Vrijwel geruisloos vulde een groep van Brusselse politici, onder de leiding van de Molenbeekse burgemeester Philippe Moureaux (PS), vorige week het Brussel-hoofdstuk van het nieuwe regeringsakkoord in. Daarbij waren de Vlaams-Brusselse politici Bruno De Lille (Groen!), Guy Vanhengel (Open VLD) en Brigitte Grouwels (CD&V) betrokken. Rekening houdend met de ernst van de Brusselse situatie kan de nachtstilte waarin de nieuwste “Brusselnota” werd afgeleverd verwonderlijk lijken. Nochtans belooft ze een substantiële herfinanciering van het hoofdstedelijke gewest. De werkelijke machtstructuren laat ze evenwel ongemoeid en ze biedt geen oplossingen voor de fundamentele problemen van de hoofdstad.

Geen Copernicaanse revolutie

Achter een façade van esthetische ingrepen - een gewestelijke coordinatie voor veiligheid, voor mobiliteit en voor grote stedenbouwkundige projecten – blijven de 19 burgemeesters de ware bazen van Brussel. Pas als de bevoegde burgemeester het bij een ramp zou laten afweten, kan de minister-president van het gewest optreden. Inzake mobiliteit komt er een plan voor het hele gewest. De gemeenten zullen hun eigen plannen hieraan moeten aanpassen, zoniet verliezen ze subsidies. Het hoofdstedelijk gewest zal een eengemaakt parkeerbeleid kunnen voeren, met parkeerzones die ook over de gemeentegrenzen heen kunnen lopen. Alsjemenou zeg! De bevoegheid, het personeel en het materieel voor de zorg over de netheid van de stad worden dan weer overgedragen aan de gemeenten. Voorts is beslist het aantal sociale huisvestingsmaatschappijen te halveren en het toerisme te regionaliseren. Brussels minister Brigitte Grouwels gaf na de bekendmaking toe dat er geen Copernicaanse revolutie had plaatsgevonden in Brussel.

Voor financiële generositeit was er wel ruimte. De hoofdstad krijgt reeds volgend jaar 134 miljoen euro extra, een bijkomende financiering die tegen 2015 tot 461 miljoen euro stijgt. Volgens sommige bronnen zou de totale Brusselpot zelfs rond de 600 miljoen euro uitkomen, toch een goeie 24 miljard oude Belgische franken per jaar. Van die nieuwe middelen gaat volgend jaar 30 miljoen euro naar de gemeenten ten bate van de veiligheid. 25 miljoen euro gaat vanaf 2012 naar de gemeenten om de taalpremies te betalen, in de hoop dat het personeel een taalbrevet zal behalen. 45 miljoen euro moet door het Gewest in 2012 worden besteed aan mobiliteit. 10 miljoen euro moet het Gewest toelaten de noden van het onderwijs te lenigen. Op zich is dat merkwaardig, aangezien onderwijs een bevoegdheid van de Vlaamse en Franse Gemeenschap is. Over de rest van de nieuwe financiering, kan het Gewest vrij beschikken: 25 miljoen euro extra voor de hoofdstedelijke en internationale rol van Brussel en een ‘pendelaarsvergoeding’ van 13 miljoen in 2012. Het Gewest krijgt een compensatie in de personenbelasting voor internationale ambtenaren, die nauwelijks of geen belastingen betalen. Dat levert vanaf 2013 om en bij de 48 miljoen euro op en stijgt tegen 2015 tot 159 miljoen. Een en ander wordt pas definitief als er duidelijkheid is over het begrotingskader voor de komende jaren.

19 burgemeesters blijven baas

Dat alle Belgen financieel solidair zijn met hun hoofdstad is niet meer dan normaal, zo gaat het er in alle goed georganiseerde landen aan toe. Maar behalve nieuw geld, bevat de Brusselnota weinig fundamenteels. En dat hoeft in feite weinig verwondering te wekken: zelfs de N-VA heeft in haar meest radicale teksten nooit een zinnig project voor de hoofdstad op tafel gelegd.

Ook deze tekst bevestigt dat niemand een lange termijn visie voor Brussel durft te formuleren. In het totaalperspectief van het regeringsoverleg krijgt men sterk de indruk dat Franstalige concessies in het BHV-dossier door de Vlaamse onderhandelaars beloond zijn door de Franstalige supprematie over de hoofdstad intact te laten.

Indien de Brusselse minister-president zijn coordinerende bevoegdheden minimalistisch interpreteert, blijven de 19 Brusselse burgemeesters immers de ware heersers van het Gewest. Een aantal van hen hoort gegarandeerd tot dezelfde partij als de huidige of toekomstige minister-presidenten, daarom kan men zich afvragen waarom die leider van het gewest zijn eigen partijgenoten zou schofferen. Dat geldt des te meer voor huidig minister-president Charles Picqué, tegelijk ook zelf burgemeester van Sint-Gillis, een stoel die hij weliswaar tijdelijk laat warm houden door een ondergeschikte van de partij.

Philippe Moureaux heeft nooit pottenkijkers geduld, wanneer hij zijn beleid tegenover de Molenbeekse straatboefjes uitstippelt. Zijn Brusselse PS-collega Thielemans beschreef de heibel over de inzet van kalasjnikovs tegen zijn politiekorps als een dekmantel voor de Vlaamse roep om de afschaffing van de 19 gemeenten. Men kan dus heel erg betwijfelen of deze burgervaders gewonnen zijn voor gewestelijke bemoeienissen in hun gemeentelijke bastions. Het Franstalige politieke establishment zou hiermee zijn ultieme Belgische troefkaart – de controle over Brussel - op het spel zetten.

Bestuurlijk imbroglio

De Brusselnota raakt bijgevolg niet aan het bestuurlijke imbroglio. Want na deze “hervorming” blijven in Brussel verder bevoegd: de Brusselse agglomeratie, 19 gemeenten met 19 OCMW’s, 6 politiezones, de Vlaamse Gemeenschap en de Franse Gemeenschap, het Gewest met zijn Vlaamse en Franstalige Brusselse ministers, de Vlaamse Gemeenschapscommissie en de Franse Gemeenschapscommissie en dan ook nog de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie, die nu bevoegd zou worden voor de betaling van kinderbijslag, en dan vergeten we nog de Federale staat en een vice-gouverneur die mag toezien op het niet-naleven van de taalwetgeving. Ook de absurde toestand blijft bestaan, waarbij voor de politieke vertegenwoordiging van een groep Vlamingen ter grootte van een kleine provinciestad, een heus mini-parlement, met commissies, voorzitters en ondervoorzitters en bijhorende administratie, en bovendien twee regionale ministers en een staatssecretaris vereist zijn, allemaal met eigen kabinetten en bijhorende dienstwagens.

Men mag overigens betwijfelen of de situatie van de Brusselse Vlamingen er met deze nota en met de splitsing van BHV beter op wordt. Het tegendeel is waarschijnlijk. Dat de door het BHV-akkoord “gebetonneerde omzendbrief Peeters ” de verdere ontnederlandsing van Brussel en zijn omgeving zou stuiten is een lachwekkende illusie.

Wat de Brusselse Vlamingen betreft: die zijn bejaard en sterven uit. Overigens: samen met Eurocraten en andere expats vlucht de gesettelde Vlaming zodra hij dat financieel haalbaar acht de stad uit, richting Kraainem, Genval, Leuven of Tervuren. Het succesrijke onderwijsnet van de Vlaamse Gemeenschap in Brussel slaagt er niet in “nieuwe Vlaminkjes” te produceren om het verlies te compenseren. En de jonge Dansaert Vlamingen ontvluchten de stad zodra ze voor hun kinderen op zoek gaan naar een woning met een in Brussel onbetaalbaar duur tuintje.

Voor al die problemen worden in de armtierige Brusselnota geen oplossingen aangereikt. Men kan verder ook betwijfelen of de duizenden Franstalige jongeren, die spijbelend opgroeien in culturele ghetto’s, na de publicatie van deze Brusselnota meer kansen op de arbeidsmarkt zullen hebben. Een vierde van deze hopeloze jeugd haalt nooit het einde van de middelbare studies. Zullen ze voortaan minder agressief reageren op loeiende sirenes?

Nergens ook een spoor van de enorme investeringen die dringend nodig zijn om de exponentiële aangroei van jongeren op te vangen in nieuwe scholen. De nieuwe financiering zal ook het politiek-teritorriale keurslijf waarin Brussel gekneld zit niet doen verdwijnen, de werkelijke ontwikkeling van de Brusselse regio blijft dus problematisch. De Brusselse werkloosheid dreigt drie keer hoger te blijven dan het Vlaamse gemiddelde. Het tekort aan plaatsen in het Nederlandstalig Onderwijs zal verder voor slagzinnen zorgen.

Partners in Crime?

De nota illustreert door haar onbenulligheid in feite de slinkende Vlaamse aandacht voor Brussel. “Gebrek aan ambitie” noemde Steven Van Ackere het fijntjes. Tekenend is dat de Brusselnota uitpakt met het afschaffen van de post van gouverneur van een provicincie die sinds twintig jaar niet meer bestaat. Zulks presenteren als een resultaat, is een staaltje van behoorlijk sterke politieke kolder. Uiteindelijk blijft de vraag, of er sprake is van een stilzwijgende medeplichtigheid tussen Vlaamse en andere Brusselaars in de afscherming van het ideale politieke kalifaat, waarin een paar duizend Vlaamse stemmen volstaan voor een ministerpost? Zou het kunnen dat de behoefte aan een Copernicaanse revolutie onder Vlaamse politici in Brussel niet sterker is dan die van hun Franstalige collega’s?

Jan De Troyer

(De auteur is oud-directeur van TVBrussel en is medewerker van la Libre Belgique)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod