Ze draagt altijd zwart, de kleur van een toga, maar is noch jurist, noch advocaat. Nu minister van Justitie, het énige departement met de naam van een dame én van een deugd.
Het was hoog tijd. Zoals Prof. Hendrik Vuye het op 30 09 2009 in De Juristenkrant liet optekenen: “Justitie is veel te belangrijk om alleen aan juristen over te laten”.
Juristen zijn – om het zacht te zeggen – geen waarborg voor justitie. Stefaan De Clerck oreerde op 03 06 2009 in de Commissie Justitie over een nieuwe bevoegdheidsregel die … al bestond (art. 628, 8° Ger.W. inzake consumentenkrediet). Trop is teveel.
Taaie tante
‘Thinking out of the box’ mag best eens door een koele (en coole) ekonoom gebeuren. Freddy Evers pleitte ooit voor een “minister van Justitie met een slecht karakter” (afscheidsinterview in De Juristenkrant 20 09 2009), kwestie van eens hard tegen de Heilige Huisjes van de magistratuur te durven trappen. Ook dàt zal deze taaie tante wel aankunnen. De laatste job van Annemie Turtelboom (Open VLD) was ook niet van de zachtaardigste.
De eerste associatie die vaak met justitie gemaakt wordt is die van een rode pluche zetel. Een beetje de troon Sinterklaas, hoog boven de kleine burger, en dan nog zonder snoep. Een grotendeels ontslagnemende regering lang is ons een lekkere, grote hervorming beloofd. Gulziger méér dan gezond was. Misschien zal deze tergend traag aangemeerde Sinterklaasregering ook justitie terug met de beide voeten op de grond zetten.
Het programma is zuinig uitgedund tot het essentiële, al werd het budget niet gereduceerd. De gaten in de zak van Zwarte Piet worden dichtgenaaid. Graag nu snel een paar “kleine hervormingen” eerst , want een pak daarvan, kunnen de dagelijkse kostprijs van rechtsbedeling al voelbaar drukken: minnelijke schikkingen alleen al à 37 miljoen €/jaar. Er zit nog veel rek op de mogelijkheden: al te vaak gaat nu de aandacht naar de pijnpunten, in plaats van de verspillende comfortmarge. Al te vaak gaat het over het verlanglijstje van de rechter, in plaats van de wachtende burger.
Gezond verstand
Het “schabouwelijk” Nederlands, van een paar passages in de regeringsverklaring is niet de fout van de premier, maar van de gebuisde vertaaldiensten. Affreux !
“Het is noodzakelijk het gerecht met alle burgers te verzoenen” (p. 137 in fine) lijkt wel een vrederechterlijke opdracht. 
En wat dacht u van deze: “de deontologie der magistraten, ontworpen als een criterium van uitmuntendheid, zal worden ontwikkeld”….. Maxima cum laude wordt een minimum, maar ook het vocabularium staat nog in de steigers.
De logge eenheidsrechtbank is (voorlopig) opnieuw begraven. Het gezond verstand heeft het gehaald.
Logisch, economisch én menselijk
Wel raar dat (terecht) gedacht wordt aan het decentraliseren van de Hoven van Beroep (we schrijven dat Altijd met Hoofdletters maar dat toch ook de ‘Familierechtbank’ op het lijstje voorkomt.
Als de naam als affiche politiek zo belangrijk blijft, mij ook geen probleem, zolang het familiaal noodrecht van art 223 B.W. (dringende en voorlopige maatregelen tussen echtgenoten) bij de vrederechter blijft. De Hoven dichter bij de burger en de vrederechter verderaf, dàt kan nu nog moeilijker dan voorheen verdedigd worden.
Precies de (terechte) schaalvergroting van de arrondissementen zou een extreme drempel opwerpen op het niveau van dit zo belangrijke ‘urgentierecht’. Je kunt onmogelijk voorstander zijn van een strenge en prioritaire aanpak van partnergeweld, en de slachtoffers daarvan tientallen kilometer verder van hun huidige (vrede-)rechter sturen.
Als dàt ‘hart van het vredegerecht’ in het kanton behouden blijft, dan wordt inderdaad “vermeden dat rechtzoekenden te grote afstanden moeten afleggen”. Logisch, economisch én menselijk.
Misschien komt dat wel goed. Ik zie het niet zo zwart in.
Jan Nolf
(De auteur was bijna 25 jaar vrederechter en schrijft bedenkingen over justitie op zijn Law Blog www.justwatch.be )
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees de gewijzigde regels - mod
06/12/2011 om 13:33
Ik hoop vooral dat er nu eindelijk eens iets gaat bewegen op justitie. Al vrees ik dat van een regering gedomineerd door franstaligen op dat vlak weinig verwacht kan worden, zelfs niet met een assertieve minister als Turtelboom.
06/12/2011 om 18:53
Ik vind het goedkoop en vooral misplaatst om zelfs van dit item een communautaire zaak te maken!
Ik denk, hoop, verwacht, ben er zelfs een beetje veel zeker van dat het misschien hoog tijd werd dat er “eens iemand anders” her roer overneemt op justitie. Iemand die misschien wel wil luisteren naar raadgevingen van medewerkers die wil de nodige expertise hebben, die het wel goed menen, maar die al te vaak genegeerd werden! Ik kan van ondervinding spreken. Trouwens, luister even naar hetgeen de steller van het artikel reeds lang vertelt, en vooral naar de nagels met koppen die hij telkens slaat. Ik kijk in ieder geval hoopvol naar de toekomst.
06/12/2011 om 19:42
Positief is dat de nieuwe minister geen jurist is .Om te hervormen heeft men andere kwaliteiten nodig , moed leiderschap, keuzes kunnen maken . Toch wachten we af , bij justitie heb je een grote waaier van mensen. De harde kern is conservatief , weinig hervormingsgericht.Om justitie te hervormen is er visie nodig , en geld. De investeringen die nodig zijn om te hervormen kosten hopen geld . In het verleden ging het budget van justitie steeds de hoogte in , er waren meer middelen nodig. De vraag is wat is er met al de bijkomende geld van de laatste 30 jaar is gebeurd , is het geld goed besteed. Er betaan daar geen cost benefits analyses over .
Hoe lang heeft men er over gedaan , alleen maar om achterstand op te halen. Bij sommige rechtbanken is dat goed gelukt , bij andere staat men nog even ver . Het lijkt wel een clubje daar bij justitie , en daarom is het wel een goed idee een non jurist de plak te laten zwaaien . We zien het wel , eerst zien en dan geloven .
06/12/2011 om 20:46
Beste mijnheer Nolf,
Als u klaagt over schabouwelijk Nederlands in een regeerverklaring zou u er beter zelf voor zorgen dat uw opiniestuk van gramatikaal degelijk kwaliteit is. Ik heb letterlijk moeite om sommige van uw zinnen te lezen.
Dat terzijde kan ik u inhoudelijk wel volgen.
07/12/2011 om 14:51
Is trop teveel? Er zijn zelfs vrederechters die de Wet Santkin (2001) nog niet kennen.
07/12/2011 om 16:43
Iemand moet de verstarde magistratuur, bezeten door geesten van voor mei 68 eens duidelijk maken dat justitie als derde staatsmacht een dienende functie heeft, in samenspel met de uitvoerende en de wetgevende macht. Alleen zo kan de burger zichzelf fatsoenlijk regeren.
Het “recht doen” (= schabouwelijk Nederlands) zonder termijnbinding op basis van onontwarbare procedures uit de tijd van de Romeinen moet eens door een niet jurist(e) van de baan geveegd worden ten voordele van een rechtsbedeling die ons vooruit helpt.
Elke vorige minister van justitie was immers iemand die vanuit zijn opleiding doordrongen was van de traditionele denk- en werkwijzen.
07/12/2011 om 17:45
Dat mevrouw Turtelboom geen advocaat is of geen andere functie heeft in de gerechtelijke wereld is een voorwaarde om de hervorming te kunnen doorvoeren. Als je een hervorming doorvooert; zijn er altijd een aantal mensen heel kwaad om wat je verandert.
Als je dan minister af bent, en je terugkeert naar je oude job zijn deze kwade mensen plotseling uw overste, of een collega van wie je de medewerking nodig hebt om in je onderzoek, je advocatenwerk, of een andere taak te slagen. Als je aan eek balie werkt, kan je als minister van justitie niet hervormen anders is je carriière op de balie eraan.De regering zit schitterend in elkaar op gebied van het vermijden van belangenvermenging en immobilisme. Behalve een niet-jurist op justitie hebben we ook een socialist voor het bestrijden van de fiscale fraude en een liberaal voor de pensioenhervorming. De casting is werkelijk zeer goed.