Wat de evaluatie van het Generatiepact betreft, zetten de vakbonden – en ook ACV-voorzitter Cortebeeck in zijn opiniestuk voor deredactie.be - hun grote relativeringsshow verder, in een poging de aandacht van de regeringsonderhandelaars af te leiden van wat noodzakelijkerwijze moet gebeuren. Daarmee miskent men duidelijk de werkelijkheid. Hoofddoel van het Pact was langer werken aan te moedigen. Die doelstelling wordt onvoldoende gehaald. Niet het VBO zegt dit, maar wel gerenommeerde nationale en internationale instellingen.
Voortrekkers
Niet de werkgevers hebben de stekker uitgetrokken. We zijn ons engagement uit het IPA-ontwerp (Interprofessioneel Akkoord) voor de periode 2011-2012 ten volle nagekomen. Meer nog: wij waren vragende partij om de oefening aan te vatten. Zowel in de Nationale Arbeidsdraad (NAR) als in de Groep van 10 hebben we aan de kar getrokken voor een deugdelijke evaluatie van het Pact mét gemeenschappelijke aanbevelingen. Dat is immers wat de politiek van ons verwachtte: geen boek van 200 pagina’s met statistieken en cijfers die elk op zijn manier interpreteert, maar wel concrete aanbevelingen! In de Groep van 10 hebben we tot op het einde gepoogd om een tekst met tien gezamelijke voorstellen op papier te zetten die de regeringsonderhandelaars in de besprekingen rond het socio-economisch luik zouden kunnen overnemen. Helaas … de aankomende sociale verkiezingen hebben er anders over beslist.
Immobilisme
Met die sociale verkiezingen in het verschiet, is het duidelijk dat de vakbonden niet de minste marge hebben om de realiteit van de cijfers en de vaststellingen van verschillende officiële instanties over de impact van het Pact te erkennen. In de NAR zijn we daardoor niet tot gefinaliseerde en gevalideerde gemeenschappelijke cijfers en vaststellingen gekomen. Dan wordt het natuurlijk ook heel moeilijk om gezamenlijk aanbevelingen te doen.
Meegaan in een discours van een ongewijzigd beleid inzake pensioen, brugpensioen, landingsbanen, opvolging en begeleiding van werkloze 50-plussers en zonder enige bereidheid om voorstellen te formuleren om de remmen voor werkgevers om 50-plussers tewerk te stellen en aan te werven minstens ten dele weg te werken, zou totaal onverantwoord zijn. Het strookt niet met de visie die wij al jarenlang uitdragen, steeds verder onderbouwen en waarin andere organisaties en nationale en internationale instanties ons nu bijtreden. Een dergelijke ontkenningsstrategie strookt ook niet met de doelstellingen van een hogere werkzaamheidsgraad algemeen, maar ook specifiek voor 50-plussers (50% tegen 2020), die in het Nationaal hervormingsprogramma werd vooropgesteld door onze regering en die absoluut noodzakelijk is, willen we onze sociale welvaart kunnen behouden.
Globaal debat: volledige en geen selectieve informatie
Beweren dat de werkgevers de besprekingen stopzetten omdat de cijfers aantonen dat de werkzaamheid van ouderen beter evolueert dan verwacht, dat het aantal brugpensioenen beneden de 60 jaar sterk is gedaald en dat het Generatiepact vooral heeft gefaald naar jongeren toe, klopt evenmin.
Officiële cijfers van nationale en internationale instanties – en dus niet van het VBO – tonen immers aan dat, vergeleken met 2005, de uittredeleeftijd nauwelijks is gestegen, de brugpensioenuitgaven met 27% zijn toegenomen en het aantal bruggepensioneerden met 10%.Het brugpensioen zal niet vanzelf uitdoven. Gezien de Belgische leeftijdspiramide, zullen er de komende 10 à 20 jaar dus nog veel meer mensen (vervroegd) uittreden, wat ons voor enorme budgettaire problemen stelt. En landingsbanen leiden tot een meer ontspannen loopbaan, maar niet tot langer werken en kosten dus meer dan ze opbrengen.
Toch zijn er positieve noten. Zo is het aantal bruggepensioneerden in de categorie van 50 tot 54 jaar duidelijk gedaald … het resultaat van de verstrenging van de leeftijdsvoorwaarde voor brugpensioen bij herstructureringen en dus een bewijs dat dwingende maatregelen werken! Daarnaast is de werkzaamheidsgraad van 55-plussers toegenomen. Zij is echter voornamelijk demografisch te verklaren en onvoldoende sterk om de 50%-drempel te halen tegen 2020.
Er zijn beslist ook inspanningen geleverd voor de tewerkstelling van jongeren. Zij zijn sneller het slachtoffer van een crisis, maar genieten ook sneller van de heropleving van de economie. Recente tonen aan dat de jeugdwerkloosheid sinds begin 2011 lager ligt dan het Europese gemiddelde (augustus 2011: 17,4% in België tegenover 20,4% in de EU-15), wat niet het geval was in 2005. Een betere afstemming van het onderwijs op de arbeidsmarkt en het bedrijfsleven, het terugdringen van het aantal schoolverlaters zonder diploma, het aantrekkelijker maken van het stelsel van alternerend leren, snellere en betere opvolging van jonge werkzoekenden en een herziening van het stelsel van de wachtuitkeringen moeten de jeugdwerkloosheid verder terug dringen. Werkgevers werven maar al te graag jongeren aan die uit de werkloosheid willen weggeraken en daarvoor de juiste attitudes tentoon spreiden.
Tenslotte schort er iets aan de bewering dat veel mensen onvrijwillig deeltijds werken in België. Volgens Eurostat werkt slechts 11% van de deeltijders in België onvrijwillig deeltijds tegenover 27% gemiddeld in Europa. Voor 90% van de 1 miljoen deeltijdse werkende Belgen is dit bijgevolg een vrijwillige keuze. Het is de vraag hoeveel deeltijders een job met meer uren zouden aanvaarden mocht hen die aangeboden worden. We moeten dan ook stoppen met het precariseren van deeltijdse arbeid. De strenge wetgeving, met veel formalismen, is niet meer van deze tijd. Vereenvoudiging en versoepeling dringen zich op, in het belang van de werkgelegenheid.
Onbenutte arbeidsreserve aanboren
Positief is de aandacht van ACV voor het onbenutte arbeidspotentieel in de grote groep van inactieven in de verschillende uitkeringsstelsels. Met meer dan 550.000 zijn ze in totaal. Inzetten om meer en betere activering en reïntegratie in de werkloosheid, de ziekte- en invaliditeitsverzekering, het stelsel van de beroepsziekten en de arbeidsongevallen is zeker een te bewandelen piste. We moeten uitgaan van wat mensen wel nog kunnen in plaats van hun graad van arbeidsongeschiktheid te bepalen. Een coherente aanpak vergt bovendien dat gelijklopende maatregelen worden genomen over de verschillende uitkeringsstelsels heen. Anders worden verschuivingen veroorzaakt tussen uitkeringsstelsels, die communicerende vaten zijn.
Dwaalspoor
We rekenen erop dat de regeringsonderhandelaars zich baseren op officiële cijfers en objectieve vaststellingen en de juiste maatregelen treffen. Het is een illusie te denken dat we het probleem van de vergrijzing en van de werkzaamheidsgraad van 50-plussers kunnen oplossen zonder de regelgeving te wijzigen. Specialisten geven aan dat men de mentaliteit enkel kan wijzigen, wanneer men de regelgeving wijzigt. We kunnen de vaststellingen die aansluiten bij wat de Europese Commissie en de OESO aanbevelen, niet naast ons neerleggen. Die instanties pleiten voor dwingende en noodzakelijke ingrepen inzake pensioen, brugpensioen, werkloosheid en tijdskrediet. Zo is het ook gegaan in de andere Europese landen. Die hebben – ruim voor ons – moedige en ingrijpende maatregelen genomen in de wetgeving. Dit stelde hen instaat om het tij te doen keren. Finland is er bv. in geslaagd om de werkzaamheidsgraad van 50-plussers op 10 jaar tijd van 39% (in 1999, iets meer dan de 37% die België vandaag bereikt) te doen stijgen 56%. Hebben al die landen en instanties het bij het verkeerde eind? Ik geloof het niet.
Pieter Timmermans
(De auteur is bestuurder - directeur-generaal van het VBO, het Verbond van Belgische Ondernemingen)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
24/10/2011 om 14:03
Het brugpensioen afschappen mag dan een noodzakelijke stap zijn, in de volgende fase zullen de werkgevers echt ook wel meer moeten doen om jobs voor de 50plussers te voorzien.
24/10/2011 om 16:43
Eén en ander stoort mij hier toch wel aan het verhaal. Ik ben zelf niet van plan om met mijn 50ste op te houden met werken maar dat hoef ik fysiek ook niet. Ik heb een vrij beroep en ik heb laat kinderen gekregen die nu nog studeren. Ik ben verplicht om nog heel lang heel veel te werken, al is het maar om de studies van mijn kinderen te betalen. Dit gezegd zijnde wil ik toch volgend schrijnend en absurd verhaal, uit mijn praktijk, delen. Een dame die nu 54 is, is op haar 12de (jawel toen kon dat nog) met toestemming van de minister van onderwijs, thuis mogen blijven om voor haar moeder te zorgen die op jonge leeftijd verlamd was geraakt door een hersenbloeding. Gedurende 39 jaar heeft de dame onafgebroken de zorg voor die moeder voor zich genomen, terwijl ze ook nog een eigen gezin had, en als poetsvrouw werkte bij een Belgische overheidsdienst. Een diploma heeft de dame nooit gehaald, dat kon ook niet. Op haar 45ste heeft ze een arbeidsongeval waarbij ze haar schouder bezeert. Door een medische blunder nadien geraakt het probleem niet opgelost, integendeel, de schouder komt volledig vast te zitten. Ondertussen beginnen er ook andere gezondheidsklachten op te duiken die te maken hebben met jarenlang zorgen voor een verlamd iemand die moet getild worden, gewassen worden, aangekleed worden,… allemaal zonder hulp van buitenaf. Dat was in die dagen niet zo goed georganiseerd. De moeder van de dame, die de laatste 29 jaar bij haar gezin had ingewoond, overlijdt uiteindelijk twee jaar geleden. De dame, die net uit arbeidsongeschiktheid terugkeert, is niet meer welkom bij haar werkgever : hij weet heel goed dat ze niet meer in staat is tot poetsen, heffen, tillen,.. Voor de werkgever dient ze geen enkel nut meer. Bovendien wordt bij haar, korte tijd later, een zenuwaandoening vastgesteld die het onmogelijk maakt om nog zware inspanningen te doen. “Niet arbeidsongeschikt” stelt de arbeidsgeneesheer : U kunt nog kinderopvang doen zonder heffen en tillen. Je moet het maar een keer proberen, als moeder weet ik dat kinderen opvangen zonder heffen en tillen iets is als autorijden zonder auto. Maar goed, de dame moet maar terug aan het werk. Ze gaat in beroep tegen de beslissing en wat volgt zijn een serie van testen, onderzoeken en expertises die zouden moeten bepalen dat ze eigenlijk toch wel kan werken. Ik ben de eerste om te zeggen dat mensen die kunnen werken dat ook moeten doen maar ieman die 40 jaar van haar leven onmenselijk zware fysieke arbeid heeft geleverd, die er fysiek onderdoor gegaan is, die nooit een diploma heeft kunnen halen, nooit een opleiding heeft gehad en zelfs de grootste moeite heeft met lezen en met schrijven omdat er niemand anders was om voor haar moeder te zorgen, verplichten om nog aan het werk te gaan is hemeltergend. Deze dame heeft geen vakbond, ze heeft niemand die haar belangen verdedigt, zij is dus ook niet diegene die straks bij de sociale verkiezingen een stem heeft die meetelt. Maar voor men gaat oreren dat iedereen maar moet werken tot men erbij neervalt moet men ook een keer aan deze mensen denken. Voor Dehaene en co is het niet moeilijk om op hun 60ste een goedbetaalde job te vinden, voor Jan en Ann van om de hoek die tot hun 12de of 15de naar school geweest zijn is het andere koek.
24/10/2011 om 17:45
Nee, we moeten niet langer werken. We moeten gewoon sneller sterven.
24/10/2011 om 18:53
Brugpensioen, is/was dat niet de ultieme put waar de werkgevers hun oudere werknemers in kunnen dumpen…?
24/10/2011 om 19:15
En als nu alle bedrijven eens van naaldje tot draadje zouden uitgevlooid worden qua fiscaliteit, zou de staat dan niet over een pak meer geld beschikken om beleid te voeren ? Maar wellicht is dat in een rechts-liberaal klimaat als vloeken in de kerk.
24/10/2011 om 19:37
Brugpensioen is het compromis dat een werkgever en de vakbond bekokstoven als die werkgever eigenlijk die vijftiger op pensioen wilt sturen om zo de winstmarge -sorry, rentabiliteit- van zijn bedrijf wil verhogen en de gemeenschap dan maar de volledige pensioenlast wil opsolferen.
Met brugpensioen moet een werkgever nog minstens een bepaald percentage van dat pensioen bijpassen.
Tiens, waarom zouden de werkgevers tégen het brugpensioen zijn?
Ervaring heeft zijn prijs, beste VBO: als je mensen per sé wilt afdanken, laat het de mensen zijn die WEL nog kansen hebben op de arbeidsmarkt.
24/10/2011 om 19:46
Mogelijk zou men diegenen die de kans gekregen hebben verder te studeren, hun gezondheid niet om zeep hebben moeten helpen, meer geld hebben kunnen verdienen én daardoor langer kunnen werken, eens kunnen laten inzien dat het dààrom zinvol is dat ze meer belastingen betalen, ook op hun vermogen ? In plaats van steeds minder te willen betalen en het af te wentelen op de weerlozen ? Zelf ben ik universitair en informaticus, en nooit heb ik er een probleem mee gehad de belastingen te betalen die mijn bijdrage zijn aan wat de maatschappij mij gegeven heeft.
24/10/2011 om 19:56
Maximaal tot 65 jaar is lang genoeg geachte heer Timmermans.
U mag dan wel niet vergeten om “uw” wergevers bij te sturen om werknemers ook effectief tot hun 65ste aan de slag te houden en/of nog aan te werven nà hun 50ste, en liefst ook “fatsoenlijk” te betalen.
Het is u waarschijnlijk bekend dat, wie als 55 plusser geen win/win of activa D kaart kan tonen, gewoon niet meer niet aan de bak, ongeacht het aantal (gemanupuleerde) open vacatures waar u zo graag naar verwijst.
Voor alle duidelijkheid, met deze kaarten betaalt de overheid een belangrijk gedeelte van het loon van de werknemer. Zelfs mét deze kaart, lukt het een 55+ zelden om een “fantsoenlijk” loon te bedingen.
Hoeveel 55plussers heeft u inmiddels aangeworven de laatste 10 jaar?
Uw “werk” laat u zonder enige twijfel toe om tot uw 99ste aan de slag te blijven.
Als ik met Duitse en Deense collegae werknemers spreek, zijn ze écht niét zo vol van de door u zo geprezen EU en OESO aanbevelingen.
Is dat verkeerd? Ik geloof het ook niet.
Verder staat het u en uw collegae natuurlijk volkomen vrij om, samen met uw families, vrienden, kennissen, en sympathysanten te werken tot ze erbij neervallen en anderen “onverwijld” kunnen overnemen.
24/10/2011 om 21:11
Dit is de wereld op z’n kop. België heeft de laagste activiteitsgraad van Europa, d.w.z. dat er in ons land de minste mensen effectief werken! Zou je die niet eerst ‘activeren’ vooraleer de pensioenleeftijd op te krikken want zo zijn het altijd dezelfden die meer en langer gaan werken, terwijl er een legioen werklozen is die , mits bijscholing, zou kunnen gaan werken. By the way : die opleidingskosten zullen in the long run goedkoper uitvallen dan de werkloosheidsuitkeringen blijven betalen.
24/10/2011 om 21:52
Meneer Timmerman. U kan niet gelijktijdig elke werknemer tijdens zijn volle loopbaan uitpersen en dan nog verlangen dat die uitgeperste citroen voor een habbekrats in uw bedrijven blijft rondspoken alvorens een meer dan verdient pensioen te trekken …..
24/10/2011 om 23:03
Moeten we dan niet langer meer langer gaan werken? Als arbeiders of bedienden langer zouden moeten werken, waarom stopt men dan de loonschalen in de vb. Scheikundige nijverheid in 1 looncategorie 1 na 20 jaar beroepservaring?
VB:. men is beginnen te werken als scheikundige aan de leeftijd van 21 jaar in de laagste functie classificatie en er is geen vooruitzicht meer op barema-loonsverhoging na de leeftijd van 41 jaar? In de hoogste functie classificatie na 29 jaar beroepservaring na de leeftijd van 50 jaar? Dus wel goed genoeg om tot ons 65 ste. te blijven werken maar niet meer om langs de kassa te passeren.
25/10/2011 om 02:06
Je kan elke week de berekening maken hoeveel uren er in alle bedrijven bij elkaar gepresteerd zijn. Als het verbruik en de export niet in belangrijke mate stijgen of dalen blijft dat aantal uren constant. Je kan in zekere mate wat bijsturen wie dat aantal uren gaat presteren. Als de hoeveelheid werk niet toeneemt, betekent mensen langer aan het werk houden de kans op werk voor schoolverlaters en anderen die door omstandigheden werkzoekend worden verkleinen. Het betekent het verschuiven van de wedrkloosheid naar de jongeren. Dat is een mogelijke keuze, maar of het ook een goede keuze is?
25/10/2011 om 16:33
De standpunten rond de aanpak van de werkloosheid verschillen naargelang de bron, maar in deze debatten zit ook een constante: er wordt met geen woord gerept over de situatie van de mensen die wel aan het werk zijn. Blijven schreeuwen dat werklozen profiteurs zijn kan er ook toe leiden dat men misschien wel sneller aan het werk gaat om dat geschreeuw te ontwijken, maar dan wel genoegen neemt met de eerste de beste hamburgerjob. Het is geen garantie dat men van daaruit doorgroeit, integendeel: momenteel stopt immers het geschreeuw wanneer men aan de slag is. Anders gezegd: pogingen om daarna “zich te verbeteren” is in het huidige klimaat een risico dat velen niet aankunnen of aandurven. Op die manier blijven natuurlijk de jobs waar kwalificaties voor nodig zijn openstaan. Advertenties alleen volstaan niet, ook niet in het buitenland. Hoe zou het anders te verklaren zijn dat in de USA het fenomeen van headhunters van de grond is geraakt? Ze hadden anders geen reden van bestaan.
Voor de rest kan ik mij akkoord verklaren met wat hiervoor reeds werd geschreven. Ik maak mij echter geen illusies: de huidige situatie zal blijven bestaan zolang een overheidsinstelling (VDAB, RVA, arbeidsinspectie, …) geen nazorg kan (mag?) aanbieden…
26/10/2011 om 09:07
@ Nancy
het verhaal over die mevrouw is schrijnend, maar het is op te lossen. Ik vind gewoon dat de toekenning van financiële ondersteuning aan personen (buiten wettelijk pensioen) moet gebeuren via een gemeentelijk comité van specialisten-burgers die door de gemeenteraad benoemd wordt. Die mensen hebben contact met de hulpzoekende, kunnen praten, zien, informeren. Ze kunnen vooral ook controleren of de situatie in “het dossier” overeenstemt met de werkelijkheid. En dus enerzijds gevallen zoals Nancy vermijden, en voor haar geld vrijmaken door profitariaat te bestrijden. (domiciliefraude, zwartwerk, schijnhuwelijken, fake zieken……)
We hebben helemaal geen probleem om de weerlozen te helpen, als we maar de moed hebben om totaal nutteloze dienstverlening van vakbonden en mutualiteiten af te schaffen, en dat gewoon via de ambtenarij te regelen. En wat geld investeren in lokale competentie om behoeftigen op een adekwate manier te helpen, maar dan wel met de allernoodzakelijke selectivitiet.
dit zou ook bijdragen tot de bereidheid van burgers om in solidariteit voor anderen te investeren, als men weet dat het geld terechtkomt waar echte nood te lenigen valt.
26/10/2011 om 22:45
Mr Becu, het pleidooi dat je houdt is doodeenvoudig het kliksysteem. De ene burger (benoemd door de gemeenteraad) die de andere (sukkelaar) moet controleren. Om tot deze selecte club van specialist-burgers te behoren heeft dezelfde burger dan zeker een partijkaart nodig, deze kan niet van de Spa zijn, liefst ook niet van de CD&V, misschien een beetje van de OVLD, misschien ook van LDD, beter nog van de NVA, of VB…
Mooie democratie krijgt men dan…
Het feit dat je de vakbonden en de mutualiteiten wil afschaffen zegt genoeg, met deze instellling zullen de socialisten zeker geen lid worden van die burgers die zich specialist zouden mogen noemen.