Juicht, België, juicht: er zijn sinds 2005 zowaar 270.000 banen bijgekomen, ondanks alle crisisleed! Onze arbeidsmarkt doet beter dan die van vele buren. Wat verklaart die onverwachte prestatie? Uiteraard onze economie die, ook dankzij de band met Duitsland, vooralsnog niet zo slecht boert. Maar ook de overheid, die tewerkstelling royaal ondersteunt. Niet minder dan 60% van alle nieuwe jobs in ons land zijn gesubsidieerd. Denk dienstencheques, zorgsector, of ambtenaren.
Als we zo blijven doordoen, dan wordt een steeds groter deel van onze werkgelegenheid artificieel, want bestaande bij gratie van belastinggeld. Straks is niet alleen werkloosheid maar ook werkgelegenheid een budgettair probleem. Dat is het vandaag eigenlijk al. Het feest met de dienstencheques kan niet blijven duren. De witte woede over arbeidsvoorwaarden in de zorg en gezondheidszorg is niets anders dan een begrotingskwestie.
Geen oplossing maar een probleem
We kraaien dus best geen victorie. Een arbeidsmarkt die teert op belastingen in plaats van belastingen te genereren, is geen oplossing maar een probleem. Nu brengen die gesubsidieerde jobs natuurlijk ook wel geld in het laatje, al was het maar door de koopkracht die ze geven. Maar dat is deels schijn. Stel dat je die subsidies niet zou uitgeven, maar in de economie zou laten via belastingverlaging. Dan zou datzelfde budget daar kunnen besteed worden en zo ook jobs creëren.
“Win-win”?
Dan is er het fenomeen van de banenplannen. Minister Milquet is niet weinig fier over haar “win-win”-plan dat sommige werklozen met loonsubsidies en lastenverminderingen een duw in de rug geeft op de arbeidsmarkt. Het heeft in één jaar tijd 50.000 mensen aan een job geholpen. Mooi zo. Maar dat zijn lang geen 50.000 nieuwe banen. Een deel van de gelukkigen is aangeworven in de plaats van anderen die geen ondersteuning krijgen. Een ander deel zou sowieso aangeworven geweest zijn. Niemand weet wat het netto oplevert aan jobcreatie, maar internationaal schat men de verkwisting van dergelijke plannen op 70%.
We tellen in België onderhand meer dan 110 verschillende banenplannen. Stuk voor stuk politieke oefeningen om bepaalde groepen op de arbeidsmarkt voor te trekken, ten nadele van andere. Allemaal zetten ze ondernemingen aan om creatief te shoppen naar de goedkoopste werknemers, in plaats van gewoon de beste te kiezen. Allemaal zorgen ze voor bureaucratie en complexiteit. Men kan zich afvragen of het sop de kool wel waard is.
Politiek legitiem
Het is politiek legitiem om bepaalde groepen op de arbeidsmarkt te willen helpen. Daarvoor dient een banenplan. Maar het kan veel efficiënter. Werkzoekenden kunnen op maat worden geholpen. Daarvoor hebben we arbeidsbemiddeling zoals bij de VDAB. Extra steun voor opleiding, scholing, stage of mobiliteit, kan dan op individuele basis worden verleend. Dat is veel beter dan de botte bijl van een banenplan: die scheert iedereen van zijn doelgroep over dezelfde kam, ongeacht persoonlijke noden of verschillen. Vandaar ook de grote verkwisting.
Rooi dat woud
Willen we een eindeloze collectie banenplannen met veel verspilling en perverse effecten, maar waarmee politici gemakkelijk kunnen pronken? Of gaan we voor maximaal rendement en efficiëntie in de schaduw, via anonieme maar persoonlijke ondersteuning? Ik ben voor het laatste. Rooi dat ondoordringbare woud aan banenplannen! Schaf ze maximaal af en vervang ze door extra budget voor arbeidsbemiddeling en activering. Dezelfde euro belastinggeld zal veel efficiënter en effectiever kunnen besteed worden.
In tijden van budgettaire schaarste is dit zonder meer een plicht. Als het even meezit, wordt het straks allemaal ook één regionale bevoegdheid: de regionalisering van de banenplannen staat in de kolom van de zekerheden bij de eerstvolgende staatshervorming. Vlaanderen zal dus de kans krijgen te bewijzen dat wat het zelf doet, het ook beter doet. Wordt vervolgd.
Marc De Vos
(De auteur doceert aan de UGent en is directeur van de denktank Itinera. Hij schrijft deze wekelijkse column in eigen naam. Twitter @devosmarc)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
15/08/2011 om 10:24
Volledig akkoord. De directe lasten op het loon van een bediende is in België 120% (RSZ, belastingen, patronale lasten). Dat is waanzinnig. Daarnaast is er veel indirecte druk: kadastrale lasten, administratieve (Quickie is een leugenaar), taksen op wagens en brandstof, milieu enz. In Frankrijk is die last ca. 85%. Dat België toch nog enigszins presteert is te danken aan de keiharde inzet van KMO’ers, arbeiders en bedienden. Het staatapparaat in België is bijna zo groot als dat in Nederland maar de nettolonen zijn hier lager, de pensioen zelfs veel lager. Schaf dus inderdaad die 110 banenplannen af en verlaag de directe lasten op de lonen. Verklein het staatsapparaat maar niet het onderwijs. Maak dat wie werkt een hoger nettoloon mee naar huis neemt. 1500€ lijkt me een goed minimumloon. De economie zal draaien als nooit tevoren.
15/08/2011 om 10:51
Marc De Vos is er weer eens recht op ! ! !
Iedereen weet al lang dat banenplannen geldverkwisting zijn.Toch bestaan ze nog altijd.Er wordt weinig tegen geprotesteerd of betoogd.Er is een sfeer ontstaan waarbij iedereen doet”alsof het zo hoort”.
Mensen die zonder werk zitten hebben recht op de best mogelijke persoonlijke begeleiding.De samenleving heeft de verantwoordelijkheid om daar ook voor in te staan.
15/08/2011 om 11:05
“Vlaanderen zal dus de kans krijgen te bewijzen dat wat het zelf doet, het ook beter doet.” En daarmee heeft prof De Vos eindelijk kleur bekend. Intinera wordt niet rechtstreeks betaald door een politieke partij, maar zingt wel uit volle borst hun liedje. Opmerkelijk!
Verlos ons van die zogenaamde denktanks!
15/08/2011 om 12:18
Alles Mr Devos alles afschaft zoals hij ook in de vorige bijdrage heeft voorgesteld dan hebben we gelijk ons vrije tijd maatschappij voor elkaar .
Ecce Homo Ludens !
15/08/2011 om 12:22
@ Dirk: inderdaad, de beste manier om mensen aan het werk te krijgen is ten eerste jobs creëren (wat kan door ondermeer de lasten op arbeid serieus te verlagen) en, zééééééér belangrijk, er effectief voor te zorgen dat iedereen (!) fatsoenlijk (!!!) betaald wordt, in plaats van de habbekratsen die zeker de allerlaagste lonen zijn (in veel gevallen loont het helemaal niet om te werken - die mensen houden vaak minder over vergeken met de situatie waar ze gewoon thuis zouden blijven en werkloosheidssteun genieten). Probleem is dat er daar geen politiek draagvlak voor bestaat. Van de rechtse partijen kan je zoiets nog wel verwachten (je weet waar je voor stemt), maar helaas zijn er een aatal links partijen die koud enwarm tegelijk blazen: ja, ze willenwel fatsoenlijke verloning, ja, ze willen strijd tegen armoede, maar het middel (ondermeer strenger optreden in de werkloosheidsuitkeringen, maar ook het aanpakken vande pervers hoge kapitalen) ligt maatschappelijk niet goed. Alhoewel, maatschappelijk? Een aantal politieke partijen blokkeert dat, legt het zelfs niet op tafel hoewel ze zich als ’socialistisch’ bestempelen (en eerlijk is eerlijk: de groenen en de donkerroden durven dat tenminste wel). Kan het zijn dat die partijenteveel belangenhebbenbij de pervers hoge kapitalen?. Kan het zijn dat die partijen vrezen dat, van zodra ze de verarming effectief hebben tegegegaan, dat ze dan hun electoraat verliezen? Het zijn maar losse flodders… en op die manier komen allerhande banenplannen in een heel ander daglicht te staan: “ja, we werken eraan’. Maar het is enkel maar maquillage. Eigenbelang van bepaalde politieke bewegingen.
15/08/2011 om 14:05
Van bevooroordeelde propagandaslogans scanderende “denk”-tank, verlos ons Heer!
Van een denk-tank verwacht ik analyses die aan de wetenschappelijke normen voldoen. Dat heet uitgaan van bewezen feiten via wetenschappelijk aanvaarde modellen op een logisch navolgbare wijze tot besluiten komen.
Niets van dat alles vind ik hier terug.
En sorry hoor, Vlaanderen heeft al duizenden kansen gekregen om te bewijzen dat het wat het zelf doet beter doet. En ze allemaal verkeken.
15/08/2011 om 15:31
@ Yves. Het heeft mij altijd verwonderd dat SPa-PS niets deden om de bankenfraude in Ierland meer dan 10 jaar geleden openlijk aan te klagen en aan te pakken. Of die van KB Lux of die van alle sectoren waar men de bevolking uitzuigt: Electrabel, Telenet, Belgacom, Ivago enzovoort. Of de Top 40 bedrijven die nauwelijks of geen belastingen betalen. Of de sociale fraude. Als men dat zou doen zou zeer veel mogelijk worden. Het zou ook wettelijk verboden moeten zijn dat de staat schulden aangaat. Dit was en is de weg naar veel miserie die alleen de banken ten goede komt. Deze gaan dan met hun superwinsten naar het buitenland, spelen er casino en Fortis, Dexia en KBC moeten dan met ons geld gered worden. Onze maatschappij levert veel diensten. Iedere volwassene moet er aan bijdragen.
15/08/2011 om 21:30
Weg met de banenplannen, gelijktijdig een beperking in tijd van de werkloosheidsuitkering, zoals de Itinera-groep en tal van (neo-)liberale partijen trachten te verwezenlijken …. jekan d tegen de eerstvolgende financiële crisis het aantal crematoria ook best verhogen, want men pleit hier regelrecht voor sociale afbraak en het duwen van mensen in armoede en uitzichtloosheid …..
16/08/2011 om 17:37
Er zijn teveel banenplannen. akkoord. Maar er is uiteindelijk maar één oplossing om meer mensen aan het werk te krijgen : op een bepaald ogenblik valt de uitkering weg, en moet men de baan aanvaarden die beschikbaar is.
Verder : Dit land steekt fortuinen in het opleiden en begeleiden van mensen die niet op te leiden zijn omdat ze niet slim zijn, die totaal verkeerde opleidingskeuzes maken omdat ze denken dat ze slim zijn, of omdat ze niet willen en gewoon lui zijn, of omdat het hen niet intersseert of een combinatie van.
Hoe vermijd ik een schorsing werkloosheid : men volge een opleiding bij de vdab, zinvol of niet : weeral tijd gekocht.
Tesnlotte : De volledig vrije studiekeuze gekoppeld aan de spotgoedkope hogere opleidingen is een onhoudbare luxe.. Iedereen kan zich op staatskosten een opleiding permitteren die zo goed als zeker de RVA als werkgever oplevert, of een job ver beneden niveau, of die herscholing noodzakelijk maakt na een paar jaar werkloosheid. Als je zoals in de VS of Brazilie zwaar moet betalen voor een goede opleiding dan zorgt men wel dat er nadien een job komt voor de payback. De studilening moet immers terugbetaald worden.
Mijn conclusie : ons systeem is goed, waarborgt terecht mogelijkheden voor iedereen, het is menselijk en vrijheidslievend, maar het wordt schandelijk misbruikt door een compleet gederesponsabiliseerde bevolking die alles wat we hier hebben véél te evident vindt. De politici hebben de moed niet het onder de verwende burger zijn neus te wrijven. Want dit land loopt vol van kretologen die het bij de minste poging tot correctie van dit sinterklaasfeest het direct over “sociale afbraak” hebben
17/08/2011 om 10:19
@Hans Becu
Je moet eens gaan solliciteren bij de denktank van professor De Vos. Uw betoog is zonder meer arrogant en egoistisch.
We gaan nu, na de cheques en de banenplannen, ook nog het door de staat gesubsidieerde onderwijs afschaffen. Iedereen moet zijn onderwijs maar zelf betalen zodat hij zelf verantwoordelijk is voor zijn juiste of foute keuze. Wat een onzin. Dan zitten binnekort terug alleen de zonen en dochters van dokters, advokaten en de “Meneer van de fabriek” op de universiteiten. Al de rest terug in de “vakscholen” om opgeleid te worden tot hun werkvee.
De bevolking is “compleet gederesposabiliseerd”… Behalve jij en je geloofsgenoten natuurlijk. Je moet het maar durven zeggen!!!
17/08/2011 om 13:26
Ik sluit mij aan bij de kritiek van Johan aan het adres van Hans Becu, al wil ik het niet zo scherp formuleren. Het klopt wel dat ons onderwijs veel geld kost maar desondanks niet zoveel negatieve kritiek moet ondergaan als werklozen.
Wat Marc Devos in zijn pleidooi ook niet vermeld is het feit dat arbeidsbemiddeling door een overheidsdienst momenteel onherroepelijk stopt wanneer iemand aan de slag is of gaat. Alsof dan alle problemen van de baan zijn. Ik zou eerder zeggen: dan begint het pas ! Zolang er echter op zijn minst geen vorm van nazorg komt - in de toekomst wordt loopbaanbegeleiding toch een belangrijk iets - zal de politiek zich moeten behelpen met banenplannen. Het mag dan al leiden tot een onoverzichtelijk kluwen, wat te betreuren is, maar de alternatieven om de juiste persoon op de juiste plaats te ktrijgen onder de juiste omstandigheden zijn nog niet beschikbaar of stuiten op enorme weerstand uit diverse hoeken.
In dit verband kan ik ook nog verwijzen naar 2 artikelen die in het begin van dit jaar zijn verschenen: “Waar de schoorsteen rookt, is het goed vrijen” (auteur: dhr Leroy, hoofd VDAB) en de doctoraatsthesis van Marijke Verbruggen (KUL) onder de titel “Zorgt loopbaanbegeleiding voor meer succes op het werk?”. Misschien is hier wel een sleutel te vinden om een degelijk werkgelegenheidsbeleid uit te stippelen dat zowel etisch als economisch verantwoord is. Tea-party aanhangers kan ik missen als kiespijn.
17/08/2011 om 14:23
Hoffelijk blijven graag - mod
17/08/2011 om 22:23
110 banenplannen lijkt mij iets te veel van het goede. Ieder zinnig mens schrikt waarscijnlijk van dit aantal. Wellicht zijn er een groot aantal overlappingen. Wellicht zijn er evengoed een aantal waarvan niemand ooit gebruik maakt wegens niet eens bekend. Maar het aantal is noch een maat voor de noodzaak, noch voor de overbodigheid ervan. Dit lijkt mij iets te simplistisch.
Om mezelf als voorbeeld te nemen:
Ik heb een diploma hoger onderwijs. Behaald op kosten van de gemeenschap nota bene. Waarvoor ik die maatschappij dankbaar ben, en wat maakt dat ik het de jeugd van vandaag ook gun om een dergelijke kans te krijgen.Daarvoor mag mijn belastingsgeld gerust gebruikt worden. Dit diploma heeft er mee voor gezorgd dat ik vandaag de dag een behoorlijk betaalde job heb. Maar als ik die morgen om wat voor reden ook verlies zal dat diploma er niet voor zorgen dat ik ook snel weer een nieuwe baan heb. Ik ben 48, wat voor bedrijven blijkbaar een onneembare drempel vormt. (De eenzame witte raaf buiten beschouwing gelaten.) Volgens prof De Vos moet alle heil komen van opleiding en begeleiding. Wel al die inspanningen maken mij geen jaar jonger. Mijnheer Becu heeft nog een beter idee. Neem na 2 jaar mijn werkloosheidsvergoeding af zodat ik verplicht ben om gelijk welk baantje voor €9/uur aan te nemen. Ik kan mij niet van de indruk ontdoen dat dàt nu juist de bedoeling is van het hele opzet.
Ik hoorde dit weekend nog van iemand die gesolliciteerd had voor een job waarvoor hij zowat alle gevraagde kwalificaties had en boendien 20 jaar ervaring kon aantonen. Hij werd echter niet aangenomen wegens… te oud met zijn 46 jaren.
Bij elke gelegenheid staan patroonsorganisaties uit te kramen dat oudere werknemers voor hen net belangrijk zijn wegens de ervaring, de coaching van jongere werknemers, enz enz… Allemaal flauwe kul. Klinkt mooi voor de microfoon, maar als het erop aankomt maken ze van hun beloften NIETS waar. Bedrijven (en veel van hun supporters op deze fora) schilderen werklozen maar al te graag af als een bende onverantwoordelijke profiteurs maar ontlopen ondertussen vlot hun eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid. Hoewel ze daar graag naar verwijzen als ze iets van de overheid gedaan willen krijgen.
Wel mijnheer De Vos, onder andere voor deze werklozen zijn er banenplannen. Voor een aantal andere doelgroepen kan waarschijnlijk een gelijkaardig voorbeeld gegeven worden. (Een schoolverlater moet liefst de ervaring van een 40 jarige hebben, maar werken aan een minimumloon) Ik ben het volkomen met u eens dat deze plannen er eigenlijk niet zouden moeten zijn. Op voorwaarde dat ook de patroons hun verantwoordelijkheid nemen. Zo lang zij het spel enkel willen spelen met spelregels die hen goed uitkomen zullen er mensen zijn die zonder hulp van de gemeenschap niet aan de bak komen. Zelfs niet als ze daar hard hun best voor doen.
Bent u bereid om in uw volgende opiniestuk uw geldschieters voor de verandering eens aan hun engagementen te herinneren? Het zou eens een verademing zijn. Uw zelfverklaarde onafhankelijkheid aantonen ook.
18/08/2011 om 00:24
Ik kan mij in belangrijke mate achter het pleidooi van prof. Devos scharen.
Ik heb in mijn carriere massa’s banenplannen de revu zien passeren. Telkens er een nieuwe minister was volgde een lading nieuwe plannen en meestal vergat men de oude af te schaffen.
Prof. Devos haalt wel twee systemen door elkaar en die verschillen nogal:
–> je hebt banenplannen die de werkgever een financiële incentive geven als hij iemand uit een bepaalde doelgroep aanwerft: een jongeren, een oudere, een gehandicapte etc…. Ik ben een koele minnaar van dat soort plannen. In mijn ervaring gebeurt het maar weinig dat een werkgever iemand aanwerft omdat hij aan de voorwaarden voldoet. Meestal werft men iemand aan en het sociaal secretariaat zoekt uit of er wat boter bij de vis is. Er zijn uitzonderingen maar geloof me, meestal speelt de financiële incentive de facto geen rol. Er zijn zelfs ooit plannen geweest die maar matig succesvol waren en waar men op zoek ging naar aanwervingen die aan de voorwaarden voldeden om dan de werkgever er op te wijzen dat hij nog recht had op een premie. Werkgever uiteraard content en de minister ook.
Er was ooit zelfs een variante waar een werkgever verplicht werd een aantal mensen uit de jongeren doelgroep aan te werven. Dat was helemaal een ramp.
–> De andere soort plannen zijn zuiver gesubsidieerde banen: je had vroeger het BTK, tewerkgestelde werklozen, DAC etc… en vandaag heb je de dienstencheques. Je moet een kat een kat noemen: dit zijn overheidsbanen. Zonder zware overheids inbreng zouden die banen niet bestaan.
De dienstencheques zijn natuurlijk een verhaal op zich. Het is overduidelijk een succes en beantwoordt dus aan een grote maatschappelijke behoefte. De diagnose is simpel: er is een grote vraag naar huishoudelijke arbeid door particulieren maar als die betaalt moet worden via conventionele lonen met alle lasten daar aan verbonden dan zijn ze te duur. Ongeschoolde/ laaggeschoolde arbeid is dus te duur om nog via reguliere vraag te kunnen opgelost te worden, zeker als de vraag uitgaat van de particuliere sector. Maar dat geldt ook voor ongeschoolde arbeid in bedrijven: waar is de portier, liftbediende, pompbdiende etc… naar toe. Weg gesaneerd wegens te duur.
Het is dus zo simpel als wat: arbeid of toch ongeschoolde arbeid is te duur.
Bon..wat nu met de dienstencheques? Afschaffen? Niet mogelijk en niet verstandig. Duurder maken tot een niveau dat de vergelijking met zwart werk nog positief uitvalt.
Dus:
–> belastingsvoordeel afschaffen
–> kost voor de gebruiker optrekken tot ergens 7 of 8 euro
–> werkingskosten van de dienstenchequebedrijven maar eens kritisch bekijken.. daar zit nog behoorlijk wat te rapen. Sommige van die bedrijven worden trouwens al eens door de overheid gesubsidieerd als VZW’s… rara wie zijn dat?
18/08/2011 om 16:30
hoe kunnen lasten op een loon 120% bedragen dat wil zeggen dat men zou moeten betalen om te mogen werken
Wat de liberale denktank wel weer eens vergeet dat het de grote Liberale denker Guy Verhofstad die met zijn belofte van 200.000 nieuwe jobs de dienstencheque in het leven heeft geroepen, waar volgenst alle liberale kopstukken van toen de Belgische en ook de Vlaamse staat wel zou bij varen door het zogenaamde terugverdien efect.
Eigenaardig is toen het Liberalen dit systeem bepleitte men dit een slim idee vond.
Wanneer eens een opinie stuk tegen de notionele intrestaftrek Mr. De Vos?