Wat hebben windmolens, zonnepanelen, lasers, hybride auto’s en plasma-schermen gemeen? Ze vergen allemaal zeldzame aardse mineralen waarvan de beschikbare wereldvoorraad voor 90% in China zit. China gebruikt deze grondstoffen als een economisch wapen. Het heeft hun uitvoer sterk ingeperkt en daarbovenop aan zware belastingen onderworpen. Wie de onontbeerlijke mineralen op de wereldmarkt wil verwerven, botst daardoor op schaarste en astronomische prijzen. Wie daarentegen zijn bedrijf in China plaatst, krijgt vrije toegang en nul belastingen, naast andere overheidssteun. Gevolg: een golf van nieuwe bedrijfsinvesteringen in hoogwaardige en groene technologie in China.
Dit is geen toeval. Het is een onderdeel van een brede economische strategie. De Chinese groei heeft lang geteerd op een combinatie van goedkope arbeid voor export en massale overheidsinvesteringen voor infrastructuur. Dat model heeft zijn beste tijd gehad. China kan maar duurzaam blijven groeien door te diversifiëren, onder andere door hoger in de economische voedselketen te klimmen. Het gebruikt daarvoor alle troeven die het heeft, ook de zeldzame grondstoffen die het rijk is.
Onweerstaanbaar
Het enorme groeipotentieel van de Chinese markt is onweerstaanbaar voor Westerse bedrijven die elders vooral crisis kennen. China negeren, is ondenkbaar. De Chinezen weten dat en kennen hun prijs. Buitenlandse bedrijven zijn welkom als ze maar op één of andere manier de Chinese strategie dienen. Dat betekent veelal het delen van knowhow of het tolereren dat Chinese bedrijven die kopiëren. Winst in China en winst voor China zijn onafscheidelijk. In de volgende fase geeft dat Chinese concurrentie die, rijkelijk gesteund door Chinese subsidies en zorgvuldig beschermd door Chinese regels, de wereldmarkt op kan.
Dit scenario is beproefd in de treinbouw. De Europese grondleggers van de hogesnelheidstrein in Shanghai moeten nu buiten China de concurrentie aangaan met de Chinese constructeurs die ze zelf hebben opgeleid. De Chinese markt zijn ze al helemaal kwijt. Een analoog verhaal is dat van de zonnepanelen. Gepionierd als massaproduct in Europa, zijn zonnepanelen nu meer en meer “Made in China”. China heeft de technologie van de Westerse pioniers overgenomen en doorgetrokken. De combinatie van lagere lonen, grootschalige productie, goedkope financiering door Chinese staatsbanken en gerichte exportsteun, maakt Chinese zonnepanelen onklopbaar. Chinese bedrijven alleen genereren 50% van de wereldwijde omzet in zonnepanelen en zijn de snel-groeiers op de markt. Ze overspoelen de wereldmarkt met onklopbare prijzen. In Europa en in Amerika, waar armlastige overheden de subsidiekraan moeten dichtdraaien, sluiten fabrikanten de deuren nog vooraleer het tijdperk van de zonne-energie goed en wel begonnen is.
Windturbines
Windmolens zijn het volgende Chinese doelwit. Vijf jaar geleden stond geen enkel Chinees bedrijf in top-tien van de grootse bouwers van windturbines. Vandaag zijn het er al vier. In dezelfde periode is het aandeel van buitenlandse constructeurs in de Chinese markt gekelderd van 80% tot minder dan 15%. De Chinese overheid investeert massaal in windenergie: elk uur van elke dag komt een nieuwe windturbine online. Maar het Chinese geld gaat dus recht naar de Chinese bedrijven, die zo schaalgrootte en expertise opdoen voor de internationale strijd.
Het is alleen maar een kwestie van tijd alvorens Chinese bedrijven, gestuwd door de binnenlandse markt, geholpen door Chinese overheidssteun, gesponsord door Chinese overheidsbanken en bevoorrecht met quasi-gratis aardse mineralen, in het buitenland op overnamepad trekken. Zij zullen dan elke nog resterende technologische kloof met het Westen hebben gedicht, waarbij het tijdperk van de Chinese multinational definitief zal aangebroken zijn. Die kapitalistische veroveringstocht is de officiële doelstelling van het nieuwe en twaalfde vijfjaarplan van de Chinese Communistische Partij. Hij is nu al bezig. Investeringen en overnames vanuit China in Europa en in de Verenigde Staten stijgen exponentieel, zowel in aantal en in omvang. De crisis helpt daarbij: noodlijdende landen en bedrijven geven solden-koopjes die China graag uitkiest, rechtstreeks of via gesteunde bedrijven. De laatste in almaar langer wordende rij zijn Saab en Italië. China is en blijft natuurlijk een magneet voor buitenlandse investeringen, maar het is zelf ook al de vijfde-grootste buitenlandse investeerder op de planeet.
Wapenwedloop
Als we China vrij spel blijven laten, dan dreigt de groene economie voor ons bitter weinig groene jobs te zullen opleveren. Dat is onaanvaardbaar. Onze economie is in volle transitie en iedereen snakt naar nieuwe en duurzame groei. Het is evident dat de groene economie daar een onderdeel van zal zijn. Wat we nu meemaken, is geen eerlijke concurrentie in de strijd voor de beste groene technologie. Het is een wapenwedloop waarin de grootste speler het systeem gebruikt wanneer het past en misbruikt wanneer het moet. Als het zo doorgaat, hebben Westerse bedrijven alleen nog de keuze tussen verval of collaboratie, waardoor het Chinese model van staatskapitalisme de wereldhandel verder zal domineren of corrumperen.
Europa en Amerika hebben nog een technologische voorsprong, maar die vermindert snel en stelselmatig. We moeten meer op onze strepen durven staan in het afdwingen van faire concurrentie, in de Wereldhandelsorganisatie maar ook bij rechtstreekse politieke contacten. We moeten niet blind in het gewin op korte termijn stappen, maar ook denken aan gevolgen op langere termijn. Wij hebben China nodig, maar China heeft ons ook nodig – voorlopig althans. We moeten onze financiële en economische crisis doortastend aanpakken, zodat we niet langer vanuit een zwaktepositie handelen. En we moeten zelfbewust werken aan een eigen industriële toekomst, niet zoals de autoritaire planeconomieën van deze wereld, maar door onderzoek en ondernemerschap centraal te plaatsen. Dat is ons competitief voordeel, dat we nu al te gemakkelijk laten wegkapen door de Chinese inhaalbeweging.
Marc De Vos doceert aan de UGent en is de directeur van het Itinera Institute, denktank voor duurzame economische groei en sociale bescherming (www.itinerainstitute.org) Twitter @devosmarc
16/09/2011 om 14:34
Het Westen oogst wat het zelf heeft gezaaid. Kapitalisme, smerig kolonialisme (onder het mom van ‘ondernemerschap’), uitmoorden van volkeren … Wij hebben zelf het principe van faire concurrentie altijd met de voeten getreden, tenzij het onszelf goed uitkwam. Daar zijn we nu trouwens in de Arabische wereld nog steeds mee bezig. Ook die boomerang krijgen wij, welverdiend, ooit eens in ons gezicht terug.
16/09/2011 om 14:42
Heren van groen en ecolo wat is uw reactie hierop? Mijn vrees wordt steeds meer bewaarheid, alles komt in Chinese handen, gaat het slecht dan sluiten ze niet naar de westerse geplogenheden maar naar deze van China. Waar staan de vakbonden en de Europese regeringen dan met hun sociale zekerheden?
16/09/2011 om 15:02
Zolang beleidsvoerders, captains of industry en kortzichtige consumenten niet de moed en luciditeit opbrengen om een forse heffing op fossiele brandstoffen in te voeren, zal nog maar het begin van een groene economie een luchtspiegeling blijven.
Trouwens duurzaamheid en groei alsook globale marktconcurrentie en een stabiele wereldeconomie verdragen elkaar tweemaal als water en vuur. Dat het Chinese staatskapitalisme de wereldhegemonie verovert , heeft het Westerse consumptiekapitalisme aan zichzelf te danken door China enige decennia lang als goedkope fabriek van verbruiksrommel te hebben doen functioneren.
De wereldeconomie moet dringend af van de verslaving aan fossiele brandstoffen en goedkope energie, en de uitstoot van broeikasgassen vóór het midden van de eeuw tot nul herleiden . Nu groeit de uitstoot nog ieder jaar terwijl die al had moeten pieken om zo snel mogelijk te dalen. Zoals de wereldwijde toename van extreme weersomstandigheden jaar na jaar aantoont zijn we niet ver meer verwijderd van het punt waarop het klimaat totaal op hol slaat. In die omstandigheden het dogma van de economische groei willen handhaven is onaanvaardbaar.
Bij de vooropgestelde productie -en consumptiegroei van het wereldsysteem hebben wij tegen 2050 zeventwintig planeten nodig, zo stelt een recente studie, met een totale vernietiging van de biodiversiteit en van de terrestrische en oceanische ecosystemen tot gevolg.
Dat is wel wat anders dan een tekort aan zeldzame aardmetalen dat het geklooi met electronische gadgets - o ramp - zou bemoeilijken.
De geglobaliseerde industrialistische kapitaalintensieve groei-economie - waarin China een niets ontziende speler is naast anderen - heeft enkel schaarste en sociale en ecologische ontwrichting als belofte. Dat is wat anders dan competitieve voordelen en zogenaamde welvaart.
16/09/2011 om 16:01
Wanneer we op deze planeet niet samen leren leven dan zal de concurentie spoedig ook niet meer nodig zijn; …
16/09/2011 om 16:21
klopt, maar volgens mij heeft het kapitalisme hier geen antwoord op, dit is economie met nationalistische of communistische of faschistische trekjes die die concurrentie aankan,
allesinds een -op zijn minst - geleide kapitalistische markt. Hiervoor is het ook nodig dat de verantwoordelijken de wil hebben om het tij te keren, het algemeen belang en een lange termijnvisie verkiezen boven het korte termijndenken van de europeese politiek én industrie, (de verkoopcijfers moeten NU goed zijn, men is niet geinteresseerd in volgend jaar). en nog geloof hebben in hun job.
Onder de mom van efficiëntie en de vredesbrengende en zaligmakende vrije markt zijn bedrijven internationaal gegaan, zij zijn dus idd niet meer geinteresseerd in de kritiek van Marc De Vos en vinden dat ze het goed doen.
We hebben wel troeven tegenover chinezen, maar dan moet de overheid die wel willen uitspelen ipv ongeinteresseerd toe te kijken hoe Europa crasht - een kenmerk van een zinkende beschaving- én, willen of niet, onze loonkost moet naar beneden, of wel minder loon, of wel minder RSZ en belastingen ofwel (nog) meer automatisatie.
marc
17/09/2011 om 02:05
zolang we geen last hadden van concurrentie was fair trade voor geitenwollen sokken nu de liberalen tegen de tekortkomingen van hun eigen hebzucht botsen gaat men plots jammer over fair trade
als we proberen te concurreren met de Chinezen door onze eigen sociale verworvenheden af te bouwen, hebben we als beschaving verloren
we moeten daar in tegen de Chinezen arbeiders wijzen op hun rechten, dit zal hun direkt duurder maken en dus de concurrentiepositie gelijk trekken waarbij tevens ook de situatie van de gewone mens op wereld vlak ook verbetert, want de Chinese groei wordt voornamelijk gekocht op de rug van de gewone Chinese arbeider die uitgebuit wordt en na uitgeperst te zijn gewoon wordt geruild voor een volgende
en de enige weg die men in het westen op dit moment lijkt te willen weten is,laten we de rechten van onze arbeiders maar afbouwen dan worden ze goedkoper en kunnen we beter concurreren en hoeveel gaan we de rechten van de arbeiders en bedienden laten zakken voor we conccurentieel zijn met de Chinezen?En wat hebben we dan als beschaving gewonnen?
17/09/2011 om 06:52
geachte mr.devos,
volgens de chinese pers en de profs hier aan de univ. van wenzhou, klopt de bewering dat 90% van de zeldzame aardse mineralen in china zitten niet. zij beweren dat nog andere landen die ook bezitten maar niet tot exploitatie overgaan, enerzijds door de hoge kost anderzijds als appeltje voor de dorst. china ziet zijn voorraad, die ook eindig is, slinken en wil nooit afhankelijk worden van anderen.
ik ben helemaal geen prof en dus zou ik u toch moeten aanraden om eens met uw chinese confraters te praten. ze zijn veel opener dan u zou denken en in de laatste jaren hebben ze ook kritiek leren en kunnen uiten.
in alle commentaren in de westerse pers valt me een zekere eenzijdige benadering op.
ik moet nog de eerste keer lezen over de grote handelsbarrieres die de anderen opleggen. bv.47% op fietsen in europa, 37% op autobanden in de vs. textiel, schoenen, metalen onderdelen, zelfs “bevestigingsmaterialen” worden zwaar beperkt.
dat hun groene industrie zo goed draait heeft natuurlijk met zware staatsinvesteringen te maken maar ook met wil om hun uitstoot te verminderen. het wereldwijd grootste windmolenpark en zonnepanelenvlakte liggen wel in china. nergens rijden er zoveel electrische auto’s rond. vijf jaar geleden nog een uitzondering nu eigentlijk de regel: electrische moto’s en fietsen.
hier wonen en vooral het denken van chinesen leren begrijpen helpt. (het lijkt een boutade maar ze denken echt anders en ik kan het weten: ik ben met een chinese gehuwd.)
waar ik u volmondig kan in bijtreden: ze komen naar de rest van de wereld met hun geld. maar waarom zou dat verkeerd zijn? toen de vs. zijn handelshegemonie exporteerde haalde europa ze binnen met vlag en wimpel, verwende ze met gronden, belastingsvoordelen..tot de pot leeggevreten was, dan zijn ze weg en blijven we met lege handen zitten. dat zal china niet tegenkomen: vertrekken de buitenlanders, geen probleem want ze hebben zelf hun industrie opgezet met de nodige zusterbedrijven in het buitenland.
21/09/2011 om 08:14
Mr.Coeckaerts,
OOk ik ben met een chinese getrouwd,heb verschillende jaren in China gewoond.
Gedeeltelijk ben ik het eens met uw opinie,maar 47% of 37% taks is toch nog veel minder dan 100 tot 110% op sommige importprodukten van Europa naar China.
Een beetje overdreven maar dicht bij de waarheid,China heeft de laatste decennia,weinig of niks ontworpen,enkel gestolen,zonder rekening the houden met intellektuele properties of dergelijke.
Ik ben zeker dat U ook weet hebt omtrent Chinese firma`s die op het einde van het jaar hun arbeiders zonder loon en enkel een treinkaartje huiswaarts sturen. vooral constructie,speelgoed,textiel .Hoe te concureren en te accepteren.
27/09/2011 om 11:05
Qua ontwerpen of stelen: zo is dat nu éénmaal altijd geweest doorheen de geschiedenis. Zonder uitvindingen, technologie, kennis enz. komende vanuit de Chinese, Indische en Arabische wereld had het Westen nooit haar eeuwenlange rooftocht doorheen de gehele wereld kunnen aanvatten.