Terwijl de zomervakantie halfweg is en de Wetstraat slaapt, begint voor moslims de Ramadan. Die traditionele vastenmaand is ook een feestmaand: na zonsondergang en tot zonsopgang mag er ruim gegeten worden. Zomeravonden zijn dan het uitverkoren tijdstip voor volkse belevingen op straat. In Molenbeek willen ze daarvoor zelfs het centrum afsluiten.
De Ramadan brengt dus dagelijks de massa op de been en in 2011 is dat van historisch belang. We zijn namelijk een dikke zes maand nadat in Tunesië de volksopstanden begonnen die voor een hele regio de fameuze Arabische Lente hebben ingeluid. Enthousiaste commentatoren spraken oorspronkelijk van een “nieuw 1989”. Zoals toen in het communistische Oostblok, zouden spontane revoluties totalitaire regimes doen instorten en de weg bereiden naar vrijheid en democratie.
Ontnuchtering
Een half jaar later zijn de resultaten helaas heel wat minder rooskleurig. In Tunesië en Egypte zijn de dictators gevlucht om een leemte achter te laten. Beide landen zitten in een moeilijke overgangsperiode zonder duidelijke bestemming. Hun legers weifelen, moslimfundamentalisten ruiken de macht en de jongeren van de revolutie voelen zich verraden. In Jordanië, Marokko, Oman en Saudi-Arabië zijn koning of sultan gebleven, met alleen zoenoffers van vers geld, ontslagen ministers of een verbeterde grondwet. In Syrië en Libië heerst een mix van beenharde repressie en burgeroorlog.
Machteloos
Ondertussen staat het Westen machteloos aan de zijlijn te kijken. De bommencampagne in Libië is uitzichtloos zolang Kadhafi zelf de dans ontspringt. We hebben de hardnekkigheid van het Libische regime onderschat en de daadkracht van de rebellen overschat. Voor meer interventie ontbreken de wil en de middelen. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk kunnen zich gewoon geen militair avontuur veroorloven. De Verenigde Staten doen amper mee en imiteren vooral Europa. De officiële strategie van Obama is namelijk “soft power” uit de oude Europese doos: meer ontwikkelingshulp.
Een tweede Tunesië
De naar vrijheid en vooruitgang dorstende Arabische jeugd zal het dus zelf moeten doen. De Ramadan, met zijn dagelijkse manifestaties, kan daarvoor dienen. Revoluties worden op straat gewonnen of verloren. We hebben een tweede Tunesië nodig: een echte doorbraak richting stabiele democratie zonder fundamentalisme in een voorbeeldland dat voor de andere een tweede domino-effect kan genereren.
Een kille winter
Het jaar 2011 is geen tweede 1989. Maar het hoeft ook geen tweede 1848 te zijn. Dat was een jaar van veel Europese revolutie met weinig uiteindelijke evolutie. Wij hadden zelfs een wereldoorlog nodig om definitief richting democratie te evolueren. De geschiedenis is gelukkig niet voorbestemd tot herhalingen. Maar zonder een vurige Arabische Zomer dreigt wel een kille winter de Arabische Lente te bevriezen. Kijk maar naar Iran: twee jaar nadat de Groene Revolutie in bloed werd gesmoord, staat de dictatuur er steviger dan ooit.
Marc De Vos
(De auteur doceert aan de UGent en is directeur van de denktank Itinera . Twitter @devosmarc )
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
02/08/2011 om 14:03
Hopelijk gaan deze landen niet de weg op van Iran, in Egypte zijn er al eerste tekenen van…
02/08/2011 om 21:21
Volgens mij heeft de auteur geen benul wat Ramadan is en waar het voor staat.
03/08/2011 om 10:44
Ik vraag me af bij wie dhr. De Vos (cultuur)geschiedenisles heeft gevolgd. Deze opinie staat vol historische onnauwkeurigheden en populaire interpretaties die al lang zijn weerlegd.
03/08/2011 om 14:59
Professor De Vos … de geschiedenis herhaalt zich ALTIJD ! …. De Islamitische middelandse zeenaties zijn er altijd geweest van grote heersers die langere perioden van staabiliteit brachten. Ook in de moderne geschiedenis zijn Moebaraks, Bourgibabs en andere Hoeseins de stabiele factors geweest, waarbij de lokale bevolkingen overleefden, weliswaar in armoede maar gelijktijdig op een relatief vreedzame wijze …. Het eigen Westerse democratische kader als enige referentie nemen, is dan ook echt wel een brug te ver … ook hier in het Westen zal diezelfde democratie, zoals ze “nu” blijkt te functioneren à la carte van het grootkapitaal, niet eeuwig blijven standhouden … de afbrokkeling is reeds ingezet …..
03/08/2011 om 16:44
Hier doet dhr. De Vos de geschiedenis toch wel wat geweld aan. Het is een feit dat authoriteiten “de norm” steeds trachten te verschuiven, te relativeren of te herzien in hun eigen belang en dat op alle relevante vlakken, maar hier gaat dhr. De Vos wel erg ver. De recente geschiedenis legt een aantal onthullende en ongemakkelijke waarheden bloot die de huidige en latere generaties zullen gebruiken om aan te tonen dat de bevolking het slachtoffer is van een autocratische, niet-welwillende leiding. Maar wat doet dhr. De Vos: hij herschrijft de geschiedenis. Zoals we bij de kernramp in Fukoshima hebben kunnen zien: hoe maken we de wereld veiliger voor de toenemende straling? We verhogen het aanvaardbare risico-niveau. Ik trap er alvast niet in.
03/08/2011 om 18:41
Softpower is niet aan de directeur van Itenera besteed.
dt geil van bommen, granaten en ander wapengekletter om onwilligen tot “rede” te brengen.
Zijn denktank heeft bedacht dat Arabieren niet het minste idee hebben hoe zijn democratie werkt.
Tucht en orde, nietwaar heer professor?
04/08/2011 om 01:03
Laat ons hopen dat hun maatschappijen in de richting van een beter leven evolueren voor de modale burger.
Maar de moslimfundamentalisten ruiken ook hun kansen. We weten allemaal waar dat toe leidt/ lijdt…
Toch is er hoop…
04/08/2011 om 13:49
naast de kwestie - mod
04/08/2011 om 17:15
Voor een academicus heeft de auteur bitter weinig kennis over wat “de Ramadan” eigenlijk is. Eerst en vooral is het fout om de uitdrukking “de Ramadan” te gebruiken omdat “Ramadan” de naam een maand is. Het is even zinloos om over “de Augustus of de November” de spreken.
Tijdens deze maand wordt er inderdaad gevast door Moslims, maar dat heet “de vasten” (of As-Sawm in het Arabisch).
In tegenstelling tot wat de auteur schrijft is deze maand geen “feestmaand” omdat er “ruim mag gegeten worden”. Hij verwart culturele gebruiken met religieuze gebruiken.
Op het einde maakt hij het helemaal te bont in zijn zin “We hebben een tweede Tunesië nodig…”. Wie zijn “we”? De elite in Europa of de westerse wereld? De mensheid? De “denktank” van de auteur?
Waarom vragen we ons niet eerst af wat die bevolkingen zelf willen en nodig hebben (volgens hun eigen interpretatie dan)?
onheuse passages geschrapt - mod