De technische arbitrageregeling en het aanmeldingsformulier voor financiële tegemoetkoming aan de slachtoffers dat op 14/12/2011 werd voorgesteld is een voorbeeldige regeling waar menigeen in Europa een puntje aan kan of zal zuigen. Alleen is het erg storend, tot het onverdraaglijke toe, een soort triomfalisme te zien, van we hebben hen er toch maar schoon toe gedwongen. De goegemeente mag beseffen dat deze zelfbewieroking geënt is op het verdriet en de pijn van de honderden slachtoffers die op 24/06/2010 van alle hulp, gesprek, heling, herstel en tegemoetkoming verstoken werden. Deze houding roept dan ook een zekere bitterheid op bij slachtoffers die hopelijk kan gecompenseerd worden door het oppikken van de draad door de kerk waar De Troy ze heeft verbroken.

Wie aan de kant gaat staan is gezien

0p 6 december 2011 bereikten 6 partijen een regeerakkoord. Enkele dagen later komt de kerk met een financiële regeling en de aankondiging van een erkennings- en herstelprogramma voor de slachtoffers van seksueel misbruik. Op 13 juni 2010 waren er verkiezingen die het land in een langdurige crisis storten, enkele dagen later was er De Troy die de internationaal gewaardeerde, professioneel en onafhankelijk werkende commissie Adriaenssens lam legde, de kerk immobiliseerde en de 475 slachtoffers in de stilte terug duwde.

Zoals bij de regeringsvorming zijn er vertegenwoordigers geweest die zich aan de zijlijn gezet hebben, elk gesprek met de kerk hebben afgewezen en veel wind geblazen en die nu moeten toekijken hoe het allemaal zonder hen geregeld is. Overleg loont, ook met de kerk die dat goed begrepen heeft en verder, ook na 24/06/201, naar de slachtoffers is blijven luisteren.

Opnieuw erkenning, ondersteuning, herstel en daderopvolging

Wat de slachtoffers, zeker deze met melding aan de commissie Adriaenssens, het meeste verheugt is dat terug aangeknoopt wordt met de opvang, hulp, begeleiding en herstel die op 24/06 bruusk werd afgebroken. Vooral het terug opnemen van de daderopvolging, confrontatie en sanctionering is een grote opluchting. Dat nu ook nog arbitrage mogelijk is over financiële compensatie is een plus, naast de bemiddeling en eenvoudige erkenning, die in één pakket aan de slachtoffers wordt aangeboden. Alleen heeft de kerk maar 203 adressen van slachtoffers. Alle anderen kunnen niet rechtstreeks aangesproken worden en zullen zelf het initiatief moeten nemen. Zij, en de anderen die zich nog nergens gemeld hebben, kunnen zich zonder schroom naar ons, bisschoppen, richten, zo stelde bisschop Bonny in Ter Zake.

Overleg loont, ook met de kerk

In het overleg van eind 2010 dat vanuit ¾ van de publiek bekende slachtoffers met kerk werd opgezet werd een financiële tegemoetkoming gevraagd overeenkomstig gemiddeld 15.000€ per slachtoffer. Dat zit midden in de vork van 2.500 tot 25.000 € die nu bepaald is. Het overleg met bisschop Bonny en Harpigny in juli en oktober 2010 heeft in dat licht zeker z’n vruchten afgeworpen.

Ook op 11 juli 2010 was er al een overleg met bisschop Bonny, na consultatie van Rik Devillé en de Werkgroep Mensenrechten in de Kerk, over de minimale financiële tegemoetkoming die nodig was om als Werkgroep akkoord te kunnen gaan. Welnu, de toegekende bedragen komen daar merkwaardig mee overeen. Blijkbaar zijn er altijd mensen die om de verkeerde redenen verdiensten nastreven ook al hebben ze bijdragen geleverd die wel lof verdienen.

Quirijnen en Keirse namen kerkelijke slachtofferzorg van Adriaenssens over

Als de haat en aversie tegen de kerk zo groot is dat enkel de totale negatie en juridische beschadiging overblijft dan is men onvermogend de kwaliteit van hulp en ondersteuning te zien die de Belgische kerk na de melding van misbruik van Vangheluwe aan de commissie Adriaenssens heeft geboden en die toen al exemplarisch was voor de kerkelijke actie in vele andere landen. Na uitschakeling van Adriaenssens werd door de kerk opnieuw toppersoneel ingeschakeld: de ‘slachtofferadvocaat’ Quirijnen en vooral het naar voor schuiven van Manu Keirse als erudiet psycholoog te midden van het juristenwereldje. Deze internationaal erkende wetenschapper, professor, publicist, politiek beleidsman en activist heeft met de arbitragecommissie pas de ouverture gespeeld van een stuk dat nog veel meer belooft en waarvan een brochure half januari 2012 zal berichten.

T ’is maar een begin

Op 16/12 wordt het rapport Deetman voorgesteld. De meeste conclusies van dit Nederlandse onderzoek naar het waarom en het hoe van het misbruik en naar het zwijgen, de doofpot en schuldig verzuim zullen in hoge mate ook op België van toepassing blijken. Het Belgische luik is met “operatie kelk” evenwel de grond in geboord. Hopelijk maakt de Belgische kerk, zoals in Nederland, nog de middelen vrij om dit onderzoek naar het waarom van het misbruik en naar de doofpot en schuldig verzuim, door een erkend wetenschappelijk instituut te laten uitvoeren. Zowel de kerk als het gerecht dienen dan, zoals in Nederland hun dossiers open te stellen.

De onmacht of onwil van de media

Yves Delepeleire concludeert in DS van 15/12/2011 dat met de arbitragecommissie “een definitief einde komt aan het ‘gewetensonderzoek’ dat de katholieke kerk sinds het ontslag van voormalig bisschop Roger Vangheluwe ondergaat.”. Zulk een uitspraak duidt op de onmacht, of is het onwil, van de media om ook maar iets van de ‘slachtofferpsychologie” te begrijpen. Het zij zo. Dat gewetensonderzoek kan evenwel pas nu in alle sereniteit en grondigheid beginnen. De kerk is door politiek, media en al of niet vermeende pleitbezorgers van het slachtofferbelang geïmmobiliseerd, om niet te zeggen gegijzeld. Door haar zelfgekozen engagement om haar verantwoordelijkheid op te nemen, geloofwaardig te zijn en financiële compensatie te geven aan verjaarde misdrijven overstijgen zij het diskrediet waarin men haar door een onwettige gerechtelijke actie gedwongen had.

En de schade die is geleden door de onwettige inbeslagname’s?

De schade die is geleden door het seksueel misbruik is één zaak, de schade die is aangericht door de onwettige inbeslagnames en het niet kunnen voorkomen ervan door de commissie Adriaenssens een andere. Wat gebeurt er met de morele schade, pijn en lijden van slachtoffers op het ogenblik van hun eerste spreken en het moeten verdragen dat advocaten gebruik maakten van de toegang die zij van De Troy kregen om de slachtofferdossiers op mp3 te kopiëren. Onderzoeksrechter Calewaert van het parket van Brussel onderzoekt nog altijd een klacht met burgerlijke partijstelling tegen de commissie Adriaenssens en het politionele optreden en wie er aan meewerkten dat tot de inbeslagnames geleid heeft. Misschien dat dit aberrant gerechtelijk optreden ook nog eens voorwerp wordt van onderzoek.

Jan Hertogen

(De auteur is socioloog en zelf slachtoffer geweest van seksueel misbruik binnen de kerk.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees de gewijzigde regels - mod