We beleven het vierde jaar van de eerste grote crisis van de economische globalisering die na de val van het communisme spectaculair doorbrak. De globalisering is als een vliegtuig waar we allemaal in zitten. Lange tijd ging het heel goed met de machine: groei en werkgelegenheid namen wereldwijd toe, armoede nam globaal af. Het vliegtuig ging hoog en snel. Maar ineens was daar de crisis: enorme en onvoorziene turbulentie. Het vliegtuig dook naar beneden. Dat was het moment waarop we collectief moesten vaststellen dat het vliegtuig niet alleen geen piloot had, maar zelfs geen cockpit.
Wat te doen? Met de financiële markten in totale paniek, werd inderhaast een cockpit bijeen getimmerd terwijl het vliegtuig in vrije val ging. Ziedaar de G-20, de groep van de twintig economisch belangrijkste landen. In het heetst van een crisis die iedereen bedreigde, vonden deze grote jongens voldoende eensgezindheid om de wereldeconomie te redden van de Grote Depressie 2.0.
Praatbarak
Enkele jaren en vele mediagenieke meetings in vele hoofdsteden verder, is de G-20 weinig meer dan een praatbarak geworden. Het gedeelde belang van collectieve crisis is weg. Er gaapt een enorme kloof tussen het eens zo zelfzekere Westen – dat zichzelf in nesten heeft gewerkt – en de nieuwe groeilanden die vooralsnog hun Gouden Eeuw aan het beleven zijn. Er worden nog wel ronkende verklaringen afgelegd, maar er volgt nog bitter weinig actie.
Vorige week deed de G-20 Washington aan, waar de dreigende donderwolken boven de wereldeconomie vooral peptalk opleverden. Al genoeg om de markten even te laten opfleuren, maar ondermaats om iets te veranderen aan de grondoorzaken van de globale onrust. Er is wel het voornemen om te handelen wanneer en omdat de internationale economische situatie voor iedereen bedreigend wordt. Alleen collectief gevaar kan blijkbaar nog collectieve actie brengen. Een gedeeld platform voor evenwichtige sturing van de globalisering is iets anders. Tussendoor schooide Europa bij de groeilanden om geld voor de schuldfinanciering van de eurozone: de ultieme illustratie van hoe de mondiale machtsverhoudingen op korte tijd in ons nadeel zijn gekeerd.
Wirwar van belangengroepjes
Ondertussen hebben we een spin-off van nog meer selecte clubjes: een G2 tussen de VS en China, een andere G2 tussen China en Rusland, een G-BRIC tussen Brazilië, Rusland, Indië en China, enzomeer. De globalisering krijgt geen globale aansturing, maar een wirwar van belangengroepjes die voor eigen winkel rijden. We leven in wat de « G-0 wereld » wordt genoemd: zonder overkoepelend economisch model, zonder overkoepelende politieke agenda en zonder de dominantie van een bepalende supermacht. Getuige de immer in het rond draaiende Doha-ronde voor een volgend globaal vrijhandelsakkoord dat er maar nooit komt.
De moraal van dit verhaal is dat de crisis ook een institutionele crisis is: de economische realiteit is de politieke realiteit voorbij gestoken. Zonder een afdoend internationaal institutioneel kader speelt het spel van nationale en regionale belangen vrijuit. Dat is het geval met de Euro en het is net zo met de globalisering in het algemeen. Het ondermijnt ons vermogen tot oplossing, het verergert de crisis nodeloos en het zal op langere termijn de terugkeer naar een eerlijke en open internationalisering van de economie bemoeilijken. Daarvoor zullen we allemaal de rekening betalen, met minder welvaart en meer politieke instabiliteit. Het post-1989 gevoel is definitief verloren.
Marc De Vos doceert aan de UGent en is de directeur van de denktank Itinera (www.itinerainstitute.org) Dit is de weergave van een wekelijkse column die hij schrijft in eigen naam - Twitter @devosmarc
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod)
27/09/2011 om 09:20
Ik deel het pessimisme van Marc De Vos niet. Er zijn een aantal landen en groepen die op voet van gelijkheid samenwerken. Doordat er meer partners zijn, duurt het overleg wat langer. Vroeger was de wereld overzichtelijker met America en Rusland die samen alles bedisselden. Ik heb echt geen heimwee naar die tijd. Het was de tijd dat allerlei smerige potentaten hun misdrijven pleegden en America en Rusland elk langs zijn kant de smeerlapjes lieten begaan omdat ze allebei hun bondgenoten nodig hadden.
Voor het overige, in het leven is het zo dat men de kwalijke gevolgen van verkeerde beslissingen moet uitzweten. Timoty Geitner die nu minister van Economie is in de Obama regering was ook minister van economie in de regering-Clinton. Hij is de man die in de clinton-periode de Americaanse Economie aangezwengeld heeft door Fany May en Freddie Mac die semi-overheidsbedrijven zijn (vergelijkbaar met Dexia) te verplichten kredieten toe te staan voor aankop van auto’s en woningen aan mensen die deze leningen niet konden dragen en die kredieten dan heeft laten verpakken in beleggingsproducten die over de hele wereld werden verspreid. We dragen nu allemaal de gevolgen van het economisch mirakel (it’s the economy stupid) dat de Clinton-regering heeft gecreeerd. Het is niet dat soort kwakzalvers dat de wereld moet redden. Gezien America heeft gefaald, staan een aantal andere landen op om het leiderschap over te nemen. Dit zijn niet altijd dezelfde landen die de problemen aanpakken maar meestal zijn Duitsland en China er toch bij, 2 landen die het goed doen enwaar iedereen naar opkijkt. De wereld zoekt een nieuw evenwicht nu America zijn leidende rol is kwijtgespeeld.
27/09/2011 om 12:10
Ik heb toch enkele grote bezwaren bij het lezen van deze opinie. Zo vraag ik me af waar de auteur het haalt dat de globalisering een tijd lang goed ging. Het huidige globaliseringsproces is enkel goed (geweest) voor bankiers, multinationals en machtsbeluste politici. Niet één burger is hier beter van geworden, want voor elk voordeel die deze evolutie met zich meebrengt, moeten burgers minstens twee nadelen slikken.
Dat de huidige crisis er plots is gekomen en onvoorzien turbulentie veroorzaakt zoals de auteur suggereert, is regelrechte larie. Maandag 26/9 sprak de BBC met onafhankelijk trader, opportunist en geldgraaier Alessio Rastani. Zijn verklaring laat niets aan de verbeelding over. Zo beweert Rastani dat centrale bankiers de huidige crisis in het leven hebben geroepen. De reden is eenvoudig: de schuldencrisis is het perfecte excuus om grootschalige politieke en economische veranderingen door te voeren die enkel en opnieuw in het voordeel zijn van diezelfde bankiers en hun multinationals. Politici en academici die in hun zak zitten, moeten daarbij het pad effenen.
Het vliegtuig heeft met andere woorden wel degelijk een cockpit en wel degelijk een piloot. De stuurkabine heet “Goldman Sachs” en de rol van piloot wordt gespeeld door onbetrouwbare figuren uit de politieke en academische wereld. Zelfs het traject ligt al jaren vast, inclusief de “vrije val”. De roep van de auteur om nieuwe superstructuren die de vrije val moeten tegengaan, is niet enkel misleidend maar vormt integendeel een verdere bedreiging voor onze welvaart en ons welzijn.
27/09/2011 om 17:11
@Prof. De Vos,
Mijn mening is dat de wereldeconomie, die gekenmerkt wordt door overdreven en opgeklopte concurrentie, moet bijgestuurd worden, zodat ze menselijk en duurzaam wordt. En meer informatie over hoe we dat kunnen doen, vind u door op de link achter mijn naam te klikken.
Groeten,
Ir. Daniel De Caluwé