die dan toch weer verantwoordelijk zijn voor het leven van anderen, waar mensen hun vertrouwen moeten in stellen. Het erge is dat je dan hoort dat die mensen met onderscheiding of zelfs met grote onderscheiding zijn afgestudeerd in de rechten. Ik word er lichtelijk onwel van.
In mijn tijd moest je ingangsexamen doen voor Vlerick en werden er maar vijftig mensen per jaar toegelaten, de vijftig besten. Tegenwoordig ga je er binnen als je kunt betalen en haal je het diploma. Een diploma Vlerick uit de jaren tachtig stond garant voor intelligentie, werk en excellentie. Tegenwoordig is het gewoon een bewijs dat je een jaartje extra gestudeerd hebt en dat je de centen had om dat te doen. Al diegenen die er in de jaren tachtig niet in kwamen hebben het vijftien jaar later dan maar even bij wijze van weekendcursussen gedaan. Ik ken er met diploma’s Vlerick, gehaald lang nadat het niveau en de norm voor toelating was gezakt, die ik nog geen snoepwinkel zou laten runnen zonder toezicht. In de geneeskunde heb je dan weer een ingangsexamen wat een beetje zou moeten verhelpen aan het probleem. Alleen… daar is er overkill. Dat men de kennis van wetenschappen test is één zaak en een zeer goede zaak. Ik zou ook niet onder het mes willen bij een chirurg die het verschil tussen een dikke en een dunne darm niet kent. Maar dat men aan achttienjarigen een test geeft waarvoor men al een cursus deontologie moet hebben gevolgd is het ook weer niet. Dan ga je op andere criteria dan bekwaamheid selecteren. Diegenen die het makkelijkst slagen zijn diegenen die al twee keer niet geslaagd zijn en vervolgens een jaartje biomedische of een andere wetenschappelijke richting zijn gaan volgen en die ouders hebben die hen een beetje kunnen drillen in deontologie. En dat is nu niet bepaald iets dat de democratisering ten goede komt : niet iedere ouder kan het zich veroorloven om een jaartje extra voorbereiding te betalen in een toch al lange studietermijn. En dan krijg je de zeer paradoxale situatie, en ik ken ze beiden, dat je onmenselijk hoge eisen gaat stellen aan studenten in één bepaalde richting en dat je bijna een vrijbrief naar een diploma geeft aan studenten in andere richtingen.
11/07/2011 om 17:34
Ik vind dit artikel hallucinant. Veel erger dan de politieke crisis. Ik hoop dat het niet waar is, maar een prof is alvast meer ervaringsdeskunidge in hoger onderwijs dan in evaluaties van de politieke toestand.
11/07/2011 om 17:37
Verkeerde discussie !!!
Wat heb je aan een groot abstract intellectueel vermogen als je verantwoordelijke bent voor X personen als je niet kunt coachen , zich inleven , organiseren , communiceren , .. ( emotionele , ….enz intellegentie ) ?
Vertaal de werkelijke behoeften ( op de werkvloer ) van een ir/ing bv naar het onderwijsmedium in functie van mentaliteiten, vaardigheiden , eigenschappen , kennis , …enz.
Evalueer hen op deze wijze ook
Ik ben de laatste om kennis af te schaffen of te onderschatten , integendeel.
Ik nodig u uit ivm een aantal inleefmomenten in verschillende afdelingen ( processen / fasen ) in het bedrijfsleven. Op deze wijze kun je beter inleven op mijn standpunt en omgekeerd ook .
Duurzame ervaringsuitwisseling vanuit de werkvloer naar het onderwijs en omgekeerd maar ook intern !!
11/07/2011 om 18:08
Intressant discours, alhouwel heel wat zaken door elkaar gehaald worden. Het opbod van onderscheidingen , het populariseren van bepaalde zaken is waarschijnlijk niet echt “goe bezig” maar ik vind dat er toch ook een aantal belangrijke zaken verbeteren. De beste oplossing is waarschijnlijk ergens in het midden , zoals altijd. Een gemakkelijke instap en persoonlijk parcours vind ik zo slecht nog niet , echter het achteruitgaan in kwalitiet is weldegelijk een groot probleem. Zelf werk ik aan een UK universiteit en eigenlijk is het hier nog veel erger. laag niveau (univ is maar 3 jaar bachlor , met master optioneel) en kost is zonat van 3500 naar 9000 / jaar gegaan. Het clientelisme is enorm en de transparantie van geldstromen voledig zoek. Voor mij mag een Diploma gerust een geslaagd / niet geslaagd principe hanteren ook mag iemand er gerust wat langer over doen om geslaagd te geraken. Zolang iemend die slaagt maar de competenties heeft die van het diploma verwacht mogen worden. Echter de politiekers willen steeds meer voor minder, meer mensen met een diploma kost meer hoe lager de capaciteiten van het individu hoe meer tijd en geld het kost om die op te leiden. (tenzij je natuurlijk gewoon de lat lager legt).
Dit is in elk geval weer een schoolvoorbeeld van een “stukste zagen” zonder met veel oplossingen te komen. Het komt dan ook van een Prof hee
11/07/2011 om 18:50
Ongetwijfeld in grote lijnen juist maar u gaat toch voorbij aan het ritme : vroeger had de student ook tijd om wegwijs te worden aan de univ, nu moet hij / zij direct mee want in januari zijn er al eindexamens terwijl je je vroeger na een aarzelend begin nog kon herpakken en om raad kon vragen.
Als je nu bvb naar de talen kijkt, alle grammatica van 2 talen (vb Duits én Italiaans) wordt onderwezen op 12 weken, dan een blokperiode tijdens de feestdagen en hup eindexamen. Ik ben er nog niet zo zeker van dat dit voor iedereen gemakkelijker is.
Bovendien, met de eenmaking van de europese arbeidsmarkt professor, al eens gekeken hoe het er pakweg in Italië aan toegaat ? Universiteit is daar kinderspel in vele gevallen en we moeten ze toch ook toelaten op onze arbeidsmarkt !
11/07/2011 om 22:04
Prachtige analyse.
Gezag uitstralen, ontzag inboezemen, …zijn allemaal begrippen die stilaan uit het onderwijs zijn verdwenen of worden geweerd.
Het is trouwens idem dito met andere beroepen. Onze maatschappij is grondig veranderd. Alles moet kunnen en iedereen heeft RECHT op….
Mijn zoon volgt de uitgestelde lerarenopleiding. Zelf zegt hij dat er te weinig stage wordt gelopen, te weinig op uitspraak, spelling wordt gelet en geoefend.
Wordt leraar een typisch vrouwenberoep omdat het het beste te combineren valt met de huishoudelijke taken?
In het hoger onderwijs maakt men modules af die inderdaad niet zo’n intense aanval plegen op het geheugen.
Democratisering van het onderwijs houdt dus in: niveauverlaging.
Verder worden er illusies geschapen nl. dat iedereen advocaat of dokter kan worden.
Spijtige ontwikkeling.
11/07/2011 om 22:28
Mijnheer De Vos,
Kan je ook eens een artikel over doctoraten neerpennen? Soms krijg ik de indruk dat ze te koop zijn in de Aldi om de hoek.
Chris
een (ietwat) oudere ingenieur…..
11/07/2011 om 22:28
Dat het onderwijs in zijn geheel, en vooral het hoger onderwijs faalt, wordt bewezen door twee vooraanstaande baggerfirmas, nl Jan De Nul en Deme( Dredging, Environnement, Marine Engineering). Men slaagt er maar niet in, de nodige ingenieurs en hoger opgeleide technici te vinden, interessante jobs, avontuurlijke werkomgeving, goed betaald.
En dit terwijl onze hogescholen en universiteiten honderden afgestudeerden uit de menswetenschappen produceren, en vooral, er maar allerlei, bric à brac opleidingen, bijtoveren, die geen degelijke voorbereiding geven om in de wereld van morgen te kunnen stand houden.
De basis voor dit euvel ligt volgens mij niet zozeer bij het hoger onderwijs, maar bij de onderschatting en onderwaardering die het technisch onderwijs nog moet ondergaan, en daar is iedereen voor verantwoordelijk, de minister, de onderwijsinstanties, de ouders, de leerlingen..Nog liever wenst men een nietszeggende “bachelor” behalen aan een “gemakkelijke” universiteit, dan een technische A2 of zelfs A1 te behalen, want dit laatste heeft zogezegd nog altijd minder prestige..
11/07/2011 om 23:30
1e kan. diergeneeskunde - januari examen : 16 op alle examen geslaagd , van de 178 studenten.
bijna 50% op alles gebuisd.
zijn dat dan allemaal dommeriken ?
rechten 20 jaar geleden en nu : hoeveel wetten, koninklijk besluiten, en dergelijke zijn er in die tijd niet bijgekomen.
gelieve niet alles over dezelfde kam te scheren?
en stop met de schuld bij de jongeren te leggen, alsof dat zij alles voor niets krijgen….
tenslotte is de politiek puinhoop in België en de economisch malaise in Europa, het resultaat van al die ‘briljante - universitair gediplomeerde ‘ 50 en 60-ers.
stop the crap - start working !
12/07/2011 om 12:09
Beste
uw stuk is goed geschreven maar er hangt een sfeertje rond van: “in onze tijd was alles beter…”.
Ikzelf heb een technische middelbare opleiding gevolgd, heb daarna een bachelor opleiding gevolgd en dan nog eens een andere master opleiding. Ik stak er nooit bovenuit in het middelbaar ook al deed ik dan erg mijn best. Toch heb ik nooit enige herexamens moeten doen in het hoger/universitair behalve in mijn schakeljaar bij mijn Master opleiding.
Dit om maar aan te tonen dat “tests” of “percentages” niks zeggen. Er zijn vele “slimme” kinderen die door het middelbaar vliegen en dan in de hogeschool terecht komen waar ze er niks van bakken. Maar misschien ligt dit ook deels aan de mentaliteit van de studenten, maar ook niet helemaal.
De vraag is vooral: “wat verwacht je van mensen die afgestudeerd zijn (bachelor/master/doctoraat)”. Ik denk dat je MOET verwachten dat ze de leerstof onder de knie hebben en inzicht hebben in hun vakgebied, dat betekent dat ze voor zichzelf nieuwe dingen kunnen bedenken als er nieuwe informatie bekend wordt.
Ikzelf ben een héél groot voorstander van goedkoop onderwijs, waar je x aantal jaar goedkoop kan studeren en de prijs afhankelijk is van het aantal examens waar je door bent. Een idee van Frank Vandenbroucke als ik me niet vergis. In zijn plan rond onderwijshervorming zit heel wat interessants, lees het maar eens na.
En als jullie niet helemaal overtuigd zijn… het zijn jullie generatie universitairen die het systeem van nu uitgewerkt hebben. Beoordeel dan zelf of jullie zo’n goed systeem hadden… Ik denk dat er nu veel meer ook rond “attitudes creëren” wordt gewerkt waarbij iemand niet in een systeem komt en het systeem overneemt maar durft meedenken en er ook kritisch naar kan kijken…
12/07/2011 om 12:53
Ik wil even opmerken, als pas afgestudeerde, dat de lat voor studenten zeker niet lager ligt dan vroeger. Ik denk dat prof. De Vos een beetje lijdt aan cultuurpessimisme. Waar men vroeger een 12 nodig had om te slagen, heeft men nu inderdaad genoeg aan een 10. Maar er zijn genoeg proffen die, toen ze vroeger een 12 zouden geven, nu een 10 geven. Het klinkt allemaal anders, maar in se blijft het hetzelfde systeem.
Dat we sinds kort semesteriële examens hebben, lijkt voor de studenten van vorige generaties alszijnde makkelijker, alles is meer gespreid en dergelijke. Maar waar ze niet bij stilstaan is dat we wel twee keer per jaar ons moeten afsluiten van de buitenwereld om te studeren.
Ik geef toe dat er aan de universiteiten een tendens heerst van verpampering… En zelf ik ben ik daar absoluut tegen. Het blijft nog steeds universiteit en men moet maar verantwoordelijk genoeg zijn. Maar die verpampering wordt gegeven voor de studenten van vorige generaties en niet gevraagd door de studenten van de huidige generaties.
Nu goed, drie maanden vakantie, een diploma op zak, en we blijven verder studeren.
12/07/2011 om 13:31
Bravo voor dit artikel. Ik zou het niet beter kunnen schrijven hebben als bevoorrechte getuige werkend als postdoctoraal onderzoeker aan een grote vlaamse universiteit. Vlaams, nu ja… want gepaard aan de verlaging van de slaagnormen is er ook een sluipende verengelsing aan de gang, met evenveel enthousiasme en dictatoriale trukken doorgevoerd als die normverlaging. Ik heb lang in Afrika gewerkt in een “vorig leven”, en leerde daar dat 1) wanneer het onderwijs in een volksvreemde taal gegeven wordt, dit onvermijdelijk tot kwaliteitsverlies leidt, en zeker de democratisering niet vooruit helpt, integendeel, 2) wanneer de lat te laag ligt (en dat is ginder meer nog dan bij ons het geval) vooral de minder gegoeden daar het slachtoffer van zijn, zoals u ook terecht schrijft. De rijkeren kunnen immers altijd betere scholing elders betalen.
Wat ik vooral niet begrijp is dat beide tendenzen aan onze vlaamse universiteiten van “hogerhand” komen, maar niemand schijnt te weten van waar. Een onzichtbare, ongrijpbare dictator trekt aan de koordjes en alle hooggeleerde rectoren, dekanen, professoren enz. dansen nogal kritiekloos op zijn muziek.
Wat ik nog minder begrijp is dat alle academici, en bij uitbreiding leraren middelbaar en lager onderwijs en hun directies, aanvaarden dat politici zich komen moeien met slaagcijfers, vakinhouden, onderwijsmethoden en onderzoek. Ongelooflijk, want in een democratie dienen politici kaders te scheppen en geld te zoeken voor een optimale werking van onderwijs en onderzoek, maar zij moeten vooral NIET bezig zijn met de invulling van beide activiteiten. Dat doen de experts terplaatse, vrij en onbevangen. Helaas, dit is niet meer het geval. U gebruikt de zinswending “voorgeprogammeerd tot grijze onderwijsbureaucraten”. Inderdaad, maar door wie en waarom?
12/07/2011 om 17:09
@ Mia Verhelst.
Ik ben het zelden zo eens met iemand. Petje af. Ik sta namelijk zelf al 11 jaar in het onderwijs en de vervrouwelijking van ons beroep is veel te sterk ingezet. Ik werk heel graag in het onderwijs en ik ben zelfs nu nog vandaag op 12 juli bezig met nieuwe cursussen te schrijven voor het volgende schooljaar. Het is een mooi beroep maar inderdaad ondergewaardeerd. Bovendien zijn er veel jonge mensen die het na 5 jaar laten voor wat het is. Ik heb al veel getalenteerde, gedreven jonge mensen zien stoppen. Omdat men er mee solt zoals nergens in de privésector het geval is. Vb. loonschommelingen omdat je in 2de graad BSO lesgeeft als licentiaat (master), het moeilijkste publiek dat er is en het slechtst betaald!
Ik maak een grote aantekening bij het artikel van professor De Vos: vorig jaar vele honderden afgestudeerd met het diploma rechten. In de richting 7BSO Verven, 7BSO Thuis en Bejaardenzorg en 7BSO Kinderzorg, amper 10 leerlingen telkens in het officieel onderwijs in dezelfde onderwijsstad als professer De Vos. Ook in het katholieke net amper een 20-tal. En dat terwijl mensen met een 7BSO diploma gewoon garantie hebben van 100% op werk. Er zijn vele veelvouden nodig in al die beroepen maar niemand die er graag voor kiest.
Democratisering juich ik toe, maar er zijn veel mensen die zich overschatten en foute keuzes zijn er bij de vleet.
Ook ik kom nog uit de tijd van een 12 op 20. Ik wist niet dat een gemiddelde van 15 op twintig nu al een grote onderscheiding is op de universiteit. Dat is toch de instelling zelf die zijn waarde naar omlaag haalt. Dat alles beter was vroeger is met een grove korrel zout te nemen, sommige dingen zijn beter, maar ook wij moesten groepswerk doen, spreekbeurten houden voor andere medestudenten, werken en oefeningen waren met deadlines beladen in januari. Ik ben ook voorstander van een jaarsysteem qua examens. Een beetje kunnen omgaan met stress kan geen kwaad. Uiteraard zijn er nog andere vaardigheden naast kennis die heel belangrijk zijn, maar op de eerste plaats is kennis wel onontbeerlijk om de andere vaardigheden te kunnen doen. Ik zou niet graag willen eten van een keuken waar de kok niet weet wat peper en zout is, gaartijden, kruidenkennis, … . Dat is met elk beroep dus zo. De leerplannen zijn teveel gericht op vaardigheden en veel minder op kennis. Misschien een aanrader voor de politici van het parlement om dat in een achterhoofd te houden als ze weer eens een vernieuwing in het onderwijs willen doorvoeren.
12/07/2011 om 18:47
Ik behoor beslist niet tot de categorie van “vroeger was alles beter”, integendeel! Maar de waarheid gebiedt mij te zeggen dat ik soms verstomd sta als ik hoor en zie hoe ver de algemene kennis van afgestudeerden reikt. Zou dit de halve-beschaving zijn waarover Menno ter Braak het had?
12/07/2011 om 22:49
Gewoon een vaststelling: Wetenschappelijke studie heeft uitgewezen dat de groei (bnp) blijkbaar niet gerelateerd is met een hogere gemiddeld niveau van je totale popoulatie maar dat groei enkel komt als je een kleine group hebt die een zeer hoog niveau heeft. Dit is in bedrijven ook zo, 80% van de omzet wordt gemaakt door 20% van de populatie, heb ik na 30 jaar ondervinding overal kunnen vaststellen. Democratisering is nodig - namelijk dat je de toegang toe onderwijs kan geven aan iedereen maar wel met dien verstande dat er rekening gehouden wordt met capaciteiten, gedrevenheid, talent en andere parameters.
Ondertussen is die democratisering uitgegroeid tot ‘iedereen moet een diploma hebben’ en liefst een universitair als het kan. Dit heeft geleid tot het huidige systeem dat steeds ingeboet heeft om zoveel mogelijk diploma’s te produceren, maar geen kwaliteit.
Ik ben geen seksist (en moet oppassen want als je tegenwoordig een mening uit geraak je sneller dan je denkt in de problemen met wetgeving die alles wil reguleren) maar moet constateren dat die situatie zich gaan manifesteren is doordat meer en meer vrouwen naar de universiteit zijn gegaan (files ook trouwens maar dat heeft niets met de rijkunst van vrouwen te maken- is een aantal-probleem). Toen ik ingenieur studeerde hadden we op de 150 misschien 10 vrouwen. En die zaten verdomd op hun plaats. Ter info in bedrijven zitten we binnenkort met hetzelfde probleem krijgen - de quota - ik ben momenteel zelf toeschouwer op het begin van dit verhaal in bedrijven, ze katapulteren die vrouwen op posities waarvoor ze de technisch capaciteiten niet voor hebben. Gevolg - verlaging van het niveau binnen het bedrijf, demotivatie bij de gasten die capaciteiten hebben, klanten die ontevreden zijn, vrouwen die op posities zitten waar ze zichzelf niet goed bij voelen of die zichzelf blijkbaar verplicht voelen zich telkens te moeten verdedigen daar te zitten door te ‘bitchen’. Voor mannen is die overpromotie er ook, maar er zit geen ‘institutionele quota’ op dus blijft dat op ‘natuurlijke wijze’ beperkt.
Doordat iedereen een diploma heeft is er een business gekomen van ‘extra diploma’s’. MBA’s, extra licenties,…. een business - je kan zo’n MBA diploma kopen, ter info ik heb toen ik voor een groot olieconcern werkte een MBA-er mijn project definitie gegeven van het project waar ik op dat moment aan werkte . Hij was geslaagd met brio nadat hij herwerkte tot zijn eindwerk. Door die business is er weer een anti-democratisering, enkel kinderen van rijke ouders kunnen studeren aan Stanford, MIT, Cambridge, Oxford, Insea studeren.
Maar wat je hier duidelijk beschrijft is eigenlijk maar één klein proces van wat er gaande is - we zitten met een system crisis.
En die oplossen zal een enorme uitdaging zijn !!! We moeten ons afvragen of we niet op een ‘dead horse’ zitten. Ik zie iedereen slagen om er toch nog leven uit te krijgen. Vroeger ging dat gemakkelijker: oorlog en restart - hopelijk wordt dit niet de oplossing.
12/07/2011 om 23:09
Dat het cijfer om te slagen, gedaald is wil niet zeggen dat het oordeel om te slagen gedaald is. Professoren passen hun cijfer gewoon aan: 10 is het vroegere 12, 12 het vroegere 14 etc. Er is meer ruimte voor nuance in de scores van de betere studenten. En ja, grootste onderscheiding zal nog wel heel uitzonderlijk zijn. Dat heb ik zelf maar 1 keer gezien in een richting met meer dan 500 studenten. Je kunt ook onmogelijk beweren dat van de docenten steeds meer gevraagd wordt en van de studenten steeds minder. Mijn ouders typten hun eindwerk op een typmachine en haalden alles uit een bib. Ik had toegang tot internet. Dan wordt automatisch verwacht dat je meer informatie ter beschikking hebt en sneller en zien de vereisten er dus heel anders uit. Maar ja, wij zijn daarmee opgegroeid. Dus wordt er niet bij stilgestaan als wij daar goed in zijn.
13/07/2011 om 04:13
We moeten durven toegeven dat ons systeem niet ideaal is. Ik heb tijdens en na mijn doctoraat langere periodes aan verschillende buitenlandse universiteiten doorgebracht. Daarnaast heb ik een nauw contact met de Vlaamse industrie. Ik kan alleen maar zeggen dat het beter kan.
Onze studenten groeien als vanzelf van een bachelor in een master. Dat hoeft niet, laat ze eerst een paar jaar naar de industrie/arbeidsmarkt gaan, laat ze groeien en ontdekken wie ze echt zijn. De gemotiveerde studenten komen vanzelf terug en brengen een pak industriele kennis mee waardoor als vanzelf de cursussen anders en teogepaster/diepgaander en meer up to date worden.
Geef ze dan in de master-jaren keuze uit verschillende vakken waar er echt diep in gegaan wordt op bepaalde onderwerpen en geen vast curriculum meer. Het verhoogt de kwaliteit van de universiteiten (je kan meer gespecialiseerd tewerk gaan, die unief is goed in hetgeen mij interesseert, dus ga ik daar …), het brengt de industrie meer gepaste werkkrachten, verlaagt het aantal master-studenten met een nauwere band tussen proffen en studenten als gevolg, en op lange termijn een beter contact tussen industrie en unief. Bovendien laat het toe studenten te betrekken bij lopend onderzoek, dat verhoogt de output en competitiviteit van onze uniefs.
Maar dat is niet sociaal, niet democratisch ….?!
Ik denk dat de boodschap die collega De Vos geeft meer dan waar is, maar er scheelt meer dan enkel dat met ons systeem …
13/07/2011 om 09:29
Dat proffen nu geëvalueerd worden, lijkt me toch een goede evolutie. Ik herinner me oude mannen die volledig inspiratieloos een cursus voorlazen, drie kwartier te laat kwamen in de les, etcetera. Hadden waarschijnlijk allemaal grote onderscheidingen gehaald in hun tijd, maar ik heb me toch vaak afgevraagd hoe het mogelijk was dat ze niet op hun vingers werden getikt of geëvalueerd.
Vroeger was echt niet alles beter.
13/07/2011 om 12:54
Studielast, niet meer in jaren opgedeeld, maar in semesters wordt als een slechte zaak voorgesteld.
Maar is dat wel zo?
Maakt het een persoon slimmer als die op korte tijd hopen leerstof kan leren en een examen af te leggen om het daarna voor het grootste deel weer te vergeten?
Uiteindelijk in het bedrijfsleven heb je mensen nodig die altijd zich goed inzetten en niet alleen tijdens de examens en dat vond ik toen wel een minpunt. Er waren alleen die examens met die grote hoeveelheden, en in mijn richting, waarbij veel lijstjes geblokt moesten worden, werden een aantal van de grote onderscheidingen zelfs gehaald door mensen die nooit aanwezig waren, maar die gewoon het geluk hadden dat ze goed konden leren.
Of ze een paar dagen na het examen dat zelfde nog opnieuw konden afleggen, was een andere zaak.
En dan ging ik een jaar naar Duitsland waar ze met semesters werkten… Ik heb nog nooit zo goede punten gehaald, want hier werd mijn werk tussendoor geëvalueerd. Ik moest voor elk vak een aantal werken indienen, mondelinge examens. Dat was een verademing. Ik moest harder werken dan hier, maar het systeem waabij minder ‘van buiten blokken’ werd geëist, maar echt meer werken deed zo goed.
13/07/2011 om 14:17
Er wordt hier veel over de LAT en NIVEAU gesproken, alsof onderwijs een competitie is.
Ik dacht dat onderwijs over kennisoverdracht ging, over jonge mensen zo goed mogelijk voorbereiden op deze complexe wereld.
Na het onderwijs komt de rat-race wel vanzelf, een onderwijssyteem dat als selectiemechanisme fungeert heeft weinig meerwaarde.
Hoe meer jongeren een voortgezette opleiding krijgen hoe beter!
14/07/2011 om 00:57
Professor,
Bepaalde delen van uw analyse zijn interessant en naar mijn mening eventueel terecht. Maar ik vind uw interpretatie van de bestaande onderwijsregelgeving, die zogezegd de creativiteit van de lesgever zou fnuiken, storend. Het is een gemakkelijk discours dat proffen van tijd tot tijd voeren, maar dat volgens mij de bal misslaat. Mijn kritiek beperkt zich tot dit deel van uw tekst.
Het is waar, de regels waaraan proffen zich moeten houden zijn toegenomen. Maar die zijn vooral gericht op het vermijden van willekeur, en op het verbeteren van kwaliteit. De prof van vandaag heeft lang niet meer de goddelijke almacht, en zo hoort het ook.
Ten eerste de examens. Dit zijn cruciale momenten in het leven van studenten, waardoor zomers kunnen gered of verwoest worden. Het lijkt mij dan ook logisch dat er een procedureel kader is om de student, uiteraard de ondergeschikte in de student-prof machtsrelatie, tegen willekeur - en die was en is er van tijd tot tijd- te beschermen. Dergelijke regels hebben echter weinig impact op de individuele vrijheid van de lesgever om zijn examen (moeilijk of niet) inhoudelijk vorm te geven, of te quoteren. Het moet nu alleen fair gebeuren. Misschien dat bepaalde studenten het systeem misbruiken, dat zou kunnen. Dan moeten de procedures eventueel bijgestuurd worden. Maar niet meer dan dat.
Waar onderwijsregelgeving ook voor zorgt, is waken over de kwaliteit en de samenhang van een opleiding. Door dergelijke regels worden proffen nu verplicht om met elkaar te overleggen over hoe verschillende vakken zich tot elkaar verhouden, en om hun vakinhoud vooraf op gestructureerde wijze aan te kondigen. Ze moeten inderdaad de werkvormen vastleggen en de eerste les uitleg geven over het examen. Die regels zijn er niet zomaar gekomen, professor. Die zijn er omdat proffen dat voorheen onvoldoende deden. Maar dergelijke regels staan u helemaal niet in de weg om de gepaste werkvormen te kiezen voor uw vakgebied, en uw creatieve zelve te wezen tijdens de les. Dat kan toch nog altijd?
Dergelijke regels zorgen er ook voor dat proffen nu beter dan voorheen geëvalueerd worden op hun onderwijsvaardigheden. En dat is nodig, professor, want een aantal van uw collega’s kunnen absoluut niet lesgeven. Het is daarenboven de organisatorische logica van een faculteit als de uwe dat dergelijke wantoestanden blijven voortbestaan: u bent allen vrij autonoom in hoe u uw lessen invult, en u heeft elkaar daarenboven nodig: als u vandaag tegen de kar rijdt van uw collega die slecht les geeft, dan blokkeert hij misschien morgen mee uw benoeming tot hoogleraar. Conflicten worden daarom best vermeden en er wordt gezocht naar een modus vivendi onder elkaar, die nadelig is voor de student. Daarom zijn studentenbevragingen, als ruw materiaal, een sterk instrument om discussies over zwakke onderwijsvaardigheden te objectiveren en deze ook aan te pakken. U vergat er trouwens bij te zeggen dat deze studentenevaluaties enkel ruw materiaal zijn die door een commissie, voorgezeten door een collega, worden besproken en geïnterpreteerd. De rechtstreekse pop poll is het niet. Maar als een prof inderdaad echt slecht les geeft, dan geraakt hij daar nu veel minder mee weg dan vroeger. Dat lijkt mij logisch.
Ik zou zelfs nog verder gaan dan wat er nu aan onderwijsregelgeving bestaat. Ondanks de bestaande regels slagen faculteiten er vaak niet in om de maatregelen te nemen tegen ondermaatse onderwijskwaliteit. Want, opnieuw, u heeft elkaar nodig in andere dossiers. Uw facultaire organisatielogica leidt tot een evenwicht van leven en laten leven. Daarom stel ik voor dat onderwijskwaliteitscontrole nog meer dan vandaag onderworpen wordt aan het gezag van de centrale universiteitsoverheid, die als buitenstaander van het facultair verlammend evenwicht veel vrijer is om tegen zwakke onderwijskwaliteit in te grijpen. Zo kunnen situaties van ronduit slechte onderwijskwaliteit, die vandaag op uw faculteit nog altijd bestaan, eindelijk serieus aangepakt worden.
Hans
oud-student aan uw faculteit
14/07/2011 om 15:00
In het ‘voorwoord’ bij dit artikel staat: “De fabelachtige democratisering van het universitaire onderwijs bereikt het omgekeerde van wat ze beoogde”.
Het ontgaat mij wat de argumentatie in het artikel met ‘democratisering van het onderwijs’ te maken heeft.
15/07/2011 om 10:22
@Michael: slik, in Zweden hogere opleidingen gratis? De studenten mogen daar hun studieleningen afbetalen totdat ze 15 à 20 jaar gewerkt hebben. Over de ‘democratische’ toegang van iet of wat betere universiteiten in de UK en de US zullen we maar zwijgen zekers? Een rijkeluiskindje en een politiek vrindje kunnen daar altijd helpen. Onze twee pollekes kussen dat we leven in de gewesten van Sus Antigoon…
15/07/2011 om 18:19
Verder studeren is voor een pak meer mensen bereikbaar geworden en de schifting op de universiteiten wordt eerder doorgevoerd dan vroeger.
We vissen dus in een veel grotere poel aan een hoger tempo waardoor er dan ook meer mensen zich kunnen onderscheiden. Ik denk dat we dit enkel een goeie zaak kunnen noemen aangezien de traditionele arbeid en industrie stilaan wegtrekt uit ons land.
Brains is what we need.