Time Magazine zette op 14 december ll. ‘The Protester’ op de cover als persoon van het jaar. Geen ziel die zich niet kan vinden in die keuze. Vijf jaar geleden, in 2006, nomineerde men ‘You’ en dat was voor velen op dat moment minder evident. Nochtans veranderde de almacht van het ‘You’ gaandeweg niet alleen de context waarin politici moeten werken (ongeveer een half jaar later begon de Belgische crisis; toeval?), maar het had ook blijvende impact op het medialandschap. Burgers doen op blogs steeds meer zelf aan journalistiek. Echt wegen op de publieke opinievorming doen sociale media vooralsnog niet maar dat staat ongetwijfeld te gebeuren.
Ook het traditionele medialandschap is ingrijpend veranderd. Peter Vandermeersch was de eerste hoofdredacteur die voluit koos voor het ‘0-1-7-principe’: we lezen de dagelijkse berichtgeving nu op de website, de analyse in de krant de dag nadien, en de achtergrond in de steeds dikker (en wolliger) wordende weekendedities. Dit zorgde voor een digitale mediarevolutie voor de lezers - die nu niet alleen van minuut tot minuut het nieuws kunnen volgen, maar er tevens op kunnen reageren én rond mobiliseren -, maar het veranderde ook de spelregels voor de opiniemakers, aan linker- en rechterzijde.
Inspelen op de veranderde context
Het is onmiskenbaar zo dat Rechts beter inspeelt op deze veranderde context dan Links. Dit is niet nieuw en gebeurt niet alleen bij ons. In de Verenigde Staten wordt in Republikeinse denktanks al meer dan een half decennia gewerkt en geschaafd aan het neoliberale gedachtegoed. Filosofe Ayn Rand publiceerde reeds in 1957 haar neoliberale evangelie, Atlas Shrugged, algemeen beschouwd als een van de belangrijkste boeken in de VS van de 20ste eeuw.
Conservatieven investeren veel meer in de manier waarop de doorsnee burger wordt aangesproken (de rechtse denktank The Heritage Foundation alleen al spendeert jaarlijks zo’n 385.000 dollar per conservatief congreslid in communicatie en mediatraining; Links spendeert in totaal zo’n 2000 dollar per jaar per congreslid). In het maatschappelijk debat strijden Democraten en Republikeinen er met ongelijke wapens.
De vermoeide journalist laat zich gemakkelijk voeden…
Ook bij ons voelen steeds meer progressieve burgers zich ongemakkelijk binnen het bestaande opiniekader. Een onderzoek van het Nederlandse bureau Maurice de Hond (maart 2011) toonde aan dat linkse stemmers amper media hebben waar ze zich en masse thuis voelen. Ze zien zich beperkt tot wat mangelen in de marge op sociale media sites. De publieke opinie wordt continu bewerkt door rechtse commentatoren, economen, academici, terwijl Links zwijgt.
‘Rechts is overal’, horen we wel eens misnoegd. En er valt iets voor te zeggen. Knack en Trends hebben allesbehalve een progressieve hoofdredacteur, De Morgen voert bekeerde liberaal Paul De Grauwe op als hun meest progressieve econoom, vakbonden worden steevast voorgesteld als ‘ouderwets’, terwijl werkgeversorganisaties ‘inspelen op de noden van vandaag’, enzovoort. De media ontsnappen niet aan het heersende marktdenken.
Denktank Itinera
Ook in Vlaanderen hebben we zo’n denktank die over elk onderwerp een rapport lijkt te beschikken, Itinera. Deze verdoken neoliberale lobbymachine (ze beweren zelf ideologisch neutraal te zijn want ze worden niet gefinancierd door ‘subjectieve’ belangenverenigingen, maar door het ‘neutrale’ bedrijfsleven) hanteert een slinks mechanisme. Slag om slinger publiceert ze een lijvige studie, vaak zever in pakskes, die door een parfum van wetenschappelijkheid onafhankelijk over komt. Goed wetende dat op de krantenredactie niemand de tijd heeft om zulke studie volledig door te nemen, zenden ze tevens een aantal mooi verpakte, lekker leesbare bullet points mee.
Vandaag merken we steeds meer dat die letterlijk worden overgenomen door de journalist in kwestie. De gladde alen van Itinera hebben de gestegen werkdruk in de media goed doorzien. Veel beter dan hun linkse confraters. Moeten progressieve opiniemakers het de arme, overbevraagde nieuwsgaarder kwalijk nemen? Wellicht wel. Moeten ze daarover janken? Helemaal niet! Niets belet hen om dezelfde tactiek toe te passen of de dag erop een reactie, in een soortgelijk easy read bulletin, door te sturen. Het moet toch mogelijk zijn om de journalisten daarvan te voorzien? Een politieke redactie vraagt niet liever dan gefundeerd (voorgekauwd?) materiaal. Het nieuwe format van het medialandschap vereist een specifieke 24/7 aanpak, die uur tot uur, dag in dag uit, moet worden beleden. Het valt niet te ontkennen dat Rechts daar veel beter op inspeelt.
… en de vermoeide progressief krijgt zijn eten niet verkocht
Toch heeft het geen zin te vervallen in een op- en veroordeling van linkse, rechtse en neutrale media. Dat zijn achterhoedegevechten. De echte vraag is: leven we in een rechts opiniekader omdat Rechts zich beter organiseert of omdat Links niet met ideeën komt? Het tweede lijkt nog meer van toepassing dan het eerste. Het is roeien tegen de stroom, maar dat mag Links en haar opiniemakers niet beletten zelf met een verhaal te komen. Dat is niet eenvoudig, want Links moet zich inhoudelijk beter wapenen. Haar verhaal is immers altijd een genuanceerd verhaal, waarbij men niet kan vervallen in de simplismen van Rechts. Links kan alleen maar wegen op het maatschappelijke debat door te spelen op de inhoud, door meer te investeren in een partnership met de academische wereld (de symbiose ‘politiek-wetenschap’ waar Rechts zo wonderwel in slaagt) én als het zich aanpast aan de noden van het huidige medialandschap.
Dat hebben met name de progressieve partijen in Vlaanderen nagelaten te doen. Daar zijn nochtans niet zoveel middelen voor nodig. Als je je eigen thema’s en prioriteiten klaar en onderbouwd hebt, is het kwestie van zelf het debat aan te gaan of snel in te pluggen op de actualiteit. Wel noodzakelijk, is het durven leiden (niet volgen) van de publieke opinie. Sociaaldemocraten hebben de perceptie tegen (ze zijn de fletse beleidspartij van het compromis) en hebben voor velen boter op hun hoofd (inzake het mee faciliteren van de deregulering), maar dat mag geen excuus zijn om te zwijgen en het debat over te laten aan Rechts. Daarvoor is de huidige crisis te complex en zijn de uitdagingen te groot.
Wim Vermeersch
(De auteur is redacteur bij het sociaaldemocratische blad Sampol (Samenleving en politiek). )
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforurms; lees dus de regels - mod
26/12/2011 om 10:20
Het is logisch en begrijpelijk dat links het moeilijk (had) heeft zijn/haar boodschap uit te dragen, omdat het een genuanceerde boodschap zonder toveroplossing is. Buiten de extreem linkse, die geloven in de herverdeling van de rijkdom en het anti-kapitalisme is links zeer gematigd.
Rechts heeft een simpel en duidelijke discour met een oplossing voor ons complex maatschappelijk systeem, wie kan daar nu tegenop!
Het is de no-nonsens aanpak die mensen aanspreekt, daadkrachtig overkomen met de juiste maatregelen om de maatschappy terug op de rails te zetten naar welvaart en voorspoed!
Jaloezie, machtshonger, misbruik, geldzucht, het zijn allemaal eigenschappen waar mensen ( links of rechts/ gelovig of ongelovig ) niet ongevoelig voor zijn. Rechts kan het ongenoegen benoemen en capteren in een verhaal, een maagdelijk verhaal van onzelfzuchtige inzet en overgave aan de maatschappy.
Mensen willen graag geloven, ‘yes whe can’ zei Obama. Hoop is één van de mooiste ( naieve ) eigenschappen van de mens. Makkelijk uit te buiten en te manipuleren.
En zo zitten we op de schommel, die gaat van links naar rechts, op en neer, keer op keer. Het is een beetje vliegen en een beetje vallen.
26/12/2011 om 10:20
Ik zou de auteur graag aanraden uit zijn hokjesdenken te stappen. Ideologisch gedateerde labels als links en rechts zijn gewoon niet zinvol in de huidige situaties. De auteur lijkt zichzelf blijkbaar nog steeds de illusie te maken dat er zo bijster veel “socialere” alternatieven bestaan voor het soort beslissingen en prognoses die vandaag de dag worden gemaakt. Alsof een linkse econoom plotseling de wereld heel anders zou kunnen voorstellen.
Ik ontken niet dat er altijd 2 kanten zijn aan een verhaal. Maar het hele idee van bepaalde mensen dat er sprake zou zijn van een complot van rechtse mediaoverheersing, ergert me mateloos. In plaats van op de inhoud in te gaan van wat er gezegd wordt, maakt men er zich makkelijk van af door gewoon te zeggen dat de tegenpartij rechts is en “veel geld uitgeeft aan mediatraining”.
Er is geen enkele reden, in een land als België, dat links niet met goeie ideeën zou kunnen afkomen, als zij hierover beschikte. Er bestaan/bestonden individuen die ook effectief goeie ideeën hebben, zoals de heer Vandenbroucke, doch die zijn uitgespuwd door hun eigen partijbestuur. Vandenbroucke waarschuwde reeds in 2004 over de gevolgen van de vergrijzing en de stijgende last hierdoor. Was dat dan ook een rechtse rakker die aan mediamanipulatie deed? Of gewoon iemand die, zoals volgens mij velen onder ons, weldegelijk sociaalvoelend is, maar ook realistisch en de noodzaak ziet van grondige hervormingen als men de bestaande welvaart zo goed mogelijk wil behouden en de toekomst van de volgende generaties niet wil hypothekeren.
26/12/2011 om 12:30
Telkens er mensen zijn - zoals nu ook weer Mr Wim Vermeersch - die het woord ” progressieve partijen ” gebruiken in een context die enkel in hun gedachtengang voorkomen.
Voor mij zijn die zogezegde progressieve partijen juist zeer conservatief ingesteld en zijn het juist de anderen die progressief zijn.
Misschien daar de reden dat links geen vernieuwende boodschap kan brengen?
26/12/2011 om 19:00
Hier vinden toch heel wat ongerijmdheden plaats.
Ten eerste is het ongeoorloofd, om niet te zeggen onzinnig, om de situatie van een land zomaar te extrapoleren naar een andere. Omdat een organisatie voor ‘rechts’ in de VS meer spendeert aan zijn congresleden dan ‘links’, moet dat ook maar werkelijkheid zijn in de rest van de wereld, inclusief België? Onzin, het politiek klimaat is daar totaal verschillend, wie wilde vergelijkingen wenst te trekken kan maar beter argumenteren waarom. Overigens lijkt u daarmee de beter gefinancierde campagne van de ‘linkse’ Obama tegen de ‘rechtse’ Mccain te negeren, maar dit terzijde.
U geeft daarna een opiniepeiling over de ‘progressieve’ burger en zijn mediaconsumptie weer (wederom in een ander land, het zal ook wel voor België kloppen zeker?). Zou u dat niet vergelijken met de ‘conservatieve’ burger? Denkt u dat deze zich als een monolithisch blok achter de Pallieter of Knack schaart? En is rechts ‘overal’ omdat Knack en Trends de vakbonden durven te bekritiseren? U haalt hierbij de overrepresentatie van ‘Rechtse’ opiniemakers uit uw broekzak. Wederom totaal uit de lucht gegrepen lijkt me, tenzij u dat statistisch kunt aantonen. Daar tegenover kan men wel een rits studies geven die aantonen dat journalisten en academici gemiddeld genomen eerder naar het progressieve kamp neigen. Het is een beetje ironisch om in een artikel enerzijds het gebrek aan wetenschappelijkheid van denktanks als Itinera te bekritiseren (een beschuldiging die het debat waard is), en anderzijds dan zelf met tal van loze veralgemeningen, halve waarheden en verdraaide feiten af te komen.
Verder vraag ik me ook af waar u de grens trekt tussen links en rechts? Is iedereen die een zekere affiniteit heeft met de vrije markt (al dan niet met herverdeling achteraf) niet-links? Dan heeft het gebrek aan zulke (beargumenteerbaar Marxistische) boodschappen eerder te maken met een evenredig gebrek aan opiniemakers die nog achter dat soort gedachtegoed staan, dan aan hun compatibiliteit met de wetmatigheden van de media. U had dit beter duidelijker afgebakend, want wie stelt dat ‘links’ enkel haar gading vindt in de marge van sociale mediasites, moet het waarschijnlijk over een zeer specifiek soort links hebben.
En de uiteindelijke samenvatting viel natuurlijk al te ruiken vanaf de eerste alinea. ‘Links’ heeft een prima boodschap maar weet het niet verkopen, ‘Rechts’ is ondoordacht maar weet de arme burger te beïnvloeden door slinkse manipulatie van de media. Het is dat soort zelfgenoegzaamheid, dat dogmatisch geloof in de absolute superioriteit van zijn eigen boodschap, dat ervoor zorgt dat de overtuigingskracht van die boodschap daalt.
Al bij al een intellectueel zeer magere tekst met uitzonderlijk weinig zelfreflectie. Ik twijfel er niet aan dat er ergens in het betoog een grond van waarheid moet schuilen, maar enige feitelijke onderbouwing lijkt dan wel een must.
26/12/2011 om 20:37
Wim V., ik las jouw esay graag. Het leerde me wat. Zo ivm sociale media. Ik deel jouw mening dat sociale media ongetwijfeld in staat zullen zijn de opinievorming de juiste kant te doen uitgaan. Als het al niet bezig is ( moeilijk onderzoek maar dat zegt mij mijn gutt-feeling).
Dat sluit dan wel naadloos aan met mijn gekende uitgeschreeuwde overtuiging in ‘68 : geen macht zonder verantwoordelijkheid. Na datum wordt dat dé ethiek, via de sociale media.
27/12/2011 om 02:31
Progressief/links is hij/zij die met een nieuw verhaal komt. Conservatief/rechts is hij/zij die oude dogma’s blijft herhalen, vast zit in wat was, en niets kan toevoegen.
Laat de zogenaamd ‘linkse’ partijen met iets nieuws komen, en ik beschouw ze opnieuw als progressief… Maar als alles wat ze kunnen doen is de oude standpunten te herkauwen in een veranderende wereld, dan zijn ze gewoon niet opgewassen tegen veranderingen, en dus verwaarloosbaar.
Waar is het nieuwe verhaal?? Het ‘linkse’ verhaal is complex, moeilijk uit te leggen, genuanceerd… Waarom? Omdat het een oud, achterhaald, en dus conservatief verhaal is, dat niet meer in onze wereld past?
Als ‘links’ wil overleven, moet het mijns inziens radicaler worden, en wat is daar eigenlijk mis mee? Rechts wordt ook alsmaar radicaler. Komaan, volop gaan met de indignado’s, met Occupy Wall Street, niet langer zoveel belang hechten aan onze groei (losers van SP.A!!), klimaatverandering in de top van de agenda voeren, interplanetaire solidariteit enz. ! De grote woorden en daden niet schuwen! Durven zeggen tegen de mensen dat ze niet in de eerste plaats met hun centjes bezig moeten zijn, maar met de toekomst van onze planeet. Durf het, zeg het!! Of ga tenonder.
27/12/2011 om 09:06
Het is onmiskenbaar zo dat Rechts beter inspeelt op deze veranderde context dan Links. Dit is niet nieuw en gebeurt niet alleen bij ons. In de Verenigde Staten wordt in Republikeinse denktanks al meer dan een half decennia gewerkt en geschaafd aan het neoliberale gedachtegoed? Maar mensen toch, de propaganda van rechts staat op het zelfde niveau als de reclame voor waspoeder en zeker in de V.S. Probleem is dat altijd wel mensen zijn die bepaald gedachtengoed graag horen, wat men gelooft toch wat men graag gelooft, achteraf kan men dan nog altijd zeggen” Wir haben es nicht gewusst”.
27/12/2011 om 19:59
Ik denk persoonlijk dat het niet zozeer een probleem van eenvoudige oplossingen of beter inspelen op de media is. Ik denk dat mensen gewoon steeds meer beginnen te beseffen dat de zogenaamde neutraliteit van de media hoogstens een mooie wensdroom is. Daarom zie je nu ook meer en meer op het internet kritische noten opkomen vanuit vanalle hoeken op sociale media en allerhande andere informatiekanalen… Ik denk dat dit in onze maatschappij vooral dan ook logisch is dat het even duurt voor iedereen zich daaraan heeft aangepast. Of rechts dit sneller doet als links laat ik in het midden. Ik beschouw me zelf namelijk niet gebonden door deze gedateerde principes en denk dat we beter ook veel hokjes en heilige huisjes zouden afbreken. Zelf heb ik reeds in een eigen opiniestuk geschreven dat de vakbonden hun macht verliezen ten opzichte van de denktanks… Of dit positief is voor onze maatschappij zal enkel de toekomst uitwijzen. Hierbij moet wel echter vermeld worden dat wij deze vorm geven en niet iemand anders, dus ontwaak allen burgers en besef dat u daadwerkelijk zoals time in 2006 zei de macht in handen heeft. Onthoud ook het citaat uit de film spider-man zeer goed “with great power comes great responsibility”
27/12/2011 om 21:10
Beste Mijnheer Vermeersch. Het is maar de vraag wat men verstaat onder progressief (links) en conservatief (rechts). Als U partijen (PS bvb) en vakbonden als progressief beschouwt (wat ze toch van zichzelf beweren), hoe komt het dan dat zij al hun kracht en invloed in de schaal werpen om alles bij het oude te houden. Aan geen enkel punt of komma van in het verleden gesloten akkoorden (aan vernieuwing toe of niet) mag geraakt worden. Alles moet bij het oude blijven, als de middelen niet meer voorhanden zijn moeten ze maar bij de “anderen” gezocht worden. Noemt U dit progressief denken ? Volgens mij is dat conservatisme op zijn smalst. Dat U dan degenen die de noodzaak inzien van aanpassen aan nieuwe omstandigheden en dat ook durven neerpennen als rechtse doodgravers beschouwt is de wereld op zijn kop. Eventjes de encyclopedie openslaan op “progressief ” zou nuttige informatie kunnen opleveren.
Nog een fijn 2012.
27/12/2011 om 22:05
Het probleem is NIET dat links zijn boodschap niet klaar en duidelijk kan formuleren: “Laat de rijken de crisis betalen”. Het probleem is dat links daarnaast niet, zoals rechts dat wel kan, een geloofwaardig verhaal kan opbouwen. De sovjets zijn immers failliet gegaan, terwijl de kapitalisten crisis na crisis rijker worden.
28/12/2011 om 05:05
Surf eens naar Visionair.nl - Geld creatie
Behalve voor “de ingewijden” van de monetaire - financiële wereld, zal er voor héél velen onder ons een quasi totaal onbekende wereld zal open gaan.
Eénmaal men begrijpt hoe en door wie geld gecreeërd wordt, en zeker hoe het zich helemaal uit het niets, tientallen keren “mag” vermenigvuldigen, zal men begrijpen waarom neoliberalisme het voortouw heeft, en dat ook tot elke prijs zo zal houden, ten koste van alles en iedereen.
We gaan ervan uit dat neoliberalisme “rechts” geïnspireerd is.
Maar ook “links” heeft het debat van dit “best bewaarde geheim van de wereld” nooit op scherp kunnen stellen, omdat, tot nader order, niemand een beter model kon bedenken. Ze hebben er, integendeel, geniepig aan meegedaan. Voorwaar, een schuldig verzuim!
Er zal een tweede ” Eeuw van de Verlichting” nodig zijn om de geesten wakker te schudden, en hopelijk zit die er aan te komen.
Reeds in 1790 sprak Mayer Amschel Rothschild ( zoon van Moses Bauer) de historische woorden:
“Laat mij het geld van een land creëren en controleren, dan kan het mij niet schelen wie de wetten maakt”.
Hoeft het gezegd, Rotschild was een bankier.
28/12/2011 om 22:33
Je hebt blijkbaar de recente bijdrage van Marc Devos van Itinera in dit forum niet gelezen.
29/12/2011 om 17:21
‘De simplismen van rechts’, en wat dan met de simplismen van links ? Frank Vandenbroucke was een man met ideeën, één van de weinige binnen SPA, maar hij werd bedankt voor bewezen diensten op het altaar van de macht. Dat u het woord progressief nog met links durft te linken is al een simplisme op zich…