De Vlaamse regering zoekt besparingen bij De Lijn. Simpel, laat tram en bus optimaal doorstromen en je bezuinig fors. Lagere exploitatie-, onderhouds- en energiekosten én hogere inkomsten dankzij een aantrekkelijkere en stipte dienstverlening. Al decennia wordt doorstroming beloofd. Buiten wat gerommel in de marge is er nog niets gebeurd.
Bij De Lijn kan inderdaad worden bespaard. Een bezuiniging bij uitstek is doorstroming. Daar profiteert iedereen van: de overheid, het bedrijf én de reiziger. Al in de jaren zeventig van de vorige eeuw pakte de toenmalige Maatschappij voor Intercommunaal Vervoer te Antwerpen (MIVA) uit met doorstromingsdossiers. In de autovriendelijke metropool werd, uiteraard, geen actie ondernomen. Veertig jaar later zijn de Antwerpse en ook Gentse trams nog steeds trams der traagheid.
Steve Stevaert, de grondlegger van het gratis vervoer en de lage tarieven, was een enthousiast voorstander van doorstroming. Als minister kon hij niets forceren, al was hij ook verantwoordelijk voor de wegen. Zijn opvolgers kregen evenmin iets klaar. En Hilde Crevits blijkt evenmin greep te hebben op het Agentschap Wegen en Verkeer, het eigenzinnige clubje van kortzichtige ingenieurs. AWV denk alleen in functie van de autolobby. Wat in Duitsland, Zwitserland en zelfs Frankrijk kan, is in Vlaanderen blijkbaar onmogelijk.
Dienstverlening
De Lijn zal derhalve opnieuw moeten snoeien in haar dienstverlening. En die is, zeker in de grote steden en verstedelijkte gebieden, vaak ver van ideaal. Toegegeven, op het platteland – voor zo ver dat nog bestaat – zijn heel zwakke lijnen. Hier ligt samenwerking met taxibedrijven voor de hand.
In Antwerpen en Gent had De Lijn al jaren kunnen besparen op de exploitatiekosten indien tijdig was geïnvesteerd in de vernieuwing van de tramvloot en vooral in trams met grote capaciteit.
De Antwerpse trams zijn gemiddeld meer dan 33 jaar oud. Liefst 28 trams zijn de vijftig gepasseerd en zouden volgens een Vlaams decreet niet meer mogen rijden. Het aantal vijftigers stijgt binnenkort met 22.
Te lage tarieven
Dat stemt tot nadenken. Intussen wil Vlaanderen, tegen beter weten in, een peperdure sneltramverbinding tussen Hasselt en Maastricht realiseren. Zouden we niet eerst zorgen dat wat bestaat perfect functioneert? Dat is al een hele klus. Overigens had de Vlaamse overheid het geld dat in het verleden aan lage tarieven en gratis vervoer werd besteed, beter voor investeringen aangewend.
De zorgwekkende kostendekkingsgraad moet in ieder geval omhoog. Een aanpassing van de te lage tarieven lijkt onvermijdelijk. Bij de over het algemeen matige tariefaanpassing op 1 februari zet De Lijn al een eerste stap.
Zestigplussers zullen voortaan 25% meer voor hun abonnement moeten betalen. Overigens moeten alle tarieven kritisch worden doorgelicht. Voor 1,5 euro door heel Vlaanderen reizen, lijkt ons onhoudbaar. Zeker niet als je de gewenste tariefintegratie met de trein wil realiseren.
Wél moet De Lijn vasthouden aan haar uitstekende verkoopstrategie: dure tickets bij de bestuurder, goedkopere in de voorverkoop.
Gratis
Moeten alle 65-plussers in Vlaanderen per se gratis met tram en bus blijven rijden? Sinds 1 januari 2008 werden 1.394.411 gratis kaartjes voor 65+’ers in omloop gebracht. Uit een onderzoek is gebleken dat 59% van de 65-plussers haar/zijn kaartje in 2011 heeft gebruikt. Een goed resultaat.
Eind 2012 verstrijkt de geldigheid van de gratis abonnementen. Ze worden vervangen door een chipkaartje. In Brussel is het chipkaartje of Mobibkaart al ingevoerd. 65-plussers betalen daar een waarborg van 5 euro voor. Terecht.
Gaat De Lijn naar alle 65-plussers een duur chipkaartje sturen? Dat zou pure geldverspilling zijn. 41% gebruikt het kaartje niet. In Wallonië was men destijds verstandiger. De 65-plusser die gratis met de bus wil reizen, moet een kaartje aanvragen. Zo hoort het.
Overigens, wie een normaal pensioen heeft, kan best 50 euro per jaar - dat is nog geen 14 eurocent per dag - betalen om met tram en bus te rijden. Nogal wat gepensioneerden verdienen meer dan werkenden. En geef mensen met een laag pensioen een gratis kaartje. Dat is sociaal beleid. Eén gepensioneerde op de vier leeft in armoede!
Vijftig euro voor een jaarabonnement voor tram en bus. Ook dat zal, net als het gratis vervoer in de tijd van Steve Stevaert, in het buitenland opzien baren. En op het administratieve waterhoofd in Mechelen kan ook worden bespaard. Of is dat net als gratis een heilig huisje?
Herman Welter
(Journalist, volgt sinds 1964 de ontwikkelingen bij de spoorwegen en het stads- en streekvervoer in binnen- en buitenland. Redacteur bij het Nederlandse vakblad Magazine Personenvervoer)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees de gewijzigde regels - mod
10/01/2012 om 17:11
Mr Welter, op welke basis komt U op 50 euro per jaar voor gepensioneerden?
Wanneer U spreekt over een op vier gepensioneerden die in armoede leven, waar ga je dan de grens leggen tov wie moet betalen en wie niet?
Hoe ga je mensen met een klein pensioentje, maar met verschillende eigendommen die verhuurd worden, beoordelen?
Wat doe je met de massa mensen die ik nooit zie betalen of een geldig dokument toont?
Mr Welter, graag wat dieper ingaan op de problematiek van openbaar vervoer aub.
10/01/2012 om 17:21
‘t is zoals met vele cadeautjes..geen lange termijnvisie wat het kostenplaatje betreft . Geen enkele senior die er naar vroeg maar het toch kreeg.
Ik ben er zeker van dat niemand er iets op tegen zal hebben om voor een schappelijk bedrag gebruik te maken van de diensten van de lijn, maar wel rekening houdend met de soms erg lage pensioenen van sommigen onder hen. Om hen niet in een isolement te jagen mag het zeker gratis.
Dit geldt ook voor mensen die onder de armoedegrens leven !!
10/01/2012 om 17:28
In plaats van gratis rijden, waarom geen jaarabonnement van 25 euro aanbieden aan de 65+’ers
Dat zal de kas ook deugd doe en is waarschijnlijk voor iedereen aanvaardbaar
10/01/2012 om 18:18
Dat we het openbaar vervoer gebruiken is goed, maar dat kan ook gestimuleerd worden door het rjden met de auto, zelfs het hebben van een auto, duurder te maken. Maar 65-plussers hebben vaak meer geld dan beginnende koppels of alleenstaanden; om nog maar te zwijgen van chronisch zieken die hoge kosten hebben en een klein inkomen -laat men sociaal en ecologisch redeneren en de bemiddelde 65-plusser laten betalen voor het opnebaar vervoer!
10/01/2012 om 18:50
Het is mij een raadsel dat nog geen enkele partij Herman Welter als adviseur openbaar vervoer heeft aangetrokken of tot hun vertegenwoordiger in de raad van bestuur van de NMBS of De Lijn heeft benoemd.
10/01/2012 om 19:27
Mijnheer Welter, u vergeet één belangrijke zaak, het massaal “zwart” rijden op tram en bus, vooral in Antwerpen en Brussel.
Sinds 10 jaar neem ik regelmatig tram 12, in Antwerpen, een moeilijke lijn ja, nooit een controleur gezien.
Ik ben mild voor de controleurs, ik begrijp dat ze niet meer gemotiveerd zijn om de “moeilijke” lijnen te controleren. Het “zwart” rijden is zo massaal, en administratief is het een hele klus, illegalen of asielzoekers, op te schrijven en hen een PV “te bezorgen”..
Dus dan maar liever de gemakkelijke lijnen controleren, waarvan men op voorhand weet dat de oogst karig zal zijn, en dus voor minder papierwerk zal zorgen.
10/01/2012 om 19:38
Ganse discussies hierover worden verpest door banaliteiten:
- 5O € per jaar is 4,25 € per maand
- 1,4 miljoen gepensioneerden betalen de ganse maand niets
- een groot aantal gepensioneerden heeft een laag (belastbaar) inkomen
- er zijn er die laag pensioen (gekend), hoge huurgelden(gekend via kadaster) en hoge renten (hopelijk gekend via beurstaks of opheffen bakgeheim, op z’n minst over spaarboekjes en aandlen) krijgen
- er zijn kaderbedienden en lagere bedienden, maak een odnerscheid over werk-woonabonnement
- er zijn vooral vandaag computers, SIS- en identiteitskaarten en andere info die toegang geven over gegevens
Geef dan het openbaar vervoer (Lijn, NMBS, edgl.) toegang hiertoe om juist te bepalen in welke (sociale) categorie de betrokkene is, dus welk (al dan niet sociaal) tarief ze moeten aanrekenen.
10/01/2012 om 20:39
Beste Herman,
Doorstroming in Antwerpen is zo goed als onbestaande, het gebeurt dat een tram/bus vertrekt aan het ene stoplicht en 150m verder voor het volgende stoplicht staat. Dus op dat vlak kan er inderdaad al serieus bespaard worden. Waarom de bussen in de avond en ochtendspits intra en/ of extramuros laten rijden? Investeer in grotere trams en een hogere frequentie van die trams, zodat je de bussen aan de stadsrand kan laten stoppen en passagiers laten overstappen op een tram. Nu zie je al te vaak (lege) bussen staan aanschuiven stad in / uitwaarts…
10/01/2012 om 21:13
Het hangt er natuurlijk van af waar je prioriteiten liggen. Iedere auto minder is een absolute winst op zoveel vlakken, dat ik niet begrijp dat dit niet mee becijferd wordt.
Niet alleen de ouderen mogen voor mijn part gratis rijden, laat alle jongeren ook gratis rijden. Zo kweek je goede gewoonten. En schaf dat gratis niet af zodra ze 18 zijn, maar laat het nog een paar jaar lopen, zodat ze een incentive hebben om niet meteen een auto te kopen. Als we dan toch koploper belastingen willen zijn, laten we het dan doen opbrengen, verdorie.
Ik rij zelf graag genoeg met de auto, maar tram, trein, fiets en de voetjes zijn vaak echt wel het betere alternatief.
Daarop als overheid gaan bezuinigen is in feite geld wegsmijten.
10/01/2012 om 23:57
Ik vind trams vreselijke dingen. Ze kunnen niet uitwijken, hebben een lange remafstand en zijn dus onveilig (cf. doden onder de kusttram) en de kabels erboven verpesten het uitzicht in veel van onze middeleeuwse steden. Weg met de tram, gewoon bussen (eventueel elektrische) op de tramstroken.
11/01/2012 om 00:57
Het uitgangspunt van Steve Stevaert destijds was verkeerd: iedereen heeft recht op mobiliteit. Dertig, veertig jaar geleden werden in Vlaanderen “massaal” zwembaden, culturele centra enz. gebouwd. Cultuur bij de mensen brengen. Die infrastructuur is er, maar wordt ze wel voldoende benut. Hetzelfde toneelstuk opgevoerd in Antwerpen is blijkb aar waardevoller dan dat in Veurne. Als wij alles kunnern betalen is voor mij alles OK. Vandaag zijn de tijden veranderd: niets is nog gratis want alle goederen en diensten hebben een prductieprijs. De individuele participatie in die prijs kan verschillen maar iedereen moet een bijdrage leveren, hoe minimaal en symbolisch ook. Ook de zogenaamde niet-geprivilegieerden. Want, dat hebben we intussen ook wel geleerd: wat gratis is wordt meestal onvoldoende geapprecieerd.
11/01/2012 om 10:46
Blijkbaar is het onbekend aan de brede massa dat de lijn jaarabonnementen aanbiedt aan 32 euro (voorheen 30 euro) aan mensen met een omnio-statuut (het vroegere WIGW) of mensen met een leefloon of inkomensgarantie.
Deze sterk verminderde prijs (mijn laatse jaarabonnement kost 219 euro) voor mensen met een verlaagd inkomen is dus al realiteit.
Er kan dus wel nog gediscussieerd worden waar de inkostengrens ligt, maar men moet de Lijn ook niet verwijten geen oog te hebben voor sociaal zwakkeren.
De heer Welter moet dit toch weten. Waarom wordt dit belangrijk argument dan niet aangehaald ?
11/01/2012 om 10:56
Het moest er weeral eens uit, “Nogal wat gepensioneerden verdienen meer dan werkenden” en “Moeten alle 65-plussers in Vlaanderen per se gratis met tram en bus blijven rijden?”. Niet te geloven zeg, hoe de economisch actieve bevolking met zulke uitlatingen dagelijks tegen de gepensioneerden wordt opgezet. Over 65-plussers wordt vandaag uitsluitend nog gesproken in termen van kostenbeheersing.
Geregeld staan in kranten en opiniebladen zeer discriminerende berichten over wat ‘de grijze plaag’ wordt genoemd. De 65-plussers worden daarin afgeschilderd als zelfzuchtige, maatschappelijke nietsnutten die onbeschaamd potverteren ‘dankzij zeeën van tijd’ en een tot ‘de dood gegarandeerd inkomen’.U ziet maar meneer Welter, de clash of the generations steekt zo van wal.
Moeten de gepensioneerden nu in de tegenaanval en vragen om het gratis onderwijs in vraag stellen? Overigens, wie een normaal loon heeft, kan toch best zelf het onderwijs van zijn kind betalen zeker. Of moeten de gepensioneerden nu de kinderbijslag in vraag stellen? Overigens, wie een normaal loon heeft, hoeft toch geen kinderbijslag voor zijn kind zeker. U ziet maar meneer Welter, de clash of the generations steekt zo van wal. Misschien toch maar eens het boek lezen van Hugo De Ridder ” Het ultieme transfer”. Van het tegen elkaar opzetten van mensen is er nog geen enkele samenleving beter van geworden, individuen wel, maar dan wel kortstondig.
11/01/2012 om 11:08
Zoals steeds, wordt de zwakste schakel in de samenleving aangepakt.
Dat is het gemakkelijkst voor luie journalisten die à priori ook een blogje willen schrijven. Het is is tegenwoordig “‘cool” om senioren bij het grof huisvuil te zetten.
Alles en iedereen die wiens kas leeg is, hoofdzakelijk te wijten aan eigen klunsen en onkunden, zijn van oordeel dat senioren de aangewezen daders zijn.
Misschien wil de geachte journalis Herman Welter liever een éénmalige gratis levering cyaankali pilletjes voor 65plussers ter beschikking laten stelllen, om op die manier een “snel een te dure en onproductieve schakel” uit het “productieproces” te verwijderen? Dat zou nog eens een oplossing zijn, niet?
Op die wijze kan hij de nieuwe co2 taks op zijn bmw en extra voordelige pensioenregeling voor prutsjournalisten in eigen zak steken.
Anderzijds, volledig akkoord met de visionairs die pleiten voor echt openbaar vervoer, en bovendien gratis voor iedereen. Dat zou pas millieu en mobiliteitsvriendelijk zijn.
De hype en het kortzichtige beleid over electrische auto’s zullen de mobiliteit en wegeninfrastructuur absoluut niet ten goede komen, ondanks al de idiote prullaria die daarover gespuit wordt.
11/01/2012 om 11:10
2 opmerkingen:
- als ik in de tram zit zie ik altijd massaal veel mensen opstappen waarvan ik denk: “die zal wel een abonnement hebben zeker?”.
- ik heb nog nooit kunnen ervaren dat het openbaar vervoer mij naar mijn werkplek brengt. Van dorpskern naar dorpskern kan wel. Naar het industriegebierd of de KMO-zone kon niet wegens niet bediende locatie. Dan maar met de auto…
Als ik nu hoor dat ik weer meer zou moeten gaan betalen omdat de kostendekking zo laag is, ben ik ontgoocheld, verontwaardigd en kwaad. Maar ja, ik behoor tot de middenklasse, dus het zal er wel bij kunnen zeker?
11/01/2012 om 12:04
Openbaar vervoer werkt niet. Doorstrooming verbeteren laat me niet lachen (tenzij men ondergronds gaat), grotere trams/bussen laat me niet lachen. Bus kan nu al amper de straten doorrijden ook al krijgen ze overal een eigen strook of zelfs bedding. Het openbaar vervoer is nu al de grootste slokop in rijstroken in verhouding met het gebruik ervan (nuttig gebruik verre van).
Neen openbaar vervoer is weggegooid geld zolang men er niet absolute voor gaat. En in Belgie doen we toch altijd maar half werk. Beter heel die maatschappij opheffen en de taxi bedrijven subsidieren. De lijnbussen verkopen aan scholen/bedrijven die dan gerichter te werk kunnen gaan. En de beddings terug aan de auto of fietser geven.
11/01/2012 om 12:29
Als men het al of niet bekomen van een ‘Gratis pas voor gepensioneerde’ laat afhangen van belastingsafrekening is de zaak toch opgelost.
11/01/2012 om 14:54
Volledig akkoord met dhr Welter,inderdaad ,alle tarieven dienen onder de loepe genomen en herbekeken,zo ook de goedkope tickets voor de journalisten niet vergeten (rijden volgens nmbs tickets on line voor 7€ ht Antw-Brussel in 1e kl terwijl een gewone sterveling daar 22€ voor dient te betalen)
11/01/2012 om 16:09
Mogen we dhr Welter eraan herinneren dat elke Vlaming reeds voor 150€ per jaar subsidies betaalt aan de lijn en dat elke Vlaming nuchter genoeg is om te begrijpen dat gratis niet bestaat en er bij mijn weten ook nooit gevraagd is om gratis transport.
Het is dus normaal dat iedereen betaalt, dat dit gecontroleerd wordt, zodat zwartrijders gepakt worden.
In ruil moet er vlot openbaar vervoer zijn, op de plaats waar er voldoende vraag naar is, en dit aan zeer betaalbare prijs.
Als men het normaal vindt dat de vervuiler betaalt, dan ook de gebruiker van het openbaar vervoer.
Gratis is niets waard, dat wordt misbruikt en niet gewaardeerd. Men moet dus stoppen met ons gratis diensten (vervoer, water, electriciteit) op te dringen.
Openbaar vervoer moet kostendekkend zijn en zeer goed georganiseerd.
Wie nu zich niet kan verplaatsen met openbaar vervoer (mensen op het platteland) betaalt dubbel via subsidies en via autokosten.
11/01/2012 om 17:40
Het gewone netabonnement bij de Lijn is nu spotgoedkoop. De prijs vandaag is € 232,00 voor een volledig jaar op alle lijnen van De Lijn.
Ergens in het midden van de jaren ‘90 van vorige eeuw betaalde ik Bef 13.400 (omgerekend € 332,18) voor een “voorstadabonnement” in Antwerpen. Dit abonnement was slechts geldig op één lijn in de stad Antwerpen. Wanneer we dit bedrag verhogen met 15 jaar indexatie aan 2% (zeer mild) dan komen we tot een huidige prijs van € 447,07 ofwel haast het dubbele van de huidige prijs voor een netabonnement. Een indexatie aan 3% geeft € 517,53.
Dus aan alle klagers: wees blij met je goedkoop abonnement.
En een klein advies aan de lijn: pak alle zwartrijders zonder onderscheid zeer hard aan.
En voor de gepensioneerden: wil je met de tram of bus rijden, betaal dan € 50,00 dat is heel redelijk en wees blij.
Ter info: ik ben zelf 64 en rij gemiddeld 4 maal per week met de tram.
11/01/2012 om 17:40
Maak het simpel, geen uitzonderingen vanaf 6 jaar
Iedereen, maar dan ook iedereen betaald (vanaf 6)
Abonnementen zo goedkoop mogelijk, zodat de meeste mensen hiervan gebruik kunnen maken
Voor zij die slechts sporadisch gebruik maken van het openbaar vervoer mag het wel iets duurder gemaakt worden
11/01/2012 om 18:52
De “rijke” 65 plussers wel natuurlijk. Men kan dat via de belastingbrief nauwkeurig bepalen. Vijfenzestigers met een “onfatsoenlijk “pensioen ook .. Eindelijk is de “gratis” ballon doorprikt. Gratis bestaat niet. - voor de zon wel.
12/01/2012 om 00:16
Zou een 65plussser er bezwaar bij hebben jaarlijks 25 euro te moeten betalen?
Ik denk wel dat men enkele weinig pijnlijke maatregelen kan nemen om de kostendekking wat op te krikken.
12/01/2012 om 11:21
iedereen gratis met de bus / tram maar de kosten worden via de belastingen door iedereen gedragen naar financiele draagkracht … zo is het probleem van de zwartrijders opgelost worden de controleurs veiligheidsagenten en zo zijn we weer een stapje dichter bij het socialisme .
12/01/2012 om 14:54
en waarom niet zoals bij de NMBS voor gepensioneerden pas gratis/goedkoper maken vanaf 9u ’s morgens? Dat vind ik toch een mooie tussenoplossing. Voor de rest: dhr Welter kent wel degelijk heel wat van het openbaar vervoer in België. En ik ga niet mee doen met de klagers…
17/01/2012 om 11:21
Gratis bestaat niet, alles heeft zijn prijs. Dus laat de verantwoordelijken berekenen wat elk van de (zogezegd) vele miljoene reizigers moet betalen en dit tarief aan iedereen opleggen.
En de echte behoeftigen dan, of de sociale dienstverlenng van het openbaar vervoer?
Dit mag niet via leeftijd bepaald worden, maar volgens echte behoefte. Zo zou elke steuntrekker of OCMW-klant automatisch korting of een gratis abonnement moeten krijgen. Deze steun moet de overheid dan aan de vervoersmaatschappijen bijbetalen.
Daar staat tegenover dat vervoersmaatschappijen beter op het woon-werkverkeer moeten inspelen. Vele industriezones worden niet bijvoorbeeld bediend. En zwartrijders mogen niet eens een voet op tram, trein of bus kunnen zetten. Betalen aan de deur is het advies, liefst electronisch.