In de hilarische film “Groundhog Day” beleeft Bill Murray als weerman keer op keer dezelfde dag uit zijn leven. België heeft een patent op de Groundhog Day van het pensioendebat. Die gaat als volgt.
Eerst studeren en emmeren we er op los in de vele gremia van dit land. Daarbij staan vakbonden steevast op de rem. Aan de zijlijn blijven werkgevers en werknemers vervroegd pensioen en loopbaanafbouw organiseren. Uiteindelijk komt de politiek met veel gezwoeg tot babystapjes die alleen aan grenzen en voorwaarden morrelen. Daartegen trekken de vakbonden de straat op. Bewindslieden verdedigen hun compromis als de oplossing die de pensioenen zal veilig stellen. Enkele jaren later beseffen we dat het nog niet genoeg is en begint de carrousel opnieuw.
Dat is het verhaal van het Generatiepact. Het is ook het verhaal van het huidige pensioenakkoord. Heel de heisa is één grote déjà-vu. Het zou hilarisch zijn, ware het niet zo ernstig. Waarom faalt België waar andere Westerse landen wel slagen? Onze pensioendiscussie wordt verziekt door een toxische mix van negationisme, fundamentalisme en utopisme.
Ontkenning
Negationisme ontkent de noodzaak van pensioenhervorming. We moeten alleen meer geld vinden. Vóór de crisis gingen we de staatsschuld afbouwen, het Zilverfonds spijzen en zo de vergrijzing betalen. De staatsschuld is nooit afdoend gedaald en het Zilverfonds kan welgeteld zes maanden pensioenen betalen. Intussen stijgt de schuld. Moet de pensioenfactuur van de vergrijzing – geleidelijk 4,5% van het BBP onder optimistische economische prognoses – dan gewoon met belastingverhoging worden betaald? Ons land is al wereldkampioen sociale uitgaven en onze globale belastingdruk staat al aan de bovengrens. Almaar meer belasten, is een scenario voor verval.
Pensioenfundamentalisten
Voor pensioenfundamentalisten is het “touche pas à ma pension”. Verworven rechten zijn sacraal. Maar wat betekenen verworven rechten wanneer we ze niet meer kunnen betalen? De verhouding tussen werkenden en niet-actieven is hét pensioenfundament: jongeren betalen dus de pensioenen van de gepensioneerden. Die verhouding zal nagenoeg halveren in de komende decennia. In de overheidssector speelt daarenboven een vergrijzing binnen de vergrijzing. Massale aanwerving van ambtenaren in het verleden zadelt ons op met de oudste overheid in de OESO. Daarenboven erodeert de financieringsbasis van de overheidspensioenen doordat er meer werknemers en minder bijdragende ambtenaren in de nieuwe generatie zitten.
Ik verdenk niemand van generatie-egoïsme. Maar niets doen, maakt van jongeren pensioenslaven en bevriest de hele samenleving in een steeds nijpender dwangbuis van besparen en belasten. Uiteindelijk zal die kruik barsten en het hele systeem bedreigen: juist het omgekeerde van wat fundamentalisten wensen.
Utopisme
Pensioenutopisme verkoopt elke bescheiden pensioenaanpassing als de definitieve doorbraak. Het reduceert pensioenhervorming tot bezuinigingen en vraagt zo om protest. Het creëert een perceptie van stabiliteit, wat als een boemerang terugkeert bij de volgende pensioenronde die opnieuw in een verwachtingspatroon zal inbreken. Het gespin van de politieke wereld om afgewaterde compromissen als te verkopen als heuse “pacten” en redders van de sociale zekerheid, verziekt verder de mentaliteit en de cultuur van het land en vormt zo mee de voedingsbasis voor het pensioen-negationisme en -fundamentalisme.
Realisme
Laten we de vicieuze pensioencarrousel stoppen met visionair realisme. Dat bestaat uit vijf basisingrediënten. De eerste is geld. Nagenoeg 1,2 miljoen babyboomers en een levensverwachting die voor elke loopbaan van 45 jaar 10 jaar langer pensioen geeft, kunnen niet gecompenseerd worden met langer werken alleen. Langer werken is het enige dat we op korte termijn kunnen doen om de pil ietwat te vergulden en de rekening ietwat te temperen en te spreiden. Een kwestie van intergenerationele rechtvaardigheid. Meer niet. Ons collectief falen tot hervorming in het verleden betekent onvermijdelijk meer pensioenuitgaven uit lopende inkomsten: een heuse krachttoer nu we ook de erfenis van 35 jaar staatsschuld moeten opkuisen voor de euro-crisis.
Op termijn kunnen we extra pensioenmiddelen genereren door een deel van de loonevolutie in kapitalisatie te gieten. Daarom moeten we snel de tweede pijler van aanvullende pensioenen veralgemenen, zodat er effectief kapitaal kan worden opgebouwd. De combinatie van twee pijlers kan de wettelijke pensioenen van zelfstandigen, werknemers en ambtenaren ook gemakkelijker naar elkaar doen toegroeien, wat de werking van de arbeidsmarkt zal steunen. Doordat sparen binnen eenzelfde generatie gebeurt, zullen we ook vermijden dat het pensioenstelsel bij elke generatiewissel onder financieringsdruk komt.
Visie
Daarnaast moeten we de demografie tackelen. Leeftijdsfetisjisme kunnen we missen. Elke verhoging van leeftijden is arbitrair en voorbestemd om ingehaald te worden door de levensverwachting. Dan blijft de carrousel draaien. Zoals de Zweden kunnen we demografie variabel inbouwen. Elke werknemer weet dan aan de start van de loopbaan welke minimale arbeidsprestatie er in zijn generatie nodig is om recht te hebben op een pensioen betaald door de volgende generatie. Daarmee is het voor altijd geregeld. En passant zullen we ook grenzen leggen aan het gelijkstellen van inactiviteit met arbeid. Dat gebeurt dan niet bij nacht en ontij onder acute besparingsdruk, maar in een doordachte maatschappijvisie.
Vervolgens moet er eindelijk een arbeidsmarktstrategie voor langer werken komen. Het ontbreken daarvan is één van de grote lacunes in het regeerakkoord. De prioriteiten zijn genoegzaam bekend. Loopbanen op maat, bijvoorbeeld via een loopbaanrekening die ook loopbaanplanning en opleiding versterkt. Een andere loonevolutie, die jongeren niet meer kunstmatig goedkoop en ouderen niet meer kunstmatig duur houdt. Een eenheidsstatuut voor arbeiders en bedienden dat van het ontslagrecht een modern wedertewerkstellingsrecht maakt. Een werkloosheidsverzekering die een werkverzekering wordt door degressieve uitkeringen te koppelen aan progressieve investeringen voor nieuw werk.
Last but not least, moeten we terug naar de essentie: groei. Jobs zijn de echte bouwstenen voor pensioenen. Hoeveel aandacht is er, tijdens de langste regeringsonderhandelingen ooit, gegaan naar welvaart maken in plaats van welvaart herverdelen? Precies. We hebben onze prioriteiten ondersteboven. En dat is de uiteindelijke motor van de infernale pensioencarrousel. De regering kan de sociale partners de hand reiken om de noodzakelijke besparingen in te bedden in een brede pensioenhervorming. We kunnen samen strategische keuzes maken waarbij elkeen een deel van de verantwoordelijkheid zal dragen. Die keuzes zullen dan over verschillende legislaturen moeten uitgerold worden. Dit is dus niet de legislatuur van de laatste kans. Maar ze is wel op weg om andermaal een legislatuur van de gemiste kans te worden.
Marc De Vos
(De auteur is hoofddocent UGent en directeur Itinera, denktank voor duurzame economische groei en sociale bescherming - www.itinerainstitute.org - Twitter @devosmarc)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod
23/12/2011 om 08:14
Het huidige debat is inderdaad een “storm in een glas water”
Wat is het bezwaar om enkel de 10% oudste Belgen op pensioen te laten gaan? Dat kan niet misgaan en is veel eerlijker dan nu waar sommigen na nog geen 10 jaar werken al met pensioen gaan en anderen pas na 40 jaar of meer werken.
En inderdaad, aan de loonevolutie scheelt er iets, hoe kan het dat een jongere die hoge kosten heeft weinig verdient en een oudere die bijna geen kosten meer heeft veel verdient? Loon naar werken, nu meteen a.u.b.!
23/12/2011 om 09:48
Terecht ziet Prof De Vos het ontbreken van “een langetermijnvisie” als een groot gebrek in de pensioenhervormingen. Niet alleen dààrin trouwens. In het gehele regeerakkoord is er nergens de kleinste aanzet voor zo’n visie; het akkoord is een samenraapsel van wat praktische maatregelen voor de meest dringende problemen.
23/12/2011 om 11:48
Alle begrip voor uw visie maar wie zal van de huidige werkende bevolking financieel bij machte zijn om en tweede peiller op te bouwen. Het levensonderhoud stijgt sneller dan het inkomen van de mensen. Bijgevolg is er voor het grootste deel van de bevolking onvoldoende financiële draagkracht om een tweede peiler concrete vorm te geven. Ik denk niet dat dit de oplossing voor de toekomst is.
Er zijn andere methoden om het beleid gezond en efficient te maken. Ooit gedacht aan het afschaffen van subsidies en allerlei aftrekken en deze te vervangen door een equivalente belastingsverlaging waardoor corruptie wordt gekortwiekt en de welvaart van de burger kan verzekerd worden. Waarschijnlijk is dit te eenvoudig en moeten er te veel heilige huisjes worden ingestampt
23/12/2011 om 12:52
Prof Devos
Als de ECB geld leent aan de banken tegen 1 procent, waarmee zij bonussen betalen aan ceo’s, waarom kunnen zij dat geld ook niet uitlenen aan de eurolanden aan 1 procent. Dan moeten die landenhet niet gaan ophalen tegen 6 procent op de markt.
En kunnen zij hiermee pensioenen betalen.
Toch simpel.. Jan met de pet moet inbinden en de banken doen rustig verder.
Daar hoort men de proffessor niet over.
23/12/2011 om 14:22
In de VRT berichtgeving omtrent de staking van 22/12/11 kwam een vastelling aan het licht die voor Marc De Vos en onze beleidsmensen toch belangrijk moet zijn. Volgens uw verslaggever begint de scheidingslijn tussen voor- en tegenstanders van langer werken meer en meer samen te vallen met resp. kantoorbedienden die nog over een relatieve vrijheid beschikken en arbeiders die zware fysieke arbeid moeten leveren en bovendien veel meer worden gecontroleerd.
Ik betwist niet dat de loopbanen in de toekomst er anders zullen uitzien - de inhoud van een bepaalde job zou slechts een “houdbaarheidsperiode” hebben van ongeveer 7 jaar - maar hoe dan een en ander dan praktisch moet verlopen blijft een open vraag. Ik zou het nochtans niet graag zien gebeuren dat de sociale bescherming (of wat er voor moet doorgaan) verder wordt afgebouwd ten voordele van de vrije markt en men dit dan als “oplossing” aan de man brengt. Doet men dat toch dan betekent dat een zekere terugkeer naar de 19 de eeuw zonder dat dit daarna nog kan worden rechtgezet.
Loopbanen op maat zoals de professor het voorstelt kunnen zeker soelaas bieden, ook om de hoger genoemde scheidingslijn weg te werken. Meer zelfs: het had een goed vertrekpunt kunnen zijn om 2 vliegen (langer werken en loopbaanplanning) in een klap te slaan. De huidige sociale partners zullen dan wel een overheidsinstelling naast zich moeten dulden die de dossiers mee opvolgt, ook van mensen die nu wel aan de slag zijn. Hoe dit praktisch moet aangepakt worden heb ik reeds eerder uitgelegd, maar nog nooit een repliek gekregen.
23/12/2011 om 17:12
@Francis: lees de regels voor deelname aan onze discussieforums - mod
23/12/2011 om 19:02
De hele operatie van de nieuwe pensioenregeling brengt naar eigen zeggen van minister Q anderhalf miljard € op… Mochten de parlementairen de echte “moed” hebben om eerst in eigen vel te snijden door, eerst de advocatuur BTW-belastingsplichtig te maken zou het enorme zwart-geld-circuit aardig beperkt worden en zou de Staat krijgen waar ze echt recht op heeft.
23/12/2011 om 20:23
Ik ben maar een simpele van geest, maar ik stel me toch enkele vragen….
Nu is men plots in paniek want de pensioenen kunnen niet meer betaald worden.
Men weet toch al jàààààààààààààren dat dit er aan zat te komen? De demografische pyramide die aan ‘t “kantelen” is, daar had ik zelfs in ‘t middelbaar al van gehoord…en da’s toch al bijna 40 jaar geleden.
Maar toch heeft/had men altijd geld om bijv. militairen en rijkswachters vroeg op pensioen te sturen, magistraten… , die van ‘t spoor…, de werknemers van grote bedrijven (die zich meestal ergens anders gaan vestigen) op vervroegd/brugpensioen te sturen, om politici een vroeg pensioen te geven, om……enfin, vul zelf in.
En dan zijn ‘ze’ verwonderd dat de mensen het niet meer pikken dat diegenen die dit probleem al die jaren niet hebben willen zien niet eerst zichzelf aan banden leggen, maar wel de anderen……
Dat de vakbonden hier ook schuld aan hebben, dat ze best eens een cursus communicatie zouden volgen en ook eens zouden mogen nadenken over andere ’stakingsmethodes’, dat geef ik er hier nog gratis bij
23/12/2011 om 21:05
Er is maar een essentie: wij zullen moeten leren leven met minieme of zelfs nulgroei (tenminste als wij inkrimping kunnen voorkomen).
23/12/2011 om 21:49
In deze ‘prachtige’ analyse toch enkele minpunten.met gelijkstelling bediende en arbeidersstatuut bedoeld u waarschijnlijk, want dat vergeet u te melden, iedereen naar het slechtere arbeidersstatuut
u stelt zelf dat er vroeger veel jobs zijn aangemaakt bij de overheid stelt niet ook duidelijk dat klaarblijkelijk de privé daar niet in geslaagd is?Want waarom moesten ze anders bij de overheid gemaakt worden?
Vele privébedrijven hebben geen vakbondsvertegenwoordiging omdat ze te klein zijn en toch gaan ze in faling,ondanks het feit dat ze natuurlijk veel beter worden geleid en geen vervelende vakbondsmensen hebben die de goede werking kunnen verhinderen.Wat loopt er hier dan fout?
Het is wel zo dat iedereen economische groei wenst, omdat dit de gemakkelijkste manier is om begrotingsproblemen op te lossen, maar hoe u die groei wenst te realiseren staat er niet.U zegt zelf dat de jongeren kunstmatig goedkoop zijn en toch geraken ze niet aan de bak,dus duidelijk is de kostprijs niet echt het probleem.
Trouwens die zo genaamde leeftijdspyramide is ook slechts een tijdelijk dat door de natuur wordt opgelost.Men maakt dus op dit moment van een tijdelijk probleem een permanent probleem om zo hervorming door te voeren die een afbraak betekenen van onze sociale verworvenheden.Het is zelfs zo dat al de argument die men nu gebruikt om ze terug te schroeven krek dezelfde argumenten zijn die men in het verleden gebruikt om ze toen niet te hoeven in te voeren.Want men beweert altijd dat er geen geld is voor de gewone mens en voor sociale maatregelen.
23/12/2011 om 22:56
Eergisteren politiekers die ‘kurieren am System’ zonder fundamentele oplossingen na te (durven) streven… Gisteren stakingsdag… van meestal ‘beschermde en bevoorrechte’ groepen… Begin eens eindelijk ernstig te werken (sic: allemaal). Stel nu eens duidelijke eisen en probeer er een oplossing aan te geven:
Ten eerste: Er is een schoolleeftijd van 18 jaar, restant 47 jaar voor pensioen op het bestaande 65 jaar zoals het is en dan neem ik me zelf als 71-jarige, gestudeerd tot einde 22 jaar, gewerkt vanaf 23 jaar, na 1 jaar legerdienst met 1 jaar werkloosheid onderbreking tot 65, en eerlijk dan wou ik verder. Voor mij is dit een productieve periode van maximaal (65-23= 42 jaar). En daarna trek ik af de jaren dat ik gevoed werd door ‘t leger of werkloosheidsvergoeding kreeg van de overheid. Neem iemand ie op 18 jaar gaat werken, dan is 18 + 42= 60 en iemand na de universiteit vanaf 25 jaar, dan is dat 25 + 42 = 67…. ét alors. Waarmee ik wil zeggen dat niet de “vaste” einddatum belangrijk is, wel de duurtijd waarop ge stopt met bijbetalen voor het eigen ‘maatschappelijk’ pensioen.
Ten tweede: Rechten moeten gebaseerd zijn op gelijkheid en niet op voorrechten of cadeaukes. Onderscheiden naargelang groep (spoorwegen, joernalisten, parlementairen, edgl.) zijn evengoed, dikwijls arbitrair in looptijd vooraleer men in pensioen gaat, uit den boze en eigenlijk asociaal.
Ten derde: Arbeid, intellectueel of met handen, is betaald werk. Of dat nu gebeurt met loonbrief, managementbedrijf, premie of bonus. Waarom? Omdat uiteindelijk in deze vrije markt alle kosten van diezelfde werknemer, managers of traders doorgerekend worden aan de uiteindelijke consument. Dit is een goede basis voor betaling van de kostprijs van de solidaire sociale zekerheid.
Ten vierde: Schaf nu eens op een duidelijke wijze de voordelen van alle aard aan alle bevoorrechte groepen af, geef ze aan iedereen. Hiermee bedoel ik de forfaitaire sociale bijdragen voor zelfstandigen die tegelijkertijd werkgever en -nemer zijn. De bedrijfswagens en andere voordelen voor de happy few die hierdoor minder solidair zijn in het betalen van fiscale of sociale belastingen. Er zijn er nog…
Kortom streef naar gelijkheid. Weg met vroegere voorrechten, ook bij pensioenen ten koste van ‘t algemeen, weg met bevoorrechte statussen, weg met speciale aftrekken.
En regeerders, nogmaals stop met ’stop & go’, stop met ‘kurieren am System’. Recht jullie ruggen en doe er iets aan. Het wordt de hoogste tijd.
24/12/2011 om 00:46
Wie echt geïnformeerd wil worden over de pensioenen, leest niet de neoliberale fetisj-fabeltjes van Marc De Vos, maar het boek ‘Het Pensioenspook’ van Gilbert De Swert. Die man weet waarover hij praat.
24/12/2011 om 01:19
@DN
Als de ECB aan eurolanden geld zou lenen tegen 1%, dan betalen we binnen een aantal jaren 500euro voor een brood.
Inflatie heet dat spook. Onze buren uit Duitsland zijn daar doodsbang voor. Misschien hebben ze geen ongelijk.
24/12/2011 om 01:30
Er is geen ontkomen aan, de pensioenen moeten omlaag. En niet alleen de toekomstige pensioenen, maar ook de lopende. Dit is overigens niet meer dan rechtvaardig tegenover de jongere generatie. Vasthouden aan een soort “verworven rechten”-fetisjisme betekent immers dat onze kinderen niet alleen opdraaien voor de intrestlasten en de afbouw van de staatsschuld, maar ook nog eens voor de demografisch perfect voorspelbare omkering van de bevolkingspiramide, waarvoor de vorige generatie verzuimde buffers aan te leggen. Maatregelen zoals strengere voorwaarden rond vervroegd pensioen zijn niet verwaarloosbaar, maar volstaan absoluut niet om de problematiek van de groeiende afhankelijkheidsgraad op te lossen. In principe moeten we langer werken, dit is logisch maar vergt ook een mentaliteitswijziging. Daarom moeten we er ons op korte termijn niet teveel van voorstellen. Wat als ambtenaren, waarvan iedereen zegt dat er teveel zijn, tegen hun zin langer moeten werken? Men zal hen twee jaar langer wedde uitbetalen, waarna ze een hoger pensioen zullen genieten, en tijdens die twee jaar zullen ze maximaal gebruik maken van hun resterende krediet aan ziektedagen en zich voor de rest ongemotiveerd naar het werk slepen. Weerstand bij de bevolking, taboes van vakbonden rond de “verworven” rechten, maken het politici onmogelijk om drastischer maatregelen te nemen. We zullen dus voorlopig nog eventjes aanmodderen om finaal en met het mes op de keel onze toevlucht te nemen tot indexsprongen. Pas dan zal iedereen echt inleveren.
24/12/2011 om 11:00
De weg naar de pensioenhel is geplaveid met het sinds jaren vooruitschuiven van “wie zal dat betalen”. Ik denk dat we ons moeten voorbereiden op een van de grootste oplichterijen van de eeuw “dank u voor uw pensioenbijdragen in ons bodemloos vat”.
24/12/2011 om 16:07
Ik mis in deze discussie altijd concrete cijfers. Altijd op basis van algemeenheden die op ‘t eerste zicht logisch lijken, sorry, ‘t zal een beetje concreter moeten voor ik in conclusies meestap, itinera of gene itenera.
24/12/2011 om 16:15
Het pensioendossier voorstellen als een gevecht tussen werkgevers en werknemers (vakbonden), waarbij de overheid als geldverspillende en onverantwoordelijke tussenpersoon, het hele systeem de das omdoet, is echt wel een uitermate kortzichtige en vooral sterk neo-liberaal getinte visie, professor De Vos. Als men de huidige toestand ten gronde en diepgaand zou gaan analyseren kan men in deze perfect de ontvoogdingsstrijd tussen arbeider en grootkapitaal zien en ontwaren. Argumenteren dat de rechts-links tegenstellingen uit de tijd zijn of dat een kommunistische visie volkomen passé is, zijn dooddoeners eerste klas. Met geen woord rept u in deze bijdrage over armoede, over de verdeling van de lasten, over het onbegrenst binnenrijven van superwinsten en het degoutante speculeringsklimaat waarmee rijken zich nog maar eens verrijken. De denktank Itinera bewijst nog maar eens bij monde van deze tussenkomst, welke richting de maatschappij evolueert, wie heeft zal hebben, wie krijgt zal honger lijden…. ook op pensioengerechtigde leeftijd.
24/12/2011 om 17:20
“….waarom faalt België waar andere Westerse landen wel slagen….” vraagt de auteur zich af.
Welk land “is er dan geslaagd” door de pensioenen van zijn bevolking te verminderen of af te schaffen?
Nederland - Duitsland - Finland hakken met de botte bijl in de pensioenen, en toch worden ook zij door de rating bureau’s onbarmhartig afgedreigd dat het nog niet genoeg is.
“Negationisme ontkent de noodzaak van de pensioenhervorming”
Dat is niet met spek schieten, maar met hele varkens, geachte professor.
Volgens de taaltelefoon van Vlaanderen.be vinden we de volgende betekenissen van negationisme:
” Het woord negationisme is nog niet in de verklarende woordenboeken opgenomen. Het wordt gebruikt in de betekenis ‘het ontkennen van de Jodenvervolging door nazi-Duitsland’. Sommigen gebruiken ook het woord revisionisme in die betekenis. Volgens anderen gaat het bij revisionisme niet om het ontkennen, maar om het minimaliseren van de Holocaust. Van oorsprong is revisionisme een academische term die slaat op het herzien van de geschiedschrijving aan de hand van nieuw ontdekte feiten.
In België is in 1995 de negationismewet goedgekeurd. Sindsdien is het ontkennen, minimaliseren, rechtvaardigen of goedkeuren van de Holocaust strafbaar. Nu wil men ervoor zorgen dat die wet ook van toepassing is op andere volkerenmoorden of misdaden tegen de mensheid die door een internationaal gerechtshof erkend zijn.” Einde citaat.
De zogenaamde “onafhankelijke “standpunten van de auteur en zijn instelling werden reeds herhaaldelijk in twijfel getrokken door andere professoren, economen, en instellingen die aangeven dat zijn visies nogal éénzijdig sympathiseren met een ultra liberaal gedachtengoed, en niet thuis hoort in ons Rijnlands
model.
24/12/2011 om 21:01
Ongeveer de helft van het inkomen in België is uit vermogen, en de helft van de vermogens zit bij 65+ers: vooral zij die vennootschappen hebben, en opstrijken zonder zelf veel bij te dragen. Wanneer worden die taboes doorbroken en komt daar een serieuse bijdrage in de kosten van een degelijke verzorgingsstaat?
De vermogens hebben ook meerwaarde dank een werkende overheid die zorgt voor stabiliteit, onderwijs, veiligheid,… ook imf ziet de sociale infrastructuur van een land als belangrijk positief element voor de concurrentiekracht van een land.
Een loontrekkende betaalt veel belastingen en sociale bijdragen, heeft nauwelijks tijd om iets buiten dat werk te doen. Gemiddeld betaalt die ook nog op dat ganse inkomen bij het uitgeven btw, en recupereert daar niks van. Wie vermogen heeft betaalt in verhoduing minder btw, vennootschappen laten toe veel btw van privéverbruik te recuperen, kosten van restaurant en reizen zijn zogenaamd beroepskosten, enz Wanneer wordt die ongelijkheid sereies aangepakt? Wanneer valt dat taboe?
Waarom altijd met de vinger wijzen naar loonkosten en sociale uitgaven als negatief: rechten afnemen van wie vele jaren werkte en belastingen en bedragen betaalde, en zo economisch een negatieve spiraal op gang brengen!!
Immoreel generaties tegen elkaar opzetten, alsof jongeren niet de zorg zijn van hun ouders, en ouders geen zorg zouden hebben omtrent toekomst van hun kinderen als ze opkomen voor behoud van eigen rechten in sociale zekerheid: dat moet stoppen.