Afgelopen week-end verscheen op reclameborden in heel Italië een politieke affiche met één zin: “Ik ga er nu dubbel hard tegen aan” – ondertekend, in sierlijke letters: Silvio Berlusconi.

Een mirakel in Rome

Zijn Popolo della Libertà en zowat alle andere politieke partijen gaven vrijdag de regering-Monti de grootste parlementaire meerderheid in de geschiedenis van de republiek. In Palazzo Montecitorio, het voormalig pauselijke paleis waar de volksvertegenwoordiging huist, maakten verscheidene sprekers gewag van een mirakel.

Berlusconi’s partij blijft intussen wel de grootste en de Cavaliere wil geen misverstand. Na Berlusconi’s vertrek als premier mag de noodregering van proffen en experts de kastanjes uit het vuur halen. Daarna is het weer aan de politici, en aan Berlusconi hemzelve.

Met breed vertoon van tanden

Toen de regering vrijdag voor het parlement kwam, keken de nieuwelingen in de regeringsbanken beduusd op toen Berlusconi ze met breed vertoon van tanden allemaal persoonlijk de hand kwam schudden. De stichter van de katholieke lekenorganisatie San Egidio stond op voor de onverwachte begroeting. De gewezen topman van Italiës grootbank Intesa San Paolo was even in de war en even hoffelijk. Op de gezichten stond gêne. Niet-verkozen ministers waren onwennig tegenover een winnaar van parlementsverkiezingen die plaats moest maken voor beter.

Bij de nieuwe ministers ook een topman van Avvenire, de krant van de katholieke bisschoppen. Die herinnert zich nog hoe de Avvenire-hoofdredacteur na kritiek op Berlusconi door diens pers met smeuiige verhalen werd weggepest. Hoe vaak was de hoffelijke glimlach op deze ministeriële gelaten een scherm voor vrees? Monti is er nog maar net en kranten uit Berlusconi’s orbiet steken met hem al de draak, kwestie dat zijn premierschap hem niet te snel naar het hoofd stijgt.

Ironische premier Monti

In Rome wordt de volkssoevereiniteit nu creatief geïnterpreteerd. Daar voelen de providentiële mannen en vrouwen van Monti zich onwennig bij, maar dat kan snel evolueren. Professor Monti, bekend van zijn zorgvuldige eentonigheid, bedreef bij de inaugurale sessie in het parlement al enige zelfironie. Vroeger noemden ze mij een Saddam Hussein voor de zakenwereld, zei Monti vrolijk. Symbolen onderstrepen intussen de breuk. Monti droeg vorige week een keer een das van de kinderrechtenorganisatie van de Verenigde Naties. Hij weerde de Duitse limousines uit de Berlusconi-tijd: Monti wil alleen nog in een Italiaanse auto.

De rest van de legislatuur mag Monti al de onpopulaire maatregelen doorvoeren die Berlusconi maar niet goedgekeurd kreeg, maar daarna moet zijn regering wel van het toneel verdwijnen. Monti heeft, ten overstaan van de president, beloofd dat hij bij het eind van de legislatuur geen kandidaat wordt bij de verkiezingen en dat geldt ook voor de andere ministers, liet Berlusconi gisteren optekenen in de Corriere della Sera.

De regering van Todi

Sommigen in Italië zien in de regering-Monti de grote terugkeer van de katholieken: de regering van Todi, genaamd naar het lieflijke stadje in Italiës groene hart. Daar kwamen, in een middeleeuws klooster op een strategische heuvel, een maand geleden de leiders van zeven katholieke organisaties bijeen, achter gesloten deuren. Hun conclusie: dat de katholieken een grotere rol moesten spelen in de politiek, daarbij aangemoedigd door de ook aanwezige kardinaal Bagnasco, primaat van de Italiaanse Kerk. Vele leiders van die groep van Todi zitten nu in de nieuwe regering-Monti.

Dat kabinet kreeg meteen de zegen van kardinaal Bagnasco, en van het Vatikaan. Voor hij vrijdagochtend naar het parlement trok, stond de nieuwe premier Monti op het asfalt van Fiumicino om de paus uit te wuiven voor zijn Afrikareis. Een gewaardeerd gebaar, liet het Vatikaan weten.

Een oorlogskabinet

De nieuwe regering is zo goed als een oorlogskabinet. Monti heeft afgelopen week-end gewijd aan de maatregelen waar hij de komende dagen mee naar Europa trekt. In Italië hopen ze dat Monti’s geplande ontmoetingen met Barroso en Van Rompuy, en daarna met Merkel en Sarkozy, aantonen dat het land weer wordt gerespecteerd.

Monti bereidt een woningbelasting voor, en nog veel meer dat pijn zal doen. Maar wanneer dat harde werk is volbracht, wil Berlusconi er weer staan. Hij wil het ledental van zijn partij verdubbelen tot een dikke 2 miljoen, die bij voorverkiezingen de nieuwe kandidaat-premier moeten verkiezen. Berlusconi zegt dat zijn poulain Alfano het meeste kans maakt, maar over zijn hypothetische opvolging heeft Berlusconi de afgelopen jaren al heel veel verklaard.

Blijvertjes

Augusto Mizzolini, de Berlusconi-gezinde hoofdredacteur van het hoofdjournaal op de openbare televisie RAI en Emilio Fede, de al even trouwe baas van het hoofdjournaal op Berlusconi’s privé-televisie, hebben alle twee gezegd dat ze ermee ophouden als Berlusconi vertrekt. Zij blijven voorlopig op post.

Peilingen geven de regering-Monti de steun van bijna 84 percent van de Italianen. Haast even veel vinden het goed dat de nieuwe regering geen politici telt. Nooit eerder in de geschiedenis van de peilingen hadden de Italianen zoveel vertrouwen in een nieuwe regering. De ontgoocheling is gegarandeerd.
En Berlusconi? Die doet het sinds zijn ontslag weer een stuk beter in de peilingen.

Alex Puissant

(De auteur is voormalig VRT-journalist en woont en werkt in Italië.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus -mod