Volgens het huidige decreet mag maximum 10% van de vakken in de bachelors in “een andere taal dan het Nederlands” worden aangeboden. Deze andere taal is meestal het Engels. Het nieuwe decreet (maar dat is er nog steeds niet) komt neer op een ‘versoepeling’ tot 15% in de bachelors. In de masters kan dit oplopen tot 50%. Sommige programma’s zijn nu al helemaal in het Engels, maar die zijn bedoeld voor specifieke groepen van studenten (bv studenten uit ontwikkelingslanden). Is de voorgestelde versoepeling een stap in de goede richting? Misschien wel, maar het had best meer mogen zijn. Vlaanderen dreigt de boot te missen.
Andere landen zoals Nederland, Duitsland of Zweden bieden veel meer vakken in het Engels aan, waardoor zij ook veel meer internationale studenten en docenten aantrekken en ook uitsturen. English sells, wat een economische noodzakelijkheid is in een commercialiserend onderwijslandschap. Dit gaat niet noodzakelijk ten koste van de kwaliteit (wat vaak beweerd wordt), want m.n. Nederlandse universiteiten scoren bijzonder goed in internationale rankings. En al is het belang van deze rankings relatief, het is wel iets waar internationaal rekening mee wordt gehouden.
Waarom Engels?
Het Engels is de global lingua franca, ook in het hoger onderwijs. Dat kun je betreuren, maar het is wel de realiteit. Je kunt je dus beter afvragen hoe je daar mee omgaat in plaats van je er verder tegen te verzetten. Het hoger onderwijs wordt ook steeds internationaler georganiseerd en dan heb je een gemeenschappelijke taal nodig.
Je kunt van buitenlandse studenten (of van Vlaamse studenten die in het buitenland gaan studeren) niet verwachten dat ze op enkele maanden tijd de taal van hun gastland op academisch niveau leren beheersen, behalve als daar een specifieke reden toe bestaat (bv studenten taalkunde).
De keuze voor het Engels als gemeenschappelijke taal ligt dan ook voor de hand. Voor de meeste studenten is het Engels trouwens geen ‘vreemde’ taal meer, maar de tweede taal waarmee ze zijn opgegroeid. Engels hebben ze niet alleen geleerd op school, maar ook via de media etc. Overigens komen studenten wel in contact met de taal van hun gastland, en in het beste geval willen ze die taal ook leren. Onlangs vertelde een studente uit Congo mij (in het Engels, jawel) dat zij nu ook graag Nederlands wilde leren.
Een bedreiging voor het Nederlands?
Het Engels is gėėn bedreiging voor het Nederlands, zoals vaak wordt beweerd. In een internationale context wordt het Engels weliswaar steeds belangrijker, maar het Nederlands zal heus niet verdwijnen, ook niet als academische taal (bv als contacttaal tussen Nederlandstalige studenten en docenten, al publiceren die hun artikels wel meestal in hun Engels). Overigens: het gebruik van het Nederlands in Vlaanderen is nog nooit zo ‘vanzelfsprekend’ geweest als vandaag. Dat was nauwelijks een generatie geleden wel anders. Voor de oudere generaties ligt de taalstrijd nog vers in het geheugen, maar voor de jongeren is dit… geschiedenis.
De emotie waarmee de discussie over het Engels wordt gevoerd heeft veel te maken met de complexe taalgeschiedenis van dit land en met de 19de eeuwse koppeling tussen taal en identiteit (zoals in “de taal is gans het volk”). Ook vandaag nog wordt de Vlaamse identiteit vaak verengd tot het Nederlands, terwijl het net de meertaligheid is die kenmerkend is voor Vlaanderen. In die zin maakt dus ook het Engels deel uit van de Vlaamse identiteit (Vlaamse studenten voelen dit inderdaad zo aan). Identiteit is trouwens mėėr dan taal, en bovendien is het een dynamisch en geen statisch gegeven.
‘Goed Engels’
Zijn er dan geen problemen met het Engels? Toch wel, maar die kunnen worden opgelost. Studenten klagen (terecht!) over het Engels van hun docenten, en het Engels van de studenten is ook allesbehalve schitterend. Taalbegeleiding is dan ook noodzakelijk (bv hoe leer ik doceren in het Engels, hoe schrijf ik een paper in het Engels?), maar helaas wordt hier nog steeds te weinig in geïnvesteerd. Overigens is taalbegeleiding niet enkel voor het Engels een must, maar ook voor het Nederlands.
De kwaliteit van het Engels is dus wel een probleem. Anderzijds moeten we ons ook afvragen wat we precies bedoelen met ‘goed Engels’. De meeste mensen (en dus ook nogal wat taalkundigen) vinden nog altijd dat het referentiepunt voor goed Engels de native speaker is, al is dat eigenlijk een problematisch concept. Het is niet omdat iemand Engelstalig is, dat hij/zij ook goed Engels kent. Je gaat beter uit van de expert speaker, en dat kan even goed een Nederlandstalige zijn. Native speakers zijn meestal ook niet de beste docenten Engels. In een internationale context worden Britten of Amerikanen vaak het minst goed begrepen, o.a. omdat ze geen rekening houden met hun niet-Engelstalige toehoorders. Uit onderzoek blijkt bv dat het Engels van Nederlandstaligen internationaal vaak beter begrepen wordt dan het Engels van Engelstaligen… We moeten dus niet zo denigrerend doen over het ‘slechte Engels’ van Nederlanders en Vlamingen. Op congressen brengen zij het er meestal behoorlijk van af, maar dat wil nog niet zeggen dat ze ook goed kunnen doceren in het Engels (wat een essentieel andere vaardigheid is dan het presenteren van een paper op een congres).
Engels als lingua franca
Het Engels krijgt er wellicht een nieuwe variant bij: het ELF (English as a Lingua Franca). Deze variant van het Engels is bedoeld voor gebruik in een internationale context. De normen zullen niet langer exclusief bepaald worden door native speakers, maar door alle gebruikers van het Engels. Wie in het buitenland heeft gestudeerd (niet noodzakelijk in een Engelstalig land), heeft daar meestal behoorlijk leren functioneren in het Engels, al was het maar omdat dat nu eenmaal de ‘Erasmus-taal’ is. Dat is niet altijd ‘goed Engels’ volgens de oude regels, maar het is wel functioneel Engels. De toekomst zal uitwijzen of het ook een echt nieuwe variant wordt.
Ik pleit dus niet voor een ‘verengelsing’ van het hoger onderwijs (dat zou impliceren dat het Nederlands verdwijnt), maar voor een functioneel gebruik van de enige gemeenschappelijke taal die we rijk zijn in de wereld, en die we ook niet langer kunnen beschouwen als de taal van alleen maar de native speakers. Het Engels is de taal van iedereen, en daarnaast heeft iedereen ook nog zijn/haar eigen taal, talen en taalvariëteiten. Mooi toch, die taaldiversiteit?
Frank van Splunder
(De auteur is PhD in Applied Linguistics aan de Lancaster University en docent Engels aan de Universiteit Antwerpen)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod
13/01/2012 om 18:10
Bravo! Eindelijk ook in de academische wereld wat druk om op een gezonde manier met Engels om te gaan, in plaats van al dat geforceerd protectionistisch gedoe van de Vlaamse regering.
Ik herinner me nog levendig een examen waarbij talloze vragen gesteld werden over een “uitbatingssysteem”. Heeft me een half uur geduurd eer ik door had dat dit de Nederlandse vertaling was voor “operating system”, “OS”. De prof mocht tijdens de lessen spreken als hij wou, maar werd geforceerd iedere Engelse term naar het Nederlands te vertalen op zijn examen. Met als resultaat geforceerd Nederlands. En 100 studenten die daar kop nog staart aan konden vinden, en dachten dat ze in een slechte komedie terechtgekomen waren.
Het niveau van het Engels is zelfs geen al te groot probleem. Ons Engels is al pakken beter te verstaan dan dat van de gemiddelde Chinees. In het bedrijfsleven zal men hoe dan ook moeten leren omgaan met gebroken Engels, en met de verscheidenheid aan dialecten die die taal rijk is zoals Schots en Indisch. Onderdompeling daarin is de beste manier om het te leren, en dat leren gebeurt best tijdens de studie en niet als het kalf al verdronken is. Aan de student om te leren een vraag te stellen als hij het niet begrijpt.
Misschien mogen Vlaamse universiteiten binnenkort, als hier nu eens een drukkingsbeweging van gemaakt wordt, eindelijk ook overgaan tot het recruteren van bvb Amerikaanse of Engelse top-vorsers als docenten. Kunnen we net als de Nederlanders onze uniefs terug op de kaart zetten.
13/01/2012 om 18:21
De sterkte van de Vlaming is altijd zijn meertaligheid geweest.
Dat we daarom het onderwijs moeten verengelsen betwijfel ik ten zeerste.
Een moeilijke materie zich eigen maken en dan nog in een andere taal is echt de zaken onnodig ingewikkeld maken.
Hoe men het keert of draait de de verengelsing gaat ten koste van de kwaliteit van het onderwijs.
Binnenkort studeert men geneeskunde in het Engels om later toch Nederlandstalige patiënten te verzorgen.
13/01/2012 om 19:46
Meer engels in het onderwijs is onafwendbaar en het toch proberen tegen te houden is ronduit dom.
De academische wereld gebruikt immers het engels over de ganse wereld. Dat is vandaag al zo.
Dat wil niet zeggen dat een arts alleen maar in het engels moet les krijgen. Natuurlijk moet hij zijn patienten kunnen bedienen
in het nederlands, maar al zijn vakliteraruur zal wel in het engels zijn.
Als je de verengelsing niet aanvaard, dan gaat het niveau onmiddellijk achteruit, want je hebt geen toegang tot de beste boeken, professoren, … kortom tot de beste kennis, want je hebt alleen toegang tot kennis beschikbaar in de lokale taal (het nederlands).
Vlaanderen moet de verengelsing zo snel mogelijk omarmen (wat het trouwens de facto al doet) en er gebruik van maken om zijn kennis te exporteren en studenten te importeren.
Landen waar een belangrijke taal wordt gesproken, zoals in frankijk, duitsland, italie hebben een grote handicap omdat ze nog geloven dat ze het in hun lokale taal kunnen doen. De ratings van hun universiteiten is dan ook bijna altijd opmerkelijk laag.
Nu kan je veel zeggen over deze ratings, maar ze bestaan wel en je kan er beter niet tegen vechten want dat helpt niet.
Het engels als lingua franca in de academische wereld, maar ook in de zakenwereld is een feit.
13/01/2012 om 19:53
Ik vind dat de auteur heel vaak heel erg kort door de bocht gaat. Geen van zijn argumenten verandert mijn mening dat onderricht in het Engels overbodig is. Heel wat van de vakliteratuur is in het Engels (of een andere ‘grote’ taal). Dat volstaat ruimschoots om de doelen te bereiken, die de auteur bereiken wil, zonder de nefaste gevolgen van zijn methodiek.
13/01/2012 om 20:05
De sterkte van de Vlaming is of was inderdaad zijn meertaligheid.
De kennis van het Nederlands is bij de huidige generatie studenten, leerlingen en zelfs docenten van een bewezen laag niveau. De kennis van een eigen moedertaal (grammatica en woordenschat) is nochtans een voorwaarde om andere talen aan te leren .
De prioriteit is de kennis van een eerste taal.
Zolang deze voorwaarde niet vervuld is, zullen ze ook geen andere talen, Frans en Engels bijvoorbeeld, kunnen verwerven.
Slecht Engels naast slecht Nederlands moet dus zeker vermeden worden.
13/01/2012 om 20:27
@Leen
De Engelse taal domineert in de wetenschappelijke wereld. Boeken en papers worden bijna altijd in het Engels geschreven. Wetenschappelijke presentaties worden eveneens in de Engelse taal gegeven. Veel vaktermen zijn ook Engelstalig. Je wordt simpelweg ondergedompeld in die taal. Het is daarom vaak eenvoudiger om in het Engels te denken en te discussiëren. Een gebrekkige kennis van het Engels is een grotere bedreiging voor de kwaliteit van je studie dan die enkele Engelstalige vakken.
Het gebruik van Engels aan de universiteit werkt prima in Nederland en tijdens de koffiepauze wordt daar toch in het Nederlands over Ajax en PSV gediscussieerd. Buitenlanders worden aangemoedigd om Nederlands te leren en daar gaan ze gretig op in. Die verscheidenheid aan talen en culturen is een verrijking. Halsstarrig aan het Vlaams vasthouden is stilstaan om uiteindelijk achteruit te gaan.
13/01/2012 om 22:48
Als relatief kleine taalgemeenschap is het sowieso al moeilijk om op te boksen tegen grotere taalblokken als het Engels, Duits of Frans. Het is nu eenmaal begrijpelijk dat, bijvoorbeeld een onderzoeker, eerder geneigd is te immigreren naar een grote taalgemeenschap vanwege het grotere aantal mogelijkheden qua onderzoeksposities en arbeidsmarkt. Daarom denk ik dat het toenemend belang van het Engels op master niveau een positieve evolutie is. Als je wilt dat mensen in contact komen met de Nederlandse taal en cultuur moet je ze in de eerste plaats naar Vlaanderen zien te krijgen.
Als Belg in Zwitserland is het mij vrij duidelijk dat het Nederlands niet meteen zal verdwijnen. Het Nederlands is zo diep vervlochten in het cultureel erfgoed dat verdwijnen bijna uitgesloten is. Het kunnen praten zonder te hoeven zoeken naar je woorden wordt in Vlaanderen ondergewaardeerd.
Als ik hier eens rond mij hoor, dan hoor ik dagelijks wel 5 verschillende talen. Engels wordt dan eerder als een soort standaardtaal beschouwd, die inderdaad niet altijd perfect beheerst wordt. Ik denk dat het hebben van een gemeenschappelijke standaardtaal juist kansen geeft aan het behoud van kleinere talen.
13/01/2012 om 23:39
Het gaat niet om overbodig zijn, maar om essentieel zijn.
We moeten eindelijk het voordeel zien van studenten die een jaartje elders gestudeerd hebben, afgestudeerden die de wijde werled intrekken en andere culturen die hier komen ‘een jaartje’ studeren.
En dan is vlot een andere taal verstaan, les kunnen volgen en je in die zin kunnen uitdrukken in een andere taal, essentieel.
Wat mij betreft zou dat jaartje elders een verplicht onderdeel zijn voor vele afstudeerrichtingen. Wie een jaar gaat feesten in een plaats die daarvoor gekend staat, heeft dat ook op zijn CV. Maar wie dat jaar een inspanning levert en gaat studeren aan een gerenomeerde unief, die heeft een extra glans op zijn papiertje.
In het extreme geval dat we zouden kunnen claimen dat onze uniefs het allerbeste onderwijs en onderzoek zouden afleveren, dan was het overbodig. Maar daar zijn we lang niet …
14/01/2012 om 11:06
Ooit was er “Leuven Vlaams” gewoon het recht om in eigen taal onderwezen te worden. Als er voldoende respect voor het Nederlands zou zijn dan lijk het me logisch dat er goed Nederlandstalig hoger onderwijs is. Anderstaligen zijn ook in staat Nederlands te leren. Als Vlamingen zo goed zijn als ze beweren dan hoeven ze zich niet te schamen om zich in het Nederlands uit te drukken. Het lijkt me ook essentieel dat iedereen binnen zijn vakgebied de courante terminologie gebruikt ook al zitten daar anderstalige uitdrukkingen tussen (en dat hoeft niet noodzakelijk Engels te zijn).
Ik heb er geen probleem me als men andere talen aanbied maar dan naast het Nederlands en niet er vervanging van het Nederlands. Onderwijs in Vlaanderen is in de eerste plaats voor Vlamingen of niet soms ?
14/01/2012 om 12:03
Het hoger onderwijs nog meer verengelsen zal ongetwijfeld het gebruik v/h NL aantasten.
Een programma 50% i/h NL en 50% i/h ENG is ideaal, maar als alle vakken i/h ENG gegeven worden dan moet je je niet verbazen dat de volgende generatie op straat liever ENG spreekt dan NL.
Ik heb 50% v/d lessen in het ENG gevolgd, en ben eigenlijk al een stuk van m’n NL kwijt daardoor…
Dus moreel v/h verhaal : consequent zijn.
Ofwel stelt het Vlaams Gewest op prijs dat nieuwe burgers NL spreken, en moet die taal ook op alle niveaus v/h onderwijs toegepast worden.
Ofwel kiest men om het engels te “omarmen” en dan zal het NL sowieso langzaam maar zeker verdwijnen.
14/01/2012 om 15:53
Het basisprincipe van onderwijs moet nog steeds blijven dat dit in hoofdzakelijk in de eigen taal gebeurd. Bij ons is dat het Nederlands. Dat handboeken in Engels (lingua franca), Duits (grootste taal van Europe) of frans (vergane glorie) zijn maakt niet uit.
Maar het recht op onderwijs, ook hoger onderwijs, in eigen taal is sacrosanct.
Als dan toch engels of zo gebruikt moet worden, en dat kan heus geen kwaad, zorg dan dat het correct engels is en niet een soort gebrabbel dat voor engels moet doorgaan. Want dat is erger dan in het nederlands onderwijs geven dan.
14/01/2012 om 16:32
Begin bij het begin alstublieft: opwaardering en niveauverhoging van het vreemdetalenonderwijs én het Nederlands in ons secundair onderwijs. Dat zijn de studenten en docenten van morgen. Engels moet dringend de status van Frans evenaren als tweede taal in ons onderwijs.
14/01/2012 om 17:12
Gisteren Rusland voor beginners gezien. Een programma door en voor Vlamingen waarin twee mensen die meer dan behoorijk Nederlands spreken toch in het Engels met mekaar communiceren (de ene al in behoorlijker Engels dan de andere). Is dit de nieuwe norm?
15/01/2012 om 13:45
Al dat krampachtige gedoe over de “Nederlandsche” taal is vrij lachwekkend. Zoals de schrijver van het stuk al aangeeft is Engels nu eenmaal de lingua franca van én de academische én de zakenwereld. En dat de komende generatie ook op straat Engels zal spreken, waarom niet? In Amsterdam heeft men dat al lang ingezien en veel amsterdammers voeden hun kinderen op in het Engels omdat ze, in hun internationaal gerichte stad duidelijk inzien dat het Engels uiteindelijk de wereldtaal zal worden, en alle ander talen lokale dialecten. Alleen in Vlaanderen waar de nationalistische sluitspierreflex zo hoog is dat het bijna een andere planeet lijkt, weigert men in te zien wat de realiteit is. Zelfs Frankrijk gaat Engels aanbieden vanaf de lagere school! Zelfs de Chinezen leren aan een enorm tempo Engels, dus Chinees studeren is misschien nuttig maar zeker geen verplichting geworden. Toch blijven wij met een enorm manko zitten door Engels te geven vanaf het eerste jaar secundair in het gemeenschapsonderwijs en zelfs pas vanaf het tweede jaar secundair in het vrij onderwijs! Onbegrijpelijk en op termijn onvergeeflijk, hoe lang zal het duren vooraleer de ‘meertalige’ Vlamingen gaan voorbijgestoken geworden door nota bene de Franstaligen in hun kennis van het Engels?
15/01/2012 om 23:35
@ Tom Daneels:
Mensen die hun kinderen opvoeden in het Engels en denken daarmee hun blik te verruimen, dat is nu typisch het kind met het badwater weggooien. De kans dat iemand in het Nederlands opgevoed wordt en later goed Engels kan is vrijwel een zekerheid. De kans dat iemand opgevoed wordt in het Engels daarna nog Nederlands beheerst, is vrijwel nihil: alleen de lingua franca leren is dus een garantie op bekrompenheid. Slechts door verschillende denkwijzen en formuleringen naast elkaar te kunnen zetten krijgt iemand dat perspectief. Bij uitstek Nederlandstaligen hebben het voordeel dat Engels al bij al nauw verwant is, en dus is er de gelegenheid om met een zeer bescheiden inspanning het Engels erbij te nemen.
Het zal nog lang duren voordat de Franstaligen ons voorbijsteken: in Vlaanderen is er al contact met anderstalige media al voor het moment dat de kinderen leren spreken. Op het lager onderwijs zitten we dan met het Frans, wat later evengoed van pas komt bij de Engelse woordenschat.
Het al dan niet in het Engels geven van vakken moet gewoon afhangen van het publiek. Als het aantal studenten groot genoeg is kunnen er sowieso twee versies gegeven worden, Engels én Nederlands. Zoniet hangt het af van het aantal internationalen tussen de toehoorders. We kunnen hoe dan ook niet buiten een op z’n minst tweetalig onderwijs: lingua franca én de eigen taal, en dat houdt ook in dat er wordt nagedacht over Nederlandse termen om dezelfde inhoud weer te geven: dat is tenslotte de taak van de intellectuele elite. Enkel de lingua franca hanteren degradeert ons tot volgers en is slechts een symptoom van luiheid en snobisme.
16/01/2012 om 13:55
@Leen / Tom
Het Engels is “voor het ogenblik” de taal van de invloedssfeer waarin wij “westerlingen” leven. Een taal is een macht die de “native speaker” steeds bevoordeelt. Dat weten grote mogendheden al te goed. In de 19de en het begin van de 20ste eeuw was het Frans de belangrijkste internationale taal, een taal die zich genadeloos opdrong aan kleinere gemeenschappen. Vandaar het begrip “taalgenocide”. Wie de geschiedenis van ons land kent met de onderdrukking van onze moedertaal, het Nederlands, weet er alles van, om niet eens te spreken over het Baskisch, het Catalaans, het Bretoens e.a. Europese minderheidstalen. Vandaag dreigen wij met het opdringen van het Engels in dezelfde situatie terecht te komen.
Sedert Descartes hebben reeds vele geleerden op dit probleem gewezen, wat uitmondde in de “interlingvistiek” een wetenschap die toelegt op alle eigenschappen van de taal, inclusief de sociale, economische en culturele aspecten.
Wie deze aangelegenheid ten gronde bestudeert komt tot de vaststelling dat noch het Frans, noch het Engels “neutrale” talen zijn. Het zijn idiomen die zich vanuit hun economische en politieke achtergrond aan de wereld opdringen - voor wat de Verenigde Staten betreft met coca-cola voorop. Hier staan inderdaad zeer veel angelsaksische belangen op het spel. Herinner u de spreuk: “Wiens brood men eet, diens taal men spreekt”.
In hoever het overwicht van één nationaal georiënteerde taal echter democratisch is, is zeer de vaag. Toch blijven grote landen een strijd voeren voor een zo groot mogelijke uitbreiding van hun taalgebied, met als aanvoerders “The British Council” en de “Alliance Française”. De Verenigde Naties (UNO) hebben, na vele geschillen, dan ook gekozen voor zes officiële werktalen, waarvan het Engels er één is. Alle andere talen werden daarbij zo goed als uitgesloten, wat de facto in strijd is met het charter van de VN zelf dat stelt dat alle lidstaten en talen evenwaardig (zouden moeten) zijn.
Ook de communicatie langs het internet wordt lang niet exclusief in het Engels gevoerd. Neem maar even een kijkje in de arabische en de aziatische wereld en u ondergaat een ware “cultuurschok”. Laat ons dus “realistisch” zijn.
De neiging om de niet-neutrale Engelse taal steeds meer op te dringen roept dan ook vele vragen op. Het zou m.i. veel beter zijn om vooreerst het nodig respect op te brengen voor de rijke verscheidenheid van “alle” bestaande talen, om vervolgens over te gaan tot het invoeren van een “neutrale”, overkoepelende, internationale taal, waardoor niemand bevoordeeld of benadeeld wordt.
Mag ik eraan herinneren dat zowel de Volkerenbond vóór WO II als de Verenigde Naties na de Tweede Wereldoorlog de “neutrale internationale taal” Esperanto tot dat doel erkenden en hun staten-leden verzochten om dit onderwerp met de nodige aandacht op te volgen. Helaas wordt met deze officiële aanbevelingen onvoldoende rekening gehouden, mede onder druk van de grote mogendheden die hoofdzakelijk aan zichzelf denken en aan de uitbreiding van hun invloedssfeer.
De mensheid heeft inderdaad een gemeenschappelijke “neutrale taal” nodig. Deze taal kan er pas komen als iedereen bereid is een stukje van zijn soevereiniteit af te staan in dienst van de gemeenschap.
Esperanto bestaat in 2012 reed 125 jaar en heeft meer dan voldoende bewijs geleverd van praktische toepasbaarheid en levenskracht, ondanks onwetendheid en niet-wetenschappelijke vooroordelen.
Wie het debat wil voeren over de zin van het Engels in het hoger onderwijs en in de wereld tout court, doet er goed aan om voor de toekomst een universeel en neutraal alternatief te overwegen in een brede humanitaire context.
17/01/2012 om 08:47
Zolang het Engels van onze professoren van zo’n lamentabel niveau is, heeft onderwijs in datzelfde Engels geen voordeel. Dat we het Engels van onze (hoog)geschoolden moeten opkrikken, daar twijfel ik niet aan. Maar doe het dan op een professionele manier, niet door een prof die zich min of meer verstaanbaar kan maken in het Engels als voorbeeld te nemen.
17/01/2012 om 11:00
Engels als mengtaal tussen de middeleeuwse “lingua franca”, gesproken door ex-vikings nota bene, en een soort angelsaksich germaans is aldus ontdaan van de meeste grammaticale franjes. Daarom net is ze makkelijk hanteerbaar. En tenslotte komt het op internationale communicatie aan. Maar deze communicatie is meestal duidelijker als ze komt van een niet “native speaker” . Het mist vertstaanbaar is ze nog in de variant “Oxford English”, het gebrabbel van snobs die het vertikken te articuleren of zelf de bovenlip te bewegen als ze klanken uitstoten.
Laat ons echte daarnaast onze eigen taal in eigen land verder gebruiken, maar dan behoorlijk. Verkaverlingsvlaams is niet elegant maar best verstaanbaar. Het overvloedig misbruiken van businesshottentots in de eigen taal, iets dat de speker zelf meestal niet eens kan vertalen of uitleggen, is alleen maar goed om een allergie tegen Engels te veroorzaken.
En wat het onderwijs betreft, laat ons niet willen lopen vooraleer we kunnen stappen. Kinderen moeten basiskennis in een degelijke eigen taal verwerven. Later mag en moet de Vlaming zich bekwamen in en via zoveel mogelijk talen, waarbij Nederlands het vangnet moet blijven.
18/01/2012 om 15:18
Wij ‘Vlamingen’ zullen allicht wel iets meer meertalig zijn dan de gemiddelde Waal, Brit of Fransman. Jammer genoeg is de kennis van die vreemde talen vaak van een even bedroevend niveau als die van hun eigen taal. Er zijn waarschijnlijk heel weinig volkeren die zoveel respect durven opeisen voor hun taal, terwijl ze ze zelf dagelijks verkrachten. Er zouden boetes moeten staan op het gebruik van ‘noemen’ als er ‘heten’ wordt bedoeld en voor het altijd maar weer door elkaar haspelen van ‘die’ en ‘dat’. Laat ons onderwijs er eerst eens voor zorgen dat elke Vlaming die een diploma secundair onderwijs op zak heeft, zich kan uitdrukken in goed Nederlands. Het zou een hoop schelen aan ondertitelingskosten in populaire tv-programma’s. En begin dan pas het hoger onderwijs een beetje te verengelsen.
18/01/2012 om 16:21
Gedurende elf jaren heb ik les gegeven in Afrika, respectievelijk in het Frans en in het Engels. Dit omdat de landen in kwestie dezelfde redenering aanhielden als sommige intellectuele en minder intellectuele Vlamingen met een zwaar “underdog” complex (zoals ook blijkt uit heel wat bovenstaande reacties). Namelijk de internationalisatie. Ik heb als docent alleen maar nadelen hiervan ondervonden, en vaak met de dood in het hart studenten moeten buizen, niet omdat zij geen scheikunde of biologie verstonden, wel omwille van de taal. Ik durf zelfs beweren dat een deel van de onderontwikkeldheid in Afrika te wijten is aan onderwijs in een vreemde (ex-koloniale) taal, en aan het gebrek aan moed van de autoriteiten werk te maken van onderwijs in de volkstaal.
Bovendien zijn Vlamingen die pleiten voor nog meer Engels in het hoger onderwijs hun eigen geschiedenis en de geschiedenis van Europa vergeten. In het Europa van drie eeuwen en langer geleden werden het Latijn en het Frans als lingua franca gebruikt. Bij de geleidelijke emancipatie van de bevolking, en de bijhorende democratisering, is ook het toenemend gebruik van de volkstaal gekomen, en de Vlaamse taalstrijd is daar eigenlijk nog een late uitloper van. We zijn daar in heel Europa allemaal beter van geworden. Thans pleiten dus heel wat mensen voor een terugkeer naar het gebruik van een elite-taal, nu niet meer het Latijn, niet meer het Frans, maar het Engels. Een taal voor de “gestudeerden” en de hogere klasse.
Welnu, als demokraat, wetenschapper en voormalig docent betreur ik dit tenzeerste, hoewel ook ik mijn publicaties, noodgedwongen, in het Engels doe. En ik garandeer u dat zij daardoor aan kwaliteit in boeten.
Projecten als Erasmus waren opgezet om Europese studenten kennis te laten maken met andere Europese culturen. In Vlaanderen maar helaas vaak ook elders betekent dit hoe langer hoe meer dat zij kennis maken met een angelsaksische cultuur, en dat zij verder dan ooit af staan van de lokale cultuur, want wij moeten ons toch aanpassen aan de internationalisatie. In Leuven worden allang geen solden of koopjes meer gegeven in de winkels, maar “sales”. Ik lees in bovenstaande commentaren ook over Nederland. Maar wie contact heeft met de Nederlandse universiteiten en hogescholen, wéét dat het onderwijsniveau daar bedroevend laag is, dat dit zelfs meer en meer als een nationaal probleem wordt ervaren, en dat de inderdaad hoge rankings van de Nederlandse universiteiten deels te danken zijn aan vroegere nobelprijzen, deels aan buitenlandse (inderdaad in het Engels werkende) wetenschappers. Ik lees zelfs een pleidooi voor het “eindelijk” importeren van Amerikaanse en Engelse proffen, alsof die meer te bieden zouden hebben dan onze eigen mensen? Sommigen willen blijkbaar Vlaanderen werkelijk terug naar de 18e eeuw, als onderontwikkeld gebied waar vreemdelingen de lakens uitdelen… . Of hoe weinig geloof sommigen in onze eigen kracht en taal schijnen te hebben, dat “underdog” gevoel, weet u wel, of de totaal irrationele angst om voor extreem rechts te worden versleten… . Voor de goede orde, ik werk in een bijzonder internationale contekst, vaak in het Engels, maar evengoed in het Frans of Spaans of Nederlands, waarmee ik vermeden wil hebben als bekrompen romanticus van “de Nederlandsche taal” uitgescholden te worden en ik ben zeker voor een versterking van het aanleren van een 2e, 3e en zelfs 4e taal in het middelbaar en hoger onderwijs.