Kunt u nog volgen? Na de bloedige afleveringen in Libië en Syrië, zijn we plotseling terug in Egypte verzeild geraakt waar - in principe - op 28 november 2011 de eerste parlementsverkiezingen zullen worden gehouden sinds president Moebarak op 11 februari van dit jaar, na 30 jaar met Westerse steun in het dictatoriale zadel, door een volksopstand aan de kant werd geschoven. De generaals, in onmin met de 83-jarige Moebarak, omdat hij onder andere zijn jongste zoon Gamal, naar voren had geschoven als troonopvolger, zagen het protest op het Tahrir-plein als een buitenkans, stonden afzijdig, lieten het volk begaan en namen - onder de vorm van ‘Supreme Court of the Armed Forces’ (SCAF) – na de arrestatie van Moebarak, het roer in handen.

De macht van het leger

Ik heb me steeds afgevraagd waarom de Egyptenaren dit accepteerden. Naïef? De euforie van het ogenblik? De 4 presidenten die Egypte telt sinds de revolutie van 1952 (waarbij een einde kwam aan de monarchie) waren namelijk ‘mannen van het leger’. Het Egyptische leger heeft een ongekende macht opgebouwd en gaat die macht niet zonder slag of stoot opgeven. Het is begrijpelijk dat een deel van het volk zich nu bedrogen voelt door het recente besluit van de generaals om nog snel voor de verkiezingen, grondwetswijzigingen door te voeren waardoor een nieuwe burgerregering geen inzage krijgt in het doen en laten van de militairen, inclusief de uitgaven, waardoor het leger in feite boven de wet komt te staan. De betogers eisen nu dat de verkiezingen worden gehouden zonder het leger. ‘Negen maanden geleden hebben we de kop van het beest afgehakt’, reageert een betoger ‘maar hoe is het mogelijk, we zijn het lijf vergeten’.

Verdacht reukje

Ik heb echter mijn bedenkingen bij het huidige revolutionaire gebeuren en kan me niet van de indruk ontdoen dat er momenteel een verdacht reukje hangt over de Arabische wereld; namelijk de rol van de media. Het is alsof de media, net zoals in Libië en Syrië, ook in Egypte de realiteit aan de grond (op zich al dramatisch genoeg) naar believen blijft oppompen, ombuigen, misbruiken en kleuren, waardoor het vuur aan de lont blijft en voor -en tegenstanders worden opgejut.

De pers raakt het zelfs niet eens over de benaming van de democratische tsunami die momenteel de Islamwereld overspoelt; in de buitenlandse media is er sprake van ‘Arab Spring’, ‘Arab Revolution’ of ‘Arab Uprising’. En al mag de bedoeling dan hetzelfde zijn, het spijt me, een ‘Arabische Lente’ klinkt iets minder agressief dan de term ‘Arabisch verzet’.

En wie hakt er in op de ‘betogers’ (of zijn het ‘actievoerders’ of ‘revolutionairen’) op het Tahrir-plein in Cairo? Volgens BBC zijn het de politie en soldaten, ‘The Independent’ spreekt van militaire politie, volgens de ‘The Guardian’ gaat het om het Egyptische leger en veiligheidstroepen, en Al-Jazeera neemt het zekere voor het onzekere, volgens deze Tv-zender zijn zowel gevechtspolitie, veiligheidstroepen, en militairen verantwoordelijk voor het gewelddadig neerslaan van de ‘vreedzame revolutie’.

Vreedzaam protest?

‘Vreedzaam’? Mijn Tv-toestel hier in Bangladesh mag dan niet groter zijn dan een half opgevouwen Gazet van Antwerpen, en de kabelverbinding mag dan abominabel slecht zijn, maar ik zie toch klaar en duidelijk een uitzinnige meute die ordetroepen onder de strijdkreet ‘Allahu Akbar’ (god is groot) ongenadig onder vuur neemt met vuistgrote stenen, planken, afgebroken ijzeren palen, flessen en Molotov cocktails (waarbij betogers in de chaos duidelijk ook elkaar verwonden) als antwoord op het uitermate buitensporig gebruik van traangas en rubberkogels.

Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat een bepaalde harde kern van de ‘revolutionairen’ op het Tahrir-plein uit het zelfde hout gesneden is als het zootje zwaarbewapende ongeregeld wat actief gesteund door NATO wekenlang moordend door Libië trok en uiteindelijk een gevangengenomen dictator koelbloedig, en voor het oog van talloze camera’s, vermoordde. Vreedzame revolutie? Egypte is een natie van 85 miljoen mensen. Moet ik geloven dat de paar duizenden personen op het Tahrir-plein de wens van de volledige Egyptische bevolking representeert? Of wordt een naieve meerderheid meegezogen in het keilzog van een agressieve minderheid met een verborgen politieke of religieuze agenda? Destabilisatie van het land, anarchie en chaos. Zoals Libie, Syrie of … Somalie?!

Afspraak dinsdag op het Tahrir-plein

Ook de rol van de Tv-zender Al-Jazeera, reeds in opspraak voor hun rol in de huidige opstand tegen Syrisch president Bashar al-Assa, is twijfelachtig. Misschien hebt u het ook gezien, maar zondag 20 november 2011, exact op de seconde dat (in Egypte) het avondjournaal begon op Al-Jazeera, prime-time dus, begonnen ‘toevallig’ ook de rellen op het Tahrir-plein in Cairo. We zagen zowaar ‘life’ het begin van de opstand tegen het Egyptische leger. De vrouwelijke Al-Jazeera journaliste, die duidelijk ergens op een dak minstens een halve kilometer van het slagveld stond, commentarieerde de beelden op een bijna hysterische manier, alsof het ging het om de laatste minuten van de finale van de wereldbeker voetbal.

Vreemder nog, na amper 10 minuten op antenne, informeerde de Al-Jazeera journaliste ons dat een woordvoerster van de betogers, die we net hadden zien rennen voor hun leven, bij haar stond voor commentaar. Op het dak? Hoe was dat mogelijk? Had die vrouw (die niet in beeld kwam) misschien het wereldrecord hardlopen gebroken? De woordvoerster klonk al even opgefokt als de journaliste; ‘zoals u kunt zien worden we afgeslacht door de politie, het is verschrikkelijk, overal liggen er gewonden, er zijn doden, onze veldhospitaaltenten werden aangevallen, door de politie, we worden afgemaakt, dit is een drama, maar we geven niet op, het leger moeten opstappen, dinsdag zullen we 1 miljoen mensen verzamelen op het Tahrir-plein’. Minutenlang, zonder dat de journaliste tussenbeide kwam, kreeg de vrouw de tijd en het platform om door te razen. Na nog enkele uitdrukkelijke aanwijzingen van de Al-Jazeera reporter hadden we al lang begrepen waar we dinsdag allen werden verwacht. Er werd ons net niet gezegd om hoe laat…

Wie zijn “de slechten”?

De Egyptische krant ‘Al-Jumhuriya’ schrijft ‘we hebben allemaal gehoord van Somaliërs die elkaar afmaken, maar hadden nooit gedacht dat Egyptenaren gewapend tegenover elkaar zouden staan’. Volgens de krant ‘Al-Watan’ (Saoedi Arabië) hangt de stabiliteit in de regio af van de stabiliteit in Egypte. Een andere krant in Saoedi Arabië, ‘Al-Jazirah’ kiest de zijde van het Egyptische leger en beschuldigt de betogers ervan dat ze hun eisen aan het volk willen opdringen, zonder rekening te houden met het belang van het land. Ook de ‘Jerusalem Post’ kiest de zijde van het leger: ‘toegeven aan de populistische schreeuw van de betogers op het Tahrir-plein creëert een reële kans dat de eerste vrije verkiezingen in Egypte sinds het vertrek van Moebarak, wel eens de laatste zouden kunnen zijn’. Een andere Israëlische krant ‘Yisraez Hayom’ waarschuwt dan weer voor de ‘onderhuidse’ rol van de Islamisten die de volksopstand in Egypte leiden omdat de door het leger voorgestelde grondwetswijzigingen een bedreiging zouden zijn voor hen (de Islamisten) omdat de Islamisten, eens aan de macht, de grondwet willen vervangen door de Sharia (Islamitische wetgeving). En de conservatie Iranese krant ‘Hemayat’ kiest dan weer openlijk de kant van de demonstranten omdat het Egyptische leger steun zou krijgen van het Westen en Israël: ‘de Egyptische bevolking wenst het Westerse juk af te werpen en revolteert tegen het militaire bewind wat met Westerse steun hun revolutie tracht te kapen’.

Aliaa Elmahdy (‘Loleeta’)

Ik heb zo mijn twijfels en geloof meer in de oprechtheid van iemand zoals de 20 -jarige Egyptische universiteitsstudente Aliaa Elmahdy (‘Loleeta’), die op een rode bloem in het haar en een paar rode schoenen na, frontaal en spiernaakt poseert op haar blog en Twitter. Het heeft niets te maken met porno. De daad moet vergeleken worden met de wanhoopsdaad van de Tunesiër Mohamed Bouazizi die zich, als reactie op de situatie in zijn land, op 18 december 2010 in brand stak, wat de vonk zou zijn geweest voor de huidige revolutie in de Arabische wereld. De online reacties op Loleeta’s actie - vooral in de conservatieve Arabische wereld - zijn overweldigend. Anderhalf miljoen ‘hits’ waarvan een kwart miljoen haat-mail.

Voorstanders bewonderen haar voor haar moed, tegenstanders noemen haar een hoer en mentaal gestoord en eisen dat ze gearresteerd wordt. Veertig Israëlische vrouwen volgden haar voorbeeld en gingen onlangs uit de kleren - alhoewel verborgen achter een gigantisch spandoek met de tekst (in het Engels, Arabisch en Hebreeuws) ‘Love without limits, show you are not afraid!’, en publiceerden de foto online, als steun aan de jonge studente.

Net zoals Mohamed Bouazizi gaat het om het protest van één persoon. Met een duidelijke en persoonlijke boodschap. Elke revolutie treft de vrouw eerst, terwijl mannen doen en laten wat ze willen (voor hen wijzigt er weinig), worden vrouwen getroffen in hun dagelijkse leven als vrouw en verplicht om zich onmiddellijk, op risico van bestraffing, aan te passen (zoals het dragen van een hoofddoek of boerka, of het verbod om naar school te gaan). ‘Het is mijn recht om me uit te drukken zoals ik het zelf verkies, en elke religieuze fanaticus die een probleem heeft met mijn naakte lichaam, moet alle kunstboeken en alle klassiek beelden vernietigen en uiteindelijk mijn lichaam, wat aanstootgevend zou zijn, verbranden’, schrijft ze, ‘ik geloof in elk woord wat ik zeg en als vrouw ben ik bereid om de gevaren en bedreigingen recht in de ogen te kijken, om de echte vrijheid te bereiken waarvoor alle Egyptenaren momenteel vechten en sterven’.

Willy Legendre

(De auteur is oud-oorlogsverslaggever en was jarenlang coördinator voor Artsen zonder Grenzen in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Zuid-Oost-Azie, waar hij nu woont en werkt)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de gewijzigde regels - mod