De dag dat de media de dood van Kadhafi publiekelijk maakten, telefoneerde ik met mijn moeder. Zijn dood veroorzaakte een soort psychologische klik in haar hoofd. Pas nu kon ze echt geloven dat waarvoor de revolutie stond, ook zou slagen. Ze vroeg: wanneer kom je naar huis, je hebt al zoveel gemist? Blijkbaar wist ze dat ze dit nu met gerust gemoed kon vragen: Kadhafi was niet meer.

Tja waarom niet? Ik kocht een vliegtuigticket richting Cairo – rechtstreekse vluchten naar Libië zijn er nog niet. Daar aangekomen, de trein naar Alexandrië. En vandaar nog 12 uren autorijden naar Benghazi. Uiteindelijk een trip van 24 uren. Aangekomen in Benghazi, stond mijn moeder me op te wachten – een zeer emotioneel weerzien – we hielden elkaar vast, geen van beiden loste de andere. Blij dat dit weer kon – mekaar vasthouden.

Urenlang zitten mijn familie en ik samen, er wordt honderduit gepraat en verteld. Grote en kleine verhalen wisselen elkaar af met anekdotes.

De Libische vrouwen

Hebben de Libische mannen zich manmoedig gedragen aan het front, dan zijn het de Libische vrouwen die dit op de achtergrond bewerkstelligden.

Ik hoorde vele verhalen van situaties, waarbij mannen het hoofd lieten hangen, het niet meer zagen zitten, het bijna opgaven. Het waren de vrouwen die hun aanmoedigden om verder te gaan, niet op te geven en met opgeheven hoofd verder te gaan ook kost hun dat hun leven. Liever rechtstaand te sterven dan op de knieën verder te leven.

Het verhaal van Dina Jaouda: ze is een hoogopgeleide vrouw, getrouwd en kinderen.

In de eerste weken van de revolutie zei ze tegen haar zoon: je kan mij niet gebruiken als voorwendsel om niet te protesteren. Je hoeft niet voor mij te zorgen. Ik ga naar het gerechtsgebouw en zal ook mijn verantwoordelijkheid opnemen, samen met de andere vrouwen en collega’s. Ze ontmoette er andere vrouwen die allen hun taak ernstig nemen en ze ook uitvoeren. Zoals dr Mufida Al Beshari, professor in wettelijk recht , mevr Seham Adressi, ex-politieke gevangene betrokken bij debatten in universiteiten en hogescholen, mevr Mabrouka Jabril hoofd van de scoutsbeweging in Benghazi. Samen zetten ze een hulporganisatie op.

Ze bekommeren zich om families die een familielid verliezen bij de conflicten door hen psychologische en praktische bijstand te verlenen.

Een plaats veroverd

Vrouwen hebben oog voor detail – zo zorgen ze ervoor dat hun vaders, echtgenoten en broers degelijke gevechtskledij krijgen. Niet alleen ter bescherming, maar ook om in de media te tonen dat ze geen bende bandieten zijn, maar georganiseerde burgers die opstaan tegen de Kadhafi-dictatuur. Zo slaagden erin om de moraal hoog en de moed erin te houden.

Heel wat vrijwilligere organisaties werden opgericht door deze vrouwen. Momenteel soms nog onder de supervisie van mannen. Maar op termijn zullen ze zelf volledig de touwtjes in handen nemen.

Het is het klassieke patroon in alle oorlogen: mannen gaan naar het front om te vechten tegen de vijand. Hun vrouwen, moeders en zusters nemen ondertussen thuis hun plaats in en zorgen ervoor dat de maatschappij zo goed mogelijk blijft functioneren. Een plaats die ze achteraf nooit meer zullen afstaan.

Serieuze uitdagingen

Er staat de Libiërs nog heel wat te wachten in de volgende weken, maanden en jaren. Wat ze nu al hebben is de onbetaalbare luxe van vrije meningsuiting.

Ik zag en hoorde hoe mensen, zonder angst, op straten tegen complete vreemden rustig praatten over wat hun visie op de toekomst is. Ze genieten van een nooit gekende luxe om commentaar en kritiek te geven op alles en nog wat, zonder te worden opgepakt. De gigantische opluchting dat dit nu na 42 jaar dictatuur allemaal zomaar kan, is niet te beschrijven.

Dit betekent evenwel niet dat de man in de straat weet hoe hij moet omgaan met deze vrijheid. Wat betekent democratie, waar staat dit voor? En hoe moet dit samengaan met de moslimcultuur in Libië.

Het zijn de Libiërs van vandaag die opstonden tegen het Kadhafi-regime en vochten om hun vrijheid. Maar het zullen de Libiërs van morgen zijn die profiteren van deze verworvenheden. M.a.w dit wordt een proces van jaren, met veel vallen en opstaan, met twijfels en successen.

Ik keerde terug naar België met heel wat nieuwe impressies en indrukken over mijn zo geliefd Libië. Het zal nog even duren vooraleer ik dit in mijn gedachten en in mijn hart allemaal de juiste plaats kan geven. Maar ik ben blij dat ik er even was, mijn moeder, broers en zusters terugzag. De hoop en blijdschap kon lezen op de gezichten van al wie ik er ontmoette en sprak.

Majdi Makhlof

(De auteur is een Libische Belg, hij is leraar.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod