Verschillende opiniemakers uit het academische milieu uitten midden juli kritiek op aspecten rond Vlaamse natievorming in België. Het ging daarbij ook om de vraag hoe ons federale systeem er zou moeten uitzien.
Academici
Helder De Schutter en Stefan Rummens, docenten politieke theorie aan de universiteiten van Leuven en Nijmegen, stellen dat een partij als de N-VA die het civiele nationalisme in het vaandel draagt, juist daarom uit respect voor de ‘duale identiteit’ van vele Vlamingen het federalisme zou moeten onderschrijven (De Morgen 15 juli).
Taalkundige Guido Vanden Wyngaerd van de Hogeschool-Universiteit Brussel relativeert de ‘Vlaamse droom’ om de eigen numerieke meerderheid uit te spelen. Citaat: ‘De Vlaamse redenering raakt aan een principe dat aan de basis ligt van de Belgische politiek en staatsinrichting. Dat principe komt er op neer dat een meerderheid nooit de macht van het getal oplegt aan de minderheid. De macht van het getal wordt in het Belgische staatsbestel ingeperkt door allerlei mechanismen die de minderheid bescherming bieden tegen ongebreidelde overheersing door de meerderheid.’ (De Standaard, 18 juli). Laten we beide stellingen even onder de loep nemen.
Belgisch gevoel
Wat De Schutter en Rummens definiëren als ‘civiel nationalisme’ is eigenlijk de definitie die algemeen wordt gegeven aan het nationalisme, namelijk het streven om natie en staat te doen samenvallen. In die definitie erkent elke nationalist zich, ook degene die geen aanhanger van het civiele nationalisme is. Zelfs een Franse staatsnationalist zou zich in die definitie kunnen vinden.
De Schutter en Rummens verwijten de Vlaams-nationalisten van de N-VA wel geen rekening te houden met het identiteitspluralisme. Met andere woorden: er zijn ook Vlamingen die zich Belg voelen en aangezien identiteit een wezenskenmerk van het denken in termen van natie en staat is, zouden de Vlaams-nationalisten de Belgische nationale identiteit van deze mensen moeten erkennen door te bouwen aan ‘een robuust federaal luik’. Moeten de Vlaams-nationalisten deze raad opvolgen en hun ideologie afstemmen op een ‘Belgisch gevoel’ van andere Vlamingen, iets dat valt of staat met datgene waarvan ze de verdwijning beogen? Is dat niet hetzelfde als van socialisten vragen dat ze de klassenstrijd afzweren omdat andere mensen zich nu eenmaal rekenen tot de ene of de andere klasse?
Onafhankelijkheid
Kan het buitenland ons iets leren? Neem nu Irak. In het noorden ervan besturen twee Koerdische partijen de Autonome Regio van Koerdistan. Officieel belijden ze trouw aan de federale staat, maar dat belet hen niet te dromen van onafhankelijkheid. Niet iedereen in Noord-Irak wil onafhankelijkheid, zeker niet alle Turkmenen, leden van een Turkstalige minderheid die in het gebied woont. Er zijn ook Koerden die zich gewoonweg Irakees noemen. Net zoals er Vlamingen zijn die zich Belg noemen. Betekent dit nu dat Koerdische nationalisten alleen maar een federale inrichting van Irak mogen voorstaan? Maar als zij menen dat de democratische belangen van de Koerdische natie het best gediend zijn met een eigen staat, waarom zouden ze dan niet het recht mogen hebben om dat ideaal na te streven? Voorwaarde is wel dat ze dit geweldloos doen en dat ze andermans identiteit in dat gebied respecteren in geval ze hun doel bereiken.
De meeste Vlaams-nationalisten dromen ook van een onafhankelijke staat. Ze weten natuurlijk dat het merendeel van de Vlamingen geen separatisme wil. Volgens De Schutter en Rummens zouden de Vlaams-nationalisten tegemoet moeten komen aan dat identiteitspluralisme door het separatisme in te ruilen voor het federalisme. Het lijkt wishful thinking, want de Vlaams-nationalisten vertrekken nu eenmaal niet vanuit het Belgische denkkader, maar vanuit de eigen natie die ze een staatkundig jasje wil aanmeten. In de gegeven omstandigheden betekent dit voor hen op lange termijn het doen samenvallen van staat en natie. Op korte termijn is het denken in termen van een confederatie niet per se uitgesloten vanuit een democratische afspraak tussen Vlamingen en Franstaligen om zelf te bepalen wat ze nog samen willen doen. Mocht Europa uitgroeien tot een echte federatie van natiestaten of regiostaten, zou zelfs dat tussenniveau als overbodig overkomen. De Verenigde Staten van Amerika tellen vijftig ‘states’ die naast elkaar bestaan, van hele grote zoals Californië (411.049 km²) tot hele kleintjes zoals Rhode Island (4500 km²), en toch hebben ze allemaal twee vertegenwoordigers in de ‘Senate’.
Meerderheid
Heeft de andere academicus, Guido Vanden Wyngaerd, gelijk met zijn afwijzing van de ‘Vlaamse droom’ om de eigen numerieke meerderheid te laten spelen? Die ‘Vlaamse droom’ is ingegeven door de ergernis over de vele grendels die het federale systeem van België kenmerken. Bart De Wever zei ooit dat hij de federale kieskring alleen maar kan aanvaarden als we dan ‘als tien miljoen Belgen’ zouden stemmen. Waarom, hoor je hem denken, moet de installatie van een federale kieskring immers onderworpen worden aan een op voorhand vergrendelde verdeling van de zetels tussen Frans- en Nederlandstaligen?
Als we de grendels afschaffen, laten we dan niet het democratische principe van ‘one man one vote ‘ spelen? De kritiek van de Franstaligen hierop kennen we. Vanden Wyngaerd brengt haar in herinnering. Citaat: ‘De echte inzet van het conflict is de volgende: zal de hervormde Belgische staat er één zijn waarin de Franstalige minderheid beschermd blijft tegen minorisering door de Vlamingen? (…) Nu toegeven op BHV betekent voor de Franstaligen niet meer of niet minder dan zich permanent overleveren aan een overheersing door de Vlaamse meerderheid in het Belgische bestel.’
Vrees
De ‘vrees’ van de Franstaligen aanvaarden als rechtvaardiging van een systeem vol met grendels betekent een aanfluiting van het principe van ‘one man one vote’. Bovendien zien we dat de Franstalige ‘minderheid’ (in de numerieke zin van het woord) zich via het bestaan van verschillende gewesten en gemeenschappen institutioneel juist in een meerderheidspositie manoeuvreert. De Franstaligen kunnen tot vier maal toe naar het middel van het belangenconflict grijpen, als gevolg van het bestaan van verschillende deelstaatparlementen.
Aan Nederlandstalige kant is er maar één deelstaatparlement en bijgevolg kan Vlaanderen maar één keer met het belangenconflict schermen. Vergelijken we weer even met het buitenland. Zelfs in de republiek van Cyprus (1960-’63) bestond er geen numerieke pariteit tussen de Grieks-Cypriotische meerderheid en de Turks-Cypriotische minderheid, wel een verdeelsleutel van 70/30.
De ‘vrees’ voor minorisering van de Franstaligen in België of de vrees dat het ‘behoud van België (dient) om het ten voordele van de Vlamingen te kunnen uitbuiten’ (zoals PS-politica Anne-Sylvie Mouzon in mei 2008 zei) wordt geprojecteerd op de hypothetische toestand waarin we allemaal als Belgen zouden stemmen in een systeem zonder grendels en beschermingsmechanismen. De afwijzing is dus ingegeven door de ‘vrees’ dat het stempatroon zou verlopen volgens de belangen van een bepaalde gemeenschap als geheel.
Maar wie kan met zekerheid aantonen dat in zo een systeem de inwoners van Vlaanderen als ‘Vlamingen’ zouden stemmen? Het is best mogelijk dat de Vlaamse kiezers dan niet meer communautair stemmen. Met andere woorden: de links-rechts-tegenstelling zou dan meer kunnen spelen, zoals in een normale democratie. Dat betekent dat sommige Vlamingen meer in lijn met linkse Franstalige en andere dan weer in lijn met rechtse Franstalige kiezers zouden stemmen. De vraag is of het omgekeerde ook zou gebeuren, namelijk of de Franstalige kiezers ook de normale ideologische tegenstellingen zouden laten primeren op communautaire belangen?
President
Tot slot: zou de erkenning van identiteitspluralisme Vlaams-nationalisten ertoe kunnen brengen het federalisme te aanvaarden? Weinig waarschijnlijk zolang het federale systeem in België behept is met drempels en mechanismen die haaks staan op het ‘one-man-one-vote’ basisbeginsel van de democratie. Een federale kieskring brengt daar geen soelaas in omdat het aantal zetels al op voorhand verdeeld wordt tussen Nederlands- en Franstaligen.
Mensen die pleiten voor een federale kieskring in de hoop beide groepen dichterbij elkaar te brengen, zouden in feite - consequent doorgeredeneerd - moeten gaan voor zaken die in de huidige omstandigheden utopisch zijn, namelijk de installatie van partijen met regionale vleugels én een president. De installatie van een president (m/v) zou trouwens een dubbel eerbetoon zijn aan de democratie: enkel een staatshoofd dat door alle Belgische staatsburgers zou verkozen worden, zou gelegitimeerd zijn om in allerhande toespraken lucht te geven aan zijn/haar bezorgdheid over de politieke toestand.
Maar dit alles is zoals gezegd utopisch. De realiteit tendeert naar een confederaal systeem.
Dirk Rochtus doceert internationale relaties aan Lessius Antwerpen
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
23/07/2011 om 12:12
“Wie beide groepen dichterbij elkaar wil brengen, zou dan beter gaan voor twee zaken die in de huidige omstandigheden utopisch klinken, namelijk unitaire partijen én een presidentieel systeem.” Unitaire partijen? Als dat mogelijk zou zijn dan kunnen we ook eens proberen om de aarde in omgekeerde richting rond haar as te laten draaien.
23/07/2011 om 12:33
Helemaal akkoord als écht alle blokkeringmechaismen grendels, en pariteit weg zijn! die dingen waren en zijn een zware en historische fout!
Doe daar nog het respecteren voor elkaars taal en cultuur bij en dan hebben we misschien voor het eerst een vaderland!
Dan moet de Koning of toekomstige President zijn trukkendoos (dreigen met speculanten, gezichtsveries in europa enz. enz.)niet boenhalen om 2 dagen later de politiekers met vakatie te sturen, daarmee zijn geloofwaardigheid verliezend.
Flink besparen op ministers en regeringen, dat kan dan ook.
One-man-one-vote, schitterend! dat zou nog eens een vooruitgang zijn!
Ik denk dat zelfs NVA zich daar in zou kunnen vinden, aangezien die in het parlement (tijdens lopende zaken) zo graag meerderheden zochten rond bepaalde thema’s! en zelfs erin slaagden van MR SPA CDV en NVA samen een wet (op gezinshereninging als ik me niet vergis) te laten samenwerken, zo zie je maar.
Een mooie droom zou uitkomen mochten vanaf morgen alle partijen zich inzetten om dit One-man-one-vote, te realiseren! dan kunnen we deze monsterconstruktie van een regering in spé, alvast vermijden!
Nu dreigen opnieuw veel burgers, uit alle lagen vande bevolking, weer met hun stem of mening (al dan niet correct) uit de boot te vallen. Die zijn dan misnoegd en dat is een gevaarlijke voedingsbodem.
23/07/2011 om 14:01
@Dirk De Vrieze: inderdaad, unitaire partijen zijn utopisch. Maar wat de voorstanders van een federale kieskring willen bereiken, heeft alleen maar zin als er unitaire of eventueel bi-nationale partijen zouden zijn (partijen met regionale vleugels, zoals de christendemocraten in Duitsland met CDU en CSU). Quod non. De vraag is ook: als we terug op basis van het one-man-one-vote beginsel zouden willen werken, of dat inderdaad niet een herijken van het partijensysteem in de richting van zo een bi-nationale partijen zou veronderstellen?
23/07/2011 om 14:02
Het hele debat over federale kieskring en duale identiteit gaat, of men dat nu wilt of niet, over taal. Natie gaat over 2 zaken: taal en leefgebied. Alleen al het bestaan van verschillende taalgroepen creëert verschillende belangengroepen. Maar als een taalgroep ook nog eens begrensd wordt in een groot gebied, dat is dat een apart land. Of alleszins, als het een apart land zou zijn, dan zouden de inwoners al hun politieke vertegenwoordigers verstaan, dan zouden ze weten dat ze makkelijk met dienstenpersoneel (zowel overheid als commerciële sector) kunnen communiceren en dat de meerderheid van de mensen in dat gebied hen taalkundig kunnen begrijpen.
Wij hebben geen federale kieskring (én geen federaal of semi-federaal belgië) nodig en wat we met zekerheid ook niet nodig hebben zijn twisten welke taal- én gebieds-groep de andere groep politiek domineert. Er is niets mis met een gebied dat geregeerd en geleefd wordt op basis van een hoofdtaal. (Tweede talen mogen, maar dan a.u.b. engels i.p.v. frans. Of hoeveel vlamingen verstaan frans beter dan engels?)
Wat mij betreft mag er gerust een exclusieve samenwerking tussen vlaanderen en wallonië onder de naam België blijven bestaan, bv. wat betreft Brussel en daarnaast beleidsthema’s waarbij de landen vrijwillig met elkaar willen samenwerken. Maar als iemand zich liever Belg dan Vlaming noemt, dan misschien alleen maar het een grotere historische klank lijkt te hebben en daardoor beter klinkt, niet per sé omdat we willen dat beide taalgebieden over belangrijke thema’s evenveel te zeggen hebben over het andere taalgebied als het eigen.
23/07/2011 om 15:13
Academici, denken na , maken een analyse , en stellen een oplossing voor . Of die oplossing realistisch is of niet doet niet altijd ter zake.
De grote veranderingen in de geschiedenis kwamen er meestal onder dwang , nadat het spel van winner tegen verliezer gespeeld was.
België is zoals de meeste Europese landen ontstaan uit een “zomerse revolutie” nadat vorsten en keizers niet geslaagd waren hun uitbreidingsdromen te realizeren.Wallonië en Vlaanderen waren gewilde bruiden in de loop van de geschiedenis.
Ook academici kunnen vaststellen dat ondanks alles , er een evolutie is die traag maar zeker maalt.België is zo een product van trage evolutie , een beetje als een echtpaar dat zijn weg zoekt en dat na 180 jaar barsten toont.
Denken dat een teruggang naar unitaire partijen , met een President aan het hoofd de zaken oplost ,de idee alleen is een gekheid op een stokje.
De voorwaarden om de brokken te lijmen in dit land ( en we betreuren dit ) zijn vooralsnog niet ingevuld.
De ” state of mind ” van Walen , Brusselaars , en Vlamingen is niet mature om velerlei redenen. Deze staat wordt verteerd door tegenstellingen die zich als een elastiek uitrekken en inkrimpen.Niet mature omdat de voedingsbodem van deze tegenstellingen rijk is aan bacteriën waarvoor de Belgische wetenschap geen antibiotica ontwikkeld heeft .
Ook het befaamde en geprezen compromis op zijn Belgisch doorstaat de test van de professionals niet meer..
Een academicus bij uitstek Marc Eyskens heeft al veel artikels geschreven met een hoger gehalte dan het artikel hierboven.
Zijn ideen zijn “mature” , maar de voorwaarden opdat Vlamingen en Walen door dezelfde bril kijken zijn niet voldaan. dat is juist het punt dat ik wilde maken. Opdat Vlaminen en Walen door dezelfde bril zouden kijken , en verbondenheid zouden voelen , hoeft men niet terecht bij academici, de gewone wijze man of vrouw in de straat hij weet beter.
Onze politici, onze partij leiders , onze ministers van staat , hebben niet kunnen beletten dat de bacterie vrij spel kreeg.
De federalizering van onze instellingen heeft niet kunnen beletten dat de bacterie nog actiever ging woekeren, de anti bacterie ,terug naar het unitaire is “whishfull thinking “.
Onze toekomst van België op korte termijn is niet rooskleurig , geen medicijn kan op zo korte termijn ontwikkeld worden. Onze weg naar maturiteit is er een op termijn , als we die weg nog samen willen inslaan. That Is The Question .
23/07/2011 om 17:30
@ Dirk De Vrieze & T.P.
Volledig akoord met wat jullie stellen, volledig..
Nu eens in de geschiedenis kijken?
1919 Pakt van Loppem, Het enkelvoudig algemeen stemrecht wordt afgedwongen na een bittere staking.
onverwacht gevolg; de Vlaamse demografische meerderheid manifesteert zich in alle nationale partijen, én Vlaanderen richt daarbuitenom zijn eerste regionalistische partij.. De Meetingpartij op.
Zijn de eerste veriezingsrondes nog voor franstalige of tweetalige Vlamingen, meer en meer voert “het Vlaams” als taal, als bestuurstaal zijn mars door de instellingen..
Eind jaren 20 begin jaren 30 (dus maar een 10tal jaar na het algemeen enkelvoudig stemrecht) worden de Franstalige socialisten bang voor de culturele eenheid van Wallonië ( de Vlaamse arbeiders aan de borinage en de hoogovens van Luik brachten ook hun priesters én met de priesters het Nederlandstalig lager onderwijs in Wallonië binnen) waardoor zij in 1932 -1933 -ik wil het kwijt zijn- de éérste taalwetten invoerde en aan Vlaanderen toestonden dat de Rijksuniversiteit van Gent werd heropend (kan iemand mij vertellen waarom die moest gesloten worden in 1830?) en dat de administratieve taal in Vlaanderen het Nederlands was. Hier stierf het idee “La Belgique sera latine ou ne sera pas”… en legde de Franstaligen zich toe op het beveiligen van de latijnse cultuur in het zuiden en Brussel. Het zou duren tot 1960 voor fransdolle Vlamingen zich hierbij konden neerleggen (de verslagen van de Gemeenteraad van het Liberale Diest (Omer Vanoudenhove) werden tot ver in 1960 er jaren in het Frans opgesteld.. Il faut le faire)
Na de koningskwestie begrepen de Walen dat ze in een minderheidspositie stonden en begonnen te onderhandelen.. Deze onderhandelingen resulteerden in de staatshervormingen van de jaren 70 tot 90 die de huidige onvrede tot stand hebben gebracht.
De beschermingsmaatregelen voor de Franstalige kultuur zijn in vraag te stellen omdat bij de BHV kwestie de Franse kultuur niet in gevaar werd gebracht, nog de eenheid van het land. Men heeft dat ervan gemaakt.
23/07/2011 om 19:02
De speech van onze koning op de nationale feestdag waarin hij zijn emoties duidelijk tot uiting laat komen, begrijp ik wel. Als koning zou ik mij ook boos maken over de meningsverschillen en hameren op verbondenheid. Maar is dat nog realistisch te noemen ? In alle respect voor de andere gemeenschappen, ik weet écht niet of zij dichter bij elkaar moeten komen ? De vonken en wantrouwen van onze politici spatten eraf ! Ik denk niet dat unitaire partijen wenselijk zijn, confederalisme wel, ieder zijn eigen weg en samenwerken zoveel als mogelijk.Living apart together en zowel het vlaams als belgisch gevoel mag er zijn.
23/07/2011 om 19:55
Het getuigt van verregaande wereldvreemdheid en een zorgnisbarende ivoren tempelmentaliteit om te beweren dat een samenhorigheidsgevoel kan beinvloedt worden door partijen of een staatshoofd. Alsof Sarkozy of Wulff (wie, ja die dus) Frankrijk of Duitsland verenigen.
En waarom een president (die per definitie maar een deel der bevolking representeert als je niet in Wit-Rusland woont) meer gelegitimeerd zou zijn om zich zorgen temaken dan een koning mag Joost weten
23/07/2011 om 20:48
Een natie wat houdt dat in. De huidige staten werden allen door oorlog, huwelijk en zelfs door het betalen van een prijs gevormd.
De bevolking van hele gebieden hebben hierbij nooit enige inspraak gehad. In het onzalige jaar 1830 werd door een nietverkozen groepje de Staat België gecreërd . Niemand werd gevraagt of zij Belg wilden worden . Neen zij namen een landkaart, duiden daar enkele gebieden aan en voila dat werd België.
In mijn voorgeslacht vind ik: Adrianus geboren 9 september 1771. Was hij Oostenrijker ?
Franciscus geboren 4 februari 1796. Was hij Fransman ?
23/07/2011 om 21:22
Blijkbaar is dit artikel geschreven met volledige miskenning van de geschiedenis . De partijen werden bewust vijftig jaar geleden gesplitst . Dat moet onvermijdelijk leiden tot de verdere splitsing van dit kunstmatig land . Overigens hebben Gaston Eyskens en Wilfried Martens ervoor gezorgd dat niet de FRanstaligen maar wel de Vlamingen worden geminoriseerd . Vlaanderen kan niks meer verweznlijken omdat de “minderheid” alles kan blokkeren .
23/07/2011 om 21:41
Het Vlaams-nationalisme stoelt op wrok over geleden onrecht in het verleden. Begrijpelijk, maar thans totaal achterhaald en onvruchtbaar.Trouwens in België leven geen Vlamingen, Walen en (nog gekker) Brusselaars. Maar wel Vlamingen, Limburgers, Luikenaars, Brabanders, Henegouwers, enz… Deze gewesten werden al in de 15de eeuw samengebundeld door de Bourgondische hertogen, sindsdien zijn ze nooit meer gescheiden. Misschien zou een terugkeer naar deze historische gegevens niet eens zo gek zijn, want een federalisme dat louter steunt op de basis van de taal is in strijd met de realiteit. Laten we eens in de leer gaan bij Hamilton, Madison, de Rougemont en andere theoretici van het federale stelsel. Met een Kamer op evenredige basis en een Senaat op paritaire basis (zoals in de USA). En inderdaad geen idiote dingen meer zoals grendels, speciale meerderheden en andere ondingen. Laten we bovendien ophouden met onze verschillen te beklemtonen en datgene wat ons bindt weg te moffelen. Wij vormen geen verzameling van taalgebieden, maar veeleer een lots-en belangengemeenschap binnen Europa. En tenslotte, waarom zou een president beter zijn dan een monarch, ik zie het waarom daarvan niet in?
23/07/2011 om 22:21
Van het hoger gelanceerde kiessysteem droom ik al lang.En dan meer bepaald van het invoeren van een kiessysteem zoals actueel ingebruik bij onze zuiderburen in Frankrijk. Zou men in gans Belgie hierover een bindend referendum kunnen houden?
Voorafgaandelijk zou men best een opiniepeiling hierover kunnen uitvoeren om het eventueel zinloze van dergelijk referendum te vermijden.
23/07/2011 om 23:27
@Frank Schoups: in de laatste paragraaf was ik niet duidelijk genoeg,sorry. Ik wilde eigenlijk zeggen dat het geen zin heeft om te gaan voor een federale kieskring in een land met geregionaliseerde partijen. Wie voor een federale kieskring pleit om Vlamingen en Franstaligen nader bij elkaar te brengen, zou consequent doorgeredeneerd voor een unitair systeem moeten gaan. Eigenlijk wil ik zeggen aan de bepleiters van een federale kieskring: als jullie toch dat bepaalde doel willen bereiken, wees dan consequent en ga tenminste voor ‘unitaire’ partijen, of partijen met regionale vleugels. Maar dit is inderdaad utopisch. Het is zeker niet iets wat ik bepleit.
24/07/2011 om 11:07
En de Belg droomt verder ?
24/07/2011 om 11:55
Of stem PVDA
24/07/2011 om 12:08
Laten we die federale kieskring met een gerust gemoed instellen. Maar, dixit Bart De Wever, dan moeten al die grendelwetten en blokkeringssysteemen definitief verdwijnen. Waarom zouden de Vlamingen niet kunnen stemmen op een regionale Waalse partij? Waarom zouden de Walen niet kunnen stemmen op een Vlaamse regionale partij? Of zouden Walen toch wel standvastiger zijn in hun Waals kiesgedrag? En, natuurlijk dan moeten we nog de Waalse en Vlaamse stemmen evenwaardig maken. Waarom gaat er toch zo’n angst uit van onze Waalse burgers? Angst om wat dan ook te verliezen? Trouwens, ik ben wel benieuwd wat die acht partijen na 15 augustus gaan klaarmaken over zoveel dingen, waarin we diametraal tegenover mekaar staan.
24/07/2011 om 20:31
De maatschappij is individualistischer geworden. Individuele rijkdom is de laatste decennia voor iedereen en op jongere leeftijd, gemakkelijker toegankelijk en is ogenschijnlijk triviaal. Typisch in België zijn de 2 landsgedeelten verder uit elkaar gegroeid, alsook de politieke partijen.
Het zit in ons DNA. Elk species op aarde streeft naar “het zich toe eigenen van zoveel mogelijk resources”, vaak in groepsverband. Op zich is daar niets op tegen en heeft dit een natuurlijke oorsprong. Zonder dit gedrag zouden we zelfs niet op deze planeet rondlopen.
Lees resources als geld, territorium en macht en je komt in het wereldje van de Vlaams-nationalisten terecht. Ze kunnen dit aangeboren gedrag van de kiezers met succes in hun richting buigen, door het afbouwen van een aantal bestaande systemen voor te stellen, zoals transfers van Noord naar Zuid, solidariteit van werkenden naar werklozen, immigratie, …. Tools die hierbij gebruikt worden zijn opruiende slogans (”Walen zijn onbekwaam”, “Walen zijn junkies”), uitbuiting door minderheden (grendels), ongebalanceerde staatsstructuren (BHV), niet-homogene bevoegdheden, polarisatie en immobilisme. Ook zeer succesvol, naar het aantal kiezers gemeten binnen een niche dan, zijn de Waals-nationalisten. Deze zoeken verrijking in de uitbreiding en consolidatie van Brussel, bijvoorbeeld via transfers van faciliteiten gemeenten naar Brussel. Dit soort van nationalisme is te begrijpen: het is des mens.
Puur egoïsme kan niet aan de man gebracht worden, dit botst dan weer met een andere eigenschap nl. rechtvaardigheidsgevoel. Zonder rechtvaardigheidsgevoel zou er geen groepsstrategie mogelijk zijn in het streven naar meer resources. Dus komen andere argumenten naar boven, zoals democratisch, niet-racistisch, “voorstellen zijn ook voor de Waalse bevolking het beste”, “Franse taal en cultuur is zo verschillend dat Wallonië infeite reeds een ander land is”. Dit klinkt aannemelijk; beide bevolkingsgroepen worden er beter van.
Echter ook hier is er weer een probleem: Brussel als metropool van internationale bedrijven, als bakermat van de Europese unie is ook een begeerd resource object. Daar gaat de utopie van opsplitsing in aparte naties gebaseerd op landstalen. Zonder Brussel is het nog maar de vraag of de rijkdom van de Vlamingen op lange termijn wel gaat stijgen? OK, hier kunnen we misschien de Brusselaars verleiden om - vrijwillig - naar de Vlamingen over te stappen. Bijvoorbeeld, we verleiden ze door ze te laten kiezen voor Vlaamse kinderbijslag, bijgevolg zullen ze gaan stemmen als Vlamingen.
Niet onmiddellijk een succes als je ziet dat NV-A geen meerderheid heeft gehaald tov de andere Vlaamse partijen in Brussel. Dus werpen we de term confederalisme op het toneel. Confederalisme, dit is alle voordelen om resources naar zich toe te trekken, maar niet de nadelen.
Ik denk dat de Vlaams-nationalisten altijd afkerig zullen zijn tegen een federale kieskring, vermits dit niet aansluit bij hun basisdoelstellingen. Wat wel aansluit is het opdoeken van alle soorten grendelsystemen. Maar een federale kieskring zal hun droom naar confederalisme/opsplitsing nooit opbergen. Een federale kieskring, betekent blijven samenwerken met partijen in het andere landsgedeelte, niet direct hun sterkste kant. Dit zou ook willen zeggen dat ze tegen de socialistische familie als geheel moeten opboksen???
Persoonlijk ben ik wel voorstander, maar na het verwijderen van een aantal communautaire knopen, Ik denk dat als er een verkiezingsstrijd heerst gebaseerd op niet-communautaire programmavoorstellen, er gerust stemmen naar partijen in het tegenovergestelde landsgedeelte kunnen verhuizen. Laat de democratie zijn werking uitvoeren. Is verscheidenheid en multiculturalisme niet een belangrijke troef van België? De vaste verdeelsleutel (88/62) tussen Nederlandstaligen en Franstaligen moet dan wel verdwijnen.
24/07/2011 om 21:10
@Vik Eggermont: lachwekkend dat je Vlaams-nationalisme achterhaald vind maar wel teruggrijpt naar de provincies. Als er iets is in dit land dat achterhaald is zijn het toch wel de provincies.
De realiteit is dat dit land bewoont wordt door Vlamingen en Franstalige Belgen met nog enkele Duitstaligen in het Oosten. De breuk is volgens mij definitief, een federale kieskring zal de brokken echt niet kunnen lijmen.
24/07/2011 om 22:30
De Heren Professoren, de schrijver van het opiniestuk en degenen die door hem geciteerd worden, gaan eigenaardig genoeg voorbij aan het meest specifieke van de Belgische situatie. In tegenstelling tot zowat alle andere federale landen is onze staatsstructuur het gevolg van splitsing, niet van unificatie.
De staatsvorm “federatie” is overal elders het gevolg van het groeiend besef binnen eerder bestaande geopolitieke entiteiten dat zij er baat bij hebben zeer specifieke bevoegdheden op een onderling afgesproken manier en binnen een beperkend wettelijk kader samen uit te voeren (meestal worden zij hierbij gemotiveerd door culturele banden en/of door economische schaaleffecten). Zij voorzien dan tevens een mechanisme om e.e.a. te bekostigen en creëren een hiërarchie tussen de wetten en regels van de onderscheiden niveaus. Maar in ieder geval is het ontstaan van de federatie de uiting van de vrije wil van de (burgers van de) betrokken componenten.
In België is de weg omgekeerd. Eerst was er een unitaire staat -met vele gebreken en ongelijkheden- en dan is, op vraag van de Franstaligen, de weg van de opdeling ingeslagen. Het gevolg van deze keuze is dat er aan een splitsing slechts één mogelijk einde is, namelijk de totale opdeling. De logica, die ingeroepen wordt om het uiteenrafelen van één bevoegdheid te verantwoorden, kan, mutatis mutandis, ook voor alle andere gebruikt worden.
De argumenten, die door sommigen aangehaald worden om het bewaren van een federaal niveau, dat de gewesten en de gemeenschappen blijft verbinden, te rechtvaardigen, zijn noch absoluut, noch objectief. Ofwel zijn zij emotioneel, ofwel wordt er verondersteld dat de praktische moeilijkheden, waarmee wij bij een splitsing zouden geconfronteerd worden, te groot zullen / zouden zijn. Dat is echter een kwestie van persoonlijk standpunt.
De redenering van Professor Rochtus is academisch correct, vooral zijn latere toevoeging in acht genomen. Alleen vraag ik mij af welke partijen bezuiden de taalgrens hij voor ogen heeft bij de uitwerking van zijn visie.
(Nog een opmerking i.v.m. Irak. Zoals zo vele landen in de ex-koloniale gebieden, is ook dit land een constructie van de overwinnaars van WO I. Het huidige territorium van Irak valt grotendeels samen met drie los van mekaar staande provincies van het vroegere Ottomaanse Rijk. Bij de val hiervan en na de stabilisatie van de rompstaat Turkije door Mustafa Kemal -Atatürk- hebben de Britten en de Fransen deze provincies bij mekaar gehaspeld en er een Hasjemietische koning geïnstalleerd. Er was een Koerdische provincie in het Noorden, een Soennietische eerder centraal en een Sjiïetische in het Zuiden… Net datgene waarop de huidige evolutie waarschijnlijk zal uitdraaien.)
25/07/2011 om 09:10
In al die beschouwingen van onze proffen wordt stelselmatig één fundamenteel aspect over het hoofd gezien : het franstalig taalnationalisme = Belgisch staatsnationalisme. België is prefect leefbaar als FR=NL. Dit is niet het geval omdat de Franstaligen in België nooit als Belg, maar enkel als Franstalige reageren en op basis daarvan hun fameuze “minorizeringsangst” hebben ontwikkeld.
In tegenstelling tot wat veel “weldenkenden” in Franstalig Be en ter linkerzijde menen zijn de Franstaligen de oorzaak van de ondergang van België, dat de toets van de democratie in termen van “one man one vote” niet doorstaat. Ik Citeer Grote Belg Mark Eyskens, in een van zijn commentaren op de Belgische crisis : ” Nu verkiezingen organiseren zou een ramp zijn voor de democratie”. Je moet maar durven…Gevolg van die onzalige constructie : Vlaamsnationalisme en separatisme om uit de impasse en de dictatuur van de minderheid te raken.
Ofr hoe in dit debat oorzaak en gevolg systematisch omgedraaid worden, en hoe ook systematisch één partij geculpabiliseerd wordt voor het falen van de Belgisce staat.
28/07/2011 om 16:05
@ Jan Vandenberghe
het is een beetje spijtig voor u dat de lessen geschiedenis aan u een beetje voorbij gegaan zijn. Met wat meer aandacht zou u dan begrepen hebben dat Dhr. Eggermont verwijst naar oude graafschappen, hertogdommen etc….. in plaats van naar de huidige provincies. Een suggestie: doe eens wat leeswerk over de zo geroemde 11 juli 1302, en u zal verbaast staan kijken wie er allemaal met wie en tegen wie gevochten heeft.
Met vriendelijke groet
28/07/2011 om 21:56
het argument van de graafschappen en hertogdommen is eens tromanargument. Iets wat mr Eggermont ook weet. Maar het is een argument dat graag en vaak gebruikt wordt door mensen die een modern en vrij Vlaanderen niet genegen zijn.
De ironie is dat het vormen van België de oude indelingen in vlaanderen weggevaagd heeft. Wat in de pre-belgische periode al één enkele cultuurzone was (namelijk die van de nederlandstalige zuidnederlanders) is toen ook tot één enkel volk omgesmeed.
dus in tegenstelling tot wat sommigen beweren: wij zijn allen Vlaming. Een limburger of brabander is evenveel vlaming als een west-of oostvlaming of antwerpenaar. Hetzelfde kan niet gezegd worden op Belgisch niveau: een nederlandstalige belg is niet evenveel belg als een franstalige belg.
Het post-middeleeuwse Vlaanderen is ontstaan omwille van België, maar het heeft België niet nodig om te bestaan. Alleen hebben sommige mensen dat nog niet door, terwijl anderen dat wel door hebben maar zich om god weet welke reden scharen achter de quasie reactionaire kracht die het belgicisme is.
29/07/2011 om 04:13
@ Bernard
Een deel van de geschiedenislessen is allicht ook aan uw aandacht ontsnapt. De ‘Zuidelijke Nederlanden’ (ongeveer het huidige België + Frans Vlaanderen + het Groot-Hertogdom Luxemburg) werden in 1648 door de Spanjaarden geregeerd, na de godsdienstoorlogen van de 16e eeuw, en dit met de definitieve (mentaliteits)scheiding van de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden tot gevolg, vanwege de verschillen in religie (de gevolgen van de contrareformatie). De Zuidelijke Nederlanden (nogmaals: ongeveer het huidige België) en de Noorderlijke Nederlanden bleven tot op heden gescheiden, en zullen dat ook blijven, qua mentaliteit ( met uitzondering van de korte periode 1815-1830). De Belgische revolutie kwam tot stand door de tegenstand van het Belgisch liberalisme tegenover het absolutisme van Willem I.
“Tot één volk omgesmeed”: ten tijde van de door u zo bewierookte 11 juli 1302 vochten de Brabanders samen met de Vlamingen tégen de Fransen, terwijl de Namenaars met de Vlamingen tégen de Fransen vochten.
Historisch gezien is een Vlaming een inwoner van de provincies West- of Oost-Vlaanderen, van Frans-Vlaanderen en Zeeuws Vlaanderen. Niks minder, maar vooral niks méér. Een Limburger heeft historisch gezien meer verwantschap met een Luikenaar of een Nederlandse Limburger, en een Antwerpenaar meer voeling met een Brabander of een inwoner van de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het post-middeleeuwse Vlaanderen waar u op alludeert, is een illusie, allicht een droom: het heeft nooit bestaan, tenzij in West- en Oost- Vlaanderen en de randegebieden. Dus: neen, we zijn niet allen Vlaming. Zeker niet met het verzuurde, bekrompen Vlaanderen van de 21ste eeuw.
U hoeft mij niet te geloven, maar sla er eens een goede geschiedeniscursus op na; uw lichtend voorbeeld BDW kan u dezelfde informatie ook verschaffen, al valt het te betwijfelen of hij u een historisch exacte, niet gekleurde weergave van de feiten zal willen geven.
Met vriendelijke groet
31/07/2011 om 09:16
Het artikel van Dirk Rochtus is redelijk.
De term ‘civiel nationalisme’, een volk moet ook een staat vormen, is onduidelijk en onvolledig. Wat is een volk, wie behoort daartoe? ‘Het volk’ is een staatkundig onbruikbaar begrip. Het is een emotioneel begrip. Niets verkeerd zolang het niet ‘offensief nationalistisch’ wordt.
Het Offensieve Nationalisme (ON) van de zusterpartijen VB en N-VA kenmerkt zich door een afkeer van het veelvormige, van verschil, van verandering in welk opzicht dan ook. Daarom moet het volk zich terugtrekken in een (staatkundig) cocon, in een niet veranderend leven in de stam, wars van vrijheid, want dat is één van de oorzaken van het veelvormige. Dat laatste brengt (de moeilijkheid van) verantwoordelijkheid voor keuzes met zich mee. Op wereldschaal moeten zo minstens tien duizend staten gevormd worden, er zijn bvb. 6000 talen. Én elk volk vecht met elk ander en intern strijdt de meerderheid tegen minderheden. Het ON is een oneerlijk en door de machthebbers misbruikt nationalisme dat uit is op verknechting, op discriminatie van andere volkeren of groepen. Het is niet uit op bevrijding zoals het Defensieve Nationalisme, dat de Vlaamse strijd was tot de jaren 1960.
Een aspect dat in het artikel niet belicht wordt. Het ON verbindt zich altijd met het grootkapitaal nu in de vorm van het neokapitalisme/ neoliberalisme. Cfr de band N-VA en Voka. Het ON is dus tegen een federale staat en daarvoor worden allerlei drogredenen aangehaald zoals de vereiste 2/3e meerderheid voor het wijzigen van de grondwet is ondemocratisch want “De minderheid zou dan evenveel macht hebben als de meerderheid”. Dat is in ongeveer alle landen met een grondwet zo. Ook minorisering van de meerderheid is een drogreden. Het Vlaamse ON wil de onafhankelijkheid van Vlaanderen (VL) om van VL een goedkope werkplaats voor de grote multinationale exporterende ondernemingen te maken. Gevolg: De overheid, de vakbonden, de lonen, de sociale zekerheid: ziekte- pensioen- werkloosheid geminimaliseerd. Overigens ook Brussel, de EU en andere instellingen weg.
Een confederatie is een samenwerking tussen onafhankelijke staten die een verdrag hebben. Bvb. de VS van 1766 tot 1787. Wat in Vlaanderen confederaal genoemd wordt is gelijk aan de bevoegheidsverdeling in de VS, 18e amendement van de grondwet: Alle bevoegdheden berusten bij de staten muv. de bevoegheden die expliciet aan de federale overheid zijn toegekend: In België (BE) wordt dat art. 35 van de grondwet.
Een door het volk gekozen president met de huidige bevoegdheden van de koning brengt niet veel op. Kiesdistrict is duidelijker dan kieskring. Een Federale KiesKring (FKK) is wel nuttig.
Waarom: In andere federale staten opereren de politieke partijen in alle deelgebieden. Door het verschil in taal zijn de nationale politieke partijen in BE gesplitst in regionale partijen, die dan alleen belangstelling hebben voor hun eigen gewest. Het doel van een FKK is de partijen te verplichten belangstelling te hebben voor het gehele land. De verkozenen zijn verantwoordelijk voor het gehele beleid, voor het gehele land en dus moeten alle kiezers de mogelijkheid hebben te kiezen uit een lijst van alle kandidaten. In een systeem met beperkte, bvb. provinciale, kieskringen bestaat er een spanning tussen het (landelijke) beleid en de (geografisch beperkte) interesse van de federale parlementsleden. Een FKK is dus superieur aan het systeem dat we nu hebben.
Hoe: Om de mogelijkheden van een FKK maximaal te benutten en ook om de particratie te verminderen moet hij voldoen aan 3 voorwaarden:
Alle (1) federale parlementsleden worden gekozen in een FKK,
er zijn quota per provincie (2) en
stemmen op kandidaten van verschillende partijen (3) is toegestaan.
Dus is er in feite 1 landelijke lijst van personen met quota per provincie = een vastgesteld aantal verkozenen voor elke provincie. Dat moet beletten dat de ene provincie alle verkozenen krijgt en een andere geen enkele, waardoor die provincie minder aandacht zou krijgen van de federale overheid. In het geschetste systeem worden in de 1e plaats personen gekozen, geen partijen. Een FKK is even nuttig in een federale – als in een unitaire staatsstructuur en de stemmen van deelgebieden kunnen al dan niet gewogen worden. Los daarvan kan het belang van de plaatsen op de lijst van de partij, van de volgorde van de kandidaten voor het toekennen van reststemmen afgeschaft worden om de particratie te verminderen, dat is een oude discussie.
Gevolgen: De invloed van de media o.a. de TV neemt toe en er ontstaan landelijke partijen, want de partijen volgen de kiezer. En zoals reeds gezegd: Alle partijen hebben aandacht voor het gehele land en de particratie wordt verminderd. Het belangrijkste: Het is evident dat de huidige fixatie Vlaanderen >< Wallonië niet zo uitgesproken zal zijn als er een FKK is.