We leven vandaag in uiterst moeilijke tijden. We zijn getuige van een systeemcrisis op Europees en wereldniveau van ons monetair en financieel systeem, die nu ook de welvaartsstaten zwaar onder druk zet. Maar bovenop worden we geconfronteerd met een ecologische crisis. Vorige week hebben de klimaatwetenschappers van het IPCC weer een rapport uitgebracht waarin ze steeds duidelijker aan de alarmbel trekken. Een aantal feiten…
• Het is zo goed als zeker dat het aantal dagen met zeer hoge temperaturen met een factor 10 zal toenemen,indien de uitstoot van broeikasgassen blijft toenemen. Tegelijkertijd zullen er ook veel meer zware regenbuien zijn en zal de windsnelheid van tropische stormen toenemen.
• De wetenschappers hebben vastgesteld dat de kostprijs van extreme weerfenomenen opgelopen is van een paar miljard dollar per jaar in de jaren 80 tot meer dan 200 miljard dollar tijdens de laatste jaren. In absolute termen is de kostprijs het hoogst in de ontwikkelde landen. In verhouding tot het BBP hebben de rijke landen zoals wij echter de laagste kost (0,1% van het BBP). In de ontwikkelingslanden weegt de kost veel zwaarder door. Voor sommige eilandstaten loopt de schade van extreme weerfenomenen op tot 8% van het BBP (periode 1970-2010).
• Het aantal slachtoffers van natuurrampen ligt ook veruit het hoogst in ontwikkelingslanden. Niet minder dan 95% van de dodelijke slachtoffers van natuurrampen sinds 1970 gebeurde in ontwikkelingslanden.
Red de planeet
Dus is duidelijk dat de klimaatproblematiek niet zomaar even in de koelkast kan worden gestopt tot de financiële crisis zal zijn opgelost. Vooral de mensen in het Zuiden worden nu reeds in hun overleven bedreigd door de klimaatopwarming. Ook de financiële rekening loopt steeds meer op. Iedereen weet bovendien dat de kostprijs in de toekomst alleen maar zal oplopen indien er vandaag niet gestart wordt met ernstige maatregelen.
Op internationaal niveau moeten de klimaatonderhandelingen dringend resultaat opleveren. Alle vakbonden over de hele wereld, verenigd in het Internationaal Vakverbond, eisen een “bindend, rechtvaardig en ambitieus klimaatakkoord”. Tijdens de onderhandelingen in Durban (begin december 2011) moeten er stappen vooruit gezet worden. Zo moet het Kyoto-protocol, dat op het einde van volgend jaar afloopt, gered worden. Het is het beste juridische instrument dat op tafel ligt om de landen te binden tot effectieve maatregelen. Voor landen zoals de Verenigde Staten en de nieuwe industrielanden (China, India, Brazilië, enz.) die niet meedoen met het Kyoto-protocol moeten er andere juridische instrumenten afgesproken worden om hun te verplichten hun emissies omlaag te brengen.
Onvoldoende engagement
De engagementen van de geïndustrialiseerde landen om hun CO2-emissies te verminderen zijn nog steeds onvoldoende om de opwarming van de aarde onder de 2°C te houden. Ook Europa moet een tandje bij steken. Door energiebesparingen, verbeterde energie-efficiënte en investeringen in hernieuwbare energie moet de EU zijn reductiedoelstelling optrekken naar de bovenkant van de emissiereductievork die de wetenschappers van het IPCC aanbevelen (25 tot 40% reductie van CO2 tegen 2020 in vergelijking met de uitstoot in 1990). Dit is absoluut noodzakelijk in het licht van de reducties met 80 tot 95% die nodig zijn tegen 2050 om het klimaat onder controle te krijgen.
Ook moeten voldoende financiële middelen op tafel komen voor het klimaatbeleid, zowel in het noorden als in het zuiden. Het noorden heeft de morele verantwoordelijkheid om het zuiden bij te staan in de aanpak van de klimaatopwarming. Hoe vinden? Vanuit de opbrengsten van een Financiële Transactietaks en de invoering, onder strikte sociale voorwaarden, van een CO2-energietaks.
Rechtvaardige overgang
De klimaatconferentie, vorig jaar in Cancun, was belangrijk om hoop te geven aan de internationale onderhandelingen. Voor de vakbonden was het akkoord van Cancun historisch. Voor het eerst werd in een internationaal milieuakkoord verwezen naar de belangrijke rol die werknemers kunnen vervullen. Het akkoord bevestigt dat een sociaal rechtvaardig klimaatbeleid moet gebeuren via een rechtvaardige transitie (‘just transition’), die zorgt voor waardig werk voor iedereen. Dat is samen te vatten in een aantal aandachtspunten.
1. Een ambitieus investeringsplan in de koolstofarme economie. De transitie naar een koolstofarme en duurzame economie kan enkel via een ambitieus investeringplan op basis van strategische keuzes en met de overheid aan het roer. Het transitiebeleid moet inzetten op speerpunten en technologieën die een antwoord geven op de maatschappelijke en ecologische uitdagingen.
2. Onderzoek en ontwikkeling. Ontwikkelingen inzake hernieuwbare energie illustreren het belang van innovatie voor de transitie naar een koolstofarme economie. Innovatie is nodig in alle onderdelen van ons productie- en consumptieproces om de milieu-impact te verminderen. Het transitieproces moet echter meer zijn dan op technologische innovatie gebaseerde ecologische modernisering. Structurele veranderingen zijn nodig waarbij ook leefgewoonten aangepast moeten worden.
3. Sociale dialoog en consultatie van sociale partners en stakeholders. De volledige betrokkenheid via sociaal overleg van werknemers, overheden en belanghebbenden is nodig om er voor te zorgen dat iedereen begrijpt wat er op ons afkomt, welke de veranderingen zijn en dat werknemers ook een stem hebben in die verandering.
4. Aangepaste opleiding en vorming. Werknemers en werkzoekenden hebben het recht om voldoende vorming en opleiding te kunnen volgen om mee te kunnen met de technologische en organisatorische innovaties van vandaag. Het innovatieproces en het begrip innovatie moet echter open getrokken worden. Technische innovatieprojecten moeten sociale innovatietrajecten worden: niet alleen “slimmer werken” maar ook “beter werken”, dus met aandacht voor autonomie, takenmix, lonen, arbeidstijden, veiligheid, gezondheid, inspraak, vorming,…
5. Solide sociale bescherming. Zorgen voor effectieve sociale bescherming is eenvan de meest cruciale factoren om de steun van werknemers te bekomen voor de ecologische transitie. Werknemers van wie de job in gevaar is ten gevolge van een herstructurering moeten kunnen rekenen op een robuust systeem van sociale bescherming.
Waarmee ik terugkeer naar de aanvang van dit opiniestuk. De financiële, economische en ecologische crisissen moeten samen – op een sociaal verantwoorde manier – aangepakt worden. Het heeft geen zin om de ecologische uitdaging te negeren. De opwarming van de aarde is een feit. Het komt er op aan om nu de oorzaken zoveel mogelijk aan te pakken. Anders dreigen de kosten op termijn onbetaalbaar te worden. Hiervan zullen vooral de sociaal zwakkeren het slachtoffer zijn, bij ons en in het zuiden.
Luc Cortebeeck
(De auteur is voorzitter van het ACV.)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de gewijzigde regels - mod
25/11/2011 om 15:55
Kijk eens aan, iemand die een oplossing heeft voor alle wereld problemen.
Zet die man a.u.b. aan de onderhandelingstafel.
25/11/2011 om 16:02
Poogt hier iemand de aandacht van zijn problemen af te leiden?
25/11/2011 om 17:57
Mag ik 1 cijfer introduceren? Gemiddeld CO2 gehalte in lucht = 0,003%.
Nu even voor uzelf nadenken en dan op zoek gaan Climategate 1.0 en sinds vorige week Climategate 2.0 (gelekte e-mails van het ICCP). Dan nog even het nagaan wat de Club van Rome schreef in de jaren 70 (meer dan 40 jaar geleden).
Moet er nog zand zijn?
25/11/2011 om 18:06
Mag die mens zijn gedacht nimeer zeggen misschien?Of zou hij ook als een lemming achter de grote leider moeten aanhollen?Sommigen vergeten of weten nog steeds niet dat er andere mensen zijn die een andere mening er op nahouden dan wat liberalen en vlaams-nationalisten ons willen voorhouden.Iemand die solidair is met de minsbedeelden in onze maatschappij zou zijn mond moeten houden.In feite zou men content moeten zijn dat er nog dergelijke mensen zijn die er zulke visie op na houden.
25/11/2011 om 18:17
eindelijk iemand die Het Echte Probleem durft aan te kaarten. De financiële crisis is een banale verkoudheid, waar we nu alles op zetten om die te genezen. Terwijl de patiënt aan kanker lijdt, en vrij terminaal is.
Dus :*ironiemodus aan* val me aub niet lastig met een banale financiële crisis…..*ironiemodus uit* , pak het grote, overkoepelende, alles bedreigende probleem aan…..de financiële crisis en de klimaatcrisis gaan trouwens hand in hand, de huidige crisis is niet meer dan een symptoom van het dieper liggende probleem : de ongebreidelde hebzucht en spilzucht van vele Westerlingen.
Dank U om dit in de kijker te zetten!!!
25/11/2011 om 19:13
Natuurlijk moeten we het milieu redden. Daar is iedereen het over eens. Wie kan daar nu tegen zijn?
Maar wat baten kaars en bril, als den uil niet zien-en- wil!
Hopelijk lezen s’werelds grootste vervuilers in Washington en Peking het opiniestuk van Luc Cortebeek ook. En van zoveel andere professoren en deskundigen…
De kennis en de technologie zijn er.
Als ze er dan ook nog iets willen aan doen, is het probleem binnen de 5 jaar gehalveerd….
Spijtig genoeg valt er met dat soort volk niets af te spreken, behalve als er miljarden te graaien vallen.
Of wat moeten we ons voorstellen bij de “wettelijke emissie rechten handel” die op de beurzen versjachert worden?
Jawel, gebakken lucht en boerenbedrog.
Iedereen weet dat, en niemand doet wat.
Ik ga morgen nog wat smeerlapperij van gore automobilisten en andere vuilerikken langs de autoweg oprapen.
25/11/2011 om 19:45
Applaus! Eindelijk iemand die opnieuw de échte problemen onder de aandacht brengt. Na een dergelijk stukje, mijnheer Cortebeeck, staat u toch te trappelen om in de zin van uw aandachtspunten op het beleid te wegen?
Indien mijn geheugen mij niet in de steek laat, geeft u de fakkel als gids en leidsman van het ACV binnenkort over aan een ander. U heeft dus alle tijd dit m-e-t-t-e-r-d-a-a-d te doen, en uw enthousiasme is haast tastbaar. Ik twijfel er niet aan dat u hierbij natuurlijk zal kunnen uitleggen hoe een en ander zal betaald worden, op Vlaams, Belgisch en Europees niveau.
Om uw argumenten kracht bij te zetten zal u, in de onderhandelingen die hiermee ongetwijfeld zullen gepaard gaan, in de eerste plaats kunnen wijzen op uw bestuurlijke ervaring. U zal alluderen op het inzicht en de creativiteit, waarvan u al zo lang blijk geeft en op uw capaciteit moeilijke keuzes te maken. U zal vooral wijzen op uw bewezen bereidheid niet enkel de nauwe belangen van de eigen achterban te verdedigen, maar verder te kunnen kijken en, desnoods, de eigen groep doorheen een moeilijke periode te loodsen, ten bate van de hele maatschappij, wat zeg ik, de hele wereld! Uw niet-doctrinaire creativiteit en uw besef dat wat toen een goed idee was, het nu misschien niet meer is, uw afkeer van gemorrel in de marge, van het heilloos verdedigen van zgn. “verworvenheden”, zal veel deuren openen.
Als u bestuurder van bedrijven of organisaties bent, van een coöperatie misschien, zou ik dat, moest ik u zijn, zeker in de verf zetten. In onze harde en meedogeloze wereld worden beleidsmakers (helaas, helaas!) vooral overtuigd door argumenten die een positief saldo, een positieve “return-on-investment”, tonen. U zal ongetwijfeld kunnen wijzen op dergelijke verwezenlijkingen en zo de “buy-in” genereren van degenen die de beslissingen zullen nemen en omzetten in praktische en vooral pragmatische maatregelen.
Ik ben alvast zeer blij dat iemand als u dit thema in de hand wil nemen. …
25/11/2011 om 22:16
Ik vrees dat er wat meer nodig is. Mensen zijn van nature spilzichtig. Nu ja, niet enkel mensen, alle levende wezens. Ze zijn zuinig als er schaarste is,maar bij overvloed, ho maar. De efficiëntste manier om mensen tot een gedragswijziging aan te zetten is om ze het in hun portemonnee te laten voelen. Met andere woorden; zit niet de prijzen kunstmatrig laag te houden,maar laat mensen de effectieve milieukost betalen voor hetgeen ze doen en consumeren. En de opbrengst daarvan uiteraard in milieuzorg en niet in werklooshiedsuitkeringen steken he! Maar helaas pindakaas, geen enkele pliticus die dat durft,en laat het toch ook wel niet onze vakbonden zijn die ons blijven voorspiegelen dat alles kan, en dat onze welvaart kan voor iedereen in de wereld. Dat de vakbonden en de politici (en de werkegevrs etc…) eens durven zeggen dat we het met wat minder moeten doen. Don’t worry: als wij de beslissing niet durven nemen, dan zal de natuur dat wel doen. Maar weerom helaas pindakaas: waar mensen dat nog wat kunnen sturen, zal de actie van moeder natuur blind zijn en gruwelijk. Moraliteit is de natuur immers vreemd. Maar goed, dat hebben we dan wel fraai aan onszelf te danken.
25/11/2011 om 23:54
Uitstekend stuk.
Luc is klaar om ‘Welvaart zonder groei’ te lezen van Prof. Tim Jackson
26/11/2011 om 07:40
Het ligt er een beetje te dik op dat deze mooie tekst een poging is een beschadigd imago op te poetsen.Met de bonden is het een beetje zoals met de kerk,de tekst van de preek is ook mooi maar er luisteren nog maar weinig mensen naar.
26/11/2011 om 09:31
Hoe erg het klimaatprobleem ook is, elke inspanning die Europa zichzelf oplegt verdwijnt in het niets zolang China, India en de VS (om er maar 3 te noemen) niet meedoen. Je kan toch niet verwachten dat een economie met - hoeveel zijn het er ? - zo’n 350 miljoen consumenten het klimaat kan ‘redden’ als de drie grootste economieën (samen goed voor 2,5 miljard “consumenten”) pertinent weigeren zich achter eender welk klimaat-protocol te scharen… Het enige resultaat dat Europa zal halen, is dat het zijn eigen economie de nek zal omwringen…
10/02/2012 om 14:30
Geachtige,
..
Door omstandigheden en ziekte , ben ik invalide en toch heb ik voorgesteld aan de adviserende geneesheer om mij 4uur per dag te laten werken, zo ben ik een progresieve werknemer.
Mijn vraag is : hoelang moet ik werken,want mijn
gezondheid laat het bijna niet meer toe,om
nog lang te werken.
Kan het dat sommige beroepen bij
zware beroepen wordt gerekend, maar wij
als invalide wordt niet besproken, ook al doe
ik de moeite om nog te gaan werken.
Zal dat bij de zware beroepen gerekend
worden.
Laat mij iet weten,
DankU.
Sinnaeve Dirk.