Beleggingsgoeroe Warren Buffet, één van de rijkste Amerikanen, vindt dat zijn land hem meer moet belasten in de strijd tegen de crisis. In Frankrijk deed een kliekje superrijken, aangevoerd door de erfgename van het l’Oréal-imperium, het aanbod van een crisisbijdrage uit erkentelijkheid voor de kansen die hun land hen heeft geboden. Ze gaven een vingerkootje en de regering nam prompt een arm. Sarkozy komt met een belastingpakket dat voor bijna de helft uitsluitend de rijkere Fransen – lang niet alleen de grootste fortuinen – doet bloeden. Als het regent in Parijs, dan druppelt het in Brussel: alvast de gerespecteerde Etienne Davignon wil Buffet en co best achterna.
Kijk, dat is nu eens hoe we de crisis uitgerekend niet moeten aanpakken. Laat mij beginnen met die nobele miljardairs. Als die zeer weinig belastingen betalen dan is dat omdat zij en hun bedrijven gebruik maken van omwegen en achterpoortjes in de belastingwetgeving, die de gewone sterveling niet heeft. Ze mogen dat doen – uiteraard – maar niemand verplicht het hen. Ze kunnen perfect meer bijdragen door minder te manipuleren. Hun oproep voor een tijdelijke crisisbijdrage is een schaamlapje dat de grote onderliggende realiteit van belastingontwijking onbedekt laat.
Vereenvoudigen
Laten we wel wezen: weinigen onder ons betalen belastingen als we ze legaal kunnen vermijden. Bedrijven zijn het zelfs aan hun aandeelhouders verplicht winsten te maximaliseren en dus belastingen te minimaliseren. Wie naar belastingen kijkt, moet daarom vooral vereenvoudigen en uitzonderingen elimineren, zodat we opnieuw transparant kunnen zien wie wat betaalt en waarop. We moeten belastingen dus diepgaand hervormen alvorens er nieuwe uit te vinden. Dat zal ook de economie dienen. Nu wordt veel tijd, energie en geld artificieel besteed aan ontwijkingsconstructies. Die constructies baden ook allemaal een stuk in rechtsonzekerheid, wat fraudebestrijding bemoeilijkt en het investeringsklimaat verziekt. Allemaal verlies dat we kunnen missen als kiespijn.
We moeten ook beseffen dat deze crisis per saldo vooral een uitgavencrisis is. Alles bij elkaar geteld, staan belastingdruk, overheidsomvang en sociale uitgaven in Europa dichtbij of zelfs boven hun historische piek. Frankrijk heeft een groter overheidsbeslag dan Zweden en heeft in dertig jaar geen budget in evenwicht gekend. Dat land leeft vooral boven zijn stand en het staat daarmee model voor de algemene euromalaise. Meer belastingen gaan tijdelijk meer budget geven. Maar ze zijn een zwaktebod dat de kern van het probleem ontloopt. De fundamentele oplossing vergt een betere overheid en een betere economie. Belastingverhogingen zijn daarvoor geen hefboom maar een obstakel.
Ondernemen
Het is belangrijk dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Maar we gaan de crisis alleen maar ombuigen in nieuwe vooruitgang door meer sterke schouders te krijgen. In Europa en in België is ons probleem niet zozeer dat megarijken à la Buffet te weinig belastingen betalen. Ons probleem is vooral dat we te weinig ondernemers van dat kaliber voortbrengen. Ons probleem is dat, ware Bill Gates hier geboren geweest, hij wellicht nooit Bill Gates zou zijn geworden. Duurzame jobs komen van een Steve Jobs en van al die kleinere ondernemers die nooit de spotlights halen en altijd naarstig voortdoen. Kortom: het is met innoveren en ondernemen dat we de boel uiteindelijk gaan recht trekken.
Dat voert ons terug naar de selecte club van zakenmensen-miljardairs. Het is uiteraard nobel om zich solidair te willen tonen. Het is ook verdedigbaar een extra inspanning te vragen van de allerrijksten als onderdeel van een totaalpakket aan crisismaatregelen. Maar het is toch bijzonder triestig wanneer gelauwerde zakenlieden die in het hart van de nijverheid staan, niet verder geraken dan meer belastingen om de crisis aan te pakken. Ideeën zijn veel meer waard dan geld. Spreek met eender welke succesvolle ondernemer of doorgewinterde CEO en je krijgt een litanie van voorbeelden hoe het hier anders kan of elders beter draait. Welnu, bundel al die ervaringsdeskundigheid en doe voorstellen – groot en klein – om de economie te verbeteren. Verlaat de begane paden en debatteer met de vakbonden over nieuwe visie en strategie: we zijn samen in de crisis gesukkeld en we moeten er samen uit klauteren.
Wie ondertussen het familiefortuin wil aanspreken om terug te geven aan het land, kan best dat andere voorbeeld van Warren Buffet volgen. Samen met Bill Gates staat hij achter “The Giving Plegde”, waarbij rijke Amerikanen minstens de helft van hun fortuin aan goede doelen geven. Dat is andere koek dan de symboolgeste van een tijdelijke crisisbijdrage aan vadertje staat. Het is een machtige en duurzame hefboom voor maatschappelijke vooruitgang op de meest diverse terreinen, die ondertussen de samenleving breed cementeert. Het symboliseert de grootsheid van een land dat – in de woorden van zijn 19de-eeuwse ondernemer-filantroop Andrew Carnegie – staat voor “the freedom to get rich and the duty to give it away”. Zolang de Verenigde Staten die cyclus blijven cultiveren, hebben ze een paar lengtes voorsprong op de rest, en de grootste kans om ook deze crisis vooraan uit te komen.
Marc De Vos
(De auteur doceert aan de UGent en is de directeur van het Itinera Institute, denktank voor duurzame economische groei en sociale bescherming (www.itinerainstitute.org) Twitter @devosmarc)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
29/08/2011 om 16:32
het is toch wel godgeklaagd : “De nobele miljardairs zeer weinig belastingen betalen dan is dat omdat zij en hun bedrijven gebruik maken van omwegen en achterpoortjes in de belastingwetgeving, die de gewone sterveling niet heeft. ”
Hoe kan men bij Itenera gelijktijdig dergelijke argumentatie aanhalen terwijl men niet kan laten af te geven op werklozen en andere zogezegde profiteurs of aangeven dat het pensioen in België niet juist zijn verdeeld omdat rijkeren worden geplafonneerd in solidariteit met de lage pensioenen …. Ja, omdat niet iedereen dezelfde “wapens” heeft tijdens zijn loopbaan of na zijn professionele activiteiten … daarenboven dan nog durven pleiten voor de uitdeling van aalmoezen onder de vorm van vrijwilige bijdragen onder verschillende vormen … consistent blijven graag
29/08/2011 om 16:53
Schitterend artikel mijnheer De Vos! Ga alstublieft in de politiek!
29/08/2011 om 17:16
Itinera Institute is een “onafhankelijke denktank” met zicht op een eeuwigdurende blauwe horizon.
Wiens brood men eet, diens woord men spreekt.
Trouwens,het zal zo direct nog niet gebeuren, dat “rijken” de crisis gaan oplossen.
Als de wolf de passie preekt, boer pas op je kippen.
29/08/2011 om 17:48
” De fundamentele oplossing vergt een betere overheid … en een betere economie ”
Bedoelt u ” een ontvette overheid ” ; Ja toch ?
en “een performantere overheid ” ; Ja toch ?
Heeft toch weinig zin om jobs te creêren die met belastingsgeld betaald worden ?
Is nochtans dat wat regering na regering gedaan hebben .
29/08/2011 om 18:30
Zorgen dat er geen nobele miljardairs zijn , is het doel.
Geld ophalen voor het goede doel, moet overbodig zijn.
“The freedom to get rich and the duty to give it away”… zal wel passen bij de 19de eeuw, maar vandaag zullen wij de rechten van de mens aanvullen met het recht op een basisinkomen.
Liefdadigheid hoeven we niet… wel recht op een basisinkomen én recht op werken.
We zullen ontwijking- constructies onmogelijk maken en het belastingsvoordeel of de fiscale aftrek afschaffen.
We zullen er voor zorgen dat het geld ook terugvloeit naar de werkmensen en naar degenen die niet zo slim / sluw zijn, niet zo sterk en gezond , naar degenen die de zorg op zich nemen van ouders, kinderen of mensen met beperkingen…
Een grens op het liberalisme en de vrije markt..
Er voor zorgen dat bedrijven elkaar niet wegconcurreren …
Gewone mensen kunnen niets meer ondernemen… daar heeft de huidige wetgeving voor gezorgd… het is enkel nog mogelijk voor wie al over veel kapitaal beschikt.
Wie het kleine niet eert, is het grote niet weert.
Wij zijn niet verantwoordelijk voor de crisis… er is trouwens geld genoeg .
29/08/2011 om 19:30
Het merendeel van deze goede doelen van de superrijken (waaronder inderdaad een klein aandeel de moeiite waard zijn) bieden helaas voor het merendeel weinig meer, dan de liefdadigheidswerken destijds door de kerken georganiseerd. Op die manier moet je nou echt niet gaan denken dat de rijken zullen helpen om uit de crisis te geraken. En inderdaad rijk of niet, Ze verdienen niet meer priviliges op het vlak van belastingen. Laat ze dus hun achterstand maar al bijbenen. dat is al minstens een kleine toegeving om toch wat meer solidair te zijn met de rest van de samenleving. Bovendien gaat het niet enkel om geld, maar om scheve machts en beleidsverhoudingen die ook bijdragen tot de crisis. Maar is het geen toeval dat nu ze vaststellen dat de groeiende kloof tussen arm en rijk wel eens averechts zou kunnen uitdraaien voor hun eigen belangen en dat ze plots “morele wroeging” krijgen en inzien dat ze zelf ook mede verantwoordelijk zijn voor de crisis. Sociale omwentelingen beginnen vaak te rollen vanaf het moment de machtigen zich bedreigd en onwennig voelen. De eerste reactie is dan meestal de imagopil verzachten en pas als de druk op de ketel toeneemt, zullen ze pas beseffen dat ze actiever hun best moeten doen, om geen koppen te laten rollen en revoluties in gang te zetten.
29/08/2011 om 22:12
Superrijken die belasting betalen een zwaktebod. Beter blijven doen zoals we gewoon zijn: den duts nog eens goed uitknijpen.
30/08/2011 om 08:00
De auteur vertrekt, jammer genoeg, van de verkeerde basisgegevens.
Zo zijn die, wat hij noemt, omwegen en achterpoortjes niet extra in de belastingswetgeving ingebouwd om de “rijken” extra mogelijkheden te geven , zoals hij insinueert. Al die aftrekposten zijn er om goede, gezonde en economisch valabele redenen.
Zo heeft een gewone werknemer geen dagelijkse kosten voor bvb electriciteit, verwarming of bureaubenodigdheden, die betaalt zijn werkgever. Een zelfstandige of vrije beroepen hebben die wel. Het is oneerlijk om zulke economische realiteiten voor te stellen als “mogelijkheden die de gewone sterveling niet heeft” en zelfs ietwat beledigend dat manipulatie te noemen. En het is net zo onvoeglijk om te verlangen dat iemand zijn belastingsaangifte bewust verkeerd invult (en dus valsheid in geschriften pleegt) om meer belastingen te betalen. Je vraagt toch ook niet dat een vader van drie slechts twee kinderen ten laste aangeeft of dat de vele gewone Belgen met een bedrijfswagen elke gereden kilometer als privé verbruik opgeven.
Verder is het ook totaal onrealistisch om doodleuk te stellen dat men met wat ideeen, innoveren en ondernemen de boel wel recht kan trekken. Er is nog zo iets als een wettelijk kader waarbinnen je kan innoveren en ondernemen en dat wettelijk kader bestaat in Belgie en Vlaanderen uit een steeds groeiend aantal wetjes en regeltjes, die eerder belemmerend dan stimulerend werken.
Als ik morgen het grandioze idee zou hebben om een nieuw soort limonade te brouwen en dat in mijn garage te verkopen (wat een economisch valabel idee zou kunnen zijn) krijg ik onmiddellijk het bezoek van talloze inspecteurs van evenveel overheidsinstellingen. Voor ik me daar doorgeworsteld heb, is de smaak van mijn limonade al lang niet meer trendy en verkoopt het niet meer.
Die verantwoordelijk ligt bij de politiek. De auteur maakt geen enkele vingerwijziging naar hun rol.
30/08/2011 om 11:01
Opnieuw een voorbeeld van iemand die de woorden van Warren Buffet niet begrepen heeft.
Waar het Warren Buffet om te doen is niet zozeer “een geste” aan de overheid. Warren Buffet komt tot de vaststelling dat hij, in tegenstelling tot zijn werknemers, de laagste belastingvoet heeft. Terwijl Warren Buffet wel het meeste verdient. Sterker nog wanneer hij kijkt naar zijn rijke vrienden, komt deze situatie overal terug. Hoe rijker je bent hoe lager de belastingvoet.
Het principe van de sterke schouders dragen het meeste gewicht is totaal onbestaand in de VS. Het zijn vooral de zwakke schouders die het te verduren krijgen.
DIt is dan ook wat Warren Buffet vraagt; geen tijdelijke crisisbelasting maar een socialer en rechtvaardiger belastingsysteem.
Nu kan je stellen dat dit de VS is en dat we hier een veel rechtvaardiger belastingsysteem hebben.
Op het eerste zicht lijkt dit te kloppen, tenminste zolang men spreekt over het inkomen uit arbeid. Maar wat dan met de de lage belastingen op de inkomsten die je haalt uit aandelen en vermogen. Dan is de situatie helemaal anders en hebben de sterkste schouders veel minder last te dragen.
Een voorbeeld:
http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/mediatheek/programmas/terzake/2.10727/2.10728/1.787575
“Duurzame jobs komen van een Steve Jobs en van al die kleinere ondernemers die nooit de spotlights halen en altijd naarstig voortdoen. Kortom: het is met innoveren en ondernemen dat we de boel uiteindelijk gaan recht trekken.”
Duurzame jobs? Heeft u enig idee hoe de producten van Apple worden gefabriceerd. In welke arbeidsomstandigheden en tegen welke lonen iphones en ipod’s worden gemaakt?
We mogen toch niet vergeten dat de meeste ondernemingen vooral aandacht hebben om zoveel mogelijk winst te maken.
30/08/2011 om 11:26
Spreekt men hier enkel over de rijken wegens familiebanden? Trouwens ik hoor nergens van welk inkomen men tot de rijken behoord. Een gezin met twee kaderleden, met al hun voordelen, behoren ze ook reeds tot de rijken? Behoren al die professionele sporters met hun gunsttarieven van belasting ook tot deze rijken? Een ceo met een ruime bonus wordt afgeschilderd als een duivel, maar een sportman die nog meer verdient wordt bewonderd en vereerd! Hoe leggen jullie dit uit!
30/08/2011 om 11:38
Als Buffet het heeft over meer belastingen, heeft hij het dan niet over het terugdraaien van de “Bush-tax break” en niet over meer belastingen in het algemeen? Als ik Jon Steward mag geloven zou dat voor Uncle Sam 700 miljoen dollar per jaar meer opbrengen, of minder kosten, het is dan ook een tax bréák.
Bovendien heb ik mij altijd afgevraagd: kan je niet beter 700 miljoen aan de onderkant van de maatschappij geven? Zij zullen het zeker uitgeven en zo de consumptie weer aanwakkeren. De rijksten kopen nu toch al alles wat hun hartje belieft, ze gaan niet nog meer kopen om dat ze een bonus krijgen. Bovendien komt het geld dan bij de bedrijven terecht die het dan weer als lonen kunnen utibetalen en dan krijgen we een mooie cirkel.
In Australië, ik denk in 2009, heeft ex-PM Kevin Rudd de hele bevolking een bonus geven met de volgende boodschap: Spend It!
ik weet wel niet of het geholpen heeft
30/08/2011 om 12:38
Winstmaximalisatie en kapitaalconcentratie ten behoeve van aandeelhouders is een principe waar wij dringend van af moeten. Bedrijven moeten weer een meer ‘maatschappelijke’ rol (als stakeholder van onze menselijke maatschappij als geheel) opnemen. De dictatuur van het aandeelhouderschap en van het spelletje op de beurs moet gewoon stoppen. De gewone mensen (wij dus allemaal, élke mens is een gewone mens) zijn niets met geld dat ergens zit geconcentreerd, ongeacht hoe performant, innoverend, geniaal etc. een bepaald bedrijf of zakenman ook is.
30/08/2011 om 13:02
moesten De Warren Buffets en Bill gatessen hun gewoon personeel een deftig loon uitbetalen dan zouden ze achteraf hun fortuin niet voor de helft moeten wegschenken aan een liefdadigheidorganisatie die ze zelf beheren en door de welke ze hun een riant loon laten uitbetalen waar ze niet op belast worden
we leven allen boven onze stand? Ga eens naar de gettowijken leven en zie eens hoe zij boven hun stand leven en ga dan eens naar de villawijken en zie hoe zij boven hun stand leven ik weet allezins hoe ik boven mijn stand wil leven
Interresant hoe verkeerde beleidkeuzes van Banken en politici nu plotseling de verantwoordelijkheid van iedereen zijn geworden
30/08/2011 om 13:37
Na lezing van een aantal van de blogs van Dhr. De Vos had ik niet echt wat anders verwacht. Het getuigt weliswaar van een diep inzicht in de menselijke natuur, maar ook van een ontstellend gebrek aan de wil om daaraan te ontstijgen.
30/08/2011 om 21:13
Proficiat prof. Devos. Er bestaan gelukkig nog mensen met gezond verstand. De belastingsdruk verhogen in een land met ei zo na de hoogste taxatie ter wereld, in plaats van te streven naar efficient bestuur en het wegwerken van de kolossale verspillingen door de overheid, zal ons op termijn alleen maar dieper in de put steken.De kruik gaat zolang te water tot ze breekt.
31/08/2011 om 05:16
De indianen uit de stripverhalen zouden gezegd hebben: “de professor spreekt met een dubbele tong”. Prachtige commentaar van R. Cox op dit forum!
31/08/2011 om 12:23
Als een overheid met 50% van onze inkomsten niet kan rondkomen stel ik me ernstige vragen. Het is zinloos nieuw geld te zoeken als men eerst niet snoeit in de overheidsuitgaven. Belgie ( spreek vlaanderen/brussel/wallonie en de provincie’s individueel ) hebben elk hun ambtenaren. Dit is een enorm apparaat dat niet alleen zeer veel geld kost maar ook zorgt voor een overreglementering van onze maatschappy, want elke dienst wil zijn nut bewijzen en zich laten gelden of laten zien in diezelfde maatschappy.
Het opdrijven van belastingen is als verslaafde die niet wil afkicken, dat deze belasting van de rijken of middenklasse komt is irrelevant want men doet niks aan de ‘fond’ van het probleem en dat is afslanken waar kan en waar wenselijk is.
Belgie is nr 1 in arbeidskost en nr 3 in belastingsdruk. Dat gegeven veeg je niet van tafel door het geld bij de rijken te gaan halen, het is een droom, een droom van een verslaafde.
31/08/2011 om 18:53
6 regeringen 750 parlementsleden en 1500 kabinetsleden, provincies en gemeenten.
Vlaanderen heeft de laatste 10 jaar 60.000 ambtenaren aangeworven.
Dat moet allemaal betaald worden.
Dus heren, terug naar een unitair staat met 1 regering en provincies die meer macht krijgen. Zij staan het dichts bij de bevolking.
31/08/2011 om 20:26
De financiële crisis is morgen opgelost als men :
éen belgische kieskring maakt met maximaal 150 verkozenen en met een minimum van 10% drempel.
ze kunnen zetelen in zoveel parlementen als ze maar willen, maar maximum 150 verkozenen
maximum 15 ministers in alle parlementen samen.
maximum 3 kabinetsmedewerkers per minister.
cumul volledig afschaffen. één man, één wedde.
die meerdere stielen doet, is slechts in één betaald.
maar dat zal niet gaan…. dus de crisis zal blijven bestaan
men zal nog naar meer gecompliceerde oplossingen/belastingen/wetten zoeken…
resultaat zal zijn dat de grootste groep, de minst bedeelde, het meest zal betalen voor de crisis.
01/09/2011 om 08:07
Mr Reynders is de allergewiekste manipulator .
Notariële intrest aftrek gecombineerd met buitenlandse leningen , en … de “supers” betalen geen bal belastingen meer
Voeg daarbij de puinhoop van het ministerie van financieën waar men al jaren onwaarschijnlijk weinig controles kan uitvoeren bij bedrijven , maar WEL , voor het oog van de camera’s , met veel poeha mag laten zien hoe snel de dossiers via tax on web worden afgehandeld : de dossiers van ” het gepeupel ”
Heel dat gedoe van supers die aan de staat vragen om ” meer belastingen te mogen betalen ” stinkt van de hypocresie .
Er moeten voor mijn part niet meer belastingen uitgevonden worden . De bestaande moeten geïnd worden … iedereen moet verhoudingsgewijs evenveel betalen , en daar is de bestaande wetgeving afdoende voor . Alleen moeten die achterpoortjes dicht , want langs die weg is een latente en gruwelijke discriminatie binnengeslopen.
Ik begrijp ook niet dat Europa niet optreedt tegen zoveel concurentievervalsing … of is de chantage met banenverlies zo immens ?
13/09/2011 om 07:13
De politiek moet gewoon ervoor zorgen dat al die achterpoortjes dicht zijn en dat de superrijken even veel belasting betalen als de gewone werknemers en ze moeten ervoor zorgen dat de laagste weddes voldoende hoog zijn zodat er geen liefdadigheid meer nodig is. Of is dat te simpel?