Er waart een spook door het Westen en het heet “Double Dip”. In heel Europa en in de Verenigde Staten komen de economieën nagenoeg tot stilstand. Economen vermoeden een tweede recessie, na de mondiale versie van 2008. Beleggers baden in het angstzweet. Politici vrezen onheil. Maar hoe erg is het eigenlijk? Hoe diep zit de crisis? Eigenlijk moeten we spreken van meerdere crisissen, die allemaal samen nog lang zullen doorwegen.
Verpakte lucht
Crisis nummer één is de financiële, waarmee het allemaal begon in 2007. Die is nog niet verteerd. Een gigantische hoeveelheid rijkdom bleek gewoon verpakte lucht te zijn. Miljoenen gezinnen moeten zich aanpassen aan die ontwaarding. Dat vergt jaren. De bankensector is nog lang niet hersteld. De huizenmarkt – vooral in de VS maar ook in verschillende Europese landen – werd rechtstreeks door de financiële bubbel gevoed en heeft de bodem nog niet gevoeld. Zolang huizenprijzen blijven dalen en hypotheken op drijfzand staan, kan het echte herstel niet beginnen.
Overheidsschuld
Crisis nummer twee zit dieper. Om een grote depressie te vermijden, hebben overheden diep in de buidel getast om banken te redden en economische groei te stimuleren. Daarbij zijn ze sneller dan verwacht op hun limiet gebotst. Vele landen stonden al dicht tegen de houdbaarheidsgrens van overheidsschuld. Ze hebben die grens nu overschreden, vooral in Europa. De bankencrisis was en is een crisis van privéschuld. Daarbovenop hebben we nu een wijdvertakte crisis van overheidsschuld. Dat voert ons recht naar besparingen, wat op korte termijn het economische weer verder verslechtert.
Structurele zwakheden
Overheden zitten dus op hun tandvlees. Dat komt mee doordat hun economisch model heeft afgedaan: crisis nummer drie. De Verenigde Staten zijn decennia op consumentenkrediet gegroeid. Frankrijk heeft in vijfentwintig jaar bijna nooit een begroting in evenwicht gehad. Italië kent al tien jaar nagenoeg nulgroei, inflatie niet meegerekend. Zuid-Europa is blijven steken in fraude en plantrekkerij. Niets van dit alles kon blijven duren. Het moest ooit eindigen. Het is geëindigd. De crisis van 2007 heeft structurele economische zwakheden bloot gelegd. Die zijn er geleidelijk gekomen. Ze zullen ook maar geleidelijk weg gaan.
De welvaartsstaat
We gaan nog dieper. Daar komt crisis nummer vier: het is die van de welvaartsstaat. Vanaf de jaren 1950 zijn overal – in Europa zoals in de Verenigde Staten – steeds meer rechten en zekerheden gemaakt. Overal is de financiering daarvan vooruitgeschoven, in de veronderstelling dat economische en demografische groei de rekening zou betalen. Die veronderstelling faalt nu op beide fronten. Vooral de vergrijzing zal gedurende decennia begrotingen geselen en economieën afremmen. Hét grote schuldprobleem is niet de erfenis van de crisis, maar de virtuele schuld van toekomstige vergrijzingsuitgaven.
De tering naar de nering
Crisis nummer vijf is sociologisch: wij allemaal. Het monetair beleid van de nationale banken had de voorbije decennia voor grote economische stabiliteit gezorgd. Het leek alsof de normale afwisseling van opwaartse en neerwaartse cycli bezworen was. Nu blijkt dat we integendeel kleine crises hebben uitgesteld en opgestapeld tot een megacrisis. We moeten de tering naar de nering zetten. We moeten keuzes maken. Maar we zijn dat dus niet meer gewoon. We zijn zo gewend aan meer groei en meer welvaart; aan steeds meer voor steeds minder. Elke terugval zorgt voor paniek. Het doemdenken viert hoogtij. De straten lopen vol onrust en protest. Iedereen ziet zondebokken, maar niemand kijkt naar zichzelf.
Verdeeldheid
Dat voert ons naadloos naar crisis nummer zes: politiek en democratie. Politici volgen in plaats van te leiden. Ze handelen niet uit kracht van hun overtuiging maar uit schrik voor verkiezingen of financiële markten. Van Washington tot Brussel heerst de verdeeldheid en regeert de vertwijfeling. Men improviseert zich van crisis naar crisis. Internationale consensus is zoek. De G20, gestart met de ambitie van een wereldregering in het heetst van de financiële crisis, verzandt in bureaucratische onmacht en interne verdeeldheid. Europa verknoeit de euro met een stoet halfbakken politieke compromissen die het probleem alleen maar hebben vergroot. Ondertussen is dat europrobleem zo enorm geworden dat het alle andere crises nog verergert en dat eender welke oplossing iedereen serieus pijn zal doen.
Crisishysterie
Daar staan we dan. Het arsenaal van de overheid geleegd. Het monetair beleid uitgeput. De economie in ademnood. De bevolking in onrust of angst. De euro geen zegen maar een juk. De fiere VS vernederd. Het vergrijzende Europa verlamd. De welvaartsstaat bezwijkend onder het eigen gewicht. Is dit het einde der tijden? Allerminst. We mogen niet vervallen in opgefokte crisishysterie. We hebben in onze geschiedenis al voor veel hetere vuren gestaan. We hebben de keuze tussen een Japans en een Zweeds scenario. Beide landen kenden in de jaren 1990 een grote bankencrisis. Zweden ondernam daarop grote hervormingen. Japan geraakte nooit verder tot geld pompen en cosmetische ingrepen. Het resultaat is bekend: Zweden is een succes en Japan kent nu al twee verloren decennia.
Collectieve schuld
Hoe dan ook staan we voor een periode van grote aanpassingen. Hoe dan ook is er weinig hoop dat de economie op korte termijn fel zal aantrekken. We zullen moeten aanvaarden dat het eerst wat minder wordt opdat het daarna weer meer zou kunnen zijn. Bovenal moeten we, zowel nationaal als Europees, eenheid en visie hervinden. De schuld voor de zes crisissen van onze tijd is collectief. De oplossing zal dat ook zijn, of niet zijn. Besef intussen dat de wereld buiten het Westen er helemaal anders uitziet. De groeilanden zijn aan een historische opmars bezig. Als wij niet onze verantwoordelijkheid opnemen dan veroordelen we de jongere generaties niet alleen tot verval, maar ook tot marginalisering in de vaart der volkeren.
Marc De Vos
(De auteur is hoofddocent UGent en directeur van het Itinera Institute, denktank voor duurzame economische groei en sociale bescherming. Twitter @devosmarc)
@Allen: reageren op deze opiniebijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
23/08/2011 om 11:44
Economen en politici gaan ervan uit dat enkel groei goed is voor de maatschappij en zijn burgers.
Ik ben daar persoonlijk niet van overtuigd. Al onze GROTE uitdagingen van vandaag (vervuiling, gebrek aan propere energie, gebrek aan drinkwater, grote migratiestromen, oorlogen, files …) hebben te maken met een steeds groeiende en veel te grote wereldpopulatie (2,5 miljard in 1950, 7,5 miljard vandaag).
Indien we een politiek van krimpende wereldbevolking zouden kunnen invoeren, dan kunnen we perfect leven met een negatieve economische groei. Veronderstel dat we op 100 jaar terug naar 2,5 miljard gaan. Alle problemen zien er dan plots heel anders uit. Enige probleem: hoe vrouwen aanmoedigen maximaal 1 kind op de wereld te zetten? De Chinezen deden het. Nu Europa?
Maar dit is niet belangrijk, eerst moeten we BHV splitsen.
23/08/2011 om 12:46
Ben akkoord met Luc in verband met de wereldbevolking. Maar gezinnen worden zodanig gesubsidieerd hier in België, dat ik daar weinig van in huis zie komen. Hoe meer kinderen je hebt, zoveel te minder belasting. Vanaf 5 kinderen, geen belastingen meer. CD&V staat al sinds jaar en dag voor gezinspolitiek en zal daar niet van af wijken. En ze zijn nog steeds de partij die een klein beetje te zeggen heeft naast de Walen, vermits de grootste Vlaamse partij buitenspel werd gezet.
23/08/2011 om 13:28
U vergeet wel de steeds grotere groep van miljardairs die gigantisch veel rijkdom gewoon oppotten en dus niet in de economie steken, maar die durven we niet te belasten want anders gaan ze gaan lopen
Ik dacht nochtans dat liberalisme de oplossing voor al onze problemen waren?Overheid en ambtenaren zijn volgens de liberalen toch niet nodig?De zoveel effincientere privé lost alles toch wel op?
Zweden een socialdemocratisch bewind en voorbeeld hoe het wel moet
en Japan Liberaal bewind een voorbeeld hoe het niet moet
en ik denken dat enkel liberalen konden regeren ( =cynisch bedoeld)
we zullen inderdaad naar een ander economisch model moeten gaan waar groei niet alles is en om de wereldbevolking het minimum aan welvaart te geven dat ze verdient moeten we dringend beginnen met onze bevolkingsaanwas te reduceren liefst zelfs de wereldbevolking te doen krimpen uiteindelijk moet onze planeet onze aanwezigheid ook nog aankunnen
23/08/2011 om 13:54
Dat de G20 maar begint met iets nieuw uit te vinden.
Het kapitalistisch systeem loopt op z’n einde.
Het heeft bewezen dat het niet werkt. 2011 sterven er 400 kinderen per dag van de honger terwijl hefboomfondsen miljoenen euro’s per dag verdienen en het aantal Bentleys, Ferrari’s in sommige landen blijft stijgen.
23/08/2011 om 13:55
Er valt op de analyse van Marc De Vos weinig aan te merken: ze is duidelijk, ze is rationeel en geeft een uitmuntend ziektebeeld van de “Westerse Democratische Welvaartsstaat” dat geen hogere studies verreist om begrepen te worden.
Als ik het goed heb dan gaven vele historici eenzelfde beschrijving van het Romeinse Imperium rond het einde van de 4de eeuw. De kapitale vraag is: hoe realiseren we een vreedzame omwenteling van onderuit? Immers, de machthebbers (politici, mediamensen en big business) controleren zowel de financiële stromen als de informatiekanalen… Wat rest er nog voor de gewone mensen?
Facebook misschien? Of hangen we af van een gemoderniseerde “Revolutie à la 1789″ of van een remake van de “Invallen van de Barbaren”? Want, laten we eerlijk zijn, de democratie - zoals ze werd bedacht door de Grieken en verder ontwikkeld in de Verlichting, die is in het Westen al een tijdje dood en begraven, al zij het dat ze voortleeft als dooddoener in de handen van het potentaat.
23/08/2011 om 14:37
Inderdaad collega’s, er valt op de analyse van M. Devos weinig aan te merken. En toch is ze op langere termijn ongeldig. Op zulke termijn is het nastreven van groei ( ik lees hier veel zulke reacties ) een “genocide” voor de Mens. Aprés nous le déluge?
Tientallen jaren reeds mekker ik, waar ik kan, over de noodzaak om de wereldbevolking op een termijn van een paar eeuwen drastisch terug te dringen. Al zal daarvoor uiteraard een wereldautoriteit nodig zijn. Die er zeker komt. Zo binnen 50 à 100 jaar ttz juist te laat.
Dat politici daar geen oren naar hebben kan ik nog begrijpen maar een onafhankelijk essayist? M. Devos, geef toe, het is de balangrijkste van de geciteerde zeven (7) crisissen.
Sorry voor mijn heftigheid. Ze is uit frustratie geboren. Troost u , Heer M. Devos in andere colums lees ik ook niet over overbevolking. Minder en minder worden mijn posts daarover geweerd…
23/08/2011 om 15:26
Aan Alex Bogaert, uitmuntend! Het niveau van de reacties op het essay van M. Devos is ongezien goed. En ik heb ervaring.. Dus ook aan M. Devos : uitmuntende uitlokker!
23/08/2011 om 16:25
En als kers op de taart een nakende, wereldwijde energie-schaarste. Op relatief korte termijn wordt de productiemarge voor olie reeds een stuk krapper tot volgens sommigen zelfs negatief, waardoor stijgende prijzen het economisch herstel kunnen bemoeilijken. En onder andere volgens de Shell studie (”Signals and Signposts”, 2011) zal het onmogelijk zijn om de komende decennia de surplusenergie te voorzien die nodig is om de wereldeconomie volgens de gekende historische verwachtingspatronen te laten groeien.
tja, inderdaad, BHV…
23/08/2011 om 16:48
Weeral een uitmuntend opiniestuk dat duidelijk en goed verstaanbaar is voor iedereen.
In het stuk worden er geen oplossingen aangereikt.
Met zwartkijkerij komen we in elk geval geen mm vooruit.Er zal hard moeten aan gewerkt worden.
Sedert weken en maanden volg ik de commentaren op dit forum.Hoe spelen bepaalde mensen het klaar om zo zwart te kijken?
De wetenschappers en onderzoekers op de meest verscheidene domeinen doen ontdekkingen die onze wereld snel op een ingrijpende manier kan veranderen en verbeteren,maar je moet het wel willen zien.
Ik vrees dat veel mensen in een hysterie,een negatieve spiraal verzeild zijn geraakt en het positieve niet meer waarnemen.
Ontdekkingen volgen zich alsmaar sneller op.
Nog nooit voorheen heeft de mensheid zoveel kennis en techniek gehad om problemen op te lossen en uitdagingen aan te gaan.
23/08/2011 om 16:57
En ligt de onderliggende oorzaak van al de genoemde crisissen niet hierin dat het westerse welvaartsideaal haast uitsluitend uitgaat van materiële welstand? Niet noodzakelijk een verwijt overigens naar een generatie die Europa na twee oorlogen weer van de grond toe heeft moeten opbouwen en die zelf nog ontbering heeft gekend. Maar die generatie loopt nu af en haar waardenschaal blijkt anno 2011 failliet: onbetaalbaar want de mogelijkheden om kosten door te schuiven naar de volgende generaties raken uitgeput; onhoudbaar want ecologisch afstevenend op doemscenario’s. Fenomeen dat nog versterkt wordt door het feit dat dit materialisme-als-welvaartsideaal klakkeloos wordt overgenomen door de opkomende economieën met een miljarden consumenten-in-spe. Indien we er niet in slagen om minstens gedeeltelijk buiten deze spiraal te treden is de double dip inderdaad nog maar het begin. De oplossing begint echter bij onszelf. Niet bij politici-met-eigen-agenda’s of bij de groeiende wereldbevolking.
23/08/2011 om 17:07
Onze Noël is grappig. die denkt waarschijnlijk al dat het communisme eraan zit te komen.
Mag ik hem even op de realiteit wijzen? Er is geen enkel communistisch land dat het goed doet. En nee, china is in realiteit geen communistisch land momenteel. Dat zijn harde kapitalisten van het mercantiele soort met een serieuze vleug dictatuur. Van de landen met een gemengd systeem (zoals bij ons) zitten de meeste tot over hun oren in de schulden.
soit, kapitalisme afgedaan? Ik dacht het niet. Ten gronde is het systeem niet meer dan vraag en aanbod, waarbij geld in het ene wordt gestoken om aan het tweede te voldoen met een vette kluit winst als het even kan. Het systeem is even oud als de beschaving mensen. Alles gecompliceerder dan een jager-verzamelaars-samenleving gebruikt dit systeem.
23/08/2011 om 18:59
“De Professor” zegt dat zowat alles en iedereen in crisis is behalve hijzelf, en kijk: Ligt de oplossing toch wel voor de hand zekers….
Reduceer gewoon de wereldbevolking tot een derde van zijn huidige aantal en alles zal vanzelf beter gaan.
Het moet goed leven zijn in een wereld waar voor alle ingewikkelde problemen zo’n simpele oplossingen zijn.
23/08/2011 om 19:32
@ Luc VN Roosdaal
“Enige probleem: hoe vrouwen aanmoedigen maximaal 1 kind op de wereld te zetten? “???
Hoe is het mogelijk dat mannen nog steeds geen verantwoordelijkheid op zich nemen?
23/08/2011 om 19:49
Bernard,
Ik raad u aan het boek ” De crash van 2010 en de ondergang van het kapitalisme” van Santiago Nino Becerra eens te lezen.
Deze prof voorspelde de financiele crisis.
De hele westerse wereld inbegrepen de USA zit tot over hun oren in de schulden.
Als deze westerse wereld gedoemd is de volgende 10 jaar te besparen op infrastructuurwerken en jobondersteuning, moet u mij eens uitleggen hoe de economie nog zal groeien.
Ik zeg niet dat het communisme er moet aankomen. Ik zeg enkel dat de G20 iets nieuws zullen moeten bedenken. Een internationale conferentie naar het voorbeeld van Bretton Woods organiseren.
23/08/2011 om 20:11
Direct na de aanvang der crisis raamde ik persoonlijk de weerslag goed voor ruw geschat 10 jaar, voortgaande op het sneeuwbaleffect en de oververzadiging der marketen, gezien de voorziene uitbreidingen naar de derde wereld nooit een aanzienlijke invloed kan uitoefenen. Als derdewereldkenner is het voor mij duidelijk dat slechts het westers egocentrisch streven tot hoge consumptie kan leiden. Daar vele derdewereldlanden zich in de tropen situeren en het leven er beperkt is tot het directe verbruik voor voeding, terwijl huisvesting of kleding en luxe hen nauwelijks aanspreekt. Ook kun natuurlijke geaardheid eist geen individuele luxe of praal, waardoor koopgedrag gericht blijft tot het nodige en nuttige. Ook lage lonen en gebrek aan behoefte voor sociale tegemoetkoming spelen een belangrijke rol in het onderdrukken van de markt. de sociale noden worden veelal door de gemeenschap opgevangen, waardoor ook hier geen daadwerkelijke markt ontstaat.
De derdewereldlanden bieden geen marktaandeel in verhouding, noch een marktgroei waarop onze industrie gehoopt had, terwijl oorlogen en geldverkwisting in het westen de bronnen uitputten, allemaal zogezegd met het oog op de industrie en de tewerkstelling.
De crisis was vroeg of laat onafwendbaar, door gebrek aan herschikking der uitgaven en middelen door het wegvallen der koloniale plunderingen.
23/08/2011 om 20:23
Het is inderdaad een feit dat de wereld overbevolkt is, dank zij soms onverantwoorde medische interventies die dementen of zelfs levende planten en geestelijk dode mensen laat overleven, ondanks het feit dat deze mensen geen notie meer hebben van hun eigen bestaan, en vaak slechts geplaagd zitten met ellende en pijn.
Alle bronnen en de natuur worden uitgeput, doch de natuur zal zich herstellen nadat de mensheid door die natuur is uitgedund door de tekorten die de mens zelf creëert.
23/08/2011 om 20:47
Nog steeds de junglewet…
Noch kapitalisme, noch communisme zullen toereikend zijn voor de toekomst…
Een “totaal vermogen”grens per individu en… een, naar verhouding, basisinkomen voor iedereen, van bij de geboorte en levenslang…
Een “totaal vermogen” grens voor bedrijven… en vrijheid van werken, handel drijven voor iedereen…
In de toekomst zijn gigantische winsten voor bedrijven en personen onmogelijk…
Hebben we niet geleerd dat alle beschavingen weer ten onder gaan, ten gevolge van grootheidswaanzin?
We hoeven geen Europese supermacht te creëren… we hoeven niet te concurreren met grootmachten…
we beginnen in eigen land.
zoedt
23/08/2011 om 21:01
Vind ik wel straf dat iedereen een aandeel zou hebben in de crisis!
De Vos haalt hier terecht aan dat regeringen daadkracht ontbreken. In jaren van welvaart was het knokken met loodgieterspraktijken om een begroting in evenwicht te halen. Er is niet eens moeite gedaan om overschotten te creëren in de ‘vette jaren’, maar hebben ze zelfs de staat verder uitgeholt en België als wingewest voor Frankrijk verkocht. Dat voelen we nu na de economische meltdown.
Een goede huisvader zet geld weg voor de moeilijke tijden, onze politici hebben zich niet zo gedragen.
Onze financiële en politiek structuur, daar zitten de echte problemen, de rest volgt.
23/08/2011 om 21:55
Inderdaad, mede-reageerders, hoe….hoe de overbevolking (tijdig) reduceren? Mijn gedacht? Rationele ( verantwoordelijkheid van de man aanspreken bvb ) argumenten zullen niets bijbrengen. Een wereldgeweten zal moeten ingericht worden. Geen (huidig) machthebber of bewindsman wil dat niet. Daarmee geraakt hij immers niet ver (her) kozen. Wanneer zullen diezelfden op dit thema stemmen kunnen winnen? Hoe kan dit sneller tot stand komen? We wachten, realistisch, op een paar rampen. La condition humaine.
23/08/2011 om 22:31
hoffelijk blijven - mod
24/08/2011 om 08:15
U slaat de nagel op de kop Mr. De Vos.
Wat ik altijd heel frappant heb gevonden, is dat er een soort schande is verbonden aan het hebben van schulden als gezin, maar dat een regering blijkbaar een grote schuldenlast mag meetorsen zonder daar scheef voor bekeken te worden. Uitgezonderd de lening voor een huis, waar het merendeel van de bevolking nu eenmaal niet onderuit kan, hebben we toch altijd meegekregen dat schulden maken een slechte zaak is.
Indirect is de bevolking natuurlijk de reden waarom die staatsschulden gemaakt worden. De westerse bevolking wil niet meer inboeten aan welvaart, zelfs als er geen geld meer voor is. Maar we staan er niet direct bij stil, dat zelf al maken we als gezin geen schulden, we als land wel leningen aangaan om een bepaalde welvaart in stand te houden. Er rust dus zeker een grote verantwoordelijkheid bij onszelf, en we zullen ons moeten aanpassen aan het hebben van minder luxe, willen we uit deze crisis geraken. Maar dat moet daarvoor niet noodzakelijk een slechte zaak zijn. Het is gewoon een nieuw evenwicht die we moeten vinden.
24/08/2011 om 11:49
De grootste vijand van de mens is de mens zelf. We kunnen niet ongestraft de grenzen blijven verleggen. Ooit bereikt men een verzadigingspunt en wanneer dat overschreden wordt start de vernietiging vanzelf. Er is gewoon teveel rijkdom verdeeld over een elitaire minderheid. En deze minderheid beheerst 3/4 van de wereld. Waanzinnig. Mensen die stempelgeld krijgen terwijl hun partner nog 2000 tot 3000 euro verdient en iemand die stempelt en alleen is moet het doen met een armzalige 900 euro…om er maar één te noemen. Democratie is een illusie…we worden geregeerd door de grote multinationals die ongestraft kunnen frauderen…zelfs onze overheden doen in hun broek als een multinational een wind laat. Korte metten mee maken…eruit die handel…En al die commerciële bedrijven die niets anders doen dan behoeften bij de mensen creëeren die ze eigenlijk niet nodig hebben…Ik las het hierboven ook al…eruit met geld en rijkdom…Iedereen gelijk en in alle behoeften voorzien zonder geld…Werken moeten we enkel doen voor een mondiaal globaal beleid…voor een toekomst die iedereen gelukkig kan maken ongeacht welke religie, welk ras of afkomst…Geen lonen meer en schandalige bonussen…werken gewoon voor wereldgeluk en voorzien in alle noden door mondiaal alles te geven waar het nodig is…dat is de uitdaging waar we naar toe zullen moeten gaan of we zijn verloren…
24/08/2011 om 11:58
in verband met de wereldbevolking
a) de groei van de wereldbevolking verloopt trager en trager, en is vooral te wijten aan enorm hoge geboortecijfers in Afrika en Azië
b) de bevolking in Europa is aan het dalen, enkel door immigratie houden we een minimale stijging. Maar dat is goed, wij stevenen op vergrijzing af. Vergrijzing is eigenlijk hetzelfde als depopulatie : te weinig jongeren, te veel ouderen. Nu naar 1kind/gezin in België is demografische en sociale zelfmoord.
c) Het demografische vervangingsniveau is 2.2 kind/vrouw, dan blijft de natuurlijke bevolking constant. In België zaten we tot voor kort op 1.4, nu op 1.8 kind/vruchtbare vrouw, dankzij de geboortegolf van de voorbije jaren. Dit zal op korte termijn veel kosten, op langere termijn ( 18 jaar), zal dit de crisis van de vergrijzing vroeger doen eindigen. Streven naar een 2 kind/vr vrouw gemiddeld is prima, alternatief is massaal immigratie toestaan om eigen tekort aan jonge mensen op te vangen.
d) dé oorzaak is niet de gezinsgrootte, maar wel de grootte van de ecologische voetafdruk. 1 Belg= 5 à 6 Afrikanen wat verbruik betreft.
Conclusie : wie echt iets wil doen aan de globale crisis( en economisch, en sociaal en ecologisch), moet zijn eigen voetafdruk dramatisch inperken. In het Westen een geboortebeperking naar 1 kind invoeren heeft absoluut geen zin. Maart het is wél het Westen dat deze crisissen vooral veroorzaakt, door zijn enorme consumptiedrift, vaak nog op krediet. Een Afrikaans kind heeft niets van doen met vastgoedbubbels in de VS. En de Derde Wereld ( dan vooral Afrika), waar de bevolking nog wel stijgt, helpen bij ontwikkeling en vooral onderwijs en emancipatie van de vrouw. Dat laatste blijkt overal ter wereld, doorheen heel de geschiedenis, hét meest ideale anti-conceptiemiddel te zijn.
24/08/2011 om 12:11
“miljardairs die gigantisch veel rijkdom gewoon oppotten en dus niet in de economie steken”
Leg me dat eens uit… zit al hun geld in een grote kluis dan ofzo?
Geld oppotten bestaat niet. Ofwel beleg je het zelf, ofwel belegt je bank het voor jou, maar eender hoe - het circuleert.
24/08/2011 om 14:44
De professor is misschien een realist naar de eigen opinie, maar hij biedt zeker geen filosofische of innoverende oplossingen aan. Waar is de crisis? De crisis is een gevolg van speculatie en van structuren die een zekere ongelijkheid organiseren: toplonen en toppensioenen bijvoorbeeld, groot kepitaal dat niet wordt belast.
Maar laat ons nu eens iets zeer imaginairs voor ogen stellen, iets dat niet weldra gaat gebeuren maar dat zou kunnen gebeuren: stel dat er een gigantische komeet zal inslaan en dat al het leven op aarde zal worden vernietigd? Waar zullen wij dan staan met onze economische berekeningen en wetmatigheden? Waar zullen wij staan met onze kunstcollecties en onze goudvoorraden? Nergens. Het enige dat ons dan zou kunnen redden is een plan om die komeet te vernietigen, innovatie dus.
Dat is wat ik betreur in de bijdragen van de professor, hij ziet geen oplossing, terwijl de oplossing eenvoudig is: er moet een omslag komen in de wijze waarop wij met onze planeet en met de mensen omgaan; wij dienen duurzaam leren te redeneren en werken.
Niet een verhoging van de productie en concurentie zal ons collectieve lot verbeteren, maar een rationalisering van de arbeid waarbij ook het existeren en onderhouden van wouden en vruchtbare zeeën tot de arbeid zal worden gerekend. Bovendien dienen wij machines te belasten omdat deze het werk en de existentie-mogelijkheden van mensen wegnemen. Ik bedoel maar: kun je het een vooruitgang noemen wanneer steeds meer mensen in de marginaliteit belanden omdat de economische competie dat nu eenmaal als nevenwerking heeft? Wat zullen wij met deze “marginalen” doen? Zullen zij niet tot geweld overgaan? Zullen daar geen ziektes uitbreken? Zal hun lot niet inhumaan zijn?
Waarom migreren zoveel mensen en waarom worden zoveel mensen depressief? Omdat het systeem hun uitsluit of hun leefomgeving ontwortelt, net zoals de natuurgebieden worden uitgesloten uit het economische model van de professor en zijn geestesgenoten.
De dag dat er geen schone lucht meer is of de dag dat het broeikaseffect genadeloos zal toeslaan zal de mensheid zich realiseren dat het zich heeft laten opjagen door een spook dat niet bestaat: dit spook is de economie en het winstbejag. Maar het is nog niet te laat; we zien dat onder de jongeren maar ook de ouderen het ecologische en humanistische kapitaal heropleeft.
24/08/2011 om 15:19
@Luc: Ik ben er al jaren van overtuigd dat de kinderbijslag moet worden afgeschaft. Meer zelfs, als een gezin meer dan 2 kinderen heeft (uitzonderingen voor meerlingen) moet het hiervoor extra belastingen betalen. De vervuiler betaalt is een veel gehoorde slogan…wel, niks is zo vervuilend dan een mens.
24/08/2011 om 16:05
@ Bart,
hou je dan ook rekening met HOE vervuilend een gezin is? Een gezin met 2 kinderen , zonder auto, in een Laagenergiewoning , die veganist zijn, enkel lokaal eten, nooit vliegen, ga je even zwaar belasten als een gezin met 2, wonende in een vila, met een riant verwarmd zwembad, 5 reizen( incl reisjes) met vliegtuig per jaar, en 4 auto’s????
Want dat eerste gezin kan gerust 5 kinderen hebben, en dan enkel maar positief bijdragen aan de maatschappij, maar zonder beslag te leggen op meer grondstoffen dan een gemiddelde Afrikaan…
Hoe ga je dat doen?
Kinderen vervuilen niet, onze manier van leven vervuild heel de planeet. Een GROOT verschil!
24/08/2011 om 16:33
Heeft iemand nagedacht over de gevolgen van 1-kindgezinnen? Een op en top egoïstische generatie (zie China), een onevenwicht tussen de geslachten (zie China, India), een tekort aan werkkrachten om de vergrijzing het hoofd te bieden,…
Kinderen zijn nog altijd de toekomst.
Een eerlijker verdeling van de wereldgoederen, het wegwerken van excessen (topbonussen, exuberante lonen voor CEO’s, enz) zou dat al geen eindje op weg zijn naar een oplossing?
Mensen krijgen allerlei behoeftes aangepraat, waarvan ze niet gelukkiger worden. Nodeloze vliegreizen, maakbaarheid van het eigen lichaam (esthetische chirurgie, peperdure wellness, enz enz), maaltijden in toprestaurants waarvoor op één avond een paar maandlonen van een gewone arbeider worden neergeteld,… het ‘moét’ wil je erbij horen. Hoe zielig.
24/08/2011 om 16:35
Een goed geschreven stuk.
Wie is eigenlijk de schuldeiser in dit verhaal? Daar heb ik nog niemand over gehoord, niet hier en ook niet elders. Bang dat de volkswoede hun gaat treffen? Misschien dezelfden als de speculanten die tegen hun eigen land speculeren om de rente (hun winst) op te drijven? Gaat het dan over banken die lucht verpakken en beweren dat het veel geld waard is, gaat het over overheden die staatsschulden (hypotheken) aangaan en die schuld elk jaar verhogen in de plaats van af te betalen, gaat het hier om vakbonden die dit doen met de ledenbijdragen, gaat het over pensioenfondsen of gaat het over miljardairs die uiteindelijk slechts over enkele miljoenen blijken te beschikken omdat hun door iemand die slimmer is werd wijsgemaakt dat ze miljardair zijn?
Ik vind dat het tijd is dat de gewone werkmens eerst zijn middelvinger opsteekt naar het kapitaal en met uitbreiding de overheid (die daar trouwens een uitbreiding op is naar mijn mening) om dan een vuist te maken om op tafel te slaan en zijn fair deel van het ruilmiddel (geld) op te eisen. In één moeite door kan de staat failliet verklaard worden en is de staatsschuld weggeveegd omdat het toch maar verpakte lucht is, dit omdat de mensen of instituten die schuldeiser zijn dat geld absoluut niet nodig hebben, anders hadden ze het niet zo lang uitgeleend. Ook is het tijd om de institutionalisering van de zorg voor anderen op te heffen om de mensen zelf terug de vaak leuke maar ook soms minder leuke dingen van het leven te laten beleven. Ik denk dan aan zorgen voor de kinderen en ouderen, huishouden,… die bij wijze van verandering ten opzichte van honderd jaar geleden zowel door mannen als vrouwen kan worden gedaan, liefst nog in samenwerkingsverband.
@ Leenders Hendrik
Afrikanen kennen geen luxe of praal in Afrika? Nogal logisch, al die idioten dat dat wel willen sturen ze wijselijk naar hier
Wat je zegt over het “doorschieten” van de medische wetenschap ben ik het mee eens, alleen vergeet je de groep “geboren gehandicapten” die zich vervolgens ook weer voortplanten en met behulp van de medische wetenschap de natuurlijke selectie omzeilen.
@ Joseph
Geloof je echt dat een miraculeuze uitvinding ervoor gaat zorgen dat we kunnen blijven leven zoals we tot nu toe geleefd hebben?
@ Cindy
De depopulatie door vergrijzing is normaal, juist door de emancipatie van de vrouwen hier. Deze tegenhouden door migratie (niet geëmancipeerde vrouwen importeren) vindt ik een minder geslaagd idee omdat het samenlevingsproblemen veroorzaakt en de kern van het probleem (namelijk een gebrek aan selectie aan wie men die zorg geeft door de institutionalisering ervan) ermee niet verdwijnt. Vroeger stierven oude mensen met een glimlach op hun gezicht aan de kachel in de woning van hun kinderen, nu worden ze als planten in leven gehouden in rusthuizen om zeer traag en pijnlijk aan hun einde te komen.
24/08/2011 om 17:59
Groei is een belangrijk middel om de welvaart te doen stijgen. Gezien de huidige klimaatsontwikkelingen kunnen we best speken van duurzame groei. Betalen voor energie (petroleum, gas) uit het buitenland, aan het buitenland, is een te vermijden financiële stroom. Hoeveel % van het BNP gaat daaraan verloren? Het geld zou in eigen land geïnvesteerd kunnen worden. Investeringen in wind, zonne- energie zorgen voor locale productie gedurende meerdere decennia, dus geen jaarlijkse aderlating naar bvb. het Midden-Oosten. Er is bijkomende tewerkstelling voor installatie en onderhoud, in sommige Europese landen zelfs door productie, van de panelen, molens en onderdelen. Zouden deze investeringen niet meer verspreide welvaart opleveren dan het bouwen van een nieuwe hoogste toren ter wereld? En daardoor verspreide inkomsten voor vele huishoudens die duurzaam geïnvesteerd kunnen worden? Menig gezin zijn eigen energieproductie. Als electriciteit dan toch een belangrijke energiebron wordt, zullen er misschien wat tewerkstellingsmogelijkheden zijn om het huidige wagenpark te vervangen door electrische wagens (gratis tanken thuis en betalend op het werk). Hoeveel wagens houden het niet bij afstanden korter dan 100 km? En als het verder moet hebben we meestal een 2° wagen toch? Misschien stappen grote Europese merken (dus ook niet de beste modellen) niet serieus mee in dit scenario omdat de prijs van electrische wagens beduidend goedkoper zal zijn dan de modellen met de huidige complexe brandstof motor. Bieden midden- en topklasse merken daarom hybrides aan? Combinaties verbrandings en electromotoren, die iets meer mogen kosten, hebben het imago ecologisch maar rijden nauwelijks tot voorbij de kerktoren met hun electromotoren. De sector spreekt veel over research en prototypes maar dat hadden we reeds 100 jaar geleden. Wat met tewerkstelling om de huidige wagens om te bouwens tot electro wagens? Is dat complex? Zijn er tewerkstellingsmogelijkheden op bedrijf- gemeentelijk en ander bestuursniveau om energie te besparen (door investeringen)? Er is zoveel mogelijk zonder het te moeten zoeken in vage begrippen. Dit gaat dan nog enkel over energie.
24/08/2011 om 21:46
@ Wendelin: Ik geloof helemaal niet in mirakels.Waar ik wel in geloof is dat de wetenschap er mee bezig is om met nieuwe technologieen veel efficienter met grondstoffen om te gaan en onze levenskwaliteit te verhogen.
Ik ben er vast van overtuigd dat we met onze huidige verkwistende consumptiemaatschappij aan het vast lopen zijn.We kopen veel zaken en diensten die de kwaliteit van ons leven niet eens verhogen,ja zelfs soms negatief beinvloeden.Veel autos zijn te groot,overconsumptie van geneesmiddelen,misbruik van tabak en alcohol en drugs.
De “overbevolking” van de wereld terug dringen is volgens mij niet haalbaar.We zijn niet met te veel.We leven verkeerd.De ecologische voetafdruk van een deel van die bevolking is te groot.Het is eenvoudiger om onze levenswijze te veranderen.
24/08/2011 om 23:29
De oplossing voor een aantal problemen ligt zo voor de hand, maar de wil om deze toe te passen is jammer genoeg bij velen niet aanwezig. Waarschijnlijk uit schrik voor de verandering. Onterecht nochtans, want veranderingen willen niet noodzakelijk zeggen dat je het slechter zal hebben dan ervoor. Het is een nieuw evenwicht, waarbij je bijvoorbeeld iets materieel inruilt voor iets immaterieel. Neem als voorbeeld de keuze tussen trein en wagen. Ik rij iedere (werk)dag van en naar het station met de fiets, wat me 15 à 20 minuten neemt enkele rit, om daarna ongeveer een uur onderweg te zijn met de trein, ook enkele rit. Met de wagen zou dit me 45 minuten kosten. Nochtans heb ik plezier in het traject. De korte fysieke inspanning is ideaal om de werkdag te beginnen en te eindigen, en de trein biedt de mogelijkheid om wat rust te vinden in een boek of iets dergelijks. Zelf de frequente vertragingen met de trein hebben mij nog niet kunnen aanmoedigen om de kortere stress van het rijden (of stilstaan in de file) met de wagen te verkiezen.
Veel van de welvaart die we hebben is in feite geen welvaart, maar een illusie. Zijn we echt zo veel beter af met onze wagen, gsm, … Die schijnbare luxe doet ons de alternatieven vergeten, die dikwijls voor een betere levenskwaliteit kunnen zorgen.
Wat ik zie is veel stress doordat we verplicht zijn te werken met twee om de luxe te kunnen betalen. Opvang zoeken voor de kinderen in de vakanties, ’s avonds laat nog moeten beginnen koken, Kinderen die tot zes uur ’s avonds in de opvang zitten…
25/08/2011 om 00:36
@ Joseph: Als er geen grondstoffen meer zijn of ze kunnen niet meer gedolven worden, dan heeft het weinig zin als je technologie hebt die er efficiënter mee kan omgaan… Grondstoffen zijn zoals een hoogstam fruitboom, hoe hoger je fruit wil plukken hoe meer moeite en technologie je nodig hebt om te plukken maar eens alle fruit geplukt of eens het te duur wordt (meer energie in het oogsten steken dan de energetische waarde van het fruit) om te oogsten op die hoogte, is het gewoon gedaan ermee.
Ik ben akkoord dat de consumptiemaatschappij op zijn laatste benen aan het lopen is. Behalve te grote auto’s zijn er vooral teveel auto’s die teveel met te weinig volk in voor halvelings nutteloze zaken rondrijden. Antibiotica is ook op zijn grenzen gebotst door overmatig gebruik in de veeteelt voor winstgevendere vleesproductie. Drugs, waaronder de hier legaal verkrijgbare medicamenten, koffie, overmatig eten, tabak en alcohol is iets van alle tijden, drugsverslaafden ook. Drugsgebruikers, diegenen die er wijs mee kunnen omgaan zijn er steeds meer doordat de maatschappelijke eisen gesteld aan elk individu steeds hoger worden en doordat die groep groeit, zijn er meer mensen die verslaafd worden.
Stel je voor dat we noodgedwongen terug naar een agrarische maatschappij moeten (leven van alleen de draagkracht van de aarde = de enige houdbare en verantwoorde ecologische voetafdruk) waar alle voedsel voor de huidige tien miljoen Belgen lokaal (luchtvracht kan niet zonder olie) moet geproduceerd worden (met paarden, want tractoren hebben olie nodig) met de bewaar methoden van voor de uitvinding van de diepvries (voor het produceren van elektriciteit, zonnepanelen, diepvries,… is olie nodig) dan is er inderdaad sprake van een enorme overbevolking, dat zal de eerste winter blijken wanneer het zover is.
P.s. het woord olie kun je vervangen door gelijk welke grondstof die eindig is en die we nu aan het verkwisten zijn.
25/08/2011 om 09:19
ik wil nog wel even toevoegen dat er vandaag in Vlaanderen ongeveer 15% van de tarwe gezaaid wordt om brood mee te zaaien, de overige 85% zijn tarwesoorten die gezaaid worden om als veevoeder of biobrandstof te gebruiken. ( van een Limburge akkerbouwer zélf gehoord)
We kunnen, uiteraard als we nog voldoende fossiele brandstoffen hebben om machines mee aan te drijven, vlot de bevolking voeden. Alleen zal vlees terug de uitzonderlijke luxe worden. 50%, sommige bronnen spreken zelfs van 70%, wat me overdreven lijkt, van de graanoogsten in de wereld worden gebruikt om dieren mee te voeden. De enorme hoeveelheid dierlijk voedsel ( zuivel en vlees), die wij daardoor kunnen consumeren,veroorzaken dé doodsoorzaak nr 1 : hart en vaatziekten. Minder zou perfect zijn, en enorm kostenbesparend werken!
Nogmaals; de grootte van de gezinnen is zeker niet het probleem, het is de grootte van de ecologische voetafdruk( en dus de grootte van de consumptie) die de problemen veroorzaakt.
Zelfs al halveer je de gezinsgrootte van de gezinnen in Afrika én Azië, dan NOG hebben we een probleem en een crisis…..
25/08/2011 om 09:29
Wendelin, ik ben het helemaal met je eens wat je analyse van de auto’s betreft. Wij leven met een gezin van 5 ( 3 kinderen onder de 5 jaar) zonder wagen…..Veel mensen kunnen met een pak minder autokilometers, en het zou hen goed doen ook!
25/08/2011 om 10:01
Stop met dit soort wijsheden !
Zoveel te meer dat zogezegde kenners gaan waarschuwen voor economische rampen, zoveel te meer paniek gaat er ontstaan en gaan we inderdaad onderuit gaan …
Maar de mensen die zulke artikels neerpennen ondervinden zelf geen negatieve invloeden van een slabakkende economie maar kicken er blijkbaar op om overal ontslagen te zien vallen.
Dank u heren kenners, maar ik ga dit soort zaken niet meer lezen. Het is op geen enkel bewezen wetenschappelijk feit geschoeid, en dat is toch in vele bedrijven de slogan : meten is weten …
25/08/2011 om 11:06
@ Wendelin : Uiteindelijk heb ik dezelfde bezorgdheid als u.Op de manier waarop we bezig zijn kunnen we niet verder zonder in de afgrond te storten.In de geschiedenis is dit al dikwijls voorgevallen en telkens opnieuw is de mensheid erin geslaagd om er weer bovenop en verder vooruit te geraken.Jammer genoeg na eerst door veel ellende gegaan te zijn(bv. periode 1914 tot 1945).
Er zijn voor alles oplossingen zonder dat we terug moeten naar een samenleving zoals voor 500 jaar waarop je zinspeelt.
Onze auto´s kunnen optimaler ingezet worden.In Duitsland is de “mitfahrgelegenheit” een initiatief, door enkele studenten opgezet, waarbij lifters en chauffeurs elkaar vinden via het internet.Er zijn nu ruim 1,8 milj. gebruikers en er komen er elke dag 2.000 bij.
Electriciteit opwekken gebeurt langzaam maar zeker op meer ecologisch verantwoorde manieren.Nucleaire centrales van het nieuwste type zijn 1000 keer veiliger dan degene waar we nu mee bezig zijn.In het internationaal ITER project in Frankrijk is men bezig met onderzoek om kernfusie aan te wenden.Het duurt misschien nog 20 of 40 jaar voor men zo ver is maar het positieve is dat men met vereende krachten aan de weg timmert.Daar komt men sneller mee vooruit dan zich door angst te laten leiden of verlammen.
Met de nanotechnologie is men nu reeds in staat om materialen te ontwikkelen die veel betere eigenschappen hebben dan de metalen die we nu in de industrie gebruiken.Met die technologie gaat men er in slagen om problemen en uitdagingen aan te gaan die we ons nu nog niet kunnen voorstellen.
In de geneeskunde zal men in staat zijn om medicamenten daar in het lichaam te brengen waar ze nodig zijn en dat in veel kleinere dosissen dan die men nu nodig heeft.
Ik vind dat de vrees die veel mensen hebben voor de toekomst ingegeven is door een soort van fundamentalisme.
Angst is een zeer slechte raadgever ! ! !
25/08/2011 om 11:50
Ik lees in de verschillende bijdragen dat de groei van de wereldbevolking de grote boosdoener zou zijn. Dit is natuurlijk niet waar! De wereld zou zelfs gemakkelijk een nog drie maal zo hoge bevolking kunnen voeden en ondersteunen, wanneer we eindelijk eens zouden ophouden onze politieke spelletjes te spelen. De FAO bewees 20 jaar geleden al dat de Sahara voor 80% vruchtbaar gemaakt kan worden (zie b.v. inspanningen in Israel en in de Nijldelta in Egypte!), door er water te brengen. De FAO berekende toen dat wanneer elk aangrenzend land het geld van een straaljager zou offeren dit mogelijk zou zijn, omdat er grote zoetwater reservoirs onder de Sahara liggen, nog afgezien van de grote rivieren in de buurt. Daarmede kan, vlg de FAO, Afrika niet alleen in een klap de gehele hongercrisis van het continent oplossen, maar zelfs een netto voedselexporteur worden. Vlg. dit patroon zijn er veel meer gebieden te vinden waar met wat organisatie zeer goed voedsel verbouwd zou kunnen worden. En dan heb ik het nog niet over genetisch verbeterd voedsel, wat wederom helaas in de handen van enkele fabrikanten blijft kleven.
Facit: De bevolkingsgroei in de arme landen is volkomen “counter-productive”, maar ontstaat door het ontbreken van een draagbaar minimum oudedags-systeem.Veel kinderen worden geacht een zekerheid voor de oude dag van de ouders te zijn. Verder is de oorzaak dat wij de aarde en haar mogelijkheden onvoldoende benutten uit politieke- of of financieel speculatieve overwegingen. Ja, ik ben het eens met de schrijver: “De zich zo noemende regeringen zijn volkomen vastgelopen in hun eigen smeerboel en machtsspelletjes”. Het is alleen zo jammer dat de gewone man het gelach moet betalen.
25/08/2011 om 13:29
Wat wereldvoedselproblematiek sluit ik me aan bij wat Dick Taselaar zegt.
Het is een kwestie van kostprijs.Als het voedsel op producentenniveau iets minder goedkoop zou zijn ,dan zouden de boeren wereldwijd op de kortst mogelijke termijn meer investeren om efficienter te produceren met nieuwere technieken.Nu gebeurt het niet omdat de opbrengst te laag is en het zich niet loont.
@ Cindy :Het verbruik van granen in de veevoeding heeft wel degelijk zijn redenen.Slechts een deel van het geproduceerde graan is kwalitatief hoogstaand genoeg voor menselijke consumptie.Baktarwe wordt vooral gewonnen ten zuiden van Parijs.Bij ons is het klimaat te wisselvallig.Wat niet voldoet is voor de veevoeding.In die zelfde veevoeding worden nog veel andere producten verwerkt zoals uitgeperste zaden(olie) en vruchten,pitten, schillen,pulp, enz. Er moet dan een bepaalde hoeveelheid granen bij gemengd worden om een volwaardig veevoeder te hebben.
Op het vlak van wereldvoedselproblematiek wordt in de media vooral oneindig veel onzin “verkocht” omdat het nu eenmaal vlotter leest dan juiste informatie.Men kan er gemakkelijker schreeuwerige titels opplakken en het levert ook pakkende beelden op.