Dinsdag lag Humo ‘nieuwe stijl’ in de rekken. Velen is dit wellicht niet meteen opgevallen. Het blad ziet er met een snelle blik niet spectaculair anders uit. Het concept van de cover is ongewijzigd (‘onafhankelijk weekblad’ is er afgevallen, maar dat springt niet meteen in het oog), en de vertrouwde rubrieken zijn nog steeds op post. Wie wat grondiger bladert, merkt evenwel dat de televisiebijdrage is uitgebreid en dat de TT –katern voortaan onder de vlag OHM vaart.

Het is niet geheel onlogisch dat het blad voor een zachte restyling en heroriëntatie kiest. Je dynamiteert niet zomaar de sokkel vanonder een monument van de Vlaamse media.

Naam en faam

In zijn lange geschiedenis – het blad begon in 1936 - huisvestte Humo tal van grote namen. De ouderen onder u herinneren zich Jef, Karel, en Johan Anthierens. Tal van andere kanonnen passeerden langs de Humo-redactie, alvorens elders in de Vlaamse media het mooie weer te maken: Yves Desmet, Mark Didden, Wouter Vandenhaute. Ook fantastische fotografen als Herman Selleslags en clevere cartoonisten als Ever Meulen zijn in naam en faam met de titel vergroeid.

De meest verregaande vereenzelviging met het blad was en is natuurlijk deze van Guy Mortier. Bij zijn aantreden in de jaren 1960 maakte hij met een mix van humor, onderzoeksjournalistiek, en mediaberichtgeving van Humo dé referentie voor eigenwijs en alternatief Vlaanderen – een imago dat zowel hij als ‘zijn’ blad tot aan zijn pensioen in 2003 intact wisten te houden. Maar zijn briljant en onnavolgbaar brein – waar ook na zijn vertrek nog regelmatig beroep op werd gedaan - kon niet verhinderen dat de titel stilaan wat van zijn pluimen en lezers verloor.

Radio- en televisieblad

Dat komt omdat het blad niet alleen sterk met z’n makers maar ook met de Vlaamse mediasector vergroeid is. Begonnen als Humorradio, werd de komst van de televisie enthousiast omarmd. Radio verdween uit de roepnaam en Humo ontpopte zich tot hét televisieweekblad van Vlaanderen.

Een historische analyse van de radio- en televisiekatern vertelt de geschiedenis van het belang van beide media: in 1953 (de start van televisie in Vlaanderen) was het televisieweekoverzicht slechts één pagina aanvulling bij de uitgebreide speellijsten van de radiozenders. Stapsgewijs is het belang van die twee media zowel in de samenleving als in Humo van positie gewisseld.

Humo en media 2.0

Maar net als radio en televisie ervaart het blad de impact van het veranderende medialandschap. Internet met z’n gratis informatie, massale group hugs als Facebook, en hilarische YouTube-filmpjes speelt ook weekbladen als Humo danig parten.

Hoewel Humo internetpionier was in de Vlaamse bladenwereld, vinden we nieuwtjes over de wereld van de populaire cultuur vandaag net zo goed elders online. De op het tv-scherm raadpleegbare zendschema’s van de digitale providers doen de kijker het programmablad vergeten of als overbodige uitgave schrappen. Kranten, door diezelfde concurrentie zelf in nauwe schoentjes, trachten hun ‘dure’ assets (goede journalisten) te verzilveren door de weekendedities van steeds uitgebreidere bijlagen in tijdschriftvorm te voorzien. Wanneer op dinsdag Humo verschijnt, hebben we die nog lang niet uitgelezen.

Bovendien heeft Humo de laatste jaren geleden onder de verschuivende dominantie in de uitgeverswereld van redactionele naar marketingargumenten. Voor een alternatief blad is dit de gebaarde duivel – in het geval van Humo in de gesnorde persoon van Aimé Van Hecke – die met man en macht – en in Het Gat van de Wereld – moet worden bevochten.

Die laatste oorlog lijkt alvast tijdelijk beslecht met de verhuis naar Woestijnvis van, jawel, voormalig medewerker Wouter Vandenhaute. Het kon evenwel niet verhinderen dat Humo de laatste jaren toch wat van zijn cutting edge verloor, en zich volgens critici onder het mom van De Zeven Hoofdzonden al te uitbundig op gemakkelijke BV roddel stortte.

Humo 3.0?

Ook wie het blad als een oude liefde koestert, kan niet ontkennen dat de prioriteiten in de loop der jaren lijken verschoven. Met uitzondering van het Lange Wapper dossier (en dan nog), is het al te lang geleden dat Humo nog echt spraakmakende onderzoekjournalistiek bracht.

Bij deze straffe traditie wil men nu terug aansluiting vinden. Samen met een uitgebreidere televisiekatern die inspeelt op de digitale realiteit van dat medium, en met een nieuwe focus op de online en digitale poot van Humo, wil men niet alleen de oude liefde nieuw leven inblazen maar ook het monument openstellen voor de nieuwe generatie.

Of dit in het volatiele medialandschap van vandaag gaat lukken, is moeilijk te voospellen. Zo vragen velen zich af of het verdwijnen van ‘onafhankelijke dagblad’ meer dan een restyling is, nu Humo onder de vlag van programmamaker-wordt-televisie-eigenaar Woestijnvis vaart. Gelukkig heeft Humo hierbij een extra troef in de figuur van algemeen manager Jan Stevens.

Als voormalig netmanager van Canvas wist hij de meerwaardezoeker feilloos te ontleden, en met publieke meerwaarde op zijn wenken te bedienen. Hij bracht cultuur terug op televisie en complementeerde ernstige programma’s met humor. Het leverde de zender een sterk profiel en een trouwe fan-base op – een succes waar Canvas nog steeds gretig op kan teren, en toonde Stevens’ kwaliteiten als mediamanager. Hij zou wel eens de juiste man op de juiste plaats kunnen zijn.

Hilde Van den Bulck
(De auteur doceert communicatiewetenschappen aan de Antwerpse universiteit)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees de gewijzigde regels - mod