De afgelopen week vond er in Qatar een ontmoeting plaats tussen de landen van de Arabische Liga en een hoge Syrische regeringsdelegatie om een uitweg te zoeken uit de Syrische crisis die met de dag grimmiger wordt.
Tijdens eerdere zittingen van de Veiligheidsraad in New York bleek dat de wereld ernstig verdeeld is over de situatie in Syrië. Niet alleen China en Rusland, maar ook belangrijke landen als India, Zuid-Afrika en Brazilië namen in de Veiligheidsraad een positie in die diametraal verschilde van de positie van de westerse landen die voortdurend resoluties indienen die beogen het Syrische regime te veroordelen en economisch te straffen voor het bloedvergieten in het land.
De zittingen van de Veiligheidsraad waren om meer dan één reden leerzaam. Ze toonden allereerst aan dat aan het begin van de 21e eeuw het machtsevenwicht in de wereld aan het veranderen is en dat bevolkingsrijke groei-economiën zoals China en India niet langer accepteren dat landen als Frankrijk en Engeland bepalen wat de “internationale gemeenschap” vindt en denkt.
Wrevel over westers optreden
Bepalender echter voor het schaakmat in de Veiligheidsraad betreffende Syrië was de wrevel en het ongenoegen van veel landen over het westerse optreden in Libië. In 2005 namen de Verenigde Naties het principe van “Responsibility to Protect” aan ( ook wel aangeduid als “R2P”). Hiermee verplichtten alle lidstaten zich om hun eigen bevolkingen te beschermen en kreeg de Veiligheidsraad de bevoegdheid om handelend op te treden in geval van bewezen nalatigheid van een van deze lidstaten.
Op basis van dit principe van “Responsibility to Protect” nam de Veiligheidsraad maart 2011 resolutie 1973 aan die de NAVO toestond een no-fly zone in Libië in te stellen met de uitdrukkelijke bedoeling de Libische bevolking te beschermen. De NAVO-landen echter hebben deze resolutie grof overschreden door de Libische rebellen militair actief te steunen met de ondubbelzinnige intentie om het regime van Muammer Khaddafi ten val te brengen wat volstrekt niet de bedoeling van resolutie 1973 was. Landen als China, Rusland en India zijn daarom vastbesloten om de herhaling van een dergelijk scenario in Syrië te voorkomen. Vooral nadat steeds duidelijker werd dat het westen ook in Syrië uiteindelijk het ten val brengen van een regime nastreeft wat heel iets anders is dan oproepen tot het beschermen van de Syrische bevolking.
Arabische Liga
Het is geen geheim dat de landen van de Arabische Liga over de Syrische kwestie onderling net zo verdeeld zijn als de internationale gemeenschap. Eerder mislukten pogingen om het Syrische lidmaatschap van de Arabische Liga op te schorten waarbij vooral opvallend was dat de rijke Arabische Golfstaten een veel harder standpunt innamen dan hun armere Arabische broederstaten.
De Arabische Golfstaten zijn bepaald geen lichtende voorbeelden wat de mensenrechten betreft. Ze worden geregeerd door soennitische monarchieën die vooral hun eigen sjiitische onderdanen wantrouwen die ze zien als een soort van vijfde kolonne van Iran. De angst van de Golfstaten voor Iran is een factor die in belangrijke mate hun buitenlandse politiek bepaalt en in deze context moet ook hun harde standpunt met betrekking tot Syrië worden gelezen.
Het Syrische regime, dat wordt geïdentificeerd met de Alawitische minderheid in het land, is zoals bekend de belangrijkste Iraanse bondgenoot in de regio en met het ten val brengen van dit regime hopen de Arabische Golfstaten Iran een gevoelige klap toe te brengen. Dit streven wordt echter zorgvuldig gecamoufleerd door het te verpakken in uitspraken over noodzakelijke democratische hervormingen in Syrië hoewel de Arabische Golfstaten zélf wars zijn van elke democratische hervorming in eigen land.
Akkoord realistisch?
Afgelopen week is in Qatar op de eerste plaats afgesproken dat er binnen 15 dagen in Caïro onderhandelingen zullen beginnen tussen het Syrische regime en de Syrische oppositie onder toezicht en verantwoordelijkheid van de Arabische Liga. Het Syrische regime heeft zich er bovendien toe verplicht om het leger terug te roepen naar de kazernes. Bij de uitvoering van dit akkoord doemen echter enkele belangrijke obstakels op.
Om te beginnen is de Syrische oppositie, die verdeeld is in een binnenlandse en een buitenlandse tak, een uiterst heterogeen gezelschap waarbinnen iedereen claimt namens hét Syrische volk te spreken. Een groot gedeelte van deze oppositie heeft al laten weten niet geïnteresseerd te zijn in politieke en economische hervormingen in Syrië en weigert daarom op voorhand met vertegenwoordigers van het Syrische regime te onderhandelen. Ze wensen uitsluitend het vertrek van het regime.
De afgelopen weken echter zijn in allerlei Syrische steden, van Damascus en Aleppo tot Latakia en Deir Zor, miljoenen Syriërs de straat opgegaan om hun steun te betuigen aan de Syrische staat en in het licht hiervan is de vraag gerechtvaardigd hoe democratisch de Syrische oppositie eigenlijk zelf is.
Terugtrekken leger
Een belangrijk punt betreft verder de terugtrekking van het Syrische leger uit steden en dorpen. Andrew Gilligan bezocht de afgelopen weken Hama en Homs en schreef hierover op 4 november jongsleden een artikel in The Telegraph waarin hij vermeldde dat momenteel het aantal dagelijks gedode Syrische soldaten het aantal burgerslachtoffers overstijgt. We lezen bijvoorbeeld in de krant dat er in Homs 20 doden zijn gevallen maar er wordt niet bij vermeld dat 13 van hen soldaten waren die gedood werden door leden van de gewapende oppositie.
Om een reëel beeld te krijgen van de huidige situatie in Syrië dient men te beseffen dat de aanwezigheid van gewapende bendes, die dood en terreur zaaien onder de bevolking, een feit is en geen PR-verhaal van het Syrische regime. Afgelopen woensdag werd in Homs een busje met 13 passagiers door zo’n bende tot stilstand gebracht waarna alle passagiers in koelen bloede werden afgeslacht. Men kan zich afvragen of het in een dergelijke situatie realistisch en zelfs verantwoord is het leger terug te trekken.
Deze situatie, gekoppeld aan de weigering van een belangrijk deel van de Syrische oppositie om überhaupt met het regime te praten, lijkt het bereikte akkoord in Qatar op voorhand tot een dode letter te maken. Toch moet er een politiek uitweg gevonden worden omdat Syrië steeds verder lijkt weg te zinken in een oeverloos moeras. Om deze situatie te keren zouden de Arabische landen én Turkije twee belangrijke besluiten kunnen nemen.
Op de eerste plaats dient er een einde te komen aan de wapensmokkel richting Syrië die plaats vindt vanuit de buurlanden en die slechts nog meer geweld belooft voor de nabije toekomst. Vervolgens moet vooral Saudi-Arabië een halt toeroepen aan de religieuze haatpredikers die hun boodschap verspreiden via de satellieten. Zoals bijvoorbeeld de beruchte Adnan al-Arour. De islamitische wereld viert momenteel het offerfeest waarbij moslims traditioneel schapen slachten. Sheikh Adnan al-Arour riep afgelopen week zijn volgelingen in Syrië op om 400 Alawitische vrouwen te kidnappen en die dit jaar te slachten in plaats van schapen. Met dit soort weerzinwekkende boodschappen wordt een klimaat van sektarische haat geschapen dat iedere vreedzame oplossing in Syrië onmogelijk maakt.
Martin Janssen is een arabist die sinds 2006 in Damascus woont. Hij schrijft een dissertatie over de ideologische wortels van wat wij jihad, radicale islam etc. noemen.
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
07/11/2011 om 00:39
Weerom een signaal die het fabeltje van de “Arabische Lente” naar de vuilbak verwijst.. Klein links en politiek correct ten spijt die ons probeerde te verkopen dat die oppositie de opvolgers van Robin Hood (Robin Dubois voor de Brusselèirs) zijn…DIt is al de 5de of 6de keer dat ik een opinie in dezelfde richting hoor..
Jammer, maar je ziet van hier dat Saoudi-Arabië zijn politiek zal veranderen, integendeel, tot in West-Europa klinkt hun veroveringszucht. Die wapensmokkel kan je ook vergeten, of denk je dat we nog een mandaat gaan krijgen na Libië?
Ik denk dat moubarak, assad, Khadaffi en tutti quanti nog het minste kwaad waren..
En volgens mij hebben we nog altijd olie nodig..
Marc
07/11/2011 om 09:35
Een goede analyse door Martin Janssen die de gebeurtenissen in Syrië correct weergeven.
07/11/2011 om 11:56
Bedankt voor deze hoogst noodzakelijke informatie! De vinger op de wonde!
Het probleem is dat er veel te weinig aandacht wordt geschonken aan de achterliggende redenen van de politieke problemen in het Midden Oosten en de Moslimwereld in het algemeen, en de verborgen agenda’s van de Arabische Liga en de Arabische staatshoofden, waarvan de meerderheid schandalig rijk en corrupt, met Westerse goedkeuring, jarenlang op de dictatoriale troon.
Het heeft geen zin om Khaddafi van die troon te stoten en Bahrein zijn gang te laten gaan met de sjiiten. Maar Bahrein krijgt steun van Saoedi Arabie en Saoedi Arabie mag rekenen op de steun van de VS die goede vrienden hebben in Tel Aviv en een gemeenschappelijke vijand in Iran… enz. Syrie kan door de VS worden gebruikt als struikelblok voor Iran, maar het effect voor de regio zal desastreus zijn!
De porblemen in het Midden Oosten kunnen en mogen niet meer ‘opgelost’ worden met de VS aan het roer en nadat de EU en NATO de ‘coalitie-invasie’ in Libie heeft laten gebeuren (en de moord op Khaddafi heeft georkestreed), houden de Europese leiders zich ook beter afzijding.
De kern van het drama is dat de bevolking in het Midden Oosten, Noord Afrika en de meeste Moslimlanden aan hun lot worden overgelaten en zelf hun problemen zullen moeten oplossen. Zoals in Tunesie en Egypte (waar het laatste woord nog niet is gevallen). Dat het Westen later de rekening zal gepresenteerd krijgen staat vast. Het is enkel een kwestie van tijd.
07/11/2011 om 12:42
Aangezien ik via Twitter de revolutie in Jemen op de voet volg en begeleid toch wel enige kanttekeningen bij dit artikel van Martin Janssen.
Het inzetten van gewapende bendes (’thugs’, ‘batayglia’) is een praktijk die ook in de andere Arabische landen waar de Arabische Lente opgeld doet niet onbekend. Onduidelijk is wie deze bendes aanstuurt. Want dat ze aangestuurd worden is overduidelijk, en waarom ook: terreur duwt angstige mensen politiek een richting op, nl. die van ‘beschermers’. Wat er beschermd moet worden verschilt van persoon tot persoon. De een zal veiligheid willen, de ander zijn/haar belangen.
Hetzelfde geldt voor demonstranten. Saleh, nog president van Jemen al lacht 3/4 van het land hem uit, bood mensen geld om te demonstreren en plunderde daarvoor de staatskas, net als sommige legeronderdelen die maar geen soldij uitbetaald kregen. Dus wie zegt dat Assad de pro-demonstraties niet financiert?
Dat de anti-demonstraties niet zo massaal (meer) plaatsvinden lijkt mij inmiddels verklaard door de 3000 slachtoffers. Niet iedereen wil alles opgeven voor vrijheid in een ongewisse toekomst.
Het verwijt dat de oppositie niet geheel democratisch is ingesteld is een open deur intrappen. Radicalisme en extremisme bestond al voordat deze opstand uitbrak en de wanhoop zal het alleen maar voeden.
@snemyllas op Twitter
07/11/2011 om 17:03
Eindelijk nog eens en journalist die niet meedoet aan het herkauwen van oorlogspropaganda. Meer van dat graag en zoals Marc De Smet zich terecht afvraagt, waarom komt dit niet in ons journaal? Dit is in mijn ogen een zeer gevaarlijke tendens, zoals de recente misdaden van de NATO in Libië hebben bewezen.
07/11/2011 om 17:15
“Syrië uiteindelijk het ten val brengen van een regime nastreeft wat heel iets anders is dan oproepen tot het beschermen van de Syrische bevolking”
Met alle respect: maar in heel wat gevallen is dit één en hetzelfde.
Dat China en Rusland dictators in het zadel wensen te houden is logisch: het zijn zelf autocratische dictaturen. Maar India? Eén van de Aziatische democratieën die het meeste kans maakt om ook westers* te worden, dat is waanzin.
*Westers is al lang niet meer geografische bepaald (behalve bij een aantal mensen), maar gebaseerd op cultuur, democratie en mensenrechten, en een zekere mate van rijkdom. Daarom dat ook landen zoals Australië, Nieuw Zeeland, Japan, de ROK en Taiwan (en zelfs Israël) als westers beschouwd mogen worden hoewel ze niet bepaald in het westen liggen. Landen zoals Brazilië, Mexico, Chili, India hebben de mogelijkheid om deze halve eeuw nog deel uit te maken van de westerse wereld.
07/11/2011 om 20:29
Sally Mens, men kan geen acht maanden lang en dat bijna dagelijks miljoenen Syriërs betalen om op straat te komen als steun voor het Syrische leger en de Syrische president. Van staatsambtenaren kan men dit aannemen omwille van hun jobzekerheid in Arabische landen. Maar de miljoenen mensen die de afgelopen dagen - weeral - op straat kwamen in Tartous, Hama, al-Raqqah en al-Suwayda - waarover de Mediawerkgroep Syrië berichtte - doen dit spontaan. Het gaat om jongeren en ouderen, ambtenaren, bedienden, arbeiders, studenten en huismoeders. Het gaat om druzen, katholieken, soennieten, Koerden en andere bevolkingsgroepen. Maar men kopieert liever gegevens van één en dezelfde “mensenrechtengroepering” over aantallen slachtoffers “van het regime” (maar van criminele bendes dus) en aantal demonstranten; “honderdduizenden” volgens die eenzijdige bron, maar slechts enkele honderden of duizenden na het vrijdaggebed op aansturen van de moslimbroeders in werkelijkheid. Voor informatie uit Syrië is het erg belangrijk niet eenzijdig de informatie van het OSDH te kopiëren. Zoek ook eens op op Google “Wie en waar is “mensenrechtenactivist” Rami Abdel Rahman(e)?”
07/11/2011 om 20:39
Een uiterst verwarrend en misleidend stuk! Ondanks het jarenlange verblijf in Syrië, heeft de heer Janssens het land blijkbaar onvoldoende gekend en hij lijkt erin te zijn geslaagd zijn ongegronde kennis voor waarheid aan te kondigen bij sommige lezers. Een duidelijk bewijs hiervan is zijn verwijzing naar de pro-Assad manifestaties waaraan miljoenen mensen zouden hebben deelgenomen. Meneer Janssens zou daarbij echter ook moeten toelichten hoe die manifestaties tot stand komen en of er inderdaad miljoenen mensen eraan deelnemen zoals hij en het regime van Assad zelf beweren!
Wat de gedode Syrische soldaten betreft, niemand ontkent dat die er niet zijn. Maar moet men erbij zeggen dat ze pas zijn beginnen vallen na maanden gruwelijke misdaden vanwege het regime jegens de vreedzame betogers. Veel soldaten zijn overgelopen omdat ze niet langer konden deelnemen aan aanvallen die hun eigen families viseerden, en omdat ze niet zomaar op onschuldige en ongewapende burgers wilden schieten. En het lag compleet in de lijn der verwachtingen dat er soldaten zouden overlopen indien het geweld van het regime niet ophield. Deze overgelopen soldaten worden zeer hard aangepakt door het regime en er rest hen geen andere weg dan zich te verdedigen. Gaandeweg begonnen ze zich echter te organiseren, al dan niet met steun van buitenaf, en gingen ze de betogers beschermen en preventief aanvallen uitvoeren op soldaten en paramilitairen die op weg waren om de protesten de kop in te drukken. Bovendien maken de gewapende bendes waar de heer Janssens het over heeft deel uit van het regime en niet van de oppositie zoals hij beweert. De bedoeling van die bendes is geweld en chaos te zaaien en zodoende de misdaden van het regime te verantwoorden.
Het is dus duidelijk dat de argumenten van de heer Janssens hem naar de verkeerde conclusies leidden. Dat de Golfstaten geen toonbeelden van de democratie zijn, moet en mag ons niet ertoe brengen een barbaars regime zoals dat van Assad goed te praten.
Ten slotte dit nog: de Syrische oppositie heeft alle recht om niet te willen onderhandelen en enkel tevreden te zijn met het vertrek van het regime. Want wie het Baath-regime beetje kent, weet genoeg dat het geen partij is waarmee er valt te praten. Bewijs: vijf decennia genadeloze dictatuur en een politiestaat die de vernedering van de burger tot dagelijkse praktijk maakte. Daarom ben ik zelf grote voorstander van westerse interventie. Alleen op deze manier kan het land uit een ware bloedbad gered worden.
16/11/2011 om 12:08
Martin is een arabist die ik met veel verbazing volgt. Keer en keer kom ik hem tegen met stukken (m.m. het Reformatorisch Dagblad) waarin hij Christenen probeert te overtuigen van die het Syrische regime steeds weer naar voren brengt. De opstand in Syrië zou niet zo massaal zijn als media en Youtube video’s zouden doen geloven. Het zouden alleen maar moslimextremisten zijn die de opstand steunen. De oppositie waarover hij spreekt deugt niet en zo kan ik nog wel even doorgaan.