Als we praten over de positie van de leerkrachten in het onderwijs, dan kan niemand voorbijgaan aan een aantal knelpunten, onder meer de aantrekkelijkheid van het beroep, het lerarentekort, het wijzigend profiel van instromers in de opleiding, het gender-onevenwicht, de voortijdige uitstroom van jonge leerkrachten, het hoog gebruik van verlofstelsels en vooral de vroegtijdige pensionering. Dus dringt een loopbaandebat zich op.
Omdat elke (terechte) vraag vanuit de samenleving (parlementsleden, journalisten, maatschappij-watchers) beantwoord wordt door een verwijzing naar dit aangekondigde debat en alle partners zich akkoord hebben verklaard om geen enkel thema uit de weg te willen gaan (een overleg zonder taboes) is de oplijsting ervan indrukwekkend.
Wanneer ik enkel focus op het domein van aantrekkelijkere arbeidsvoorwaarden heb ik het onder meer over het creëren van grotere werkzekerheid voor beginnende leraren, de problematiek van benoeming in al zijn aspecten, een grotere openheid voor zijinstromers, taak- en functiedifferentiatie, gedifferentieerde verloning, combinatie gezin-arbeid, eindeloopbaanproblematiek, ondersteuning van de leraar in moeilijke context. Voor alle duidelijkheid, dit is geen exhaustieve opsomming. Andere deeldomeinen zoals professionaliteit van leidinggevenden, competentieontwikkeling, evolutie naar multidisciplinaire teams e.a. zijn in mijn opsomming nog niet meegenomen.
In het besef dat inderdaad al de benoemde aspecten een belang in de discussie kunnen aantonen, zullen keuzes moeten worden gemaakt.
Uit de poging van de sociale partners (werkgevers en werknemers) om prioriteiten overeen te komen wil ik graag twee thema’s vooruitschuiven: zorg voor de beginnende leraar en ruimte voor de kerntaak van de leraar.
Zorg voor de beginnende leraar
Wanneer men jonge leerkrachten beluistert komt vooreerst het element onzekerheid in de tewerkstelling en het gebrek aan toekomstperspectief naar boven. Het klinkt contradictorisch in het licht van het reële lerarentekort. Ze hebben inderdaad vaak versnipperde opdrachten in ruimte (verschillende scholen) én in tijd (niet aansluitende, soms zeer korte tewerkstelling in vervanging). Het herdenken van de formule ‘pool’, waarbinnen starters een jaarcontract wordt aangeboden moet zeker in het basisonderwijs aan de orde worden gesteld.
Wat ook opvalt is dat, dikwijls met de beste bedoelingen, een onvolledig ‘uurrooster’ wordt aangevuld met voor hen soms onaangepaste opdrachten. Opdrachten als zorg of ‘gelijke kansen’ zou men eerder moeten voorbehouden voor ervaren leerkrachten. Beginnende leerkrachten moeten starten met een onderwijsopdracht in een klas. Dit sluit het best aan bij hun opleiding en biedt hen een grotere houvast.
Omdat binnen de ‘rechtspositieregeling’ leerkrachten een anciënniteit opbouwen, die tot gevolg heeft dat er een verplichting van aanstelling voor het schoolbestuur volgt, liggen snelle evaluatiemomenten voor. Dit betekent dat deze tijdelijke leerkrachten soms strenger worden beoordeeld dan ouderen, terwijl ze de nodige tijd moeten krijgen om zich te ontwikkelen en zich te integreren in het schoolteam.
Ten slotte mag men de ‘praktijkschok’ van beginnende leraars niet onderschatten. Eindverantwoordelijkheid opnemen, gezag verwerven, administratieve taken een plaats geven. Mentorschap in welke vorm ook, waarbij in een een-op-eenvertrouwensrelatie ook de meest concrete vragen en zorgen kunnen opgenomen worden is hierbij de hefboom in het streven naar welbevinden van de jonge, nieuwe leerkracht.
Ruimte voor de kerntaak van de leraar
Laten we de sterke, inhoudelijke troeven van het beroep van leerkracht niet ondergraven. Vanuit een geloof in de professionaliteit van leraars is een grote autonomie in de functie noodzakelijk. Reeds lang pleiten we voor een terughoudendheid vanwege de overheid wat de inhoudelijke en pedagogische-methodologische aspecten van vakken betreft.
Door een grotere differentiatie in de opdrachten van de medewerkers in onderwijsinstellingen mogelijk te maken kan opnieuw de focus worden gelegd op de inhoudelijke expertise van de leraar. Uiteraard moet de noodzakelijke aandacht worden gegeven aan de begeleiding, ondersteuning en zorg voor de leerling. Door deze opdracht te delen met deskundigen dreigt de grote impact en druk van deze taken bij het optreden van onze leerkrachten in de klas te verminderen. Vandaag wordt het beeld gecreëerd dat leerkrachten zorgvragen van leerlingen moeten (h)erkennen, diagnosticeren en remediëren. In de perceptie is het lerarenberoep een ‘zorg’beroep geworden, wat aantrekkelijker blijkt voor meisjes dan voor jongens.
Een school met een sterk beleidsvoerend vermogen moet in staat zijn om, in samenspraak met zijn medewerkers, een taak- en functiedifferentiatie door te voeren, die optimaal rekening houdt met individuele competenties en inzetbaarheid van personeel en flexibele wendingen in een loopbaantraject.
Gedreven leerkrachten, die met jongeren willen op weg gaan vanuit hun authenticiteit als mens en hen willen uitdagen naar leergierigheid vanuit hun passie voor hun vak en beroep zijn de beste marketeers voor het oriënteren van leerlingen naar een lerarenberoep.
Mogen de aanbevelingen uit het loopbaandebat dit realiseren.
Mieke Van Hecke
(De auteur is directeur-generaal van het VSKO)
@Allen: reageren op deze blog impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
01/09/2011 om 07:51
Mijn zoon is anderhalf jaar geleden afgestudeerd als regent LO / Fysica. Heeft nagenoeg anderhalf jaar les gegeven in een 5-tal scholen van het vrij onderwijs. Hij geeft zeer graag les, staat graag voor een groep jongeren, is met hen begaan, kortom : het lesgeven is hem op het lijf geschreven.Helaas, tot mijn spijt moet ik vaststellen dat hij het voor bekeken houdt.
De mentaliteit van de leerlingen, het papierwerk dat blijkbaar het belangrijkste geworden is, het gebrek aan respect en de onverschilligheid tegenover tuchtproblemen met sommige leerlingen ( eerder ingegeven door het behoud van het aantal leerlingen, kwestie van de subsidies ) van de schooldirect, zet hem ertoe aan in een andere branche zijn toekomst op de arbeidsmarkt te zoeken.
En zo ontmoedigd men jonge leerkrachten. En dan maar zeggen dat er tegen 2020 20.000 leerkrachten te weinig zullen zijn.
01/09/2011 om 08:10
Ik werk op een aantal scholen (niet als leraar), ik volg de lerarenopleiding in avondonderwijs, ik ken zelf ook een aantal jonge leerkrachten, en uit alle hoeken - die die leerkrachten, maar ook de directies, hoor ik dat het voor jonge leerkrachten moeilijk is om een ‘deftige’ plaats te verwerven en dat het frustrerend is om andere leerkrachten te moeten laten voorgaan omdat die daar ‘recht’ op hebben. Ik hoor ook dat het begin van het schooljaar heel wat kleine drama’s met zich meebrengt als leerkrachten horen dat ze een aantal uren kwijt zijn.
In tegenstelling tot de bedrijfswereld hebben directeurs in het onderwijs net iets te weinig de mogelijkheid om zelf te kiezen welke leerkracht ze willen houden. Dit alles is niet goed voor de motivatie en de sfeer. Zeker niet in het begin van het schooljaar. Maar ook op langere termijn omdat het iets te moeilijk is voor scholen om een zo ideaal mogelijk team samen te stellen.
Ik ben in ieder geval blij uit bovenstaand artikel te kunnen opmaken dat al deze problemen goed gekend zijn bij “het beleid”.
Laat ons inderdaad ook hopen dat er voldoende gesleuteld kan worden aan het systeem om dit alles te verbeteren.
01/09/2011 om 08:14
Beste,
reeds 7 jaar ben ik tewerkgesteld in het onderwijs en elk jaar opnieuw doe ik dat met zeer veel enthousiasme. Leerlingen komen op de eerste plaats en het is onze (mooie) taak om hen naar hun weg naar mondige, verstandige volwassenen te begeleiden.
7 jaar, toch al een hele tijd. En toch. Nog altijd moet ik vrezen op het einde van élk schooljaar of ik het nieuwe schooljaar kan/mag terugkomen. Ondanks dat ik TADD-er ben en hierdoor een kleine mate van bescherming geniet , hangt het zwaard van Damocles altijd boven mijn hoofd te bengelen. Tekort aan leerlingen die zich inschrijven, het vallen van GOK-,GON-uren en allerlei (wilde) besparingen vanuit de Vlaamse overheid spelen hierbij een verpletterende rol waar ik, als gemotiveerde leerkracht, niets aan kan veranderen. Menig leerkracht voelt zich met mij, onafhankelijk van motivatie en geleverde inspanningen, een willoze speelbal van externe factoren. Hoe hard we ook werken binnen onze klasmuren.
(Nieuwe) leerkrachten hebben spijtig genoeg niets aan hoogdravende verklaringen van menigeen en van onheilsberichten die elke 1 september ons door de media voorgeschoteld worden. Als vader van een dochtertje van 3 en een zoon van 9 maanden, wil ik en vele anderen met mij, maar twee dingen: ‘werkzekerheid’ en ‘respect voor geleverde arbeid’. Mocht het onderwijssysteem de mogelijkheid hebben om hier borg voor te staan, dan en pas alleen dan, zal de uitstroom van beginnende leerkrachten en de soms verpletterende demotivatie stoppen.
01/09/2011 om 08:49
Mocht een suggestie misschien ook getiteld zijn geweest: “Hoe verbeteren we de veerkracht van de leerkracht?”
01/09/2011 om 10:01
elke leerkracht moet in eerste plaats tijd en ruimte geboden worden om zich in te werken in de ontwikkelingen in het vakgebied. dit hoort tot de kerntaak bij de opleiding van leerlingen.
spaar hen dan ook van het soort taken waarvoor andere diensten/disciplines opgeleid én beschikbaar zijn.
01/09/2011 om 10:35
@Pavel: lees de gebruiksvoorwaarden. Wij hebben uw volledige naam en een degelijk emal-adres nodig.
01/09/2011 om 10:41
Het doet me als jonge leraar deugd te lezen dat er vragen worden gesteld bij benoemingen. Een kleine tijd geleden nog, hoorde ik iets over collega’s die bijna dagelijks te laat komen, slecht voorbereide lessen geven,… Zuiver omdat de directie hen niet kan ontslaan voor zulke ‘kleine fouten’ omdat ze benoemd zijn.
Tegelijk moeten jonge leerkrachten, zoals ik, wel elk jaar plaats ruimen voor zulke collega’s. Dit brengt de kwaliteit van ons onderwijs drastisch naar beneden en zorgt voor een onaangename sfeer op de school. Zoals ik in andere reacties las, ben ik niet alleen, maar is iedereen het er wel over eens dat het systeem niet werkt. Ik pleit voor een beoordeling op geleverd werk: goed lesgeven is blijven, slecht werk leveren is vertrekken. Ook ik heb immers, na 2 jaren in een school, moeten horen: Ik wil je zeker niet weg, maar ik kan niet anders, onze school is uren kwijt…
Ook ik sta doodgraag voor een klas, maar geraak gedemotiveerd door dit beleid, door de tsunami aan administratie, door scholen die leerlingen moeten houden om subsidies te houden en daardoor soms foute beslissingen nemen, door het verdwijnen van GOK-uren door bezuiniging van onze minister. Ook ik zit nu hier te typen op 1 september, terwijl ik voor de klas had willen staan, maar geen vast werk vind in de sector waarvoor ik studeerde. Ook ik zal nu noodgedwongen in de bedrijfswereld moeten stappen.
Het enige dat me dan nog van het hart moet, omdat het een mes in het hart van elke leerkracht is, is dat de minister zegt: het gaat goed met het onderwijs en de leerkrachten zijn tevreden. De leerkrachten geven graag les, dat wel. Of ze tevreden zijn is héél wat anders. Misschien moeten we de ministerlonen en -posities ook eens opdelen in uren per week en ze quasi willekeurig, goed werk of niet, geven en afnemen. Het helpt misschien ze te laten begrijpen wat wij elk jaar meemaken.
01/09/2011 om 10:42
Ik ben 26 jaar en begin nu aan mijn vierde jaar als leraar en heb intussen ruime ervaring met de twee geselecteerde knelpunten.
Met een masterdiploma als musicus op zak zocht ik drie jaar geleden naar een job in het deeltijds kunstonderwijs (muziekacademie) en het secundair onderwijs (muzikale opvoeding).
Intussen heb ik er een twintigtal jobs op zitten in 9 verschillende scholen. Ik heb elke werkaanbieding aangenomen. Bijna altijd waren dat korte interimopdrachten. Sommige maanden was ik meer dan fulltime aan het werk, soms viel ik terug tot drie-vier uren per week. Dat terwijl men overal tevreden was van mijn werk. Constant nieuwe leerlingen ontmoeten, nieuwe vakken/cursussen/handboeken leren gebruiken, soms 6 verschillende vakken per week geven waaronder vakken waar ik niet voor opgeleid ben. Het valt te begrijpen dat het moeilijk is om op die manier een grondige, stabiele relatie met leerlingen, collega’s en scholen op te bouwen. Slechts in één secundaire school was er een mentor die me heel opbouwend begeleid heeft bij mijn start in die school, wat enorm geholpen heeft.
Het gegeven van de “zorg”leraar heeft me dan weer erg verrast. Zeker als interimleraar is dit een moeilijke zaak aangezien je vaak de tijd niet hebt om leerlingen te leren kennen. Toch worden ook wij verwacht om elke leerling op een individuele manier (gedifferentieerd heet dat) te benaderen. Ik heb vorig jaar een klas gehad waar welgeteld 3 leerlingen op 25 in zaten die geen last van ADHD, ADD, AHD, autisme, dyslexie, dyscalculi, gebrekkige kennis van het Nederlands of ongecontroleerde woedeaanvallen had. U stelt het zich voor… Over veel van die leerlingen zijn er dan nog bijkomende zorgvergaderingen etc.
Toch vind ik mezelf nog steeds een gedreven, enthousiaste leerkracht. Het zou gewoon helpen als beginnende leraars voor een langere periode in dezelfde school voor dezelfde klas zouden kunnen staan en zeker in het begin een goede praktijkcoaching krijgen. Zo zouden die leerkrachten zich zelf vooral kunnen concentreren op de vakinhoud wat - tenzij ik iets gemist heb? - toch de hoofdzaak zou moeten zijn.
01/09/2011 om 11:22
enkel initialen a.u.b.
Een leerkracht krijgt geen kilometervergoeding als hij met de wagen komt. Toch moet een beginnende leerkracht vaak naar een uithoek van de regio of van de ene school naar de andere.
Een vaste benoeming is slechts binnen een scholengroep. De ervaring gaat verloren als je na een eerste school overstapt naar een scholengroep dichtbij.
Anciënniteit opgedaan in wetenschappelijk onderzoek wordt niet meegeteld. Dit is ontmoedigend voor de vele doctoraten die prima lesgevers zouden zijn.
Dit zorgt voor roestvorming en een kerktorenmentaliteit.
01/09/2011 om 11:29
Probeer de juridisering van het onderwijs een halt toe te roepen, dat zal al heel wat problemen oplossen. Leerkrachten en directies moeten zich op iedere deliberatie indekken. Iedere tuchtmaatregel moet twee, drie keer genoteerd worden,… het moet ernstig blijven.
Het systeem waarbij een school(net) centen krijgt per leerling is nefast voor ons onderwijs (lager - secundair - hoger). De inspecties zijn afgeschaft, jonge leerkrachten worden daardoor ook minder begeleid. Veel werk aan de winkel voor onze minister, alleen…hij snapt het niet.
01/09/2011 om 11:40
Graag meer mannen voor de klas: één derde van de prestatiekloof tussen jongens en meisjes wordt zo gedicht als jongens van een man les krijgen. Taal of wiskunde, maakt niet uit. Bron: The Journal of Human Resources, Vol. 42, No. 3
01/09/2011 om 12:10
Volledig akkoord met mevrouw Van Hecke. Geef de jonge leerkrachten tenminste een jaarcontract binnen één en dezelfde scholengemeenschap. Zeker in het basisonderwijs is dit te verwezenlijken. Op die manier kan je korte vervangingen afschaffen want er zijn dan extra mensen in huis. Zo krijgen de jonge leerkrachten de mogelijkheid om te groeien in hun vak. En zo krijgen ze ook financiële zekerheid. Want jonge mensen willen een huis kopen of bouwen. Hoe leg je aan de bank als je moet leven van interims en geen vast inkomen hebt? Hoe spreek je af met de onthaalmoeder van je kindjes als je niet weet of je morgen werk zal hebben?
Zij-instromers zullen niet snel overtuigd zijn om een zekere job op te geven voor jaren van onzekerheid in het onderwijs.
01/09/2011 om 12:36
Ik ben uit het onderwijs gestapt omwille van de werkonzekerheid. Hopelijk pakt men dit probleem nu eens echt aan. Beginnende leerkrachten worden gewoon uitgebuit. Altijd vervangingen van korte duur en als je teveel anciënniteit opgebouwd hebt binnen de scholengroep vragen ze je niet meer omdat je anders TADD zou kunnen aanvragen. Ondertussen gaan alle vrije uren naar familie en kennissen van de directeur en zijn ze binnen de kortste keren benoemd.
Bovendien is er helemaal geen lerarentekort. Enkel voor bepaalde specifieke vakken en richtingen. Mocht men de leerkrachten die geen opdracht hebben de mogelijkheid geven om zich eenvoudig om te scholen zodat ze meer vakken mogen geven zou het probleem binnen de kortste keren opgelost zijn.
Hoe kan men verwachten dat jonge leerkrachten gemotiveerd blijven wanneer ze van het kastje naar het muurtje gestuurd worden? Tewijl er naast je (meestal vrouwelijke) benoemde leerkrachten staan les te geven die er openlijk voor uitkomen dat ze enkel in het onderwijs staan om zo thuis te kunnen zijn voor de kinderen om woensdag en tijdens de vakanties!
Zolang er geen open en objectieve selectieprocedures komen voor het aanstellen van leerkrachten en zal de kwaliteit blijven achteruit gaan!
01/09/2011 om 13:07
Wie houdt er eigenlijk het afschaffen van de vaste benoemingen tegen?
De minister? De koepels? De schooldirecties? De leerlingen? De leraren zelf? of zijn het de vakbonden?
Geef iedereen na een proefperiode van 1 jaar een contract van onbepaalde duur met 3 maanden opzeg met elk jaar een evaluatiemoment. En geef beginnende leerkrachten inderdaad een dergelijk contract binnen 1 scholengemeenschap.
Eindelijk tijd voor HR-beleid in het onderwijs?
01/09/2011 om 13:09
Ik ben wat gechoqueerd te moeten lezen dat beginnende leerkrachten het in 2011 nog altijd zo moeilijk hebben. In 1997 heb ik zelf het onderwijs verlaten, omdat ik mijn tanden stukbeet op de job. Collega’s die het heimelijk (soms zelfs openlijk) leuk vonden dat je een klas niet de baas kon, nul noppes ondersteuning of coaching, zwerven van interim naar interim waardoor het moeilijk was om het leerkrachtenvak wat beter onder de knie te krijgen, voortdurend onzekerheid of er nog wel een interim zou komen, altijd weer die late uitbetaling van het loon voor september, directies die steeds weer verwachtten dat je het beste van jezelf gaf, maar zelf niet de moeite namen om je fatsoenlijk te onthalen, … Uiteraard zal er sinds 1997 een en ander in positieve zin veranderd zijn, maar blijkbaar heeft niemand het de moeite gevonden om het probleem van de - in mijn ogen - respectloze omgang met starters ten gronde aan te pakken. Jammer.
01/09/2011 om 13:28
Bovenstaand artikel en de reacties erop zijn vooral geschreven vanuit het standpunt van de leerkrachten. Er is echter ook het standpunt van de leerlingen. In de goede oude tijd (wanneer heeft die precies opgehouden te bestaan?) had je op de lagere school 1 leerkracht per klas die alle vakken gaf. Daar kwam naderhand een aparte leerkracht LO bij en vervolgens een leerkracht levensbeschouwing. Daarna kwamen de duobanen en tenslotte de zorgcoördinators.
Nu wordt op basis van het aantal leerlingen van het vorige schooljaar een aantal uren toebedeeld aan de school. Deze uren worden dan zo goed of zo kwaad mogelijk over de leerlingen in de verschillende leerjaren verdeeld. Zo gebeurt het dat leerlingen van eenzelfde klas les krijgen van 5 verschillende leerkrachten en/of dat ze over verschillende klassen (van hogere of lagere leerjaren) verdeeld worden. Het gebeurt zelfs dat de zorgcoördinator als klastitularis haar klas meeneemt naar het volgende leerjaar.
Hoe al dat jongleren met leerkrachten en uren heilzaam is voor jonge leerlingen is mij niet duidelijk.
Zolang men echter de verschillende onderwijsnetten en de concurrentie ertussen blijft aanmoedigen in plaats van vanuit de overheid uit een gedegen vraag/aanbodbeleid te voeren, is er geen beterschap op komst.
Liever in de ene school bijkomende containerklassen en in de andere school onderbemande klassen dan de leerlingen logisch en evenredig te verdelen met vaste leerkrachten met perspectieven voor hun carrière.
01/09/2011 om 14:45
Als gepensionneerd lrk algemene vakken wil ik eerst stellen dat leraar zijn een prachtig beroep is. In de jaren ‘90 reeds begon het grondig fout te lopen. Jonge lrk werden van hot naar her gestuurd, ze werden onvoldoende begeleid,een tsunami van papierwerk, samenzetting van klassen,”" gedetacheerde”" omhooggevallen pedagogen die van de lrk extra vergaderingen eisten + papierwerk om hun job te kunnen bewijzen. Er werd gedetacheerd voor collega’s die pedagogische taken zouden uitvoeren en slechts 12-14 u per week les gaven, dit gedurende jaaaaren. De anderen moesten dan 1 u p/w meer doen natuurlijk. Ik was lrk frans/engels/geschiedenis in een TSO/BSO school. De laatste 10 j van mijn loopbaan had ik elk jaar tussen de 200 - 220 llgn in mij puntenboek verdeeld over 12/14 klassen .Een zeer ongunstige en onsociale werkverdeling werd het. De helft liep de dag fluitend door, anderen wisten niet waar eerst beginnen. Ter herhaling : leraar is een prachtig beroep.
01/09/2011 om 15:12
Mijn vrouw werkt in het kleuteronderwijs en dit al een jaar of 6. Hoewel zij 2 jaar vroeger is gestart met werken dan ikzelf zit zij nog altijd met “interims” … in de privé zou niemand dit pikken. Het probleem is blijkbaar al veel langer gaande dan de afgelopen 6 jaar.
Daarom krijg ik er de krul van om berichten te lezen als “aantal startende leerkrachten die vroeg afhaken stijgt” in combinatie met vanwege de onderwijs minister: “we kennen het probleem, wij gaan onderzoeken hoe dit nu precies komt” ….
Als je het probleem al meer dan 6 jaar kent en nu pas gaat onderzoeken hoe het komt … alweer .. in de privé zou dit geen waar zijn.
Tot slot nog dit: al het gebabbel hierover is mij al meer dan beu … ook al is het absoluut terecht en juist … het is mij beu omdat er niets veranderd ! Tijd voor actie … tijd om het niet langer te pikken … tijd om ze daar in Brussel eens wakker te schudden .. ‘t is dringend !
01/09/2011 om 20:10
Ik begrijp veel jonge mensen, waarom ze uit het onderwijs zijn gestapt. Ik heb volgehouden en geef nu al meer dan 10 jaar (in november 11 jaar) enthousiast les. Voor mij zijn steeds de leerlingen centraal gebleven. Er wordt met jonge mensen gesold dat het geen naam heeft. Wie in een groot bedrijf of kmo met zijn personeel zou doen wat in het onderwijs gebeurt qua personeelsmanagement heeft nog grotere problemen dan nu om personeel te vinden. Ze vluchten weg en zoeken andere oorden op.
Maar leraar zijn is zo een mooi en eerbaar beroep.
Er zijn zoveel mogelijkheden om jonge mensen in het onderwijs te houden. Maar men doet het niet. De vakbonden hebben honderden vbn van superenthousiaste en zeer goeie leraren (jong en oud) die er de brui aan geven. Ze krijgen wekelijks tientallen brieven mét schrijnende verhalen. Een enorm cultureel en pedagogisch kapitaal wordt zo verkwanseld met veel te veel papierwerk en jaloerse slecht presterende collega’s.
Die vaste benoeming mag voor mij part gerust veranderd worden in een vast contract, wat dat is het nu vandaag eigenlijk. Twee slechte evaluaties na elkaar en je bent je werk kwijt of drie in je hele loopbaan. Ik heb eindelijk werkzekerheid gekregen na 10 jaar van mezelf te investeren met hart en ziel in deze job. Is dat niet absurd te noemen? Ik mag nog van geluk spreken er zijn honderden vbn van mensen die zelfs na meer dan 20 jaar lesgeven nog steeds dat zwaard van Damocles over hun hoofd zweven en geen zekerheid hebben.
Men zou perfect jonge mensen die zeer goed lesgeven of goeie instromers (mensen die eerst in privé gewerkt hebben en nu lesgeven) zekerheid van één jaar kunnen garanderen. Zeker in de toekomst met de demografische explosie die in België voorzien wordt. Er is altijd werk.
Veel ideeën zijn ook niet realistisch. Ik wil gerust elke weekdag van 8u tot 18u op school zijn. Maar praktisch gezien moet je nog extra gebouwen bijbouwen om alleen al elke leerkracht een stoel en een tafel te geven, een bureau voor elke leerkracht is al helemaal utopie. Vele mensen die geen lesgeven denken dat wij elke vakantie op ons leeg gat zitten. Ik geef toe, zo zijn er collega’s maar de overgrote meerderheid herbront zich, verzamelt nieuwe ideeën, verwerkt cursussen, … en dat wordt niet gezien én ook niet beloond in €. De beloning is vaak een meer gesmeerd schooljaar en een grotere kans op positieve respons van je leerlingen.
Er wordt veel werk verricht op basis van vrijwilligheid. Dat is ok, alleen is de balans soms zoek.
Men weet zeer goed waar het probleem zit voor het onderwijs:men voelt zich vaak een speelbal door dingen waar men totaal geen vat op heeft, zelfs al werk je 70u/week en geef je de beste lessen. Een leraar heeft wettelijk gezien ook weinig gezag, wat vroeger wel anders was. Er zijn hier en daar mistoestanden en leerlingen krijgen soms onterecht een c-attest of b-attest door twee of drie vakken tussen 45 en 50% en een gemiddelde van 60%. Dit is ook misbruik van macht. Maar dat zijn uitzonderingen. In het officiële net heb ik dit soort dingen nooit tegengekomen, wel in het vrij onderwijs (via rapporten bij nieuwe ingeschreven leerlingen). Maar veel adviezen van leraren uit het lager en het middelbaar worden steevast genegeerd door ouders die het absoluut beter willen weten en hun kinderen regelrecht de vernieling in laten rijden. Zo zijn er pakken voorbeelden die ik zelf al heb meegemaakt (ik heb lesgegeven in ASO, TSO en BSO zowel in Gent als in Brussel).
Bovendien is er een heel belangrijk verschil met vroeger: het contact tussen leerlingen en leraren is veel persoonlijker, intenser, omdat veel ouders ook de opvoeding quasi totaal afwentelen op het onderwijs. Er is zeer veel goeie wil, maar er zijn grenzen. Iedereen heeft een veertje tot ze breekt. Leerlingenbegeleiding is al zeer goed uitgebouwd. Wordt het niet eens tijd ook omkadering te geven voor lerarenbegeleiding op een deftige en ernstige manier? Dat zou veel mensen helpen om het vol te houden.
Onderwijs is van zo een kapitaal belang voor een land, het resultaat zie je pas vaak na 20 jaar van je werk. Dat moet zeer goed omkaderd worden. Er gaat immers veel beastingsgeld naar onderwijs maar elke € brengt wel degelijk op, alleen niet altijd op korte termijn. Er zijn uitdagingen genoeg voor de nabije toekomst. Ik hoop dan ook dat vele jonge mensen het willen volhouden. De aanhouder wint. Geloof me echt. Als dat is wat in je zit, je passie is, lesgeven, dan laat dat je nooit meer los.
Het is een van de mooiste dingen in het leven, jonge mensen vleugels geven. Dat allemaal met een sausje geduld en doorzettingsvermogen kan écht bergen verzetten.
Nu alleen nog minister Smet een beetje meer realiteitszin krijgen en dan zijn we een heel goeie weg ingeslagen. Waarom niet eens drie weken zelf lesgeven? Een weekje bij de kleuters, het lager onderwijs en het middelbaar. Liefst nog in een centrumstad als Antwerpen, Gent of Brussel. In de privé wordt je immers beter betaald als er grotere uitdagingen en doelstellingen gehaald worden. Dat kan best ook hier gebeuren. Daar zijn de uitdagingen het grootst.
De duizenden mensen die daar lesgeven doen echt aan liefdeswerk en zijn dé architecten van de maatschappij. Dat de andere burgers dat beseffen maar vooral ook uiten door eens een schouderklopje uit te delen deze én volgende week als ze een gedreven leraar of lerares in hun vriendenkrig hebben. Dat kan écht wonderen doen, geloof me!
01/09/2011 om 20:46
Ik heb met veel interesse bovenstaande reacties gelezen. Laat ons nu hopen dat onze minister hetzelfde doet. En, dat hij ze niet alleen leest aar er effectief ook naar handelt.
Mijn verhaal is niet veel verschillend van de bovenstaande getuigenissen. De eerste twee jaar van mijn carrière wil ik liefst zo snel mogelijk vergeten, sommige jaren nadien ook. Feit is dat ik nu, mijn achtste schooljaar ingaande, nog steeds geen voltijdse (of bijna voltijdse) opdracht heb maar slechts tien schamele uurtjes, die ik hoop aan te vullen met een paar interims, want ja, leven kost geld zeker als je twee kinderen hebt, en een huis dat afbetaald dient te worden. jaren van onzekerheid, van geroddel en van achterbakse praktijken hebben mij bijna ten onder gekregen. Bijna. Gelukkig sta ik nu op een school waar ik graag sta, maar heb ik dus nog steeds geen volledig uurrooster terwijl ik wel heel hard mijn best doe.
Heel het systeem is gewoon verziekt. Ik ben het volledig eens met wat hierboven vermeld is:
- de subsidiëring van scholen volgens het aantal leerlingen is gewoon compleet belachelijk. Hoe wil je nu dat een directie een objectieve beslissing neemt over de slaagkansen van een leerling, als je weet dat het vertrek van leerlingen zware financiële gevolgen heeft voor de school? Natuurlijk dat het niveau van het onderwijs dan daalt!!! Dat is toch niet meer dan logisch!
- als je van elke sanctiemaatregel die je neemt een uitgebreid dossier moet bijhouden “want ja anders krijgen we problemen met de ouders” waar zijn we dan mee bezig? Gaan we de Amerikaanse samenleving achterna waar voor het minste het geringste processen aangespannen worden? Natuurlijk hebben leerlingen rechten, het zou maar erg zijn. en natuurlijk gebeuren er zaken die niet door de beugel kunnen. Maar wanneer spreken we eens terug over de plichten van deze leerlingen én van hun ouders?
Minister Smet gaat nu het ganse onderwijssysteem updaten naar de 21ste eeuw. Wel, meneer Smet, veel succes. Maar draag daarbij alsjeblieft geen oogkleppen die de realiteit verbergen. Ik geef ontzettend graag les, de afwisseling, de interactie met leerlingen, dat geeft gelukkig nog de nodige voldoening om door te gaan. Spijtig dat dit in zo’n moeilijke omstandigheden moet gebeuren.
01/09/2011 om 22:10
Ik ben vandaag begonnen aan mijn dertigste jaar als leerkracht in de lagere school.
De laatste 4 jaar werden bij de aanvang van ieder schooljaar één of twee nieuwe leerkrachten aangeworven. Op het einde van het schooljaar kregen zij dan te horen dat er voor hen helaas geen plaats meer was naar volgend jaar toe. Toch waren er open betrekkingen en werkten zij de ziel uit hun lijf. Ik kan de gedachtengang van de directrice perfect volgen: “Deze jonge leerkrachten geven immers het voorbeeld aan de oudere generatie. Zo blijft iedereen wakker.” De kans om bij ons vastbenoemd te worden is dus nihil. Dit voordeel wordt helemaal misbruikt… zogezegd in het belang van de school. Aan de jonge leerkrachten: als U een job wordt aangeboden, controleer dan even of de vorige jaren dergelijke praktijken al dan niet werden toegepast vooraleer toe te happen. Ik geef enorm graag les, maar ik zou niemand aanraden om op onze school te komen solliciteren o.w.v. deze schijnheilige houding.
02/09/2011 om 06:00
Leerkrachten verdienen zeker voldoende voor de uren werk dat ze presteren…en ze zeggen dat ze thuis nog veel werk hebben…iemand die gedreven is en in de industrie - privé werkt …doet ook veel na zijn werkuren.
Vaste benoemingen voor de leerkrachten…dit is iets van in de tijd van het communisme…dit zouden ze moeten afschaffen. Afhankelijk van de prestaties kan een werknemer al dan niet blijven. Dit moet ook zo zijn binnen de schoolgemeenschap.
02/09/2011 om 13:33
Recept voor goed onderwijs
- voorselectie op motivatie, karakter, geschiktheid voor onderwijs via onafhankelijk wervingssecretariaat (waar ook senior leraren deel nemen aan selectie).
- schaf de vaste benoeming af en vervang ze naar één schooljaar proefperiode (gecombineerd als stage) door een contract voor onbepaalde duur in overeenkomst met de arbeidswetgeving.
- reaffectaties ed. laten verdwijnen, elke school kan een eigen, onafhankelijk personeelsbeleid voeren, in overeenkomst met de arbeidswetgeving.
- beheerraden van scholen moeten beter en streng gecontroleerd worden op belangenvermengingen allerhande (directeur die lid is van beheerraad…).
- erken terug de expertise van de leraar. Dwz., eindtermen dienen in algemene zinnen geformuleerd te worden, zeker niet gedetailleerd, de leraar-expert (al dan niet in overleg van een schoolteam van vakleraren) heeft de vrijheid om zelf te bepalen hoe hij/zij de leerlingen tot de eindtermen brengt. Geen (ideologische, pedagogische of administratieve)betutteling en centralisering meer van hoger af.
- verminder aanzienlijk de invloed van pedagogen op het onderwijsgebeuren. Deze is steeds nefast gebleken, en toch blijft die prominenent en hardnekkig aanwezig (vb. de geplande “nieuwe” hervormingen van het duo Vandamme-Smets, die eigenlijk louter ideologisch zijn, waarbij de pedagoog argumenten moet verzinnen om dit te verantwoorden, terwijl de binnenlandse ervaring met het vso, en de ervaringen in verschillende ons omringende landen duidelijk aantonen dat deze hervormingen gedoemd zijn te mislukken, met weer eens een verzwakking van het onderwijs tot gevolg, en een demotivatie van jonge leraren).
- zorg voor een carrière voor leraren: stagiair, junior, leraar, senior leraar, met taak- en loondifferentiatie. Zorg voor de mogelijkheid voor bijscholing onder de vorm van congressen, sabbaticals onder de vorm van detachering naar universiteiten/hogescholen, administratie, andere sociale organisaties.
- herstel in de scholen een cultuur van studeren, ernst, toekomstgerichtheid, “humaniora”, ipv. de thans vaak aanwezige cultuur van laisser aller, zich amuseren, het moet leuk zijn. De meeste jongeren staan wel degelijk open voor ernstige studie, ook al beweren sommigen dat dat niet zo zou zijn, dat zij alleen gemotiveerd kunnen worden met “luchtige, jongerengerichte aanpak”. Wat een onderschatting van de jeugd!
- stop vooral het gelijk stellen van een leerling met een klant, van een school met een bedrijf. Scholen zijn geen bedrijven, leerlingen geen klanten; scholen hebben niets met commercie van doen, en zo kan dat best blijven.
Niet zo moeilijk, want al bestaande in vele andere landen. Met vriendelijke groeten, Alexander Vrijdaghs
02/09/2011 om 18:01
Ik ben ook nog altijd als interim werkzaam, ondertussen al drie jaar, van hot naar her, en vraag mij af hoe lang het nog zal duren eer een school mij een aanbod zal doen naar het volgende jaar toe. Hoewel ik graag les geef, is die werkonzekerheid voor beginnende leerkrachten ondraaglijk groot. Komt daar nog bij dat om te werken in bepaalde (misschien wel de meeste) katholieke scholen je best ook gestudeerd hebt aan een katholieke universiteit, en zeker geen werkervaring mag hebben in het gemeenschapsonderwijs, want je moet immers loyaal zijn, maar dergelijke loyaliteit brengt geen centjes binnen, daar zouden de directies eens over moeten nadenken. Ik weet niet hoe lang ik het nog zal volhouden, ik hoop nog steeds dat er iets uit de lucht valt want ik sta graag in het onderwijs.
Hoe verbeteren we het onderwijs? Om te beginnen, laat iedereen in zijn eigen gemeente of stad lesgeven. Daar hoor je thuis. Schaf het onderscheid katholiek en gemeenschapsonderwijs af, dit is niet meer van deze tijd. Maak er neutraal onderwijs waar elke stroming aan bod kan komen. Zo heeft iedereen meer kans op een job, en kan iedereen zichzelf zijn.
Schaf ook het systeem van vaste benoemingen af, maar werk zoals in de privé met contracten van onbepaalde duur zoals al eerder gezegd wordt. Dit is fairder! Interims worden dermate streng opgevolgd, en er wordt vanalles van verwacht, soms terwijl soms beter eens gekeken zou worden naar de vastbenoemde krachten. In het bedrijfsleven, als je ergens start, krijg je normaal gezien een opleiding on the floor, en tijd om je in te werken, terwijl in het onderwijs de mentoren, de vakleerkrachten en de directies bij jou on the floor langskomen om je te oordelen en dan nog liefst zoveel mogelijk. Tijd om alles onder de knie te krijgen eigen aan de school, de richting, het nieuwe handboek is er niet … Neen, onmiddellijk evaluaties terwijl de vastbenoemden met rust gelaten worden.
03/09/2011 om 09:23
Geachte mevrouw Van Hecke,
Ingaande op uw uitnodiging om geen enkel thema m.b.t. de loopbaan van de leerkracht uit de weg te willen gaan (een overleg zonder taboes) graag enkele kanttekeningen. Zelf stond ik 45 jaren in het onderwijs en heb gedurende al die tijd heel veel zien veranderen. Vooral de vervlakking van het systeem als gevolg van een ongehoorde nivellering; de verzwakking van het uithoudingsvermogen als gevolg van een groeiende gemakzucht; de kromme ruggen en de afnemende sportprestaties van onze jeugd; de opmerkelijke lichtzinnigheid als gevolg van het verlies van ethische waarden; een afnemende empathie en een ongebreidelde geldzucht; een groeiende agressiviteit als gevolg van een onrustige maatschappij die door de media gewetenloos bestookt en opgejaagd wordt met ontelbare voorbeelden van geweld, brutaliteit en moord; de verwording van onze taal door het gebruik van de meest holle en onzinnige “coole en keitoffe” woorden; het afnemen van het vermogen tot hoofdrekenen; de verloedering van het handschrift; het gek maken van onze gevoelige jongeren door lawaaierige en brullende popmuzikanten zonder een verfijnde opleiding en zonder criteria; de aanval op onze jeugd door de rookindustrie, drugsbaronnen en gevaarlijke spuiters; de druk van de “mode”, propaganda en reclame; de heerschappij van de consumptiecarrousel… Ondanks al deze naoorlogse verschijnselen heb ik mijn werk steeds graag gedaan, met voldoening, succes en erkentelijkheid van vele leerlingen: dankzij vrij hoge idealen en een redelijk strenge en adequate opvoeding. Een druppel op een hete plaat? Ik zie het allemaal met lede ogen en droefheid gebeuren en er is blijkbaar niets aan te doen: zelfs niet bij diegenen die zich de besten achten… Slechts enkele scholen houden het hoofd hoog, wat te danken is aan het karakter, de bredere inzichten en de bijzondere waarde van een aantal directies en leraars. Volgens de minister van onderwijs is er evenwel niets aan de hand en zouden wij het statistisch zelfs beter doen dan in “het buitenland”. Sta mij toe dat ik mijn mening over de minister niet prijsgeef. En de “specialisten” maar palaveren over rechtscontracten, positieregelingen, taak- en functiedifferentiatie, gedifferentieerde verloning, eindeloopbaanproblematiek, competentieontwikkeling, evolutie naar multidisciplinaire teams… en natuurlijk over de “rechten” van de mens… uiteraard zonder al te veel plichten. Eerlijk, wij missen vandaag grote pedagogen en “wijze” geleerden met gezag om het getij te doen keren. Ik vrees evenwel dat de hoofden van de onderwijsnetten het nog steeds niet begrepen hebben en dat wij door inertie en onbegrip vreemde tijden tegemoet gaan. Is het nog toegestaan om “realist” te zijn en zijn mening te vertolken, zelfs al is het onaangenaam om horen? Of verkiezen wij de struisvogel die sterft… met zijn hoofd in het zand?
06/09/2011 om 19:03
Ook vastbenoemde leerkrachten worden gecontroleerd, tenminste toch op onze school via een functioneringsgesprek, en daar niet alleen. Ik ben er zeker van dat de directie perfect op de hoogte is van wat er in je klas gebeurt.
Ik sta al bijna 18 jaar in het onderwijs. En ik ga nog altijd elke dag met veel plezier naar mijn werk.
Ook ik heb 7 jaar gewacht op mijn benoeming.